Tayvan’ın yapay zekâ ihracatındaki patlama 900 milyar doları ve küresel sıralamada ilk beşe girme ihtimalini gündeme taşıyor

8 dakikalık okuma
Taiwan's AI Export Boom Puts $900 Billion and a Possible Global Top Five Ranking in Reach

Eylül Rekoru Yıllık Hedefi Yaklaştırdı

Tayvan, Eylül 2026’da 87,22 milyar dolar değerinde mal ihraç etti. Bu, aylık bazda rekor düzey ve bir yıl öncesine göre yüzde 60,9 artış anlamına geliyor. İlk dokuz ayda ihracat 661,55 milyar dolara ulaşırken, Maliye Bakanlığı yıllık toplamın 900 milyar doları aşmasını artık son derece olası görüyor. Bu sıçramanın arkasında yarı iletkenlerden veri merkezlerine güç sağlamak için gereken elektrikli ekipmanlara kadar yapay zekâ ekipmanlarına yönelik talep bulunuyor.

İçindekiler
  1. Eylül Rekoru Yıllık Hedefi Yaklaştırdı
  2. 900 Milyar Dolarlık Hesap Nasıl Yapılıyor?
  3. Beşinci Sıraya Yükselmek İçin Ne Gerekiyor?
  4. İhracatın Büyük Bölümü İki Ürün Grubundan Geliyor
  5. Yapay Zekâ Yatırımları Elektrikli Ekipman Talebini de Artırıyor
  6. Yapay Zekâ, Küresel Ticaret Tahminlerini Değiştirdi
  7. Ekonomik Kazançlar Her Kesime Eşit Yansımıyor
  8. Önümüzdeki Dönemde Önem Taşıyan Tarihler ve Sonuçlar
  9. Öne Çıkanlar

Bu büyüme, Tayvan’ın küresel ihracat sıralamasında da hızla yükselmesini sağlayabilir. 2025’te 640 milyar dolarlık ihracat yapan Tayvan, 12’nci sırada yer aldı. Bu, 1994’ten bu yana en iyi sıralamasıydı ve 2024’teki konumundan dört basamak yukarıdaydı. 2026 için öngörülen 903,6 milyar dolar, bir yılda 263,6 milyar dolarlık, yani yaklaşık yüzde 41,2’lik artış anlamına gelecek.

Bu tahmin, Tayvan’ın Hong Kong, Japonya ve Güney Kore’yi geride bırakarak dünyanın en büyük beşinci ihracatçısı olabileceği ihtimalini gündeme getirdi. Sıralama kesinleşmiş bir sonuç değil, bir olasılık: Tayvan’ın nihai konumu, kendi ihracatının yanı sıra diğer ekonomilerin 2026 ihracat performansına da bağlı olacak. Tayvan’ın tahminini bu ekonomilerin 2025 toplamlarıyla karşılaştırmak fırsatın boyutunu gösteriyor, ancak sıralamanın nasıl şekilleneceğini ortaya koymuyor.

Şimdiki göstergeler olağanüstü güçlü. Eylül, Tayvan’ın ihracatının art arda 35’inci ay yükseldiği dönem oldu; bu, kayıtlardaki en uzun kesintisiz artış serisi. 2026’nın ilk dokuz ayındaki ihracat, 2025’in tamamındaki toplamı şimdiden 21,55 milyar dolar, yani yaklaşık yüzde 3,4 aştı. Böylece son çeyrek, rekor düzeye ulaşmış bir toplamın üzerine katkı sağlayacak.

900 Milyar Dolarlık Hesap Nasıl Yapılıyor?

Maliye Bakanlığı İstatistik Dairesi Direktörü Tsai Mei-na, bakanlığın 8 Ekim’de yayımladığı veriler sırasında ihracatın 900 milyar doları aşma olasılığının çok yüksek olduğunu söyledi. Hesaplamasında Eylül rekorunun altında, ekim, kasım ve aralık aylarının her biri için 80 milyar dolarlık ihracat varsayımını kullandı.

Bu 240 milyar doların ilk dokuz ayın toplamına eklenmesi, yıllık ihracatı 901,55 milyar dolara çıkarıyor. Bu senaryoda kümülatif ihracat ekimde 700 milyar, kasımda 800 milyar ve aralıkta 900 milyar doları aşacak. Bunlar kümülatif eşikler; tek bir ayda bu tutarlara ulaşılacağına yönelik tahminler değil.

Reklam

Bakanlığın ekim ayına ilişkin özel tahmini, bu senaryodan daha güçlüydü: 85,2 milyar ila 87,7 milyar dolar. Bu, yıllık bazda yüzde 40 ila yüzde 44 büyümeye karşılık geliyor. Yıl genelinde tam 900 milyar dolara ulaşmak için son çeyrekte aylık ortalama ihracatın yaklaşık 79,48 milyar dolar olması gerekiyor.

Bütçe, Muhasebe ve İstatistik Genel Müdürlüğü’nün ağustos ayındaki 903,6 milyar dolarlık tahmini için dördüncü çeyrekte aylık ortalama yaklaşık 80,68 milyar dolarlık ihracat gerekiyor. Her iki hesaplama da eylül ayındaki sonucun altında kalıyor; ancak aylık ihracat dalgalanabilir ve yılın tamamına ilişkin rakam hâlâ bir tahmin.

Beşinci Sıraya Yükselmek İçin Ne Gerekiyor?

Maliye Bakanlığı’nın 2025 karşılaştırmasına göre 3,7718 trilyon dolarlık ihracatla Çin ana karası ilk sırada yer aldı ve küresel toplamın yüzde 14,4’ünü oluşturdu. ABD, 2,1852 trilyon dolar ve yüzde 8,3 payla ikinci, Almanya ise 1,7642 trilyon dolar ve yüzde 6,7 payla üçüncü sırada yer aldı. Hollanda dördüncü oldu.

Hong Kong 753,6 milyar dolarla beşinci, Japonya 738,3 milyar dolarla altıncı, Güney Kore ise 709,3 milyar dolarla sekizinci sırada yer aldı. Tayvan’ın 640 milyar dolarlık ihracatı, küresel toplamın yüzde 2,4’ünü oluşturdu ve bu üç ekonominin gerisinde kaldı.

Tayvan’ın ihracatı 903,6 milyar dolara ulaşırsa 2025 toplamları Hong Kong’u 150 milyar, Japonya’yı 165,3 milyar, Güney Kore’yi ise 194,3 milyar dolar aşacak. Beşincilik ihtimalinin gündeme gelmesinin nedeni bu farklar. Ancak bu rakamlar söz konusu ekonomilerin ya da Tayvan’ın önünde yer alan diğer ihracatçıların 2026’daki performansını göstermiyor.

Küresel ihracat 2025’te 26,3 trilyon dolara ulaştı; bu, 2024’e göre yüzde 7,2 artış demek. Tayvan’ın 2026’da öngörülen yaklaşık yüzde 41,2’lik büyümesi genişlemenin hızını ortaya koyuyor, ancak rakamlar farklı yıllara ait. Dünya ihracatındaki gelecekteki payı, karşılık gelen küresel toplam belli olmadan hesaplanamaz.

İhracatın Büyük Bölümü İki Ürün Grubundan Geliyor

Eylül ayı ticaret verileri, bu patlamanın teknolojiye ne ölçüde dayandığını gösteriyor. Bilgi, iletişim ve görsel-işitsel ürünlerin ihracatı 39,13 milyar dolara ulaştı; bu, bir yıl öncesinin iki katı. Elektronik bileşenler ise yüzde 45,3 artışla 31,13 milyar dolarlık katkı sağladı.

Reklam

İki kategori birlikte 70,26 milyar dolara, yani eylüldeki 87,22 milyar dolarlık toplamın yaklaşık yüzde 80,6’sına ulaştı. Toplam ihracat yeni bir zirveye ulaşırken her iki kategoride de aylık bazda kaydedilen en yüksek ikinci ihracat değerleri görüldü. Bunlar geniş ürün kategorileri olduğundan, toplam payları yapay zekâ ihracatının kesin bir ölçüsü olarak değerlendirilmemeli.

Tsai, talebi destekleyen dört etken sıraladı: teknoloji yatırımlarının sürmesi, bileşenlerin daha gelişmiş hâle gelmesi ve daha fazla kullanılması, elektronik üretim kapasitesinin dar olması nedeniyle ihracat fiyatlarının desteklenmesi ve yeni mobil cihazlar ile tüketici elektroniği ürünlerinin piyasaya çıkışı öncesinde yapılan sevkiyatlar.

Fiyatlarla miktarlar arasındaki ayrım önemli. İhracat toplamı, yurt dışına satılan malların değerini ölçer. Üreticiler daha fazla ürün gönderdiğinde, daha pahalı ürünler sattığında ya da daha yüksek fiyat aldığında bu toplam artabilir. Bakanlığın açıklaması, sevkiyat hacmindeki basit bir artıştan ziyade bu etkilerden birkaçının birlikte devrede olduğuna işaret ediyor.

Yapay Zekâ Yatırımları Elektrikli Ekipman Talebini de Artırıyor

Artış, en büyük iki teknoloji kategorisinin ötesine yayılıyor. Elektronik bileşenler ile bilgi, iletişim ve görsel-işitsel ürünler dışındaki eylül ihracatı, bir yıl öncesine göre yüzde 25,4 arttı. Ay Yeni Yılı tatilinden etkilenen aylar hariç tutulduğunda bu, yaklaşık beş yılın en güçlü artışı oldu.

Elektrikli makine ihracatı yüzde 29,8 büyüyerek art arda 26’ncı ayda yükseldi. Tsai, talebi veri merkezi inşaatlarına, şebeke iyileştirmelerine ve elektrik ekipmanlarının yenilenmesine bağladı. Bu ürünler, yapay zekâ yatırımlarındaki patlamayı bilgisayar çipleri yerine fiziksel altyapı sağlayan üreticilere bağlıyor.

Yapay zekâ sistemleri işlem gücünün yanı sıra elektriğe de ihtiyaç duyuyor. Bu nedenle yeni bilgi işlem tesisleri, elektriği sağlayan ve yöneten ekipmanlara talep yaratıyor. Bakanlık, elektrikli makineler için sipariş döngülerinin görece uzun olmasının da bu ürünlerin istikrarlı performansını açıklamaya yardımcı olduğunu belirtti.

Daha geniş kapsamlı artış, bazı geleneksel sanayilerin de bundan yararlandığını gösteriyor. Ancak bu, tüm imalat sektörlerinin aynı hızda toparlandığını ya da ihracat artışının kâr ve ücretlere eşit ölçüde yansıdığını kanıtlamıyor.

Reklam

Yapay Zekâ, Küresel Ticaret Tahminlerini Değiştirdi

Dünya Ticaret Örgütü’nün 8 Ekim’de yayımladığı Küresel Ticaret Görünümü ve İstatistikleri raporu güncellemesinde, 2026’da küresel mal ticareti hacminin yüzde 3,9 büyüyeceği tahmin edildi. Bu oran, martta öngörülen yüzde 1,9’dan yüksek. 2027 tahmini de 1,5 puan artırılarak yüzde 4,1’e çıkarıldı.

DTÖ, yarı iletkenler ve veri merkezi ekipmanları da dâhil olmak üzere yapay zekâ gelişimini destekleyen malların ticaret değerinin 2026’nın ilk yarısında yüzde 67 arttığını bildirdi. Bu mallar, aynı dönemde mal ticaretindeki büyümenin yaklaşık yüzde 47’sini oluşturdu.

Tayvan, Hong Kong, Çin ana karası ve Güney Kore, 2025’te yapay zekâ ile ilgili mal ihracatının yüzde 51’ini birlikte sağladı. Bu ekonomilerin toplam payı 2026’nın ilk yarısında 1,7 puan artarak yüzde 52,7’ye yükseldi. En büyük tekil pay Tayvan’a aitti, ancak Tayvan’ın kesin oranı açıklanmadı.

DTÖ Başekonomisti Staiger, örgütün önceki tahminlerinde yavaşlayacağı varsayılan yapay zekâ ile ilgili ticaretin hızlandığını söyledi. Bu, küresel tahminlerle birlikte Tayvan’ın ihracat görünümünün neden daha iyimser hâle geldiğini açıklamaya yardımcı oluyor.

Ancak ölçümler farklı: DTÖ’nün temel tahmini ticaret hacmiyle, Tayvan’ın ihracat hedefleri ise dolar değeriyle ilgili. Fiyatların yükselmesi, işlem gören malların hacminde aynı ölçüde artış olmadan ihracat gelirini artırabilir.

Ekonomik Kazançlar Her Kesime Eşit Yansımıyor

Ulusal Kalkınma Konseyi Başkan Yardımcısı Kao Shien-quey, Tayvan’ın ekonomik konumundaki yükselişi özel şirketlerin yeni pazarlara ve teknolojilere yönelme isteğine bağladı. Çipler ve yapay zekâ bilgi işlem altyapısındaki güçlü yönlerin Tayvanlı şirketlere daha fazla fiyat belirleme gücü ve teknoloji ortaklıklarında önemli bir konum sağladığını belirtti.

Kao ayrıca, Çin ana karası merkezli tedarik zincirlerine alternatif arayan demokratik ekonomiler için Tayvan’ı güvenilir bir tedarikçi hâline getiren imalat uzmanlığına ve yurt dışındaki üretim ağlarına işaret etti. Bu değerlendirme Tayvan’ın ticari konumunu anlatıyor; her ihracat şirketinin eşit ölçüde fayda göreceğini garanti etmiyor.

Büyüme tahminleri dikkat çekici. Bütçe, Muhasebe ve İstatistik Genel Müdürlüğü 2026 için yüzde 11,05 ekonomik büyüme öngörürken merkez bankasının eylül tahmini yüzde 11,48 oldu. Tahminler arasında 0,43 puan fark bulunuyor ve ikisi de kesinleşmiş sonuç değil.

Reklam

Kao, Tayvan’da kişi başına düşen GSYH’nin 2025’te Japonya ve Güney Kore’yi aştığını, 2026’da ise 45 bin doları geçebileceğini söyledi. Kişi başına düşen GSYH, ekonomik üretimin nüfusa bölünmesiyle hesaplanır; bireysel maaş ya da hane geliriyle aynı şey değildir.

Bu ayrım, bazı sektörlerin hızla ilerlerken diğerlerinin geride kaldığı K şeklindeki ekonomi tartışmasının merkezinde yer alıyor. Kao; geleneksel sanayiler ile teknoloji sektörleri, farklı büyüklükteki şirketler, ücretler ve nitelikli çalışanlara erişim arasındaki uçurumları sıraladı. Bazı elektrikli ekipman üreticileri büyümeden pay alsa da ihracatın yoğunlaşmış yapısı bu kaygıların neden sürdüğünü gösteriyor.

Önümüzdeki Dönemde Önem Taşıyan Tarihler ve Sonuçlar

Geçen yılın sıralamasından bu yılın tahminlerine uzanan süreç, birkaç önemli gelişmeyle izlenebiliyor:

  • 2025: Tayvan 640 milyar dolarlık mal ihraç etti ve 2024’e göre dört basamak yükselerek küresel sıralamada 12’nci oldu.
  • Mart 2026: DTÖ, yıl genelinde küresel mal ticareti hacminin yüzde 1,9 büyüyeceğini öngördü.
  • Ağustos 2026: Tayvan’ın istatistik kurumu yıllık ihracat tahminini 903,6 milyar dolar olarak açıkladı.
  • Eylül 2026: Tayvan, 87,22 milyar dolarlık aylık ihracat kaydederek dokuz aylık toplamı 661,55 milyar dolara çıkardı.
  • 8 Ekim 2026: Maliye Bakanlığı eylül verilerini açıklarken DTÖ küresel ticaret tahminlerini yükseltti.
  • Ekim-Aralık 2026: Aylık ortalama 80 milyar dolarlık ihracat, Tayvan’ın yıllık toplamını 901,55 milyar dolara taşıyacak.

Kalan aylardaki sonuçlar, Tayvan’ın 900 milyar doları aşıp aşmayacağını ve istatistik kurumunun tahminine ne ölçüde yaklaşacağını belirleyecek. Sonraki açıklamalar için kesin tarihler verilmedi. Küresel sıralamada beşincilik için bir adım daha gerekiyor: rakip ihracatçıların karşılaştırılabilir tam yıl sonuçları.

Öne Çıkanlar

  • Tayvan’ın eylül ihracatı rekor kırarak 87,22 milyar dolara ulaştı; bir yıl öncesine göre yüzde 60,9 arttı.
  • İlk dokuz ayda ihracat 661,55 milyar dolara çıktı ve 2025’in tamamındaki toplamı şimdiden aştı.
  • Son çeyrekte aylık ortalama 80 milyar dolarlık ihracat, 2026 toplamını 901,55 milyar dolara çıkaracak.
  • Küresel sıralamada beşincilik mümkün, ancak diğer ekonomilerin kesin ihracat sonuçlarına bağlı.
  • İki geniş teknoloji kategorisi eylül ihracatının yaklaşık yüzde 80,6’sını oluştururken elektrikli makinelerde de güçlü büyüme kaydedildi.
  • Yapay zekâ yatırımları sürerken DTÖ ticaret tahminlerini yükseltti; Tayvan’da ise kazançlar sektörler ve çalışanlar arasında eşit dağılmıyor.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir