Binlerce Tekne, Yüzlerce Millik Baskı
Yaklaşık 1.400 Çin balıkçı teknesi, 11 Ocak'ta Doğu Çin Denizi'nde 200 mili aşan bir set oluşturdu. İki hafta önce, Noel Günü'nde yaklaşık 2.000 tekne, ters L şeklinde yaklaşık 290 mil boyunca uzanan iki paralel hat halinde toplanmıştı. Bu oluşumlar, Asya'nın en hassas su yollarından birine sivil görünümlü binlerce tekneyi yerleştirdi.
İçindekiler
- Binlerce Tekne, Yüzlerce Millik Baskı
- Pekin Kış Balıkçılık Sezonuna İşaret Ediyor
- Gri Bölge Nasıl İşliyor?
- Çin'in Denizlerdeki Varlığının Üç Ayağı
- Tayvan Devriye Faaliyetleri ve İnternet Kabloları Üzerinden Baskıyla Karşı Karşıya
- Güney Çin Denizi'ndeki Karşılaşmalar
- Asya'nın Çok Ötesine Uzanan Balıkçılık Faaliyetleri
- Balık Stokları ve Kıyı Geçim Kaynakları Baskı Altında
- Sübvansiyonlar Ticari Faaliyetleri Devlet Baskısına Bağlıyor
- Gözetim, Kablo Koruması ve Bölgesel İşbirliği
- Uyarılar ve Silahlı Çatışma Riski
- Öne Çıkanlar
Bu yoğunluklara yaklaşan ticari gemi kaptanları zor bir seçimle karşı karşıya kaldı: teknelerin çevresinden dolaşmak ya da kalabalık sularda aralarından geçmek. Olası bir çarpışma uluslararası bir krize dönüşebilirdi. Rota değişiklikleri ve yavaş seyir de sefer programlarında pratik sorunlar yaratarak açık denizi geniş bir trafik darboğazına çevirdi.
ABD Kongresi'ne bağlı bir komisyon daha sonra bu yığınakları yeni bir gri bölge tehdidi olarak nitelendirdi ve oluşumların, Tayvan'ı kapsayacak olası bir abluka ya da işgal için kullanılabilecek bir taktiği ortaya koyabileceğini belirtti. Abluka, bir bölgeye giriş çıkışları kısıtlamayı amaçlar. Çok sayıda balıkçı teknesi, nasıl karşılık verileceğine ilişkin kararları zorlaştırırken deniz yollarını da kapatabilir.
Doğu Çin Denizi; ticari deniz taşımacılığını, balıkçılık sahalarını, ihtilaflı sınırları ve zaten baskı altındaki deniz ekosistemlerini bir araya getiriyor. Geometrik düzenlerde konumlanan tekneler trafiği yavaşlatabilir, radar ekranlarını doldurabilir ve sıradan balıkçılık faaliyetlerini başka amaçlarla yürütülen koordineli faaliyetlerden ayırt etmeyi zorlaştırabilir.
Çin askeri yorumunu reddediyor. Pekin'in açıklamasına göre tekneler, kış balıkçılık sezonunun en yoğun döneminde toplandı. Anlaşmazlığın merkezinde bu nokta yer alıyor: kıyı topluluklarının geçimini sağlayan tekneler aynı zamanda baskı araçlarına dönüşebilir; komşu hükümetler ise sivil teknelerle yaşanan bir karşılaşmayı silahlı çatışmaya dönüştürmeden nasıl yanıt vereceklerine karar vermek zorunda kalabilir.
Ocak ve aralık ayındaki toplanmalar, tek seferlik bir tekne yoğunluğundan ziyade tekrarlanan büyük oluşumlardı. Bu oluşumların ölçeği, şekli ve konumu; balıkçı filolarının, sahil güvenliklerin ve deniz kuvvetlerinin birlikte nasıl faaliyet gösterebildiğine, bunun deniz taşımacılığı, kıyı toplulukları ve çevre üzerindeki maliyetlerine dikkat çekti.
Pekin Kış Balıkçılık Sezonuna İşaret Ediyor
Çin'in Washington Büyükelçiliği, Doğu Çin Denizi'nin önemli bir balıkçılık sahası olmaya devam ettiğini ve kasım ile şubat ayları arasının kış balıkçılığının en yoğun dönemi olduğunu söyledi. Büyükelçilik Sözcüsü Liu Pengyu, teknelerin yoğunlaşmasının mevsimsel faaliyetlerle uyumlu olduğunu belirtti.
Bu nedenle, bu dönemde denizde faaliyet gösteren balıkçı teknelerinin yoğun biçimde bir arada görülmesi normaldir.
Çin devlet medyası da büyük toplanmaları açıklarken balıkçılık sezonlarına, balık bulmak için kullanılan teknolojiye ve Zhoushan yakınlarındaki geleneksel balıkçılık sahalarına atıfta bulundu. Bu açıklamalar, çok sayıda teknenin aynı kaynakların peşinde olduğu suların ticari önemini yansıtıyor.
Kamuya açık gemi takip verileri, teknelerin nerelere gittiğini ve nasıl toplandığını gösteriyor. Noel Günü ve 11 Ocak'taki oluşumlarda her bir teknenin aldığı kesin talimatlar ve üstlendiği rol ise bilinmiyor. Buna rağmen denizcilik analistleri, yalnızca mevsimsel balıkçılığın bu oluşumların geometrik hassasiyetini ve yoğunluğunu açıklayıp açıklamadığını sorguluyor.
Bu yoğunluk dolayısıyla farklı yorumlara yol açabiliyor. Pekin bunu balıkçılık faaliyeti olarak tanımlarken Kongre komisyonu, kriz sırasında deniz yollarını kapatmak için kullanılabilecek bir yöntem görüyor. Bölgeden geçen gemi kaptinları içinse acil sorun, önlerindeki yolu kaplayan teknelerin sayısı.
Gri Bölge Nasıl İşliyor?
Gri bölge faaliyetleri, olağan sivil davranış ile açık askeri çatışma arasındaki alanda yer alıyor. Denizde bu faaliyetler, ateş açmadan ya da bir savaş gemisinin bayrağını göstermeden hareketi engellemeyi, baskı uygulamayı veya kontrol iddiasında bulunmayı içerebilir.
Balıkçı tekneleri bu amaç için elverişli; çünkü sivil statüleri ve uluslararası deniz hukukunun sağladığı koruma, verilecek karşılığı karmaşıklaştırıyor. Sayıları sahil güvenlik kaynaklarını aşırı zorlayabilir, kalabalık radar ekranları da tek tek teknelerin ne yaptığını anlamayı güçleştirebilir.
COLREG olarak bilinen Denizde Çatışmayı Önleme Uluslararası Kuralları, gemilerin çarpışmaları nasıl önleyeceğini düzenliyor. Kurallar, balıkçılık faaliyeti yürüten teknelerle etkileşimde bulunan deniz kuvvetleri gemilerine kısıtlamalar getiriyor. Analistler, Çin'in filosuna hareket alanı sağlamak için bu hukuki çerçeveyi kullanmasını, stratejik hedeflere ulaşmak amacıyla hukuki kurallardan yararlanılması anlamında, hukuk yoluyla mücadele olarak tanımlıyor.
Sivil tekneler bir rotayı kapattığında komşu ülkeler zor bir operasyonel tercihle karşı karşıya kalıyor. Seyrüseferi korumaları veya deniz kurallarını uygulamaları gerekebilir; ancak sert bir karşılık, balıkçılara saldırı olarak sunulabilir. Bu belirsizlik, büyük bir filoya tek tek teknelerin büyüklüğünün ya da donanımının ötesinde bir etki kazandırıyor.
Çin'in Denizlerdeki Varlığının Üç Ayağı
Çin, dünyanın en büyük donanmasına, sahil güvenlik teşkilatına ve deniz milislerine sahip. Araştırmacılar bu yapının bütünleşmesini üç deniz gücünden oluşan bir düzen olarak tanımlıyor. Sivil tekneler varlığın ve sürtüşmenin dış katmanını oluştururken, sahil güvenlik gemileri ve deniz kuvvetleri gerilimi tırmandırabilecek sonraki aşamalarda devreye girebiliyor.
Milislerin resmî adı Halk Silahlı Kuvvetleri Deniz Milisleri (PAFMM). Pekin, bu yapıyı normal işlerini sürdüren sivillerden oluşan silahlı bir kitle örgütü olarak tanımlıyor. Çin silahlı kuvvetlerinin bir unsuru ve Halk Kurtuluş Ordusu'nun (PLA) yardımcı yedek gücü niteliğinde.
Şi Cinping, 2012'de deniz gücü stratejisini ilan etmesinden bu yana deniz milislerinin genişlemesini bizzat destekledi. Hainan eyaletindeki balıkçı köylerine yaptığı ziyaretler, Çin'in egemenlik iddialarını korumaya verdiği önemin altını çizdi.
Bu düzen, baskının sıradan balıkçı teknelerine benzeyen gemilerle başlatılmasına olanak tanıyor. Ardından sahil güvenlik gemileri kolluk gücü olarak varlık gösterebiliyor; arkalarında ise Halk Kurtuluş Ordusu Donanması hazır bekliyor. Bu teknelerle karşı karşıya kalan ülkeler hem o anki karşılaşmayı hem de bunun tırmanma ihtimalini değerlendirmek zorunda.
Stratejik ve Uluslararası Çalışmalar Merkezi'nin Jeopolitik ve Dış Politika Bölümü Başkanı Victor Cha, Çin'in eylemlerini savaş çıkarmadan bölgesel kontrolü güçlendirecek biçimde dikkatle ayarlanmış olarak nitelendirdi. Temel amaç, tek tek karşılaşmaları açık çatışma eşiğinin altında tutarken bir varlığı ya da kısıtlamayı giderek olağanlaştırmak.
Tayvan Devriye Faaliyetleri ve İnternet Kabloları Üzerinden Baskıyla Karşı Karşıya
Pekin, 2025 boyunca Tayvan çevresinde sivil ve paramiliter tekneleri daha fazla kullanarak ada üzerindeki baskıyı artırdı ve resmî bir çatışmaya girmeden savunmasını yokladı. Kum tarama gemileri ile balıkçı teknelerinden oluşan büyük gruplar Matsu adaları yakınlarında tekrar tekrar görüldü; sayıları zaman zaman yüzleri buldu ve Tayvan Sahil Güvenliği'nin devriye kapasitesini sonuna kadar zorladı.
Kinmen yakınlarında, şubat 2024'te bir Çin sürat teknesinin karıştığı ölümcül olayın ardından Çin sahil güvenlik devriyeleri sıklaştı. Pekin bu devriyeleri rutin kolluk faaliyeti olarak sundu ve uzun süredir Tayvan'ın yönettiği sulardaki varlığını zamanla daha olağan hâle getirdi.
Tayvan'ın iletişim altyapısı da kesintilerden etkilendi. Matsu adalarına hizmet veren iki denizaltı internet kablosu, 2023'ün başında birkaç gün arayla kesildi. Bölge sakinleri haftalarca kötüleşen bağlantı sorunları yaşadı; denizin altındaki hasarın kıyıdaki gündelik yaşamı nasıl etkileyebileceği ortaya çıktı.
Tayvanlı yetkililer daha yakın zamanda Hong Tai 58 adlı yük gemisine el koydu ve kaptanını Tayvan'ı Penghu Adaları'na bağlayan bir kabloya kasıtlı olarak zarar vermekten yargıladı. Kablo olaylarında kasıtlılığı kanıtlamak zor olabilir; ancak oluşan hasar, deniz altındaki dijital altyapının kırılganlığını ve ticari deniz taşımacılığı ağlarının stratejik mesaj vermek için kullanılma ihtimalini gözler önüne seriyor.
Tayvan çevresinde ve başka bölgelerde yaşananlar, baskının yıllar içinde nasıl geliştiğini gösteriyor:
- Şi Cinping 2012'de deniz gücü stratejisini ilan etti; araştırmacıların deniz milislerinin taciz ve saldırı olaylarına ilişkin kayıtları da o yıl başlıyor.
- 2023'ün başında Matsu adalarına hizmet veren iki internet kablosu birkaç gün arayla kesildi.
- Şubat 2024'te Kinmen yakınlarında yaşanan ölümcül Çin sürat teknesi olayı, Çin sahil güvenlik devriyelerinin artmasından önce gerçekleşti.
- Pekin, 2025 boyunca Tayvan çevresinde sivil ve paramiliter tekneleri daha fazla kullandı.
- Noel Günü'nde yaklaşık 2.000 Çin balıkçı teknesi, Doğu Çin Denizi'nde yaklaşık 290 mil boyunca uzanan iki paralel hat oluşturdu.
- 11 Ocak'ta yaklaşık 1.400 tekne 200 mili aşan bir set oluşturdu.
- Şubat 2026'da Scarborough Sığlığı üzerinde devriye gezen bir Filipinler gemisine, Halk Kurtuluş Ordusu Donanması'na ait bir gemiden telsizle 28 kez meydan okundu.
Güney Çin Denizi'ndeki Karşılaşmalar
Araştırmacılar, 2012'den bu yana Çin deniz milislerine bağlı teknelerin bölge ülkelerine yönelik 270 ayrı taciz ve saldırı olayını belgeledi. Bir dizi karşılaşma; sürekli varlığın, yakın temasın ve askeri mesajların komşu ülkeler üzerinde nasıl baskı oluşturabildiğini gösteriyor.
Mart 2021'de 200'den fazla Çin gemisi Whitsun Resifi'nde sıkı bir düzen içinde demirledi. Resif, Filipinler'in Münhasır Ekonomik Bölgesi'nin (EEZ) içinde yer alıyor. EEZ, kıyı ülkelerinin balıkçılık dâhil kaynaklar üzerinde hak sahibi olduğu deniz alanıdır. Gemiler ağ atmadan haftalarca hareketsiz kaldı.
İddiaya göre Çin Sahil Güvenliği personeli, 2014'te Second Thomas Sığlığı yakınlarında Filipinler'e ait ikmal teknelerine karşı balta ve fiziksel şiddet kullandı; bir asker yaralandı. Bu iddia, ikmal taşıyan gemilerin karıştığı anlaşmazlıklarda ortaya çıkabilecek fiziksel tehlikeyi gösteriyor.
Filipinler Sahil Güvenliği, Haziran 2025'te yine Filipinler'in EEZ'sinde bulunan Rozul Resifi çevresinde 50'den fazla Çin deniz milisi teknesinin kümelendiğini bildirdi. Bu sayı, Manila'nın kaynak hakları iddia ettiği sularda bir başka Çin gemisi yoğunluğu oluşturdu.
Şubat 2026'da Scarborough Sığlığı üzerinde rutin devriye görevi yapan bir Filipinler gemisine, Halk Kurtuluş Ordusu Donanması'na ait bir gemiden telsizle ayrı ayrı 28 kez meydan okundu. Ardından bir Çin askeri uçağı görüldü. Filipinler Sahil Güvenliği Sözcüsü Jay Tarriela'nın açıkladığı bu karşılaşmada, tekrarlanan uyarılar ve askeri varlık yoluyla kasıtlı ve ölçülü bir mesaj verildi.
Endonezya da Kuzey Natuna Denizi'nde benzer baskıyla karşılaştı. Çin araştırma gemileri ve sahil güvenlik gemileri, Cakarta'nın hak iddia ettiği bölgelere tekrar tekrar girdi. Pekin ise Endonezya sularında geleneksel balıkçılık hakları olduğunu giderek daha fazla öne sürdü.
Çin gemileri ayrıca deniz tabanında uzun süreli haritalama faaliyetleri yürüttü ve Endonezya'dan Natuna sularındaki sondaj çalışmalarını durdurmasını istedi. Bu faaliyetler, Pekin'in iddia ettiği deniz haklarının kabul edilmesini teşvik etmeye yönelik ölçülü bir çabayı yansıtıyor.
Mart 2024'te yapılan bir ankette Endonezyalıların yüzde 73'ünün Çin'in Güney Çin Denizi'ndeki eylemlerini tehdit olarak gördüğü belirlendi. Bu algı, 135 milyar doları aşan ekonomik bağlarla bir arada bulunuyor; bu da kapsamlı ticari ilişkiler ile deniz güvenliği kaygıları arasındaki gerilimi gösteriyor.
Asya'nın Çok Ötesine Uzanan Balıkçılık Faaliyetleri
Dünyanın en büyüğü olan Çin'in uzak denizlerdeki balıkçı filosu Hint Okyanusu'nda, Güney Atlantik'te ve Pasifik'te faaliyet gösteriyor. Bir tahmine göre Çin'in endüstriyel balıkçı filosu 57.000'den fazla tekneden oluşuyor; 90'dan fazla ülkede gözlemlenen küresel balıkçılık faaliyetlerinin yaklaşık yüzde 44'ü Çin'e atfediliyor.
Çok sayıda tekne, yabancı ülkelerin EEZ sınırları yakınında toplanıyor. Bazıları konum takibinde kullanılan ve gemi bilgilerini yayınlayan Otomatik Tanımlama Sistemi (AIS) vericilerini kapatıyor. Bu sinyal olmadan faaliyet yürütmek, yaygın olarak karanlık deniz taşımacılığı olarak adlandırılıyor ve gemilerin hareketlerini izlemeyi zorlaştırıyor.
Çin trol tekneleri, Bengal Körfezi, Umman Denizi ve Andaman-Nikobar Adaları yakınlarındaki sular dâhil olmak üzere Hindistan'ın deniz bölgelerindeki faaliyetlerini artırdı. Hindistan Donanması'nın gözetimi, yüksek riskli sayılan gemilerde, yasa dışı balıkçılık olaylarında ve hem sivil hem de stratejik amaçlara hizmet eden operasyonlarda artış kaydetti.
Trol tekneleri askeri tatbikatları gölgeledi ve geceleri hassas boğazlardan geçti. Bu faaliyetler dikkat çekiyor; çünkü balıkçı tekneleri, ticari balıkçılık açısından olduğu kadar askeri hareketler bakımından da önemli bölgelerde bilgi toplayabilir veya varlık gösterebilir.
Güney Atlantik'te Arjantin, sularının yakınında kalamar avlayan yaklaşık 200 Çin teknesini gözlemledi. Filo son on yılda neredeyse yüzde 50 büyüdü. Arjantinli ve ABD'li yetkililer, bazı teknelerin balıkçılıkla bağdaşmayan antenler taşıdığından ve izinsiz deniz tabanı haritalaması yapıyor olabileceğinden şüpheleniyor.
Washington, P3C Orion uçaklarının satın alınmasına onay vermek dâhil, Arjantin'in deniz gözetimini iyileştirmesine yardımcı oldu. Amaç, yasa dışı balıkçılığa karşı koruma sağlamak ve yabancı filoların faaliyetlerini izlemek.
Bu filolar, yakıt sağlayan gemilerle birlikte aylarca denizde kalabiliyor; bazıları, arkalarında Çin Sahil Güvenliği ya da Halk Kurtuluş Ordusu Donanması'na ait savaş gemileri varken manevra yapıyor. Bu destek, balıkçı teknelerinin ana limanlarından uzakta faaliyet gösterebildikleri süreyi uzatıyor.
Ekvador, 2021 ile 2023 arasında Galapagos EEZ'si yakınlarında yaklaşık 510 Çin balıkçı teknesi izledi. Birçoğunun aynı anda takip sinyalini kapatması, balıkçılığın yanı sıra istihbarat toplama ve okyanus haritalaması konusunda da kaygı yarattı.
Balık Stokları ve Kıyı Geçim Kaynakları Baskı Altında
Doğu Çin Denizi'ndeki ekolojik sorunlar, deniz anlaşmazlıklarına bir katman daha ekliyor. Frontiers in Marine Science dergisinde 2022'de yayımlanan bir çalışma, balıkçılık stoklarının azaldığını ve Çin'in bu soruna mevsimsel balıkçılık yasakları, balıkçılıkta büyümeyi sıfırlamayı hedefleyen politikalar ve ağlar için asgari göz açıklığı kurallarıyla çözüm aradığını belirtti.
Çalışmada ekosistemin yavaş yavaş toparlandığına ilişkin işaretler bulundu; ancak mevsimsel yasakların ardından uygulanan balıkçılık baskısının hâlâ azaltılması gerektiği uyarısı yapıldı. Bir yasak dönemi balıklara avlanmadan büyümeleri için zaman tanıyor, ancak sezon yeniden açıldığında yoğun balıkçılık bu kazanımları sınırlayabiliyor.
2023'te yayımlanan bir çalışmada Doğu Çin Denizi'ndeki istavrit ve yılan balığı popülasyonları incelendi. Her iki türün de aşırı avlandığı ve sayılarının azaldığı sonucuna varan çalışma, daha ihtiyatlı bir yönetim çağrısı yaptı. Balıkçı toplulukları açısından stokların azalması, geçimlerini sağladıkları kaynaklar üzerindeki baskının artması anlamına geliyor.
Yüzlerce, hatta binlerce teknenin bir araya gelmesi motor gürültüsünü, yakıt tüketimini ve çarpışma riskini de artırıyor. Teknelerin toplanması, belirli bir yerde beklemesi ve dağılması; ticari deniz taşımacılığı ve siyasi açıdan hassas karşılaşmalar nedeniyle zaten yoğun olan sulardaki hareketliliği artırıyor.
Marine Policy dergisinde 2024'te yayımlanan bir çalışma, Çin'in Doğu Çin Denizi, Tayvan Boğazı ve Güney Çin Denizi'ndeki gri bölge faaliyetlerinin balıkçılık alanlarını daraltıp av miktarını azaltabileceğini ortaya koydu. Kıyı toplulukları, limanlarına ulaşan balık miktarı azalırken çalışabilecekleri güvenli alanları da kaybedebilir.
Kalamar uzmanı Marcela Ivanovic, Arjantin'de Çin filolarının bölgede vahşice avlandığını ve yerel sanayinin bağlı olduğu stokları tükettiğini söyledi. Bu kaygı, yabancı balıkçılık faaliyetlerinin ölçeği ile kıyıdaki toplulukların ekonomik ihtiyaçları arasındaki bağı ortaya koyuyor.
Sübvansiyonlar Ticari Faaliyetleri Devlet Baskısına Bağlıyor
Çin devleti, uzak denizlerdeki balıkçı filolarına balıkçılık faaliyetleri ve oşinografik istihbarat toplama dâhil olmak üzere tahminen 7,2 milyar dolarlık sübvansiyon sağlıyor. Bu finansman, ticari faaliyetleri deniz hakkında bilgi toplayabilen operasyonlara bağlıyor.
Bazı teknelerde çalışanlara balıkçılık yapmak yerine yalnızca ablukaları uygulama ve gözdağı verme görevi veriliyor. Bu tür görevler, sivil görünümlü bir teknenin deniz kaynaklarını avlayan gemilerle birlikte faaliyet gösterirken zorlayıcı bir rol üstlenebileceğini gösteriyor.
Çin'in sorumlu davrandığı yönündeki iddiaları, belgelenmiş aldatma ve kurallardan kaçınma örnekleriyle çelişiyor. Ticari kaynak çıkarımı ile devlet baskısının bir arada yürütülmesi, balıkçı filolarına stratejik bir rol kazandırırken dünya genelindeki deniz kaynaklarının tükenmesine de katkıda bulunuyor.
Hükümetlerin nasıl karşılık vereceğine karar verirken faaliyetler arasındaki ayrım önem taşıyor. Balıkçılık denetimi avlanma ve kaynakların korunmasıyla ilgilenirken engelleme, gözdağı ve istihbarat toplama; sahil güvenliklerin, altyapı işletmecilerinin ve savunma makamlarının koordinasyonunu gerektirebilecek güvenlik sorunları yaratıyor.
Gözetim, Kablo Koruması ve Bölgesel İşbirliği
Gri bölge filolarına karşılık vermek için koordineli zorlayıcı faaliyetleri, balıkçılık meselesi olmanın yanı sıra devlet politikasının bir aracı olarak da ele almak gerekiyor. Denizlerde şeffaflığın artırılması önerilen başlangıç noktalarından biri: uydu görüntüleri, AIS verileri ve radar gözetimi bir arada kullanılarak şüpheli davranışlar ve koordineli hareketler tespit edilebilir.
Tayvan ve güvenlik ortakları denizaltı kablolarının korunmasına da odaklanabilir. Kablo güzergâhları boyunca gözetimin güçlendirilmesi ve onarım kapasitesinin hızlandırılması, hem hasar riskini hem de sonrasında bölge sakinlerinin yaşadığı kesintileri azaltabilir.
Daha iyi gözetim araçları, operasyonel işbirliği ve denizlerde kolluk faaliyetlerine yönelik hukuki çerçeveler, Tayvan ve bölgedeki diğer ortakların askeri çatışma riskini sınırlarken çok sayıda sivil tekneye karşılık vermesine yardımcı olabilir. Zorluk, her karşılaşmanın tırmanmasına izin vermeden olayın yaşandığı noktada etkili biçimde harekete geçmek.
ABD ve bölgesel müttefiklerinin diplomatik ve operasyonel seçenekleri bulunuyor. Balıkçılık haklarına ilişkin işbirliği ve Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi dâhil uluslararası hukukun uygulanması, karasularında verilecek karşılıkları destekleyebilir. Hint-Pasifik genelinde istihbarat paylaşımı ve diplomatik arka kapı kanalları, hükümetlerin Pekin'in desteklediği deniz milisi faaliyetlerini ele almasına yardımcı olabilir.
Milis teknelerinin toplandığı liman ve üslerin, bunların komutanlarıyla birlikte tespit edilmesi; hedefli yaptırımlar ve kısıtlamalar için bilgi sağlayabilir. Ortak ülkelerin sahil güvenliklerini güçlendirmek, Çin'in deniz güvenliğindeki boşluklardan yararlanmaya çalıştığı yerlerde kolluk faaliyetlerini ve caydırıcılığı artırabilir.
Japonya, Fransa ve Birleşik Krallık'ın yürüttükleri de dâhil ortak devriyeler, Hint-Pasifik'teki gerilim noktalarının çevresindeki deniz kuvvetleri konuşlandırmalarını artırıyor ve ortak kararlılığı ortaya koyuyor. Bu önlemler, gözetim ve denetimi iyileştirme çabalarının yanı sıra uluslararası varlığı da görünür kılıyor.
Uyarılar ve Silahlı Çatışma Riski
Bazı analistler, aşamalı bir diplomatik uyarı sistemi öneriyor. Savaş senaryosunda Pekin'e, Halk Kurtuluş Ordusu Donanması'nın uzantısı gibi hareket eden balıkçı teknelerinin dağılmaları için tekrarlanan uyarıların ardından buna uygun biçimde muamele göreceği bildirilecek.
Öneri, teknelere bölgeden çekilmeleri için zaman tanınmasını da içeriyor. Amaç, Çin Komünist Partisi'nin, askeri işlev görürken göstermelik abluka manevralarını sürdüren tekneleri çatışmadan kaçınma çerçevesini kalkan olarak kullanarak korumasını önlemek.
Bu yaklaşımı savunan analistler, Çin'in uluslararası hukuku göz ardı ederken sağladığı korumalardan seçici biçimde yararlanmasının, Tayvan'da veya benzer ölçekte bir kriz çıkması hâlinde doğrudan çatışma riski doğurduğunu söylüyor. Tekrarlanan uyarılara dayalı bir karşılık, güç kullanılmadan önce sonuçları açıkça ortaya koymayı amaçlıyor.
Pratikteki riskler, deniz kuvvetlerinin planlamasının ötesine uzanıyor. Ticari gemilerin seyre açık rotalara, ada topluluklarının güvenilir iletişime, balıkçı topluluklarının ise sürdürülebilir stoklara sahip sularda avlanmaya ihtiyacı var. Büyük sivil tekne oluşumları tüm bu kaygıları aynı ihtilaflı alanda bir araya getiriyor.
Öne Çıkanlar
- Yaklaşık 1.400 Çin balıkçı teknesi 11 Ocak'ta 200 mili aşan bir set oluşturdu. Bu oluşumdan önce Noel Günü'nde yaklaşık 2.000 tekne, yaklaşık 290 mil boyunca uzanan bir düzen aldı.
- ABD Kongresi'ne bağlı bir komisyon, Tayvan'a yönelik olası bir abluka ya da işgalde kullanılabilecek bir taktik belirledi; Pekin ise teknelerin yoğunlaşmasını kış balıkçılık sezonuna bağladı.
- Çin, dünyanın en büyük donanmasını, sahil güvenliğini ve deniz milislerini çok katmanlı bir yapıda birleştirerek sivil teknelere karşılık verilmesini zorlaştırıyor.
- Araştırmacılar, 2012'den bu yana deniz milislerinin bölge ülkelerine yönelik 270 taciz ve saldırı olayını kaydetti; Tayvan, Filipinler ve Endonezya çevresinde de baskı yaşandı.
- Çin'in balıkçılık faaliyetleri Hint Okyanusu'na, Güney Atlantik'e ve Pasifik'e uzanıyor; bazı tekneler takip sinyallerini kapatıyor.
- Çalışmalar balık stoklarının azaldığını veya tükenme tehlikesiyle karşı karşıya olduğunu ve balıkçılık alanlarının daraldığını ortaya koydu. Kablo hasarı da adaların iletişim altyapısına yönelik riskleri gözler önüne serdi.
- Önerilen karşılıklar arasında bütünleşik gözetim, kablo koruması, sahil güvenliklerin güçlendirilmesi, uluslararası işbirliği ve tekneler askeri katılımcı olarak değerlendirilmeden önce tekrarlanan uyarılar yer alıyor.






