Kuzey Kore Anayasasından Yeniden Birleşme Hedefini Çıkardı, Kim Jong-un’un Yetkilerini Genişletti

12 dakikalık okuma
Kuzey Kore Anayasasından Yeniden Birleşme Hedefini Çıkardı, Kim Jong-un’un Yetkilerini Genişletti

İki Kore Arasında Yeni Bir Hukuki Ayrım

Kuzey Kore, 1948’de kuruluşundan bu yana ülkenin kimliğini şekillendiren bir hedeften vazgeçerek anayasasındaki Güney Kore ile yeniden birleşmeye yönelik tüm atıfları çıkardı. Pyongyang’da Yüksek Halk Meclisi’nin mart oturumunda kabul edilen ve mayıs başında kamuoyuna açıklanan değişiklikle ülkenin ilk kez topraklarının tanımı anayasaya eklenirken Kim Jong-un’a nükleer kuvvetleri üzerinde açıkça komuta yetkisi verildi.

İçindekiler
  1. İki Kore Arasında Yeni Bir Hukuki Ayrım
  2. Anayasadan Neler Çıkarıldı?
  3. Güney Sınırını Kesin Olarak Tanımlamayan Toprak Hükmü
  4. Kim’in Konumu ve Nükleer Komuta Yetkisi Açıkça Tanımlandı
  5. Yeniden Birleşmeden Kopuş Nasıl Gelişti?
  6. Düşman Etiketinin Metinde Yer Almaması Neden Önemli?
  7. Seul Diyalog Arayışını Sürdürüyor
  8. Füze Denemeleri Sürüyor, Ancak Spor Alanında Küçük Bir Açılım Var
  9. Rusya’yla İlişkiler Pyongyang’a Daha Fazla Destek Sağlıyor
  10. Ekonomik Toparlanma Askerî Hedefleri Destekleyebilir
  11. Öne Çıkanlar

Değişikliklerle “bağımsızlık, barışçıl yeniden birleşme ve ulusal büyük birlik” hedefini izleme ve “ulusal yeniden birleşmeyi sağlamak için mücadele etme” taahhütleri çıkarıldı. Son taahhüt, ülkenin kuruluşundan bu yana anayasanın tüm sürümlerinde yer alıyordu. Önsözde, kurucu lider Kim Il-sung ve eski lider Kim Jong-il’e atfedilen yeniden birleşme başarılarına yapılan atıflar da kaldırıldı.

Dolayısıyla Kim Jong-un hükümeti, Seul’e ilişkin söylemini değiştirmekten fazlasını yapıyor. Kuzey Kore’nin Kore Yarımadası’nın tamamındaki tek meşru yönetim olduğu iddiasını gerekçelendirmeye yardımcı olan bir kuruluş ilkesini kaldırıyor. Revize edilen anayasa, Kuzey Kore’yi yeniden birleşmeyi bekleyen tek bir ulusun parçası olarak değil, Kore Cumhuriyeti’yle, yani Güney Kore’nin resmî adıyla, komşu ayrı bir devlet olarak ele alıyor.

Güney Kore Birleşme Bakanlığı değişiklikleri mayıs başındaki bir bilgilendirme toplantısında sundu. Kim’in ilk talimatından sonra değişikliğin tamamlanması iki yıldan fazla sürdü. Bu süre, Kuzey Kore devlet yönetimine kuşaklar boyunca yön vermiş bir ilkeden kopuşun boyutunu yansıtıyor.

Son metinde beklenmedik bir eksiklik de var: Kim’in daha önce talep etmesine rağmen Güney Kore “başlıca düşman” olarak tanımlanmıyor. Bu tercih, Kim’in çatışmacı söylemleri ve süren askerî faaliyetlerinin yanında hukuki metnin daha az açıkça düşmanca kalmasını sağlıyor.

Reklam

Anayasadan Neler Çıkarıldı?

Kuzey Kore’nin önceki yeniden birleşme söylemi siyasi bir vaat içeriyordu: İki hükümet radikal biçimde farklı siyasi ve ekonomik sistemlerle yönetilse de yarımadanın bölünmesi bir gün sona erecekti. On yıllar boyunca Seul ve Pyongyang, gerginlik, görüşmeler ve aralıklı çatışmalar yaşanırken yeniden birleşmeyi nihai hedef olarak korudu.

Kim’in anayasa değişikliği, ortak ulusal kimliğin geriye kalan hukuki ifadelerinden birini kaldırıyor. Kim Il-sung ve Kim Jong-il’in başarılarına yapılan atıfların silinmesi de selefleriyle ilişkilendirilen ideolojiden kuşaksal bir kopuşa işaret ediyor. Değişiklik, anayasanın ülkenin geçmişine ilişkin anlatısının yanı sıra geleceğe yönelik hedeflerini de etkiliyor.

Bölgedeki analistler değişikliği, Kim’in Korelerin “iki düşman devlet” olduğu yönündeki doktrininin hukuki ifadesi olarak nitelendiriyor. Basitçe söylemek gerekirse anayasa artık onları, siyasi koşullar nedeniyle geçici olarak ayrılmış tek bir bölünmüş ulusun üyeleri olarak değil, birbirinden ayrı ülkeler olarak tanımlıyor.

1950-53 Kore Savaşı barış antlaşmasıyla değil, çatışmaları durduran ateşkes anlaşmasıyla sona erdiği için Kuzey ve Güney Kore teknik olarak hâlâ savaş hâlinde. Bu çözümlenmemiş durum, iki hükümetin dünyanın askerileştirilmiş sınır bölgelerinden birinde büyük daimi ordular bulundurmasına imkân tanıyor.

Yeniden birleşme, askerî politikanın ötesinde aile buluşmaları, diplomatik yaklaşımlar ve askerden arındırılmış bölgenin iki tarafındaki propaganda gibi alanları da şekillendirdi. Bu hedefin kaldırılması, Pyongyang’ın artık ortak bir Kore yurdu fikrini resmen dahi desteklemediği anlamına geliyor. Bölünmenin kalıcı olduğunu ilan ediyor ve her biri kendi toprakları üzerinde yetki iddia eden ayrı egemen devletler arasında ilişkiler kurulmasını istiyor gibi görünüyor.

Güney Sınırını Kesin Olarak Tanımlamayan Toprak Hükmü

2. madde, Kuzey Kore anayasasına ilk kez topraklarla ilgili bir hüküm ekliyor. Ülkeyi, “kuzeyde Çin Halk Cumhuriyeti ve Rusya Federasyonu’yla, güneyde Kore Cumhuriyeti’yle sınırdaş” topraklar ile bunlara bitişik karasuları ve hava sahası olarak tanımlıyor.

Reklam

Maddede, Kuzey Kore’nin topraklarına yönelik “her türlü ihlale asla müsamaha göstermeyeceği” belirtiliyor. Ancak Güney Kore’yle olan sınırın kesin konumu açıklanmıyor ve Sarı Deniz’deki ihtilaflı deniz sınırına değinilmiyor. Dolayısıyla anayasa metninde güney sınırının kesin konumu belirtilmemiş durumda.

Kuzey Sınır Hattı özellikle hassas bir konu. Kore Savaşı’nın sonunda Birleşmiş Milletler Komutanlığı tarafından çizilen bu hat, fiilî deniz sınırı işlevi görüyor; başka bir deyişle, uygulamada sınır olarak kullanılıyor. Pyongyang bu hattı hiçbir zaman kabul etmedi ve sınırın daha güneye çekilmesi gerektiğini savunuyor. Çevresindeki sularda son çeyrek yüzyılda çok sayıda ölümcül çatışma yaşandı.

Güney Kore Ulusal Üniversitesinde profesör olan ve Birleşme Bakanlığının bilgilendirme toplantısında revize edilen metni inceleyen Lee Jung-chul, sınırın tanımsız bırakılmasının yeni bir gerilim kaynağını hemen ortaya çıkarmaktan kaçınmaya yönelik bilinçli bir tercih olabileceğini söyledi.

Lee’nin yorumu, Pyongyang için pratik bir avantaja işaret ediyor: Ülke, en üst düzey yasasında kesin bir sınır taahhüdünde bulunmadan egemenlik iddiasında bulunabilir. Anayasada sabit bir sınır çizgisi, gelecekteki müzakereleri veya askerî konuşlanmayı zorlaştırabilir. Bunun yerine kullanılan ifadeler, müdahaleye karşı kesin bir uyarıyı güney sınırının nerede olması gerektiği konusunda manevra alanıyla birleştiriyor.

Kim’in Konumu ve Nükleer Komuta Yetkisi Açıkça Tanımlandı

Kim Jong-un’un resmî statüsü de değişti. Devlet İşleri Komisyonu başkanı sıfatıyla artık Kuzey Kore’nin “devlet başkanı” olarak tanımlanıyor. Anayasanın önceki metninde komisyon başkanı, devleti temsil eden ülkenin yüce lideri olarak tarif ediliyordu.

Devlet kurumlarının revize edilen sıralaması, komisyon başkanını ilk kez Yüksek Halk Meclisinin üzerinde konumlandırıyor. Meclis, Devlet İşleri Komisyonu başkanını görevden alma yetkisini de kaybetti. Bu değişiklikler birlikte Kim’in elindeki yetkiyi daha da yoğunlaştırıyor ve daha önce var olan görünüşteki yasama denetimini de ortadan kaldırıyor.

Kuzey Kore anayasası artık nükleer kuvvetlerin komutasını açıkça Devlet İşleri Komisyonu başkanına veriyor. Böylece Kim’e ülkenin büyüyen nükleer cephaneliği üzerinde doğrudan anayasal yetki tanınıyor. İlgili bir savunma maddesinde Kuzey Kore “sorumlu bir nükleer silah devleti” olarak tanımlanıyor ve ulusal varlığı güvence altına almak, savaşı caydırmak ve bölgesel istikrarı korumak amacıyla nükleer silah geliştirmeyi sürdürme taahhüdünde bulunuluyor.

Reklam

Dolayısıyla revize edilen belge, Güney Kore’den ayrışmayı liderin güçlendirilmiş resmî konumu ve nükleer silahları sürdürme taahhüdüyle ilişkilendiriyor. Pyongyang bu silahları savaşı önlemenin ve ülkeyi korumanın bir aracı olarak tanımlarken Kim, nükleer kuvvetleri büyütmeyi sürdüreceğine dair kamuoyu önünde söz verdi.

Meclisin görevden alma yetkisinin kaldırılması bu yapı içinde önem taşıyor. Daha önce komisyon başkanını görevden alma konusunda resmî yetkiye sahip olan kurum artık bu yetkiden yoksun. Komisyon başkanının meclisin üzerindeki konumu ve nükleer kuvvetler üzerindeki komutası ise doğrudan anayasada yer alıyor.

Yeniden Birleşmeden Kopuş Nasıl Gelişti?

Kim Jong-un politika değişikliğinin işaretlerini 2023’ün sonlarında vermeye başladı; Güney Kore’yi yolunu şaşırmış kardeş bir devlet yerine Kuzey’in “başlıca düşmanı” olarak tanımladı. Anayasa değişikliği, ortak bir Kore geleceğiyle ilişkili simgeleri ve altyapıyı aşamalı olarak ortadan kaldıran konuşma ve eylemlerin desteklediği bu değişimin doruk noktası oldu.

Kim, Ocak 2024’te Güney Kore’yi “başlıca düşman ve değişmez baş düşman” olarak tanımlayacak ve Kuzey Kore topraklarının Güney’den tamamen ayrı olduğunu belirtecek anayasa değişiklikleri yapılması çağrısında bulundu. Daha sonraki açıklamaları, Güney Korelilerin soydaş kategorisinin dışında tutulacağını pekiştirdi.

Başlıca gelişmeler birkaç tarihe yayıldı:

  • 2023 sonları: Kim, Güney Kore’yi Kuzey’in “başlıca düşmanı” olarak tanımlamaya başladı.
  • Ocak 2024: Güney Kore’yi “başlıca düşman ve değişmez baş düşman” olarak tanımlayan ve iki ülkenin topraklarını birbirinden ayıran anayasa değişiklikleri talep etti.
  • Şubat: Kim, Kuzey Kore’nin Güney Kore’yle hiçbir şekilde işinin olmadığını ve onu soydaş kategorisinin dışında kalıcı olarak tutacağını söyledi.
  • Takip eden mart: Büyük bir parti kongresinde, politikanın yönünü belirleyen konuşmasında Seul’ü “en düşmanca devlet” olarak nitelendirdi.
  • Mart 2026: Yüksek Halk Meclisi, anayasa değişikliğini Pyongyang’da kabul etti.
  • Mayıs 2026 başları: Değişiklikler, Güney Kore Birleşme Bakanlığının bilgilendirme toplantısında kamuoyuna açıklandı.
Reklam

Kuzey Kore, Güney Kore’nin eski muhafazakâr cumhurbaşkanı Yoon Suk Yeol döneminde iki ülkeyi birbirine bağlayan kara yolu ve demir yollarını da yıktı. Ağır tahkim edilmiş sınırın yakınlarına fiziksel engeller olduğu düşünülen yapılar inşa etti. Seul’ün askerî makamları mart ayında benzer inşaat faaliyetlerinin yeniden başladığını bildirdi.

Kim, Pyongyang’daki büyük bir yeniden birleşme anıtının yıkılması talimatını da verdi. On yıllar boyunca ayakta kalan anıt, ulusal birlik hedefinin görünür bir hatırlatıcısıydı. Yıkılması, artık anayasadan silinen politikanın bir simgesini fiziksel olarak ortadan kaldırdı.

Ayrılığı ülkenin temel yasasına yazmak, gelecekte geri adım atılmasını zorlaştırıyor. Yeniden birleşmeyi canlandırmak isteyen daha sonraki bir Kuzey Kore yönetimi, önceki kuşakların politikalarının temelindeki varsayımı reddeden bir anayasal doktrinle yüzleşmek zorunda kalacak. Bu da ciddi bir siyasi meşruiyet krizine yol açabilir.

Düşman Etiketinin Metinde Yer Almaması Neden Önemli?

Kuzey Kore’nin son anayasa metni, Güney Kore’yi “başlıca düşman” olarak tanımlamıyor. Bazı uzmanlar, bu ifadenin kalıcı bir hukuki kategori hâline gelerek Kim’in konuşmalarıyla örtüşmesini ve gelecekteki diplomasinin önüne yeni bir engel koymasını bekliyordu.

Bu eksiklik yoruma alan bırakıyor. Pyongyang yeniden birleşme ifadelerini kaldırıp ayrı bir toprak iddiasında bulundu, ancak Kim’in daha önce talep ettiğinden daha az kışkırtıcı bir dil seçti. Bu fark, hükümetin içerideki siyasi mesajını güçlendirirken bir miktar diplomatik esnekliği korumaya ve kontrolsüz tırmanmayı önlemeye çalıştığını, hesaplanmış bir belirsizliğe işaret ediyor.

Kuzey Kore Araştırmaları Üniversitesinde profesör olan Yang Moo-jin, yeniden birleşme ifadelerinin kaldırılmasını toprakların ayrılığı ve karşılıklı itidal konusunda doğrudan bir mesaj olarak yorumladı:

Kuzey Kore, birleşmeyle ilgili ifadeleri silerek Güney Kore topraklarında artık hak iddia etmeyeceği mesajını anayasaya işlemiş görünüyor,” dedi. “Buna karşılık Pyongyang, Güney’in Kuzey’in topraklarına müdahale etmemesini bekliyor. Bizi rahat bırakın.

Lee Jung-chul daha iyimser bir yorum sundu. Toprak hükmünü ve Seul’e yönelik açıkça düşmanca ifadelerin bulunmamasını, iki Kore devleti arasında barışçıl bir arada yaşamanın olası temeli olarak değerlendirdi. Lee’ye göre Pyongyang, sınırlara saygı gösteren ve istikrar arayan normal bir devlet olarak görünmeye çalışıyor olabilir.

Reklam

Anayasada hem güney sınırının kesin konumunun hem de düşman etiketinin yer almaması, iki devlet doktrinini metne işlerken Kuzey Kore’ye esneklik sağlıyor. Seul, Washington ve Tokyo’daki politika yapıcılar, bunun yönetilebilir bir istikrara mı yoksa devam eden düşmanlık politikasında taktik bir duraklamaya mı işaret ettiğini değerlendirirken bu ifadeleri Pyongyang’ın askerî tutumuyla birlikte ele almak zorunda.

Seul Diyalog Arayışını Sürdürüyor

Güney Kore Cumhurbaşkanlığı, kapsamlı bir yanıt vermeden önce değişiklikleri ayrıntılı biçimde inceleyeceklerini bildirdi. Seul’ün Kore Yarımadası’nda barışçıl bir arada yaşama politikasını kararlılıkla sürdüreceğini de açıkladı.

Kuzey’le diyaloğu savunan bir programla göreve gelen Cumhurbaşkanı Lee Jae-myung, defalarca koşulsuz diyalog çağrısında bulundu. İki ülkenin “barış çiçeklerini açtırmaya yazgılı” olduğunu söyledi. Nisan ayında karşılıklı güveni yeniden tesis etmek için proaktif çaba göstereceğini ve Pyongyang’ın da buna karşılık vermesini umduğunu belirtti.

Lee yönetimi çatışmacı bir yaklaşım yönündeki taleplere karşı çıktı. Yönetimin savı, tecrit ve baskının geçmişte Kuzey Kore’nin tutumunu anlamlı biçimde değiştirmekte başarısız olduğu yönünde. Birleşme Bakanlığı yetkilileri, düşmanca ifadelerin çıkarılmasının anlamlı bir değişime mi yoksa uluslararası gözlemcileri yanıltmayı amaçlayan yüzeysel bir düzenlemeye mi işaret ettiğini değerlendirmek için anayasayı dikkatle incelemeyi planlıyor.

Pyongyang şimdiye kadar bu girişimlere sessizlikle karşılık verdi ve tekrarlanan görüşme davetlerini geri çevirdi. Askerî faaliyetleri çatışmacı tutumunu göstermeyi sürdürüyor. Böylece Seul’ün güveni yeniden tesis etme çabasıyla Kuzey Kore’nin yanıtı arasında bir uçurum oluşuyor.

Bu nedenle Güney Kore, Kuzey Kore yeniden birleşmeden resmen vazgeçerken bile bir arada yaşama yaklaşımını sürdürüyor. İlişkiler karşılıklı güvensizlik içinde giderek daha fazla donarken Seul, revize edilen ifadeleri olası fırsatlar açısından inceliyor.

Füze Denemeleri Sürüyor, Ancak Spor Alanında Küçük Bir Açılım Var

Kuzey Kore, anayasa metni son hâlini alırken nisan ayında dört füze denemesi gerçekleştirdi. Bu, iki yılı aşkın sürenin en yüksek aylık toplamı oldu. Kim’in nükleer kuvvetleri büyütmeyi sürdürme vaadi, revize edilen savunma maddesindeki askerî yönelimi pekiştiriyor.

Reklam

Kuzey Koreli bir kadın futbol takımının mayısın ilerleyen günlerinde nadir bir maç için Güney Kore’ye gitmesi bekleniyor. Ziyaret, anayasa değişiklikleri ve reddedilen diplomatik girişimlerle birlikte anılan tek sınırlı temas işareti.

Sportif temaslar geçmişte iki hükümet arasındaki genel siyasi yönelimi değiştirmekte pek etkili olmadı. Planlanan maç sınırlı bir temas noktası sunarken resmî diyalog tıkanmış durumda ve askerî faaliyetler sürüyor.

Seul’ün değerlendirmesinde bu tezat merkezi bir önem taşıyor. Açık bir düşman etiketi içermeyen anayasa daha ölçülü ifadeler sunuyor, ancak nisan ayındaki füze denemeleri ve görüşmelerin reddedilmesi, hukuki değişikliğin süregelen çatışma ortamında yapıldığını gösteriyor.

Rusya’yla İlişkiler Pyongyang’a Daha Fazla Destek Sağlıyor

Kuzey Kore’nin anayasasındaki değişiklikler, uluslararası ortaklıklarının stratejik konumunu değiştirdiği bir döneme denk geliyor. Rusya’nın 2022’de Ukrayna’yı topyekûn işgalini başlatmasından bu yana Pyongyang, Moskova’ya çok daha fazla yaklaştı.

Rusya ve Kuzey Kore, 2024’te taraflardan biri saldırıya uğrarsa karşılıklı askerî destek öngören bir savunma anlaşması imzaladı. Aynı yıl Kuzey Kore, Ukrayna’nın saldırılarını püskürtmeye yardımcı olmak amacıyla binlerce askeri Rusya’nın batısındaki Kursk bölgesine gönderdi. Bu konuşlanma, Pyongyang’ın onlarca yıl sonra ilk kez yurt dışındaki bir çatışmaya kara kuvvetleri göndermesi oldu.

Seul ve Washington, Rusya’nın Kuzey Kore desteği karşılığında gelişmiş askerî teknoloji veya nükleer uzmanlık sağlayabileceğinden endişe ediyor. Üst düzey Rus yetkililer Kuzey Kore’yi birçok kez ziyaret ederken Pyongyang, Rusya’nın savaş çabalarına top mermileri ve başka askerî malzemeler sağladı.

Ortaklık, Kim hükümetine askerî teknoloji ve siyasi destek açısından ek bir kaynak sunuyor. Ayrıca nükleer yetkinin anayasayla merkezîleştirilmesini, Pyongyang’dan doğrudan askerî yardım alan bir ülkeyle daha yakın ilişkilerin yanına yerleştiriyor.

Ekonomik Toparlanma Askerî Hedefleri Destekleyebilir

Çin, Kuzey Kore’nin başlıca ekonomik can damarı ve diplomatik hamisi olmaya devam ediyor. Rusya’yla daha yakın ilişkiler, Pekin’in merkezî rolünün yerini almak yerine Pyongyang’a ek bir ortak sağlıyor.

Reklam

Güney Kore Birleşme Bakanlığı nisan ayında, Rusya ve Çin’le derinleşen ticari ve diplomatik ilişkilerin desteğiyle Kuzey Kore ekonomisinin toparlanma işaretleri gösterdiğini bildirdi. Sınırlı da olsa ekonomik istikrar, Kim’e ülke içinde acil baskıyla karşılaşmadan askerî modernizasyonu sürdürmek için daha fazla alan sağlayabilir.

Analistler, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyinin iki daimi üyesinin desteğini alan ekonomik açıdan daha istikrarlı bir Kuzey Kore’nin uluslararası yaptırımları ve diplomatik baskıyı görmezden gelme konusunda kendini daha güvende hissedeceğinden endişe ediyor.

Anayasa değişiklikleri, Kim’i resmen devlet başkanı yapıp nükleer komutayı ona vererek bu yönelimi güçlendiriyor. Yeniden birleşme ifadelerinin kaldırılmasıyla birlikte değişiklikler, silah geliştirme ve askerî harcamalara Seul’le uzlaşma veya ilişki kurmaktan daha fazla öncelik veren bir sistemi kurumsallaştırıyor.

Öne Çıkanlar

  • Kuzey Kore, Mart 2026’da yeniden birleşmeye yönelik tüm atıfları kaldıran anayasa değişikliklerini kabul etti ve 1948’deki kuruluşuna dayanan bir taahhüde son verdi.
  • 2. madde, bitişik sular ve hava sahası da dâhil olmak üzere Çin, Rusya ve Güney Kore’yle komşu toprakları tanımlıyor; ancak güney sınırını veya ihtilaflı deniz sınırlarını kesin olarak belirtmiyor.
  • Kim Jong-un resmen devlet başkanı olarak tanımlanıyor ve nükleer kuvvetler üzerinde açıkça komuta yetkisi alıyor. Yüksek Halk Meclisi, Devlet İşleri Komisyonu başkanını görevden alma yetkisini kaybediyor.
  • Anayasada, Kim’in daha önce Güney Kore için talep ettiği “başlıca düşman” etiketi yer almıyor. Bu da Pyongyang’ın niyetlerinin farklı biçimlerde yorumlanmasına alan bırakıyor.
  • Seul, revize edilen metni incelerken koşulsuz diyalog ve barışçıl bir arada yaşama arayışını sürdürüyor.
  • Kuzey Kore nisan ayında dört füze denemesi gerçekleştirdi. Bir kadın futbol takımının mayısın ilerleyen günlerinde nadir bir maç için Güney Kore’yi ziyaret etmesi bekleniyor.
  • 2024 savunma anlaşması ve Kursk’a asker gönderilmesi dâhil Rusya’yla askerî ilişkiler, Rusya ve Çin’le derinleşen ekonomik ve diplomatik ilişkilere eşlik ediyor.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir