Çin’de Mide Kanseri Bakımındaki Eksiklikler Geç Tanıdan Beslenmeye ve Hedefe Yönelik Testlere Kadar Uzanıyor

12 dakikalık okuma
China’s Gastric Cancer Care Gaps Extend From Late Diagnosis to Nutrition and Target Testing

Hasta anketi, bakımın her aşamasındaki eksiklikleri ortaya koyuyor

Çin’de mide kanseri hastalarıyla yapılan bir ankete katılanların onda yedisine yakını, hastalığını ancak belirtiler nedeniyle sağlık kuruluşuna başvurduktan sonra öğrendi. Tanı konduğunda hastaların %55,2’sinde kanser evre III veya IV’tü. Çin Klinik Onkoloji Derneğinin 18 Eylül 2026’da Cinan’da düzenlenen yıllık toplantısında yayımlandığı bildirilen Çin Mide Kanseri Hastalarının Yaşam Kalitesi Beyaz Kitabı, sorunların erken tanının çok ötesine uzandığını ortaya koyuyor.

İçindekiler
  1. Hasta anketi, bakımın her aşamasındaki eksiklikleri ortaya koyuyor
  2. Belirtileri beklemek erken hastalığın neden gözden kaçmasına yol açıyor?
  3. Hedefe yönelik endoskopi uygulanabilir bir yol sunuyor
  4. Tarama çalışmaları ne gösteriyor, neyi kanıtlayamıyor?
  5. Kimler tarama adayı olarak değerlendirilmeli?
  6. Kan testleri umut veriyor, ancak doğrulama hâlâ şart
  7. Enfeksiyona bağlı hasarı önlemek taramayı tamamlıyor
  8. Yeni tedaviler, doğru testlerin tamamlanmasına bağlı
  9. Beslenme ve psikolojik destek tedavinin parçası olmalı
  10. Öne Çıkanlar

Yaklaşık 1.000 hastanın verilerine dayanan beyaz kitap, katılımcıların %82,4’ünde en az hafif düzeyde yetersiz beslenme bulunduğunu, %87,4’ünün ise hastalandıktan sonra sosyal faaliyetlerinde kısıtlanma yaşadığını belirledi. Yeni tedavileri değerlendirme isteği görece yüksek olsa da bazı tedavi kararlarına yön vermek için gereken testler, hastaların bu testlerden haberdar olma oranına kıyasla çok daha seyrek yapılıyordu.

Pekin Üniversitesi Kanser Hastanesinde gastrointestinal tıbbi onkoloji bölümünün direktörü ve beyaz kitabın başdanışmanı Shen Lin, sonuçların iyileştirilmesi için birbirine bağlı üç değişiklik gerektiğini savunuyor: Belirtiler hastaneye başvurmayı gerektirmeden önce kanseri saptamak, önerilen moleküler testleri rutin hâle getirmek ve tedavi boyunca beslenme ile psikolojik destek sağlamak.

Beyaz kitap, Pekin Bethune Kamu Yararı Vakfı tarafından başlatıldı; CSCO Mide Kanseri Uzman Komitesi ve Çin Gastrointestinal Onkoloji Grubunun rehberliğinde, hasta platformu Mijian tarafından yürütüldü. Astellas China projeye hayırseverlik desteği sağladı. Bulgular, ankete katılan hastaları tanımlıyor; ulusal yaygınlığı ortaya koymuyor. Temsil gücünü değerlendirmek için gereken, katılımcıların nasıl seçildiği ve hastaneler ile hastalık evreleri arasındaki dağılım gibi ayrıntılar, yayımına ilişkin açıklamalarda belirtilmiyor.

Bu ayrım, anketteki oranlar ulusal tahminlerle karşılaştırılırken önem taşıyor. Bununla birlikte anket, hastaların zamanında tanıya, uygun tedaviye veya desteğe erişimini engelleyebilecek somut noktaları belirliyor.

Reklam

Belirtileri beklemek erken hastalığın neden gözden kaçmasına yol açıyor?

Ankete göre hastaların %69,0’ına belirtiler nedeniyle sağlık kuruluşuna başvurduktan sonra tanı kondu. Bu gruptakilerin %39,8’i tıbbi yardım almakta gecikmişti. Bu ikinci oran, tüm anket katılımcılarını değil, özellikle belirtiler nedeniyle başvuran hastaları ifade ediyor.

Shen, sindirim sistemi kanserlerinin, özellikle de erken evre mide kanserinin çoğu zaman belirti vermediğini söylüyor. Rahatsızlık hissi nihayet tetkik yapılmasını sağladığında, hastalığı erken saptamak için en iyi fırsat çoktan kaçmış olabilir. Erken belirtiler yaygın sindirim sorunlarına da benzeyebildiğinden kolayca önemsenmeyebiliyor.

Erken mide kanserine ilişkin ulusal klinik uygulama kılavuzu da erken kanserlerin ve kanser öncüsü lezyonların çoğunda özgül belirti görülmediğini belirtiyor. Kılavuz, Çin’de erken tanı ve tedavi oranının %10’un altında olduğunu bildiriyor ve beş yıllık sağkalım oranını %31,3 olarak veriyor.

Diğer kaynaklardaki oranlar farklılık gösteriyor. 30 Nisan 2021’de yayımlanan bir derlemede, Çin’deki mide kanseri hastalarının %80’den fazlasına ileri evrede tanı konduğu ve beş yıllık sağkalımın %35,1 olduğu bildirilmişti. Bu oranlar, beyaz kitaptaki evre III ve IV hastaların %55,2’lik payıyla doğrudan karşılaştırılmamalı. Veriler farklı hasta gruplarına ve dönemlere dayanıyor; ileri hastalığın tanımı da farklı olabilir. Tek başına bu anket, geç tanının ülke genelinde azaldığını ortaya koyamaz.

Hedefe yönelik endoskopi uygulanabilir bir yol sunuyor

Çin’de tarama programları, tüm nüfusa endoskopi sunmak yerine belirli bölgelerde ve daha yüksek risk taşıyan kişiler üzerinde yoğunlaşıyor. Endoskopide mideyi incelemek için esnek bir cihaz kullanılıyor; şüpheli dokudan örnek alınarak patolog tarafından incelenebiliyor. Bu yöntemlerin birlikte kullanılması, mide kanserinin tanısında standart yaklaşım olmaya devam ediyor.

Çin Kanser Araştırmaları Dergisi’nde yayımlanan 2021 tarihli tarama derlemesi, ülke çapında endoskopi yapmanın neden güç olduğunu açıklıyor: Tetkik için cihazların yanı sıra deneyimli endoskopi uzmanları ve patologlar gerekiyor; maliyet, rahatsızlık ve girişimsel işleme ilişkin endişeler de kişilerin taramaya katılmasını engelleyebiliyor.

Derlemede, 2018 sonu itibarıyla 194 program merkezinde 2,16 milyondan fazla üst gastrointestinal endoskopi yapıldığı kaydediliyor. Kanser saptama oranı %2,05, saptanan kanserlerin erken evrede olanlarının oranı ise %70’ti. Daha sonraki bir akademik derlemede, 2021’e kadar 2,6 milyondan fazla uygun kırsal bölge sakininin tarandığı ve üst gastrointestinal kanserlerin %70’inden fazlasının erken evrede saptandığı belirtiliyor. Bu sonuçlar yalnızca mide kanserini değil, mide ve yemek borusu kanserlerini birlikte kapsıyor.

Ulusal programlar birkaç aşamada geliştirildi:

  • 2008: Devlet destekli mide kanseri taraması Şantung eyaletindeki Linqu’da ve Liaoning eyaletindeki Zhuanghe’de başladı.
  • 2010: Gansu eyaletindeki Wuwei tarama merkezlerine katıldı.
  • 2012: Mide ve yemek borusu kanseri taramaları, Üst Gastrointestinal Kanserlerde Erken Tanı programı kapsamında birleştirildi. Çin Kentsel Bölgelerinde Kanser Tarama Programı da aynı yıl başladı.
  • 2021: Sağlık kuruluşuna başvuru sırasında veya kişilerin kendi talepleriyle düzenlenen fırsatçı üst gastrointestinal tarama 2,61 milyon kişiye ulaştı ve 56.677 vaka saptadı.

Fırsatçı taramada kanser saptama oranı %2,17’ydi. Bu yaklaşım, düzenli programların dışında kalan kişilere ulaşmanın bir yolunu sunuyor; ancak klinisyenlerin riski fark etmesine ve hastaların tetkiki tamamlamasına bağlılığını koruyor.

Reklam

Tarama çalışmaları ne gösteriyor, neyi kanıtlayamıyor?

“Çin’de mide kanserinin erken tanısı: ilerleme ve fırsatlar” başlıklı erken tanı derlemesi, 2012–2018 yılları arasında Linqu’da 375.800 kişinin katıldığı ileriye dönük bir çalışmayı aktarıyor. Endoskopiyle tarama, invaziv mide kanseri görülme sıklığının ve ölüm oranının düşmesiyle ilişkiliydi.

Görülme sıklığı için göreli risk 0,69, ölüm oranı için 0,33’tü. Bu oranlar, taranmayan grupla karşılaştırıldığında görülme sıklığının yaklaşık %31, ölüm oranının ise %67 daha düşük olduğu anlamına geliyor. Bunlar göreli karşılaştırmalardır; bir kişinin kansere yakalanma veya kanserden ölme olasılığında 31 ya da 67 yüzde puanlık düşüş anlamına gelmez.

Mide kanseri vakaları arasında beş yıllık sağkalım, taranmayan grupta %31,9; bir kez tarananlarda %73,4; tekrar tekrar tarananlarda ise %90,2’ydi. Bunlar belirli bir nüfusa ait sonuçlardır, ülke geneline yönelik bir sağkalım tahmini değildir. Tarama, süreyi tanı anından başlattığı için tanıdan itibaren ölçülen sağkalımı da olduğundan uzun gösterebilir; bu nedenle ölüm oranına ilişkin ayrı bulgular önem taşıyor.

Derlemede ayrıca, yüksek riskli kişilerin taranmasının kazanılan kaliteye ayarlanmış yaşam yılı başına maliyeti, herkese yönelik ülke çapındaki genel taramaya kıyasla %44–49 azaltabileceğini öngören bir ekonomik model de ele alınıyor. Kaliteye ayarlanmış yaşam yılı, yaşam süresini sağlık kalitesiyle birlikte ölçüyor. Bu sonuç, hastane harcamalarında ölçülmüş bir düşüş değil, modelleme tahminidir; ancak sınırlı endoskopi kapasitesinin en fazla yarar görmesi beklenen kişilere yönlendirilmesini destekliyor.

Kimler tarama adayı olarak değerlendirilmeli?

Ulusal erken mide kanseri kılavuzu, Helicobacter pylori enfeksiyonu ve başka mide kanseri risk faktörleri bulunan 40 yaş üstü kişilerin taranmasını öneriyor. Sıralanan risk faktörleri arasında erkek olmak, sigara kullanımı, pernisiyöz anemi, birinci derece akrabada mide kanseri, şiddetli atrofik gastrit, intestinal metaplazi ve mide adenomu bulunuyor. Atrofik gastritte midenin normal bezleri kayboluyor; intestinal metaplazide ise mide iç yüzeyini döşeyen hücreler bağırsak hücrelerine benzemeye başlıyor.

Kılavuz, tarama göstergeleri olarak H. pylori testiyle birlikte pepsinojen I ve pepsinojen I/II oranının kullanılmasını öneriyor. Pepsinojenler bir sindirim enziminin öncülleridir; kandaki düzeyleri mide iç yüzeyindeki değişiklikler hakkında bilgi verebilir. Kılavuz ayrıca endoskopik taramayı riske göre yönlendirmek için Li ve çalışma arkadaşlarının geliştirdiği tahmin modelinin kullanılmasını öneriyor; ancak bu öneriye ilişkin kanıtın kesinlik düzeyini çok düşük olarak sınıflandırıyor.

Yaş sınırları programlara ve belgelere göre değişiyor. Çin’deki tarihsel programlar genellikle 40–69 yaş grubunu hedefliyordu; daha sonraki derlemede, Ulusal Kanser Merkezinin 45–75 yaş grubuna yönelik kılavuzuna yer veriliyor. Japonya’nın 2018 tarihli kılavuzu taramaya 50 yaşından itibaren, genellikle iki ila üç yılda bir başlanmasını öneriyor. Güney Kore kılavuzunda ise belirtisi olmayan 40–74 yaşındaki yetişkinlerin iki yılda bir taranması tavsiye ediliyor. Dolayısıyla Güney Kore’de tarama yaşı, Japonya ve Güney Kore’yi 50 yaş üstünü tarayan ülkeler olarak birlikte ele alan basitleştirilmiş karşılaştırmada belirtilenden daha düşük.

Geleneksel gastroskopiyi reddeden veya tolere edemeyen ya da komplikasyon riski daha yüksek olan kişiler için Çin kılavuzu, kontrendikasyonlar dışlandıktan sonra manyetik kontrollü kapsül gastroskopisinin değerlendirilmesini öneriyor. Kapsülle doku örneği alınamaz veya tedavi uygulanamaz; 2021 tarihli derlemede maliyetinin daha yüksek olduğu da belirtiliyor. Bu yöntem, seçilmiş hastalar için bir alternatiftir; geleneksel incelemenin yerini bütünüyle tutmaz.

Reklam

Kan testleri umut veriyor, ancak doğrulama hâlâ şart

Guangzhou Tıp Üniversitesinden bir ekip, riski değerlendirmek için kan örneği kullanan Zhiqi Weilai adlı bir mide kanseri tarama sistemi geliştirdiğini açıkladı. İkinci sınıf klinik tıp öğrencisi olduğu belirtilen Wan Daqing’in liderliğindeki 15 kişilik ekip, üniversitenin Beşinci Bağlı Hastanesinde onkoloji doçenti olan Liang Min’in de aralarında bulunduğu klinisyenlerin rehberliğinde çalışıyor.

Sistem; çeşitli genlerdeki metilasyon sinyallerini ölçen PNA-SERS nanoprobu testini, bağımsız bir RCA-HRM çapraz kontrolünü, bakırın tetiklediği hücre ölümüne ilişkin göstergeleri ve yapay zekâ modelini bir araya getiriyor. Metilasyon, kanserde değişebilen bir DNA kimyasal işaretlemesidir. Önerilen sistem, endoskopi yapılması gereken kişileri belirlemek için birden fazla sinyali birlikte kullanmayı amaçlıyor.

Ekip, sistemin birden fazla merkezde doğrulamadan geçtiğini ve Hunan eyaletindeki Loudi’de bir hastanede deneme amaçlı kullanım sırasında belirti göstermeyen birkaç erken evre mide kanseri vakasını saptadığını söylüyor. Bu vakalar daha sonra gastroskopiyle doğrulandı. Ancak haberde kesin örneklem büyüklüğü, duyarlılık, özgüllük, fiyat veya bağımsız olarak değerlendirilebilecek performans sonuçları verilmiyor. Ticari testlerden üstün olduğu iddiası da yalnızca bu açıklamalara dayanarak değerlendirilemiyor.

Ekip, teknolojiyi geliştirmek için bir şirket kurdu ve III. sınıf tıbbi cihaz tescili başvurusu yapmayı planlıyor. Bu, planlanan bir mevzuat başvurusudur; onay alındığının kanıtı değildir. Başvuru için bir tarih belirtilmiyor.

Akademik derlemeler, neden temkinli olunması gerektiğini açıklıyor. 42 çalışmanın birleştirilmiş analizinde, belirlenmiş eşik değerler kullanıldığında pepsinojen testinin mide atrofisini saptama duyarlılığı %77, özgüllüğü %73 olarak bulundu; bu oranlar mide kanserinin kendisini teşhis etmeye yönelik değildir. Daha yeni kan belirteçlerinin de ileriye dönük çalışmalarda doğrulanması, uygun maliyetli olup olmadığının değerlendirilmesi ve kullanılacakları nüfus gruplarında test edilmesi gerekiyor. Risk testi, hastaları doğrulayıcı tetkiklere güvenilir biçimde yönlendirmeli; yanlış bir güven duygusu yaratmamalı.

Enfeksiyona bağlı hasarı önlemek taramayı tamamlıyor

H. pylori, midede uzun süre kalabilen, kronik iltihaplanmaya yol açan ve mide kanseri riskini artıran bir bakteridir. Bakteriyi ve gastrit ile peptik ülser hastalığındaki rolünü keşfettiği için Robin Warren’la birlikte 2005 Nobel Fizyoloji veya Tıp Ödülü’nü paylaşan gastroenterolog Barry Marshall, daha yaygın test yapılması, uygun tedavi uygulanması ve enfeksiyonun temizlendiğinin doğrulanması çağrısında bulundu.

Marshall, bakterinin öneminin neden ülserlerin ötesine geçtiğini şöyle açıklıyor:

"H. pylori, ülsere yol açan bir mikroptan çok daha fazlasıdır. Enfeksiyon uzun yıllar sürerse midede kronik iltihaplanmaya yol açabilir ve mide kanseri riskini artırabilir," dedi Dr. Marshall.

2021 tarihli tarama derlemesi, Shandong Müdahale Çalışması da dahil olmak üzere, bakterinin temizlenmesinin ardından mide kanseri görülme sıklığında ve ölüm oranında düşüş olduğunu destekleyen müdahale bulgularına yer veriyor. Enfeksiyonun tedavisiyle tarama farklı amaçlara hizmet ediyor: Enfeksiyonu temizlemek mide hasarının bir nedenini ortadan kaldırırken, tarama mevcut kanser öncüsü değişiklikleri veya kanseri arıyor. Enfeksiyonun başarıyla temizlenmesi, kişide başka kanser riski kalmadığını göstermez.

Reklam

Yeni tedaviler, doğru testlerin tamamlanmasına bağlı

Beyaz kitapta hastaların %64,7’sinin yeni hedefe yönelik mide kanseri tedavilerini almaya çok veya oldukça istekli olduğu belirtiliyor. Buna karşın CLDN18.2 testi farkındalığı %63,5, testin fiilen yapılma oranı ise %36,9’du; aradaki fark 26,6 yüzde puanıydı. Bu toplu oranlar, belirteci bilen ancak test yaptırmayan bireysel hasta sayısını tam olarak göstermiyor.

CLDN18.2, tümör dokusunda bulunması bazı hedefe yönelik tedavilere uygunluğu belirlemeye yardımcı olabilen bir proteindir. Mide kanserinde kullanılan diğer belirteçler arasında HER2, PD-L1 ve MSI/MMR bulunuyor. Bunlar, tedavi seçimini ilgilendiren farklı tümör özelliklerini tanımlıyor. Kanser riskini değerlendiren tarama belirteçleriyle tanı konduktan sonra kullanılan tümör belirteçleri, farklı klinik sorulara yanıt veriyor.

Beyaz kitabın yayımlanmasına ilişkin açıklamalarda, 2025 CSCO mide kanseri kılavuzunun CLDN18.2 ekspresyon testini I. derece öneri düzeyine yükselttiği belirtiliyor. Testin klinik kullanımına ilişkin bir Çinli uzman uzlaşı belgesi de 2025’te yayımlandı; belgede laboratuvar süreçleri, yorumlama ve raporlama ele alındı.

Shen, klinisyenler arasındaki bilgi düzeyinin eşit olmamasını başlıca engellerden biri olarak gösteriyor. Ekibinin 27 eyalet düzeyindeki bölgede, 53 hastanede tedavi gören 220.000’den fazla mide kanseri hastasını kapsayan analizi, standartlaştırılmış moleküler testlerin yetersiz oranda yapıldığını ve hastaların %2’sinden azının neoadjuvan tedavi aldığını ortaya koydu. Neoadjuvan tedavi, ameliyattan önce uygulanan tedavidir. Tedaviye uygun hasta sayısına ilişkin bilgi olmadığından, bu oran tek başına eksikliğin boyutunu ortaya koyamaz.

Sichuan Üniversitesi Batı Çin Hastanesinde karın bölgesi onkolojisi bölümünün direktörü Bi Feng, klinik test ihtiyacının yanlış anlaşılması, ailelerin maddi durumu, yakınların desteği, sigorta düzenlemeleri ve hayırsever yardımlar gibi başka engellere de dikkat çekiyor. Bu açıklamalar, testlere erişimi iyileştirmek için yalnızca bilgilendirme kampanyalarının değil, klinisyen eğitimine ve erişimi kolaylaştıracak pratik desteğe de ihtiyaç olduğunu gösteriyor.

Beslenme ve psikolojik destek tedavinin parçası olmalı

Ankette en az hafif düzeyde yetersiz beslenme oranı %82,4’tü; hastaların %57,5’inde ise orta veya ağır düzeyde yetersiz beslenme vardı. Mide kanseri yeme ve sindirimi doğrudan etkileyebiliyor; tedavi ve günlük yaşamda yaşanan değişiklikler de yükü artırabiliyor. Shen, yakınların kaygı yaşadığını da belirtiyor; bu da aile desteğini bakım ihtiyacının bir parçası hâline getiriyor.

Shen’in ekibinin 2021’de Journal of Clinical Oncology dergisinde yayımlanan faz III randomize çalışması, anketin ötesinde kanıt sunuyor. Daha önce tedavi görmemiş metastatik özofagogastrik kanseri olan 328 hastanın katıldığı çalışmada, standart kanser tedavisine ek olarak erken dönemde çok disiplinli beslenme ve psikolojik destek verilmesi, yalnızca standart tedaviyle karşılaştırıldı.

Erken destek alanlarda ortanca genel sağkalım 14,8 ay, yalnızca standart tedavi alanlardaysa 11,9 aydı; aradaki fark 2,9 aydı. Sonuçlar, yalnızca mide kanserini değil, özofagogastrik kanserleri de içeren çalışma grubuna uygulanabilir. Destek alan her hastanın 2,9 ay daha uzun yaşayacağı anlamına gelmez; ancak destekleyici bakımın yalnızca konforu değil, başka sonuçları da etkileyebileceğini gösterir.

Hastalık sürecinde bilgi ihtiyaçları da değişiyor. Tanı sırasında ankete katılan hastalar nedenler, evre, patoloji sonuçları ve tedaviye uygunluk konusunda açıklama istiyordu. Tedavi sırasında öncelikler kişiye özel bakım, hastalığın nüksetmesi veya yayılması, yan etkiler ve beslenmeye kayıyordu. Hastaların %77,9’unun hastalıkla ilgili bilgileri doktorlarla yüz yüze görüşmelerden edinmesi, klinik randevuların bu ihtiyaçları karşılamada merkezi önemini koruduğunu gösteriyor.

Shen’in ekibi, klinisyenlerin karar vermesine yardımcı olmak üzere gastrointestinal onkoloji alanında uzmanlaşmış bir yapay zekâ modeli üzerinde çalışıyor. Sunulan hiçbir kanıt, modelin hasta sonuçlarını iyileştirdiğini ortaya koymuyor. Benzer şekilde erken mide kanseri kılavuzu, 40 önerisini 2025’te güncelleme niyetini belirtmişti; ancak bu açıklama tek başına güncellemenin yayımlandığını doğrulamıyor. Öncelikli ihtiyaçlar daha net: Riskin daha erken değerlendirilmesi, testlerin tamamlanması ve tümörün yanı sıra kişiyi de dikkate alan kesintisiz bakım.

Öne Çıkanlar

  • Hasta anketine göre katılımcıların %69,0’ına belirtiler nedeniyle sağlık kuruluşuna başvurduktan sonra tanı kondu; %55,2’sinde hastalık evre III veya IV’tü.
  • Çin’deki tarama programları belirli nüfus gruplarını hedefliyor; bu programlarda elde edilen güçlü erken tanı sonuçları ülke geneli ortalamalarını yansıtmıyor.
  • CLDN18.2 testinden haberdar olma oranı, testin fiilen yapılma oranından 26,6 yüzde puanı yüksekti. Klinik bilgi, maliyet ve aile desteği erişimi etkiliyor.
  • Guangzhou’da geliştirildiği bildirilen kanla tarama sistemi, iddialarını değerlendirmek için gereken yayımlanmış sayısal performans verilerinden yoksun.
  • Ankete katılan hastaların %82,4’ünde yetersiz beslenme vardı; randomize bir çalışma, erken beslenme ve psikolojik destekle ortanca sağkalımın uzadığını gösterdi.
  • H. pylori’nin temizlenmesi, riske dayalı tarama, uygun tümör testleri ve kesintisiz destek, mide kanseri bakımının farklı ihtiyaçlarına yanıt veriyor.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir