Seul’deki Korea Museum, Çin eserleri koleksiyonu ve bina ihlalleri nedeniyle tepkiyle karşı karşıya

11 dakikalık okuma
Seul’deki Korea Museum, Çin eserleri koleksiyonu ve bina ihlalleri nedeniyle tepkiyle karşı karşıya

Mayıs Açılışı, Kimlik ve Yasallık Sorularını Beraberinde Getiriyor

Seul’ün Eunpyeong Hanok Köyü’nde mayıs ayında açılmaya hazırlanan bir müze, iki konuda incelemeyle karşı karşıya: Korea Museum adlı bir mekânın neden Çin eserlerinin ağırlıkta olduğu bir koleksiyon duyurduğu ve binasının halka açık sergilere yasal olarak ev sahipliği yapıp yapamayacağı. Müzenin dış tabelasının fotoğrafının internette yayılmasının ardından Seul Büyükşehir Belediyesi ve Eunpyeong-gu yönetimi 21 Nisan’da inceleme başlattı.

İçindekiler
  1. Mayıs Açılışı, Kimlik ve Yasallık Sorularını Beraberinde Getiriyor
  2. Tartışmayı Başlatan Fotoğraf
  3. Küratör Koleksiyon Hakkında Ne Dedi?
  4. Denetçiler Binada Ne Tespit Etti?
  5. Olaylar Nasıl Gelişti?
  6. Balhae Hakkındaki Etiketler Bu Tartışmada Neden Önemli?
  7. Kuzeydoğu Projesi ve Kültürel Aidiyet
  8. DeepSeek ve Alışveriş Aramaları Tartışmayı İnternete Taşıyor
  9. Özel Müzelerin Denetimi ve Mevzuata Uyum Maliyeti
  10. Özet

Tabelada, tarih öncesi Çin’den başlayıp ardışık hanedanlıklar üzerinden Çin Cumhuriyeti’nin ilk dönemlerine uzanan bir koleksiyon tanıtılıyordu. Son satırda, başka ülkelerden eserlerin yanı sıra Kore ve Japon sanat eserleri de yer alıyordu. Adında Kore bulunan bir müzenin Kore mirasına odaklanmasını bekleyenler için bu sunum, kurumun adı ile duyurduğu içerik arasında ilk bakışta belirgin bir uyumsuzluk yarattı.

Yetkililer daha sonra binanın, müze için gerekli olan kültürel tesis ve toplantı yeri sınıfı yerine II. sınıf mahalle yaşam tesisi olarak kayıtlı olduğunu tespit etti. İlçe yetkilileri, mevcut mülkün sergi alanına dönüştürülmesi için gereken bildirim veya izin alınmadan tadilat görmüş olduğunu belirtti.

23 Nisan 2026 itibarıyla mayıs ayı için planlanan açılış hem idari hem de kamusal baskıyla karşı karşıya. İşletmecilerin bina ihlallerini gidermesi gerekiyor; müzenin amacı ve koleksiyonu hakkındaki sorular ise yanıtsız kalıyor. Adını değiştirip değiştirmeyeceği, Kore eserlerinin sayısını artırıp artırmayacağı veya başka bir yere taşınıp taşınmayacağı da dahil olmak üzere geleceğine ilişkin planlar açıklanmadı.

Tartışma, Doğu Asya’da tarihsel aidiyet üzerine süregelen görüş ayrılıklarının ortasında yaşanması nedeniyle de dikkat çekti. Bu tartışmalar, Balhae antik krallığına ilişkin müze etiketlerinden yapay zekânın Kore tarihi ve kimçi hakkındaki yanıtlarına kadar uzanıyor.

Reklam

Tartışmayı Başlatan Fotoğraf

Güney Kore’nin ikinci el eşyaların mahalle içinde alınıp satıldığı en büyük platformu Karrot, tartışmanın çıkış noktası oldu. Bir kullanıcı, Seul’ün Eunpyeong-gu ilçesindeki geleneksel bir Kore köyü olan Eunpyeong Hanok Köyü’nde yeni açılacak müzenin dış tabelasının fotoğrafını paylaştı.

Adı açıklanmayan Karrot kullanıcısı fotoğrafı, kurumla ilgili şu soruyla paylaştı:

Eunpyeong Hanok Köyü’ndeki bu yeni müzenin kimliğini merak ediyorum,

Duyurulan koleksiyon; tarih öncesi dönemleri, Xia, Shang ve Zhou hanedanlıklarını, Savaşan Devletler Dönemi’ni ve Qin, Han, Tang, Song, Ming ve Qing hanedanlıklarını kapsıyordu. Koleksiyon, Çin Cumhuriyeti’nin ilk dönemlerine kadar uzanıyordu. Bu adlar bir arada, Kore merkezli bir koleksiyondan çok Çin tarihi boyunca geniş bir yolculuk sunuyordu.

Son satırda müzede Kore ve Japonya da dahil olmak üzere başka ülkelerden bazı sanat eserlerinin sergileneceği belirtiliyordu. Müzenin adına rağmen bu ifade, Kore eserlerini uluslararası ek bir gruplandırmanın içine yerleştiriyordu. Bu karşıtlık, gözlemciler arasında adın yanıltıcı olduğuna dair şüpheleri artırdı.

Vatandaşlar sunumun kültürel sahiplenme, idari yetersizlik veya daha ciddi bir sorun olup olmadığını tartışırken paylaşım geniş kitlelere ulaştı. Bu tartışmada kültürel sahiplenme, başka bir ülkenin mirasının ziyaretçilerin Kore tarihiyle ilişkilendirebileceği bir ad altında sunulmasıyla ilgiliydi.

20 Nisan’a gelindiğinde tartışma yaratan tabela kaldırılmıştı. Bir müze yetkilisi kaldırıldığını doğruladı ve kamuoyundaki tepkileri kabul etti:

Pazartesi günü tabelayı indirmemiz istendi. Tartışmanın farkındayız.

Tabelanın kaldırılması, gündeme getirdiği soruları yanıtlamadı. Yetkililer kurumun amacını ve yasal statüsünü incelemeye başladı; böylece koleksiyonla ilgili çevrimiçi tartışma, müzenin planlanan faaliyetlerine yönelik bir soruşturmaya dönüştü.

Küratör Koleksiyon Hakkında Ne Dedi?

Seul’deki başka bir müzede görev yapan bir küratör, tabelanın fotoğraflarını inceledi ve tanıtılan eserlerin çoğunun güney Çin’den geldiği izlenimini verdiği sonucuna vardı. Küratör isminin açıklanmaması şartıyla konuştuğundan, uzmanın adı ve çalıştığı kurum paylaşılmadı.

Küratörün değerlendirmesi eserlerin kökenine ilişkindi:

Kore kökenli olmadıkları kesin gibi görünüyor,

Koleksiyonun görünürdeki coğrafi kökeni, Çin antik eserlerinin Korea Museum adı altında nasıl sunulacağı sorusunu daha da belirginleştirdi. Tartışma hem ziyaretçilerin ne göreceği hem de kurumun adı, misyonu ve koleksiyonu arasındaki ilişkinin nasıl açıklanacağıyla ilgiliydi.

Koleksiyonun özgünlüğü ve kimliği hakkındaki sorular da bu tartışmaya eşlik etti. Küratörün aktarılan değerlendirmesi, tabelanın fotoğraflarına dayanıyordu. Eserlerin tek tek incelenmesi, yaşlarının belirlenmesi ve mülkiyet geçmişlerinin araştırılması hakkında bilgi verilmedi.

Güney Kore, kültürel kimliğini uluslararası alanda tanıtmak için onlarca yıldır çaba harcıyor. Bu bağlamda eleştirmenler, Çin tarihini Kore etiketi altında sunan bir müzenin, özellikle iki ülkenin tarihlerini yakından tanımayan ziyaretçilerin mirasları birbirine karıştırmasına yol açabileceğinden endişe etti.

Reklam

Denetçiler Binada Ne Tespit Etti?

Seul Büyükşehir Belediyesi ve Eunpyeong-gu yönetimi 21 Nisan’da müzede inceleme yaptı. Belediye, Korea Museum’dan kuruluş amacını açıklamasını ve kültür kurumu olarak faaliyet gösterme hakkını destekleyen belgeleri sunmasını resmen istedi.

Binanın kayıtlı kullanım amacı başlıca sorunlardan biri hâline geldi. Bina, konut kullanımına ve daha küçük ölçekli ticari faaliyetlere izin veren, ancak sergi alanlarını kapsamayan II. sınıf mahalle yaşam tesisi olarak sınıflandırılmıştı. Güney Kore Bina Yasası uyarınca bir müzenin kültürel tesis ve toplantı yeri olarak sınıflandırılması gerekiyor.

Bina sınıflandırması, bir mülkün hangi amaçlarla kullanılmasına izin verildiğini belirler. Bu olayda sınıflandırma farkı önem taşıyor; çünkü kültürel tesis ve toplantı yerlerinin ziyaretçilere sergi sunabilmesi için belirli güvenlik standartlarını, erişilebilirlik koşullarını ve idari denetimleri karşılaması gerekiyor. Bu koşullar, konut binalarına uygulananlardan farklı.

İlçe yetkilileri, işletmecilerin mevcut binayı ilgili makamlara bildirimde bulunmadan ve halka açık sergiler için gerekli izinleri almadan tadilattan geçirdiği sonucuna vardı. Böylece yetkililerin koleksiyonla ilgili kamusal tartışmanın yanı sıra ele alması gereken somut bir düzenleme ihlali ortaya çıktı.

Eunpyeong-gu yetkililerinden biri şüphelenilen ihlali ve bunun giderilmemesi hâlinde doğacak sonuçları şöyle anlattı:

Mevcut binanın, ilgili idari makamlara ayrıca bildirimde bulunulmadan tadilattan geçirildiği anlaşılıyor. Korea Museum gerekli düzeltici önlemlere uymazsa idari para cezası uygulayacağız.

İlçe yönetimi acil düzeltici önlemler alacağını duyurdu. İşletmecilerin kurallara uymaması hâlinde idari para cezaları mali baskıyı artıracak. Mayıs ayındaki açılış yaklaşırken müzenin halka yasal olarak kapılarını açabilmesi için bina ihlallerini gidermesi gerekiyor.

Olaylar Nasıl Gelişti?

Tartışma, bir bölge sakininin paylaştığı fotoğraftan binanın yetkililerce incelenmesine uzanan birkaç aşamada gelişti. Müzenin açılışı hâlâ mayıs ayı için planlanmıştı; ancak hazırlıkların önüne koleksiyon ve binayla ilgili sorular geçti.

  • Şubat: Güney Kore Ulusal İstihbarat Servisi, DeepSeek’in Goguryeo, Balhae ve kimçi hakkındaki yanıtlarını test ederek kültürel anlaşmazlıkların dijital yansımalarını kamuoyunun gündemine taşıdı.
  • Seul’deki müze tartışmasından haftalar önce: Osaka Tarih Müzesi, Balhae ve başkenti Sanggyeong için kullandığı İngilizce adlar nedeniyle eleştirilere maruz kaldı.
  • 20 Nisan’dan önce: Bir Karrot kullanıcısı Korea Museum’un dış tabelasının fotoğrafını paylaşarak ağırlıklı olarak Çin eserlerinden oluşan koleksiyon hakkında geniş çaplı tartışma başlattı.
  • 20 Nisan: Tartışma yaratan tabelanın kaldırıldığı bildirildi. Bir müze yetkilisi, kurumdan tabelayı pazartesi günü indirmesinin istendiğini söyledi.
  • 21 Nisan: Seul Büyükşehir Belediyesi ve Eunpyeong-gu yetkilileri müzeyi denetleyerek binanın sınıflandırmasını ve planlanan faaliyetleri inceledi.
  • 23 Nisan 2026: Planlanan mayıs açılışı öncesinde bina mevzuatına uyum ve müzenin kimliğine ilişkin sorulara verdiği yanıt belirsizliğini korudu.

Tabelanın kaldırılması, tepkinin en görünür nedenini ortadan kaldırdı. Denetim ise mülkün onaylı kullanım amacını ve tadilat çalışmalarını gündeme taşıyarak tartışmanın kapsamını genişletti.

Reklam

Balhae Hakkındaki Etiketler Bu Tartışmada Neden Önemli?

Japonya’daki Osaka Tarih Müzesi, yalnızca birkaç hafta önce antik Kore krallığı Balhae ve başkenti Sanggyeong için İngilizce Bohai ve Shangjing adlarını kullanması nedeniyle eleştirilmişti. Sungshin Kadın Üniversitesi’nde profesör ve sivil toplum aktivisti olan Seo Kyoung-duk bu adlandırmaya itiraz etti.

Seo’ya göre bu adlar, Balhae’yi Mohe halkı tarafından kurulan bölgesel bir yönetim olarak tanımlayan Çin tarih anlatılarıyla örtüşüyor. Mohe halkı Kore Yarımadası’nın kuzeyinde ve Mançurya’nın kuzeydoğusunda yaşadı; Çin bu halkı kendi etnik tarihinin bir parçası olarak görüyor.

Kore tarih yazımı Balhae’yi Goguryeo’nun halefi olan devlet olarak ele alıyor. Balhae, eski bir Goguryeo generali olan Dae Jo-yeong tarafından 698’de kuruldu. Tarih yazımı, tarihçilerin bir krallığı önceki devletler ve halklarla nasıl ilişkilendirdiği de dahil olmak üzere tarihin incelenme ve yazılma biçimidir.

Dolayısıyla anlaşmazlık, adların yazılışından ibaret değil. Kullanılan adlar, Balhae’nin bölge tarihindeki yerini açıklamaya yönelik birbiriyle yarışan anlatıların parçası. Koreli eleştirmenlere göre yurtdışındaki bir müzede kullanılan terimler, Kore mirasının parçası saydıkları bir krallık hakkında ziyaretçilerin öğrendiklerini şekillendirebilir.

Seo, müzedeki adlandırma tartışmasını Çin’in tarihsel iddialarına ve yapay zekâya ilişkin daha geniş kaygılarla ilişkilendirdi:

Çin’in tarihsel çarpıtmaları giderek artıyor. Yapay zekâ modeli DeepSeek, Goguryeo ve Balhae’nin Çin tarihinin parçası olduğunu bile öne sürdü. Yurtdışında tarihin hatalı biçimde sunulması bu asılsız iddiaları meşrulaştırmak için kullanılabilir ve düzeltilmesi gerekir.

Seo’nun sözleri, halka tarih anlatan kurumların çevresindeki hassasiyeti yansıtıyor. Seul’de bu hassasiyet, Korea Museum’un adı ve planlanan Çin koleksiyonunun ziyaretçilere gördükleri hakkında doğru bir anlayış sunup sunmayacağı üzerinde yoğunlaştı.

Kuzeydoğu Projesi ve Kültürel Aidiyet

Çin’in Kuzeydoğu Projesi, bu anlaşmazlıkların daha geniş arka planının bir parçasını oluşturuyor. 2000’li yılların başında başlatılan hükümet girişimi, komşu bölgelerin tarihsel ve kültürel mirasını Çin uygarlığının parçası olarak çerçevelemeyi amaçlıyor.

Proje, Kore’de özellikle büyük tepki çekti; vatandaşlar bunu Kore’nin tarihsel başarılarını Çin ulusal kimliğine katma girişimi olarak görüyor. Antik krallıklar, gelenekler ve eserler üzerindeki karşıt iddialar, tarihsel aidiyeti Doğu Asya’da tekrar eden bir gerilim konusu hâline getirdi.

Bu nedenle Güney Koreliler, miraslarının yurtdışında ve kendi ülkelerinde nasıl anlatıldığına giderek daha fazla dikkat ediyor. İnsanlar Kore tarihinin veya kültürünün başka bir ülkeye mal edildiğine inandığında bir müzenin adı, sergi etiketi ya da internette verilen bir yanıt tartışma yaratabiliyor.

Korea Museum’un duyurduğu koleksiyon da bu zaten hassas olan ortamda gündeme geldi. Gözlemciler, geleneksel bir Kore köyünde bulunan ve adında Kore geçen bir mekânın, ziyaretçilerin Kore kültürünü anlatmasını beklediği bir alana Çin tarih anlatılarını taşıyıp taşımayacağını sorguladı.

Reklam

DeepSeek ve Alışveriş Aramaları Tartışmayı İnternete Taşıyor

Güney Kore Ulusal İstihbarat Servisi, Çin’de geliştirilen üretken yapay zekâ modeli DeepSeek’i şubat ayında test etti. Üretken yapay zekâ, kullanıcıların sorularına yanıtlar üretiyor; bu da yanıtların dilini ve tarihsel iddialarını insanların internette karşılaştığı bilgilerin bir parçası hâline getiriyor.

DeepSeek’e Goguryeo ile Balhae’nin hangi ülkeye ait olduğu sorulduğunda model, her ikisinin de Çin’in antik tarihinin önemli parçaları olduğunu söyledi. Bu yanıtlar, Kuzeydoğu Projesi’ne karşı çıkan Korelilerin reddettiği tarihsel iddiaları yansıttığı gerekçesiyle eleştirildi.

Kimçi hakkındaki sorular, kullanılan dile bağlı olarak farklı yanıtlar doğurdu. Korece sorulduğunda DeepSeek, fermente lahana yemeğini Kore mutfağının simge yemeklerinden biri olarak tanımladı. Çince sorulduğunda kimçinin Kore’den değil, Çin’den geldiğini söyledi. İngilizce sorulduğunda ise yanıtı daha belirsizdi ve yemeğin Kore’yle bağlantılı olduğunu belirtti.

Kimçi, Kore mutfağının temel taşlarından biri olarak yaygın biçimde kabul ediliyor. Farklı yanıtlar, yapay zekâ eğitim verilerindeki dil yanlılığına dikkat çekti: Farklı dillerde farklı biçimlerde sınıflandırılıp sunulan bilgiler, bir sistemin aynı konuya ilişkin farklı açıklamalar vermesine yol açabiliyor.

Kore’de faaliyet gösteren Çinli e-ticaret platformları da benzer eleştirilerle karşılaştı. Kullanıcılar kimçi aradığında Temu, Çince pao cai terimiyle etiketlenmiş kavanozların görsellerini gösterdi. Bu örnek, ürün görsellerinin ve adlarının tüketicilerin bir yiyeceğin kimliğini nasıl algıladığını etkileyebildiği alışveriş sonuçlarında tartışmayı gündeme taşıdı.

Bu dijital örnekler, kültürel bilginin sunuluş biçimi üzerinden müze tartışmasıyla bağlantı kuruyor. Müze tabelası, yapay zekâ yanıtı ve alışveriş araması, her biri bir kitleye etiketler sunuyor. Her örnekte dile getirilen kaygı, bu etiketlerin kamuoyunun Kore mirasına ilişkin anlayışını şekillendirebilmesi.

Özel Müzelerin Denetimi ve Mevzuata Uyum Maliyeti

Korea Museum’un durumu, Güney Kore’deki özel kültür kurumlarının denetimindeki boşluklara dikkat çekti. Ulusal ve kamu müzeleri sıkı devlet denetimine ve kayıt koşullarına tabi. Özel müzeler ise faaliyetlerini kurarken görece az bürokratik gereklilikle karşılaşıyor.

Bu olayda tarif edilen resmî kayıt süreçlerinin yokluğu, yetkililerin özel bir müzenin beyan ettiği amacı denetlemesini, koleksiyonunun özgünlüğünü doğrulamasını ve ziyaretçiler gelmeden önce bina ile güvenlik mevzuatına uyumu kontrol etmesini zorlaştırıyor. Eunpyeong’daki mülk, sergi alanı olarak planlanan bir yerin farklı bir kullanım amacıyla kayıtlı kalırken açılış aşamasına gelebileceğini gösteriyor.

Konut amaçlı kullanımı onaylanmış bir binanın kültürel amaçlarla kullanılması, müzenin halka açık sergi alanı kurarken normalde karşılaşacağı denetimden kaçınmasını sağladı. Ortaya çıkan tartışma, özel kurumların kendilerini nasıl adlandırıp tanıttığı konusunda daha sıkı denetim ve daha açık yönlendirme çağrılarına yol açtı.

Turistler, kurumun adına ve açıklamalarına güvenme olasılığı en yüksek ziyaretçiler arasında. Kore ve Çin tarihleri hakkında ayrıntılı bilgisi olmayan kişiler, bir eserin Kore’ye mi ait olduğunu yoksa başka bir ülkeden mi geldiğini anlamakta zorlanabilir. Bu nedenle koleksiyonun doğru biçimde tanıtılması, binanın yasal statüsü kadar önem taşıyor.

Reklam

İşletmecilerin artık mülkün kullanım sınıflandırmasını düzeltmesi veya uygun bir kültürel tesise taşınması gerekiyor. Özellikle idari para cezaları uygulanırsa mevzuata uyum önemli maliyetler doğurabilir. Kurum planlanan açılışına hazırlanırken bu masraflar karşılanamayacak düzeye çıkabilir.

Müze, kamuoyuna nasıl tanıtılacağı konusunda da karar vermek zorunda. Tartışmada gündeme gelen olası yanıtlar arasında Çin eserlerinden oluşan koleksiyonu yansıtacak biçimde adını değiştirmek veya mevcut adını destekleyecek Kore eserleri edinmek var. Bu seçeneklerden herhangi birine ilişkin karar açıklanmadı.

Tabelanın kaldırılması, koleksiyonun nasıl sunulacağı sorusunu yanıtsız bırakırken yetkililerin düzeltici önlemleri mayıs ayındaki açılıştan önce yasal bir zorunluluk getiriyor. Kamuoyunun tepkisi, adında Kore bulunan bir kurumdan beklenenleri ortaya koyuyor: Ziyaretçiler, kurumun amacının açıkça belirtilmesini ve sergilenen mirasın doğru biçimde açıklanmasını istiyor.

Özet

  • Korea Museum, Seul’deki Eunpyeong Hanok Köyü’nde mayıs ayında açılmayı ve ağırlıklı olarak Çin tarihinin farklı dönemleri üzerinden tanıttığı bir koleksiyon sergilemeyi planlıyordu.
  • Karrot’ta paylaşılan bir fotoğraf kamuoyunun incelemesini başlattı. Müzenin tartışma yaratan dış tabelası 20 Nisan’a kadar kaldırıldı.
  • Seul’deki başka bir müzede görev yapan ve adını açıklamayan bir küratör, tanıtılan eserlerin çoğunun güney Çin’den geldiğini ve Kore kökenli olmadığını söyledi.
  • Yetkililer 21 Nisan’da binayı denetledi ve müze için gerekli kültürel tesis ve toplantı yeri sınıflandırması yerine II. sınıf mahalle yaşam tesisi kaydı bulunduğunu tespit etti.
  • Eunpyeong-gu yönetimi düzeltici önlemler açıklayarak kurallara uyulmaması hâlinde idari para cezası uygulanacağı uyarısında bulundu.
  • Tartışma, Balhae’yle ilgili müze etiketleri, Çin’in Kuzeydoğu Projesi, DeepSeek’in tarih yanıtları ve kimçinin internette tanımlanma biçimi hakkındaki anlaşmazlıkların ortasında yaşandı.
  • 23 Nisan 2026 itibarıyla müzenin açılıştan önce bina ihlallerini gidermesi gerekiyordu; gelecekte kullanacağı ad, koleksiyon ve yer ise belirsizliğini koruyordu.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir