Başvuru İçin Altı Ay: Sorumluluk Devlet ile Şirketler Arasında Paylaşılacak
Güney Kore, nemlendirici dezenfektanlarından etkilenen kişilerin ayrı bir hukuk davası açmadan zararlarının karşılanmasını talep edebileceği bir sistem için başvuruları 8 Ekim 2026'da açtı. Başvuru süreci 7 Nisan 2027'de sona erecek. Hükümet, 2027 yılı bütçe taslağına katkı payı olarak 244,7 milyar won ayırdı; ancak başvurular başladığında bireysel tazminat ölçütleri ve her şirketin ödemesi gereken tutarlar henüz belirlenmemişti.
İçindekiler
- Başvuru İçin Altı Ay: Sorumluluk Devlet ile Şirketler Arasında Paylaşılacak
- Yardımdan Tazminata Geçiş Neleri Değiştiriyor?
- Hangi Kayıplar Karşılanabilir?
- Mağdurlar ve Aileleri Nasıl Başvurabilir?
- Başvurular, Kurallar Tamamlanmadan Başlıyor
- Finansman Taahhüdü ve Şirketler Arası Anlaşmazlık Riski
- Mağdurlar Kararlarda Söz Sahibi Olmak İstiyor
- Ev Ürünlerinden Ulusal Felakete
- Tazminat Neden Sonradan Ortaya Çıkan Hastalıkları da Hesaba Katmalı?
- Öne Çıkanlar
Bu değişiklik, sağlık yetkililerinin felaketi 2011'de tespit etmesinden 15 yıl sonra geldi. Nemlendirici Dezenfektanı Mağdurlarına Yönelik İyileştirme ve Destek Özel Yasası'nda yapılan değişikliklerle idari yardım programı, devlet ve şirketlerin ortak sorumluluğuna dayalı bir tazminat sistemine dönüşüyor. Başvuruları inceleyip uygunluk ve ödeme tutarlarına karar vermek üzere başbakanlığa bağlı bir komite kurulacak.
Hükümet Politikaları Koordinasyon Ofisi, sistemi 7 Ekim'de tazminat sistemi duyurusuyla açıkladı. Ertesi gün İklim, Enerji ve Çevre Bakanlığı, Seul'ün Jongno-gu ilçesindeki Kömür Birliği binasında 15 üretici, satıcı ve ham madde tedarikçisiyle uygulama anlaşması imzaladı.
Anlaşma Oxy Reckitt Benckiser, SK Chemicals, SK Innovation, Aekyung Industrial ve E-mart'ın da aralarında bulunduğu şirketleri bir araya getiriyor. Şirketler tazminattaki paylarını ödemeyi taahhüt ederken bakanlık bütçe süreci aracılığıyla kamu kaynağı sağlamak için çalışacağını bildirdi. Mağdurlar açısından pratikteki vaat, ayrıca mahkemeye başvurmak zorunda kalmadan tazminat talep edebilecekleri bir yol sunulması. İlk aşamadaki belirsizlik ise tazminatın nasıl hesaplanacağı ve ödemelerin ne zaman yapılacağı.
Yardımdan Tazminata Geçiş Neleri Değiştiriyor?
Önceki sistem, mağdur olduğu kabul edilen kişilere yardım sağlıyordu; ancak bu desteğin ötesinde tazminat almak için ayrıca hukuk davası açmak gerekebiliyordu. Yeni düzenleme, devleti şirketlerle birlikte tazminattan sorumlu taraf olarak konumlandırıyor ve başvuruların değerlendirilmesini devletin yürüttüğü bir sürece taşıyor.
Bu ayrım önemli; çünkü tazminat, sürekli yardım sağlamakla sınırlı kalmayıp tedavi giderleri, gelir kaybı ve manevi zarar tazminatı gibi çeşitli kayıpları karşılayabilir. Ancak bu, her başvurunun aynı tutarda ödeme alacağı ya da yalnızca başvuru yapmanın hak sahibi olmak için yeterli olduğu anlamına gelmiyor. Komite karar vermeden önce inceleme görevlileri sağlık zararını ve başvuru sahibinin çalışma kapasitesindeki kaybın derecesini değerlendirecek.
Sue K Park ve çalışma arkadaşlarının kaleme aldığı bir akademik halk sağlığı incelemesi, bir başka önemli hukuki sonucu da vurguluyor: Başvuru sahibinin kabul ettiği tazminat kararı, mahkeme sulhü hükmünde. Dolayısıyla kabul, idari yardım almaktan öte hukuki sonuç taşıyor.
İncelemede ayrıca, değiştirilen yasanın zamanaşımı süresini medeni hukuktaki üç yıldan, zararın öğrenilmesinden itibaren 10 yıla çıkardığı; başvuru ve yeniden değerlendirme süreçlerinde bu sürenin durduğu belirtiliyor. Bu uzatılmış süre, ilk altı aylık başvuru döneminden ayrıdır. Komite kararına katılmayan başvuru sahipleri yeniden değerlendirme talep edebilir; ancak başlatma duyurularında bu sürecin takvimi bütünüyle açıklanmıyor.
Hangi Kayıplar Karşılanabilir?
Hükümete göre tazminat, nemlendirici dezenfektanların yol açtığı sağlık zararlarından kaynaklanan kayıpları karşılayacak. Bunlar; tedavi giderleri, bakım giderleri, engellilik tazminatı, vefat edenlerin ailelerine ödenecek tazminat, cenaze giderleri, manevi tazminat ve gecikme faizi.
Engellilik ve vefat edenlerin ailelerine yönelik tazminat, gelir kaybını da kapsıyor. Uygulamada değerlendirme, kişinin yaralanma veya ölüm nedeniyle artık elde edemediği geliri dikkate alıyor. Bu nedenle sağlık zararları daha önce kabul edilmiş olsa bile tıbbi kanıtların yanı sıra gelir kayıtları da önem taşıyor.
Hak sahipleri ödeme biçimini seçebilecek. Gelecekteki tedavi giderleri de dahil olmak üzere tazminatın tamamını toplu olarak alabilecek ya da gelecekteki tedavi giderleri hariç tutulan tutarı önce alıp sağlık gideri kısmının ödenmesini sonraya bırakabilecek. Resmî duyuruda tıbbi giderler için tek seferde ödeme veya önce bir tutarın ödenip ardından düzenli ödemelerin sürdürülmesi seçenekleri yer alıyor.
Daha önce yardım ödemesi alanlar, yeni tazminatları ödenene kadar bu yardımları almaya devam edecek. Bu güvence, başvurular incelenirken gelir kaybı yaşanmasını önlemeyi amaçlıyor. Ancak yeni başvuru yapanlara geçici ödeme yapılacağı ya da her başvurunun belli bir tarihe kadar sonuçlandırılacağı vaadi olarak yorumlanmamalı.
Mağdurlar ve Aileleri Nasıl Başvurabilir?
Başvuruların, form ve destekleyici belgelerle birlikte Nemlendirici Dezenfektanı Tazminat Değerlendirme Komitesine sunulması gerekiyor. Çevrimiçi başvurular, Nemlendirici Dezenfektanı Mağdurları Kapsamlı Destek Portalı www.healthrelief.or.kr üzerinden yapılabiliyor.
Başvurular, Sejong'un Eojin-dong semtindeki komite destek ofisine veya Seul'ün Eunpyeong-gu ilçesine bağlı Bulgwang-dong'daki Kore Çevre Sanayisi ve Teknolojisi Enstitüsü başvuru masasına şahsen de teslim edilebiliyor. Sejong destek ofisinin çağrı merkezi numarası 1833-9085. Seul İstasyonu yakınındaki mağdur iletişim merkezinde başvuru danışmanlığı veriliyor.
Önceki özel yasa kapsamında mağdur olduğu kabul edilen kişiler daha kolay bir başvuru yolundan yararlanabiliyor. Daha önce sundukları belgelerin yeniden kullanılmasına izin veren çevrimiçi onay işlemini tamamlayanlar, tazminat başvurusu yapmış sayılıyor. Hükümetin açıkladığı prosedürde eski sistem kapsamında mağdur kabul edilmiş olmak, bu onay adımını ortadan kaldırmıyor.
Mevcut mağdurlar ek gelir bilgileri ve tıbbi kayıtlar da sunabilir. Bu belgeler, önceki başvuruda yer almayan kayıpları veya sonradan ortaya çıkan gelişmeleri belgelemeye yardımcı olabilir. Aradaki fark önemli: Eski dosyanın yeniden kullanılmasına izin vermek, aynı evrakları tekrar sunma yükünü azaltıyor; ancak eski dosyanın tazminat tutarını hesaplamak için gereken her şeyi içerdiği anlamına gelmiyor.
Başvurular, Kurallar Tamamlanmadan Başlıyor
Başvuruların açılması, bireysel tazminat kararlarının hemen başlayacağı anlamına gelmiyor. Sistem başlatıldığında komitenin üyeleri de ayrıntılı tazminat ölçütleri de henüz kesinleşmemişti. Hükümet, komiteyi Ekim 2026 içinde oluşturmayı ve ayrıntılı ölçütlerle kılavuzu yıl sonundan önce yayımlamayı planlıyordu.
7 Ekim tarihli duyuruda, komite kurulur kurulmaz incelemelere mümkün olan en kısa sürede başlanacağı belirtildi. Daha sonraki açıklamalarda daha somut bir takvim verildi: Bireysel incelemeler 2027'de başlayacaktı. Çevre sağlığı politikasından sorumlu bakanlık yetkilisi Hong Kyung-jin, müzakerelerin 2027'nin ilk çeyreğinde başlamasının beklendiğini söyledi.
Bu açıklamalar arasındaki fark, takvimin kesinlik düzeyinde. İlk duyuru sürecin hızla ilerletilmesi yönündeki hedefi belirtirken sonraki takvim, bireysel incelemelerin Ocak-Mart 2027 arasında başlayacağını ortaya koydu. Ancak iki açıklama da belirli bir başvuru sahibine ödeme yapılacağına dair garanti edilen bir tarih vermiyor.
Bakanlık, ayrıntılı ölçütleri kullanarak toplam tazminat tutarını hesaplamayı ve 2027'nin ilk yarısında şirketlerden katkı payı almayı planlıyor. Bu sıralama, finansmanın nasıl paylaştırılacağı kesinleşmeden başvuruların neden toplandığını açıklıyor. Başvuru sahipleri ayrıca, alabilecekleri tazminatın muhtemel tutarını değerlendiremeden önce belgelerini sunma kararıyla karşı karşıya.
Finansman Taahhüdü ve Şirketler Arası Anlaşmazlık Riski
Hükümetin 244,7 milyar wonluk katkı önerisi, bütçede ayrılan bir kaynak; toplam tazminat maliyetine ilişkin yayımlanmış bir tahmin değil. Bakan Kim Sung-hwan, hükümetin Ulusal Meclisin bütçe görüşmelerinde bu paranın sağlanması için çalışacağını, sorumluluğun kapsamı değişirse ek kaynak arayacağını söyledi.
Şirketlerin katkı payları henüz belirlenmedi. 8 Ekim'de imzalanan anlaşmaya göre bu katkılara ilişkin anlaşmazlıklar önce bir istişare kurulu aracılığıyla ele alınmalı. Düzenleme, şirketlerin birbirlerine dava açmasını yasaklamıyor. Amaç, maliyetin nasıl bölüşüleceğine ilişkin tartışmaların mağdurlara yapılacak ödemeleri geciktirmesini önlemek.
İklim, Enerji ve Çevreden sorumlu bakan Kim, yeni sistemin uygulanmasında hükümetin üstleneceği rolü şöyle anlattı:
Tazminattan sorumlu taraf olarak hükümet, sürecin hızlı ve şeffaf biçimde ilerlemesini sağlamak için elinden geleni yapacaktır.
Finansman anlaşması, bakanlıkla şirketleri ham maddeden ürünlerin imhasına kadar kimyasal güvenlik yönetimini güçlendirmeyi de taahhüt ediyor. Bu, ödeme düzenlemesini önleme çalışmalarıyla ilişkilendiriyor; ancak anlaşma tek başına finansmanın tamamının sağlandığını ya da gelecekteki şirket anlaşmazlıklarının ortadan kalktığını göstermiyor.
Mağdurlar Kararlarda Söz Sahibi Olmak İstiyor
Mağdur temsilcileri, sistemin hangi sırayla devreye sokulduğunu sorguladı. Kaygıları yalnızca başvuruların yapılabilmesiyle sınırlı değil; sonuçta belirlenecek ölçütlerin ve komite üyelerinin, yaşanan zararı adil biçimde yansıtıp yansıtmayacağı da önemli.
İnterstisyel akciğer hastalığından etkilenen kişiler adına konuşan mağdur grubu ve vefat edenlerin aileleri temsilcisi Kim Mi-ran, tazminat ölçütleri tamamlanmadan bütçe sunulmasının süreci, mağdurları önceden belirlenmiş bir çerçeveye uyduruyormuş gibi gösterdiğini savundu. Ayrıca devlet ile şirketlerin sorumluluğu paylaşmasının mağdurlara yarar sağlayıp sağlamayacağını, yoksa iki sorumlu tarafın da kendi yükünü azaltmasına mı imkân vereceğini sorguladı.
Nemlendirici dezenfektan felaketinden etkilenen mağdurların ulusal ittifakının genel sekreteri Kim Hyun-soo, hükümetin de sorumluluk taşıdığı bir durumda komitenin hükümet öncülüğünde kurulmasından kaygı duyduğunu dile getirdi. Mağdur gruplarının önerdiği sivil toplum temsilcilerinin komitede yer almasını istedi.
Bakanlık yetkilisi, mağdur örgütlerinin eylül ayında komite üyeliği için aday önerdiğini ve isimlerin Hükümet Politikaları Koordinasyon Ofisine iletildiğini söyledi. Yetkililer ayrıca tazminat ölçütü taslakları hazırlanırken mağdurlara danışılacağını belirtti. Sistem başlatıldığında yapılan açıklamalar, önerilen adaylardan hangilerinin atanacağını ya da mağdurların katılımının nihai kararları nasıl etkileyeceğini ortaya koymuyor.
Ev Ürünlerinden Ulusal Felakete
Nemlendirici dezenfektanları evlerdeki su haznelerine ekleniyor; böylece zararlı kimyasallar iç mekân havasına yayılıyor ve solunum yoluyla vücuda giriyordu. SK'nin geliştirdiği ve sattığı ürünler 1994'te piyasaya çıktı. Bebekler ve hamile kadınların da aralarında bulunduğu kişilerde görülen açıklanamayan ağır akciğer hasarına yönelik soruşturmaların ardından, sağlık krizi 2011'de kamuoyunca fark edildi.
Çevre Sağlığı Yurttaş Merkezi, ürünleri yaklaşık 8,94 milyon kişinin kullandığını, 950 bin kişinin sağlık sorunları yaşadığını ve yaklaşık 20 bin kişinin hayatını kaybettiğini tahmin ediyor. Bunlar, kabul edilen tazminat başvurularının resmî sayısı değil, kuruluşun tahminleri. Kuruluşun sağlık sorunu yaşayanlara ilişkin tahmini, kullanıcı nüfusuna dair tahmininin yaklaşık yüzde 10,6'sına denk geliyor; bu oran 950 binin 8,94 milyona bölünmesiyle hesaplanıyor.
Yeni sisteme giden başlıca adımlar otuz yılı aşkın bir döneme yayılıyor:
- 1994: Nemlendirici dezenfektanı ürünleri piyasaya çıktı ve yıllar sürecek ev içi kimyasal maruziyeti başladı.
- 2011: Sağlık incelemelerinde ağır akciğer hasarıyla bağlantı tespit edildi; yetkililer kasım ayında altı ürünün toplatılmasına karar verdi.
- 2017: Özel yasayla yasal mağdur yardım sistemi kuruldu.
- Aralık 2023: Hükümetin yardım komitesi, akciğer kanseri olan ve hayatını kaybeden altı kişiyi mağdur olarak tanıdı.
- Haziran 2024: Akademik incelemeye göre Yüksek Mahkeme, nemlendirici dezenfektanı davalarında devletin sorumluluğunu kabul etti.
- 12 Mart 2026: Özel yasa bütünüyle değiştirildi.
- 8 Ekim 2026: Değiştirilen sistem yürürlüğe girdi, başvurular açıldı ve hükümet 15 şirketle anlaşma imzaladı.
- 7 Nisan 2027: İlk başvuru dönemi sona eriyor.
Bazı haberlerde 8 Ekim, değiştirilmiş yasanın yürürlüğe girdiği tarih olarak aktarılıyor. Hükümet duyurusu bu tarihi uygulamanın başladığı gün olarak verirken akademik inceleme, yasa değişikliklerinin tamamlandığı tarihi 12 Mart 2026 olarak belirtiyor. Bu ayrım, yasal değişiklik ile yeni tazminat prosedürünün başlangıcını birbirinden ayırıyor.
Tazminat Neden Sonradan Ortaya Çıkan Hastalıkları da Hesaba Katmalı?
Akademik inceleme, kabul edilen zarar kapsamının felaketi ilk ortaya çıkaran ağır akciğer hasarının ötesine genişlediğini anlatıyor. İnceleme; astım ve diğer solunum yolu hastalıkları, akciğer kanseri, tüberküloz, cilt ve göz rahatsızlıkları ile gebelik kayıpları arasında bağlantı olduğuna ilişkin bulguları özetliyor.
Bir toplulukta gözlenen ilişkiye dair kanıtlar, maruziyetin belirli bir kişinin hastalığına yol açtığını kendiliğinden kanıtlamaz. Haneler farklı ürünleri farklı miktarlarda kullandı ve hastalıklar maruziyetten uzun süre sonra ortaya çıkabiliyor. İncelemede, önceki yasa değişikliklerinin; maruziyetin yaşandığı, ardından hastalığın görüldüğü ve epidemiyolojik bir bağlantının bulunduğu durumlarda, şirket başka bir neden göstererek bu varsayımı çürütmediği sürece nedensellik karinesi getirdiği açıklanıyor.
Yazarlar; gecikmeli hastalıklar, diğer organlardaki etkiler, fetüs üzerindeki toksik etkiler, kanser riskleri ve gelişim döneminde maruz kalan kişilerin yetişkinlikteki sağlık durumu konusunda daha fazla araştırmaya ihtiyaç olduğunu belirtiyor. Bu değerlendirme, tazminata otomatik olarak hak kazandıran hastalıkların listesi olarak görülmemeli. Hastalığın tanınması ve bireysel başvurular, yürürlükteki yasal değerlendirmeye tabi olmaya devam ediyor.
İncelemede, nedenselliğin daha sonra tespit edildiği veya ilişkili hastalığın ilk başvuru döneminden sonra geliştiği durumlarda ek başvurulara izin verilebileceği belirtiliyor. Ayrıca sağlık takibi, tedavi desteği, rehabilitasyon, eğitim ve sağlık izniyle ilgili düzenlemeler de ele alınıyor. Hastalığı henüz tanınmamış kişiler için sonraki başvuruları düzenleyen ayrıntılar önemini koruyor.
Dolayısıyla temel sınav, ilk başvuruların işleme alınmasından daha geniş kapsamlı. Yeni sistemin tazminat ödemelerini finanse etmesi, başvuru sahiplerine anlaşılır kararlar sunması ve sağlık ihtiyaçları zaman içinde değişen kişileri desteklemeyi sürdürmesi gerekiyor. Sistem başlatıldığında başvuru tarihleri, ölçütler ve şirket katkıları, bireysel ödemelerin ne zaman yapılacağı veya tutarının ne olacağından daha netti.
Öne Çıkanlar
- Başvurular 8 Ekim 2026 ile 7 Nisan 2027 tarihleri arasında yapılabilecek.
- Mağdurlar, ayrıca tazminat davası açmadan bir hükümet komitesi aracılığıyla tazminat talep edebilecek.
- Sorumluluk devlet ve şirketler arasında paylaşılacak; 15 şirket uygulama anlaşmasını imzaladı.
- 2027 yılı bütçe taslağında, bütçe görüşmelerine tabi olmak üzere devletin 244,7 milyar wonluk katkısı öngörülüyor.
- Sistem başlatıldığında ayrıntılı tazminat ölçütleri henüz belirlenmemişti; bireysel incelemelerin 2027'nin ilk çeyreğinde başlaması bekleniyor.
- Daha önce yardım alanlar, tazminatları ödenene kadar yardımları almaya devam edecek.
- Daha önce mağdur olduğu kabul edilen kişiler, belgelerinin yeniden kullanılmasına çevrimiçi onay vererek başvurabilecek.
- Şirket katkılarının 2027'nin ilk yarısında belirlenmesi planlanıyor; bireysel ödeme tarihleri henüz açıklanmadı.






