Eski füze denizaltıları hizmetten ayrılırken yenileri geliyor
ABD Donanması, Virginia sınıfı 19 taarruz denizaltısını güdümlü füze denizaltısı olarak görevlendirmeyi planlıyor. İlk denizaltının 2029’da hizmete girmesi, teslimatların ise 2038’e kadar sürmesi öngörülüyor. Her biri, hizmetten ayrılacak dört Ohio sınıfı güdümlü füze denizaltısının taşıyabildiği en fazla 154 Tomahawk seyir füzesine kıyasla 40’a kadar Tomahawk taşıyacak.
İçindekiler
- Eski füze denizaltıları hizmetten ayrılırken yenileri geliyor
- Virginia Faydalı Yük Modülü neleri değiştiriyor?
- Ohio sınıfı denizaltılar neden büyük bir boşluk bırakıyor?
- Daha fazla denizaltı, her birinde daha az füze
- Tayvan taarruz görevini neden şekillendiriyor?
- Hipersonik silahlar yük seçeneklerini genişletebilir
- Çin denizaltı ve füze kuvvetlerini genişletiyor
- Kapasite açığı, gemi inşa gecikmeleriyle birleşiyor
- Donanmanın füze kapasitesi ve esneklik arasındaki tercihi
- Özet
11 Ağustos 2026 itibarıyla USS Georgia kısa süre önce hizmetten çıkarılma sürecine başladı. USS Ohio, USS Michigan ve USS Florida’nın da önümüzdeki birkaç yıl içinde onu izlemesi planlanıyor. Dört denizaltı birlikte, bazı füze tüpleri özel operasyon ekipmanları için kullanılabilse de, 616’ya kadar Tomahawk fırlatma konumunu temsil ediyor.
Yenileme programında 10 Block V denizaltısı ve planlanan dokuz Block VI denizaltısı yer alıyor. Bunlar, Virginia inşa programındaki birbirini izleyen gruplar. Denizaltılara, füze ve diğer büyük yükler için kapasitelerini artıran ek bir gövde bölümü olan Virginia Faydalı Yük Modülü (VPM) takılacak.
Donanma, konvansiyonel taarruz silahlarını daha fazla denizaltıya dağıtan bir kuvvete geçiyor. Bu değişiklik daha yeni teknolojiler ve saldırıların başlatılabileceği daha fazla nokta sunuyor; ancak Ohio sınıfı denizaltılar, yerlerine yenileri gelmeden hizmetten ayrıldıkça su altındaki ateş gücünde geçici bir düşüşe de yol açıyor.
Bu takvim, ABD’li planlamacıların Tayvan’ı içerebilecek olası bir çatışmaya hazırlandığı Hint-Pasifik bölgesinde önem taşıyor. Çin füze ve denizaltı kuvvetlerini genişletirken Amerikan tersaneleri, Donanmanın gelecekteki taarruz görevlerinin daha büyük bölümünü üstlenmesi planlanan denizaltıların inşasında gecikmeler yaşıyor.
Virginia Faydalı Yük Modülü neleri değiştiriyor?
Virginia Faydalı Yük Modülü, denizaltının gövdesine eklenen 84 fitlik bir bölüm. Her biri yedi Tomahawk seyir füzesi taşıyabilen dört büyük fırlatma tüpü içeriyor. Bu tüpler, önceki Virginia denizaltılarındaki 12 fırlatma hücresine 28 silah daha ekleyerek Tomahawk kapasitesini en fazla 40’a çıkarıyor.
Fırlatma hücresi, bir silahın ateşlenebildiği konumdur. Daha fazla hücre, denizaltının yeniden ikmal için dönmesi gerekmeden önce daha çok füze taşımasını sağlar. VPM ayrıca gelecekteki silahlara ve diğer büyük yüklere yer açarak Donanmaya Tomahawk dışında da seçenekler sunuyor.
Güdümlü füze denizaltısı olarak sınıflandırma planı, bu denizaltıların daha ağır taarruz görevini yansıtıyor. SSGN, nükleer reaktörle çalışan ve güdümlü füze görevleri için donatılmış denizaltıların sınıflandırmasıdır. Bu programda söz edilen füzeler konvansiyonel taarruz gücü sağlarken reaktör denizaltıya tahrik gücü veriyor.
Virginia denizaltıları, genişletilmiş füze görevlerinin yanı sıra taarruz denizaltısı görevlerini de sürdürecek. Bu görevler arasında düşman denizaltılarını ve su üstü gemilerini avlamak, istihbarat toplamak, mayın harbi yürütmek ve özel harekât birliklerine destek vermek bulunuyor. Donanma, tamamen ayrı bir denizaltı türü yaratmak yerine mevcut denizaltı tasarımına taarruz kapasitesi ekliyor.
Ohio sınıfı denizaltılar neden büyük bir boşluk bırakıyor?
Dört Ohio sınıfı güdümlü füze denizaltısı başlangıçta balistik füze denizaltısı olarak hizmete girdi. ABD ve Rusya’nın stratejik silah politikalarındaki değişikliklerin ardından nükleer caydırıcılık görevleri sona erdi; Donanma da 2000’lerin başında bu denizaltıları konvansiyonel taarruz platformlarına dönüştürdü.
Bir Ohio denizaltısı, su altında ve tespit edilmesi güç bir konumda kalırken çok sayıda füzeyi art arda ateşleyebilir. Büyük boyutu olağanüstü dayanıklılık ve özel harekât birlikleri, su altı araçları, istihbarat görevleri ve komuta faaliyetleri için alan sağlar. Tek bir Ohio, VPM ile donatılmış bir Virginia’nın taşıdığı Tomahawk sayısının dört katından fazlasını taşıyabilir.
Bu denizaltıları hizmette tutmak, birkaç platformda yoğunlaşmış büyük bir ateş gücünü korumak anlamına gelirdi. Ancak gövdeleri ve reaktörleri 1980’lerden kalma. Bakım maliyetleri artıyor; hizmet ömrünü uzatmak, Columbia sınıfı balistik füze denizaltısı programı ve gelecekteki taarruz denizaltısı projeleri için de gereken tersane kapasitesini kullanırdı.
Dolayısıyla geçiş, fırlatma tüplerini yenilemekten ibaret değil. Ohio sınıfı denizaltılar füze kapasitesini, dayanıklılığı ve diğer görevler için geniş alanı tek bir büyük platformda birleştiriyor. Virginia programı ise bu görevleri, her biri daha az füze taşıyan daha fazla denizaltıya dağıtıyor.
Daha fazla denizaltı, her birinde daha az füze
VPM ile donatılmış bir Virginia, bir Ohio sınıfı güdümlü füze denizaltısının azami füze yükünün yaklaşık yüzde 26’sını taşıyabiliyor: Ohio’daki 154 Tomahawk’a karşılık 40. Devriye takvimleri, bakım ve mürettebat uygunluğu hesaba katılmadan önce bir Ohio’nun füze kapasitesine ulaşmak için dört Virginia gerekiyor.
Mürettebat düzenleri de farklı. Ohio sınıfı güdümlü füze denizaltıları dönüşümlü çalışan iki mürettebat kullanarak her denizaltının denizde daha fazla zaman geçirmesini sağlıyor. Virginia denizaltıları ise genellikle tek mürettebatla çalışıyor ve bu da görevde kalabilecekleri gün sayısını azaltıyor. Yeni sınıfta daha az personel gerekiyor; sensörler, otomasyon ve gizlilik özellikleri de iyileştirildi.
Füzeleri daha fazla denizaltıya dağıtmak, komutanlara taarruz silahlarını nereye konuşlandıracakları konusunda ek seçenekler sunuyor. Karşıt güç, aramasını birkaç çok büyük denizaltıya yoğunlaştırmak yerine daha fazla platformu bulup izlemek zorunda kalıyor. Her Virginia, füze yükünü korurken başka görevleri de yerine getirebiliyor.
Denizaltı programlarından sorumlu Donanma subayı Koramiral Rob Gaucher, ilave yük kapasitesinin komutanlara taarruz gücünü kullanmak için daha fazla seçenek sunacağını söyledi. Planlanan denizaltıları, Donanmanın su altındaki üstünlüğünü koruma çabasının bir parçası olarak nitelendirdi:
VPM ile donatılan bu SSGN’ler, Donanmanın önümüzdeki on yıllar boyunca su altı alanındaki üstünlüğünü sürdürmesini sağlayacak. Bu ilave yük kapasitesini entegre ederek müttefiklerimize güven vermek, saldırganlığı caydırmak ve her türlü rakibe üstünlük sağlamak için taarruz gücünü hızla artırabileceğiz.
Donanmanın tercihi, her Ohio denizaltısının sağladığı füze yoğunluğunun bir kısmından vazgeçerek daha yeni gövdeler, daha yüksek beka kabiliyeti ve daha fazla konuma dağıtılmış bir kuvvet elde etmek anlamına geliyor. Denizde benzer bir ateş gücüne ulaşmak için yeterli sayıda denizaltının teslim edilmesi, mürettebatlandırılması ve aynı anda göreve hazır olması gerekecek.
Tayvan taarruz görevini neden şekillendiriyor?
İlk ada zinciri Japonya’dan Tayvan ve Filipinler’e uzanıyor. Çin bu bölgede kara konuşlu füzeler, uçaklar, sensörler ve deniz kuvvetleriyle su üstü gemileri için operasyonları tehlikeli hâle getirebiliyor. Bölgenin coğrafyası, tartışmalı alanlara yaklaşırken gizliliğini koruyabilen silah platformlarını daha da önemli kılıyor.
Denizaltılar, su üstü gemileri veya uçaklar gibi görünür bir hedef oluşturmadan ada zincirinin yakınlarında faaliyet gösterebiliyor. Su altındaki konumlardan Çin’in olası bir harekâtını destekleyen radar tesislerine, komuta merkezlerine, hava üslerine, limanlara ve füze birliklerine füze ateşleyebilirler.
Royal United Services Institute (RUSI) analisti Sidharth Kaushal, denizaltıların ABD’nin ilk ada zincirinin yakınında veya içinde makul bir hayatta kalma olasılığıyla kalabilen az sayıdaki kabiliyetinden biri olduğunu söyledi. Ayrıca hedeflerine daha yakın konumlardan hızlı ve manevra kabiliyeti yüksek silahlar fırlatmanın önemine dikkat çekti:
Mücadelenin düşman topraklarının derinliklerine taşınmasını sağlayabilecek platformların sayısını artırıyorlar; karşıt güçler de izlemek zorunda oldukları daha fazla unsurla baş etmek zorunda kalacak.
Bu tür saldırılar, ABD’nin su üstü gemileri ve uçakları çatışma alanına yaklaşmadan önce Çin’in füze savunmasını zayıflatmaya yardımcı olabilir. Amaç, Çin’in saldırılarını yönlendiren sensörleri ve komuta ağlarını sekteye uğratarak uçak gemilerine, muhriplere ve uçaklara daha geniş bir hareket alanı sağlamak olur.
Bu nedenle Virginia planı, füze kapasitesini erişim imkânıyla ilişkilendiriyor. Bir denizaltının değeri hem taşıdığı silah sayısına hem de tespit edilmeden kullanışlı bir ateşleme konumuna ulaşabilmesine bağlı. Daha fazla denizaltı, olası fırlatma noktalarının sayısını artırırken her denizaltıdaki daha az füze, ateşleyebileceği salvo büyüklüğünü sınırlıyor.
Hipersonik silahlar yük seçeneklerini genişletebilir
VPM’nin büyük tüpleri Tomahawk’lardan fazlasını destekleyecek şekilde tasarlandı. Hipersonik süzülme aracı kullanan Conventional Prompt Strike sistemi de dâhil olmak üzere gelecekteki silahları taşıyabilecekler.
Hipersonik silahlar ses hızının beş katından, yani Mach 5’ten yüksek hızlarda seyrediyor ve uçuş sırasında manevra yapabiliyor. Hızları ve değişen uçuş rotaları, onları izlemeyi ve önlemeyi pek çok konvansiyonel balistik ya da seyir füzesine kıyasla zorlaştırıyor. Tartışmalı suların yakınında bir denizaltıdan fırlatılmaları, karşı tarafın komuta kademesine verilen uyarı süresini kısaltır.
King’s College profesörü Alessio Patalano, planlanan sistemi denizaltıların taarruz görevinde önemli bir gelişme olarak nitelendirdi. Donanma hipersonik teknolojiyi test ediyor; ancak takvim, nihai silah tasarımı ve operasyonel kullanım sayıları geliştirme ve bütçe kararlarına bağlılığını koruyor.
Daha büyük yük bölümü, yerleşik görevlerini sürdüren Virginia sınıfına daha ağır bir taarruz işlevi kazandırıyor. Bir denizaltı, denizaltıları veya su üstü gemilerini avlamayı, istihbarat toplamayı ve özel harekât birliklerine destek vermeyi sürdürebilir. Büyük tüpleri, program geliştikçe değişen silah ve diğer yük bileşimlerine alan sağlıyor.
Çin denizaltı ve füze kuvvetlerini genişletiyor
Uluslararası Stratejik Araştırmalar Enstitüsü’nün yakın tarihli bir değerlendirmesine göre Çin, 2021-2025 arasında nükleer reaktörle çalışan 10 denizaltıyı denize indirdi; ABD’nin denize indirdiği sayı ise yediydi. Çin’in bu dönemdeki üretimi, toplam tonaj bakımından da ABD’ninkini aştı.
Çin’in füze gücü de büyüdü. Pentagon’un 2024 tarihli bir tahminine göre Çin Halk Kurtuluş Ordusu Roket Kuvveti’nin füze envanteri dört yılda yaklaşık yüzde 50 arttı. Bu silahlar, Tayvan’ı savunabilecek ABD kuvvetlerini destekleyen limanları, hava alanlarını, ikmal noktalarını ve diğer tesisleri hedef almak üzere tasarlandı.
Çin hipersonik silahlarını ve insansız su altı araçlarını da sergiledi. Bu su altı dronları denizaltıları arayabilir, deniz yollarını gözetleyebilir veya Amerikan kuvvetlerinin Çin kıyılarına fark edilmeden yaklaşma girişimlerini zorlaştırabilir.
Çin’in altı nükleer balistik füze denizaltısı ve altı nükleer taarruz denizaltısının yanı sıra dizel motor ve elektrik motorlarıyla çalışan daha büyük bir denizaltı filosu bulunuyor. Bazı analistler, akustik gizlilik, güvenilirlik ve uzun mesafeli operasyonlarda ABD denizaltı kuvvetinin hâlâ belirgin üstünlüğe sahip olduğunu düşünüyor. Akustik gizlilik, karşıt sensörlerin bir denizaltıyı bulmasını zorlaştırmak için çıkardığı sesi sınırlamak anlamına geliyor.
Su altındaki rekabet; eğitime, sensörlere, su altı iletişimine, devriye deneyimine ve denizaltıları ana limanlarından uzakta idame ettirme kabiliyetine bağlı. Çin hızla ilerleme kaydetti. Amerikan taarruz denizaltıları onlarca yıllık operasyonel deneyimini koruyor ve Japonya, Avustralya ile bölgedeki diğer ortaklarla yakın iş birliğini sürdürüyor.
Kapasite açığı, gemi inşa gecikmeleriyle birleşiyor
Submarine Industrial Base Council, Ohio sınıfı güdümlü füze denizaltılarının hizmetten ayrılmasının geçiş sürecinde su altı taarruz kapasitesini yüzde 60’a kadar azaltabileceğini tahmin ediyor. İlk Virginia sınıfı güdümlü füze denizaltısının 2029’da hizmete girmesi planlanıyor; bu da eski denizaltılar hizmetten ayrılmaya başlarken bir boşluk yaratıyor.
Donanma, VPM’siz Virginia denizaltılarını, yaklaşık 20 eski Los Angeles sınıfı denizaltıyı ve üç özel Seawolf sınıfı denizaltıyı kullanmayı sürdürecek. Bu platformlar denizaltılardan fırlatılan konvansiyonel füzeler taşıyabiliyor; ancak hiçbiri Ohio sınıfı güdümlü füze denizaltısının füze kapasitesine ulaşamıyor.
ABD, Ticonderoga sınıfı kruvazörleri de hizmetten çıkarıyor. Emeklilik takvimlerine ve fırlatma konumlarının nasıl sayıldığına bağlı olarak, bu kruvazörlerle Ohio sınıfı füze denizaltılarının birlikte hizmetten ayrılması 2030’ların başına kadar filodan 2.000’den fazla füze fırlatma hücresinin çıkarılmasına yol açabilir. Bu düşüş su altı kuvvetlerinin ötesine uzanıyor.
ABD tersaneleri Virginia denizaltılarını, Donanmanın yılda iki denizaltı hedefinden daha yavaş inşa ediyor. Columbia programı da aynı nitelikli iş gücünün, tedarikçilerin ve sanayi tesislerinin çoğuna ihtiyaç duyuyor. Kaynakçı, elektrikçi, nükleer teknisyen ve diğer uzmanların yetersizliği teslimat takvimlerini etkiledi.
Başlıca tarihler geçişin ne kadar süreceğini gösteriyor:
- 2000’lerin başı: Dört Ohio denizaltısı balistik füze denizaltısından konvansiyonel güdümlü füze platformuna dönüştürüldü.
- 2021-2025: Çin nükleer reaktörle çalışan 10 denizaltıyı, ABD ise yedi denizaltıyı denize indirdi.
- 11 Ağustos 2026: USS Georgia kısa süre önce hizmetten çıkarılma sürecine başladı; USS Ohio, USS Michigan ve USS Florida’nın da önümüzdeki birkaç yıl içinde onu izlemesi planlanıyor.
- 2029: İlk Virginia sınıfı güdümlü füze denizaltısının hizmete girmesi planlanıyor.
- 2030’ların başı: Kruvazörlerle Ohio sınıfı denizaltıların birlikte hizmetten ayrılması filodan 2.000’den fazla füze fırlatma hücresini çıkarabilir.
- 2038: Planlanan 19 Virginia sınıfı güdümlü füze denizaltısının teslimatlarının bu yıl boyunca sürmesi bekleniyor.
Donanmanın füze kapasitesi ve esneklik arasındaki tercihi
Planlanan Virginia kuvveti daha fazla platform, daha yeni teknoloji ve daha geniş görev yelpazesi sunuyor. Daha küçük denizaltılar farklı bölgelere dağıtılabilir; böylece kuvvetin yerini tespit etmek zorlaşırken müttefiklere koordineli operasyonlar için daha fazla seçenek sağlanır.
Tek bir Virginia, Ohio sınıfı bir denizaltıdan daha küçük bir ilk salvo ateşleyebilecek, daha az özel harekât personeli taşıyabilecek ve aynı iki mürettebatlı devriye sistemiyle çalışmayacak. Benzer ateş gücüne ulaşmak için daha fazla denizaltı gerekecek. Bu sınırlamalar, gemi inşa hızını ve mürettebat bulunabilirliğini geçişin temel unsurları hâline getiriyor.
Deniz Harekâtları Komutanı Amiral Daryl Caudle, Virginia sınıfı güdümlü füze denizaltılarının Ohio denizaltılarının mirasını; gizliliği daha fazla esneklik ve sürdürülebilir muharebe gücüyle birleştirerek ileri taşıyacağını söyledi:
Virginia sınıfı SSGN’lerin yeni nesli, daha yüksek beka kabiliyeti, uyarlanabilirlik ve sürdürülebilir muharebe gücüyle bu mirası ileri taşıyor.
Donanma, yoğun savunmalı bir Pasifik harekât alanında su altından erişimi en güçlü avantajlarından biri olarak görüyor. Modernizasyon planı, daha yeni ve daha geniş alana dağıtılmış bir kuvvet karşılığında her denizaltıdaki füze kapasitesinin azalmasını kabul ediyor. Çin hızla füze, gemi ve denizaltı inşa etmeyi sürdürürken karşılaşılan acil güçlük, taarruz kapasitesindeki geçici düşüş.
Özet
- Donanma, 10 Block V denizaltısı ve planlanan dokuz Block VI denizaltısından oluşan 19 Virginia sınıfı güdümlü füze denizaltısı planlıyor.
- 84 fitlik Virginia Faydalı Yük Modülü dört büyük tüp ve 28 Tomahawk fırlatma konumu ekleyerek azami kapasiteyi 40 füzeye çıkarıyor.
- İlk yeni denizaltının 2029’da hizmete girmesi, teslimatların ise 2038’e kadar sürmesi planlanıyor.
- Hizmetten ayrılacak her Ohio sınıfı güdümlü füze denizaltısı 154’e kadar Tomahawk taşıyabiliyor. Dört denizaltı birlikte 616’ya kadar fırlatma konumu sağlıyor.
- Submarine Industrial Base Council, geçişte su altı taarruz kapasitesinin yüzde 60’a kadar düşebileceğini tahmin ediyor.
- Virginia denizaltıları, hipersonik sistemler dâhil gelecekteki silahlara kapasite eklerken taarruz, istihbarat ve özel harekât görevlerini sürdürecek.
- Çin denizaltı ve füze kuvvetlerini genişletirken tersanelerdeki gecikmeler ile iş gücü ve tesisler için rekabet geçişi zorlaştırıyor.






