Yüksek Ücretler ve Sıkılaşan İşe Alım Kuralları Arasında Singapur ile Malezya’nın İstihdam Farkı

12 dakikalık okuma
Yüksek Ücretler ve Sıkılaşan İşe Alım Kuralları Arasında Singapur ile Malezya’nın İstihdam Farkı

Yüksek maaşların bedeli de giderek artıyor

Daha sıkı işe alım kuralları, güçlenen ringgit ve yorucu yolculuklar kararı zorlaştırsa da Singapur’daki yüksek ücretler Malezyalıları Johor-Singapur geçişine çekmeye devam ediyor. Singapur’da aylık medyan gelir 5.700 S$’ı aşıyor; belirtilen kurla bu yaklaşık 18.200 RM’ye karşılık geliyor. Malezya’da kayıtlı sektörde medyan ücret ise yaklaşık 3.000 RM. Sınırın öte yanında çalışmayı düşünen aileler için bu fark oldukça cazip.

İçindekiler
  1. Yüksek maaşların bedeli de giderek artıyor
  2. Malezyalılar neden sınırın ötesindeki işlere yöneliyor?
  3. Güçlenen ringgit hane bütçesini değiştiriyor
  4. Singapur yabancı profesyoneller için giriş koşullarını sıkılaştırıyor
  5. İşe alım kuralları işvereni de değerlendiriyor
  6. Yabancı çalışanlar hangi işlerde çalışıyor?
  7. Malezyalı mezunlara uygun işler yetmiyor
  8. Ekonomik bölge farklı bir denge kurabilir mi?
  9. Öne Çıkanlar

Singapur, istihdam rekabetine ilişkin yerel kaygıları da gidermeye çalışıyor. İnsan Gücü Bakanı Tan See Leng, Çalışma İzni (Employment Pass) sahipleri için asgari aylık maaşın 5.000 S$’dan 5.600 S$’a, finansal hizmetler pozisyonlarında ise 6.200 S$’a çıkarılacağını duyurdu. Öte yandan Malezya’da mezunların niteliklerine uygun işlerin yetersizliği, pek çok kişiyi yurt dışında daha iyi ücret ve kariyer fırsatları aramaya itiyor.

Ocak 2025’te başlatılan Johor-Singapur Özel Ekonomik Bölgesi, ortak bir çözüm sunmayı amaçlıyor. Dokuz öncü kalkınma alanına yayılan 3.500 kilometrekarelik bölge, beş yıl içinde 50, 2035’e kadar 100 proje ve 20.000 nitelikli iş hedefliyor. Temel fikir, Singapur’un gelişmiş sektörlerini Johor’un sanayi kapasitesi ve daha düşük işletme maliyetleriyle buluşturmak.

Ancak çalışanlar için acil karar kişisel olmaya devam ediyor: Eve ne kadar para götürülebileceği, iş ve yolculuğun ne kadar zaman aldığı ve daha yüksek maaşın daha iyi bir hayat getirip getirmediği. Her sabah şafak sökmeden binlerce kişi dünyanın en yoğun kara sınır geçişlerinden birinde motosiklet, otobüs ve otomobillerle birlikte geçiş yoluna çıkıyor.

Reddit’teki bir kullanıcının paylaşımı, bu yolculuğu yapan pek çok kişinin aklındaki soruyu dile getirdi:

Gerçekten buna değer mi?

Yanıt, yalnızca para birimi çevrimine bağlı değil. Konut, gıda, aile sorumlulukları ve terfi fırsatları da Singapur’da çalışmanın karşılığını verip vermediğini belirliyor.

Reklam

Malezyalılar neden sınırın ötesindeki işlere yöneliyor?

Malezyalı çalışanlar Singapur’da çoğu zaman ülkelerinde kazanabileceklerinin üç katı maaş alabiliyor. Bu geliri ringgite çevirmek ailelerine destek olmalarına, konut kredilerini ödemelerine ve birikim yapmalarına yardımcı oluyor. Bir yazılım mühendisi Singapur’da 6.125 S$ veya daha fazla kazanabiliyor; bu, Kulai gibi gelişmekte olan bir Malezya teknoloji merkezindeki benzer bir pozisyonun ücretinin iki katından fazla.

Aile sorumluluğu bulunmayan genç profesyoneller için taşınmak daha kolay olabilir. Bir çevrimiçi forum katılımcısı, bekar Malezyalıları Singapur’daki fırsatları değerlendirmeye çağırdı:

Malezya’daki tüm bekarlara, Singapur’da çalışma fırsatınız varsa lütfen değerlendirin,

Kariyer gelişimi de bu seçeneği cazip kılıyor. Singapur, bölge merkezleri Malezya şehirlerinde nadiren bulunan çok uluslu şirketlere erişim sağlıyor. Bu nedenle çalışanlar, anlık maaşın yanı sıra Singapur’daki bir işin getirebileceği deneyimi, profesyonel bağlantıları ve gelecekteki pozisyonları da hesaba katabiliyor.

2022’de yurt dışında yaşayan 1,86 milyon Malezyalının 1,13 milyonu Singapur’daydı; böylece Singapur, dünyadaki en büyük Malezya diasporasına ev sahipliği yaptı. Bu rakamlara göre yurt dışındaki Malezyalıların yaklaşık yüzde 61’i Singapur’da yaşıyordu. Nüfus sayımı orada yaşayan Malezyalıları kapsıyor; Causeway’deki günlük geçiş trafiğine ise evleri Johor’da olanlar da dahil.

İşe alım danışmanı Shawn Moo bu düzenin bir örneği. Johor Bahru’da ev alan Moo, Malezya’daki evini korurken Singapur’da çalışmaya devam ediyor.

Güçlenen ringgit hane bütçesini değiştiriyor

Ringgitin 2024’ün sonlarında Singapur doları başına yaklaşık 3,20 RM’ye yükselmesi, eve gönderilen paranın değerini düşürdü. Tur yöneticisi Loo Yong Tat bu değişimi doğrudan hissetti: Daha önce 6.800 RM’ye çevrilen 2.000 S$, artık yaklaşık 400 RM daha az ediyordu.

Bütçesini ringgit üzerinden yapan bir hane için bu, Singapur doları cinsinden maaş aynı kalsa bile günlük harcamalara ya da birikime ayrılabilecek paranın azalması demek. Dolayısıyla döviz kuru, maaşın kendisi kadar önem taşıyor.

Reklam

Malaysia-Singapore Border Crossers Facebook grubunun katılımcılarından Shahril Umf, geçmiş yıllardaki çok daha düşük döviz kurlarını hatırlattı:

2000 ile 2010 arasında kur 2,25 ve 2,44 civarındayken bunun nasıl olduğunu gördüm,

Avantajlı kurun ne zaman alışıldık hâle geldiğini de şöyle anlattı:

3,00 seviyesine ulaştığını ancak 2020’den sonra görmeye başladık.

Johor Bahru’daki yaşam maliyetleri, ringgitin güçlenmesinin Singapur’daki işlere yönelişi neden tersine çevirmediğini açıklamaya yardımcı oluyor. Moo, dışarıda yemek yemenin maliyetine dikkat çekti:

Örneğin Johor Bahru’da dışarıda yemek yemek çok pahalı. Bir kafede bir porsiyon köri eriştesi 10 ila 25 RM tutuyor,

Çalışanlar, akşama uzayan mesai saatlerinden, yüksek gelirlerinin önemli bir bölümünü götüren kiralardan ve ailelerinden, alışık oldukları çevreden uzak kalmaktan da söz ediyor. İşe gidip gelenler için sınır yolculuğu güne ek bir yük getiriyor. Ruh sağlığı ve ilişkilerin bedeli, maaş karşılaştırmalarında hiçbir zaman görünmüyor.

Singapur yabancı profesyoneller için giriş koşullarını sıkılaştırıyor

Singapur’daki yabancı iş gücü yaklaşık 1,91 milyona ulaştı; çalışanların önemli bölümü inşaat, gemi tersaneleri ve ev işlerinde istihdam ediliyor. Buna rağmen ülkede iş rekabeti, istihdam basamaklarının her düzeyinde kaygı yaratıyor; konut maliyetleri, eğitimde yer bulma ve kültürel değişime ilişkin endişeler de bu kaygılara eşlik ediyor.

Çevrimiçi bir tartışmaya katılan kişi bu tepkiyi açık sözlerle dile getirdi:

Temelde buradaki iş piyasasını mahvediyorlar ve Singapur toplumuna hiçbir katkıda bulunmuyorlar,

Hükümet, Singapur ekonomisini destekleyen çalışanları ve şirketleri korurken bu kaygılara da yanıt vermek zorunda. Yabancı profesyonellerin ülkeye erişimini düzenleyen Çalışma İzni (EP) kurallarında, gerekli maaş eşiğinin yükseltilmesi işverenlerin uygun adaylara sunması gereken asgari ücreti artırıyor.

İnsan Gücü Bakanı Tan See Leng, bu koşulların neden düzenli olarak güncellendiğini şöyle açıkladı:

Gerekli maaşları belirlenmiş ücret ölçütlerine göre düzenli olarak güncelleyerek yerel çalışanlar için eşit koşullar sağlıyoruz.

Duyurulan artış, aylık 5.000 S$’dan 5.600 S$’a; yani 600 S$ ya da yüzde 12’ye karşılık geliyor. Finansal hizmetler pozisyonlarında ise eşik 6.200 S$. Değişikliklerin geçen ay duyurulduğu ve gelecek yıl yürürlüğe gireceği belirtildi; uygulama için takvim tarihi açıklanmadı.

Reklam

Politika, yabancı işe alımlarını daha yüksek beceri gerektiren pozisyonlara yönlendirirken yerel çalışanların fırsatlarını korumayı amaçlıyor. Singapur Sosyal Bilimler Üniversitesi’nden çalışma ekonomisti Profesör Walter Theseira, Çalışma İzni sisteminin başlangıçta belirli açıkları kapatacak yüksek nitelikli çalışanlara odaklandığını, daha sonra iş piyasasının orta basamağındaki pozisyonlara da yayıldığını söyledi.

Theseira, tepkileri ve hükümetin yanıtını şöyle anlattı:

Yerel çalışanlar bunu, pek çok nitelikli yerel kişinin yapabileceği işler için istenmeyen bir rekabet olarak gördü. Bunun üzerine hükümet, Çalışma İzni koşullarını yeniden yukarı çekerek ayarladı,

Bu değişiklik, yapay zekâ, ileri mühendislik ve sağlık hizmetleri gibi alanlarda üst düzey pozisyonlarla uzmanlık gerektiren yetkinlikleri öne çıkarmayı ve işverenleri kurumlarının orta kademelerinde yerel çalışanları yetiştirmeye teşvik etmeyi hedefliyor.

İşe alım kuralları işvereni de değerlendiriyor

Singapur, COMPASS adıyla bilinen Tamamlayıcılık Değerlendirme Çerçevesi’ni (Complementarity Assessment Framework) Eylül 2023’te yürürlüğe koydu. Çerçeve, Çalışma İzni başvurularını iş gücü çeşitliliği ve yerel çalışanların oranı gibi ölçütlerle değerlendiriyor. Basitçe söylemek gerekirse değerlendirme, işe alınmak istenen kişinin yanı sıra şirketin çalışan yapısını da dikkate alıyor.

İlk sonuçlar, işe alım eğilimlerinin değiştiğine işaret ediyor. Tek bir milletten çalışanlara aşırı bağımlı şirketlerin sayısı yüzde 7, yabancı iş gücüne yüksek ölçüde bağımlı şirketlerin sayısı ise yüzde 15 azaldı. Bildirildiğine göre bu değişiklikler, yerel çalışanlar için yaklaşık 4.000 ek profesyonel, yönetici, idari ve teknik pozisyon yarattı. Bu meslekler İngilizce kısaltmasıyla PMET olarak anılıyor.

Tan ayrıca yabancı bir çalışanın işten çıkarılmasının yerel bir kişiye otomatik olarak iş yaratmayacağını savundu. Bu düşünceyi şöyle nitelendirdi:

aşırı basitleştirilmiş.

Hükümetin yaklaşımına göre uygun yabancı iş gücüne erişim, çok uluslu şirketlerin Singapur’da kalmasına yardımcı oluyor. Bu şirketler de yerel halka istihdam sağlıyor. Dolayısıyla politika, yerel işe alım fırsatlarıyla başka bir yerde faaliyet gösterebilecek işletmelerin personel ihtiyacı arasında denge kurmak zorunda.

Yabancı istihdamına ilişkin siyasi hassasiyet, 2011’de istihdam rekabeti ve altyapı üzerindeki baskıya yönelik hoşnutsuzluğun iktidardaki Halkın Eylem Partisi’nin seçim oy oranlarını düşürmeye katkıda bulunduğu dönemde belirginleşmişti. Lee Hsien Loong’un yirmi yılın ardından görevden ayrılması ve Lawrence Wong’un 2025’e kadar yapılması gereken genel seçim öncesinde partiye liderlik etmeye hazırlanmasıyla yaşanan sonraki liderlik geçişi de politika tartışmalarının siyasi arka planını oluşturdu.

İş arayanlar da daha rekabetçi bir piyasayla karşı karşıya. İş arayanların sayısı yüzde 11 artarken açık pozisyonlar yalnızca yüzde 3 yükseldi; işe alımlarda pandeminin ardından yaşanan patlamadan bu yana koşullar en zorlu düzeye geldi. Açılan işlerin daha yavaş arttığı bir ortamda daha fazla kişinin rekabet etmesi, istihdama erişim kaygılarını özellikle önemli hâle getiriyor.

Reklam

Yabancı çalışanlar hangi işlerde çalışıyor?

Singapur İnsan Gücü Bakanlığı’nın verileri, profesyonel istihdamın daha ayrıntılı bir tablosunu sunuyor. Bugüne kadarki en kapsamlı PMET dökümüne göre büyük sektörlerin hiçbirinde yabancıların payı yüzde 25’i aşmıyor. En yüksek ücretli sektörlerde ise yerel halk çoğunluğu oluşturuyor.

En yüksek ücretli sektör olan finansal hizmetlerde, çalışma izni sahibi yabancıların PMET pozisyonlarındaki payı yüzde 15’in altında. Sağlık ve sosyal hizmetlerde de yabancıların oranı benzer biçimde düşük. Profesyonel iş ilanlarının yaklaşık yedide birini oluşturan bilgi ve iletişim sektöründe yabancılar iş gücünün yüzde 25’inden azını oluşturuyor.

Yabancı çalışan oranlarının yüzde 40 ile 50 arasında olduğu sektörler ise yiyecek ve içecek hizmetleri, inşaat ve idari destek. Bu genel iş gücü verileri, düşük ücretler ve daha az cazip çalışma koşulları nedeniyle yerel çalışan bulmakta zorlanan sektörleri kapsıyor. Profesyonel istihdam verileri ile sektörlerin genel iş gücüne ilişkin rakamlar farklı iş gruplarını ifade ediyor.

İşverenlerin maliyetleri aylık maaşların da ötesine geçiyor. Yabancı profesyonellerin işe alınması, taşınma giderleri ve özel apartman daireleri için konut yardımlarının yanı sıra yakında aile desteği bulunmamasının pratik sonuçlarını da beraberinde getirebiliyor. Yabancılar, Konut ve Kalkınma Kurulu’nun (Housing and Development Board) sübvansiyonlu dairelerini satın alamıyor.

Yerel istihdam kategorisinin önemli bir bölümünü daimi oturum sahipleri oluşturuyor. Bu kişiler de vatandaşlarla aynı Merkezi İhtiyat Fonu (Central Provident Fund) yükümlülüklerine tabi. Singapur’un tasarruf sistemi olan CPF kapsamındaki bu yükümlülükler, istihdam maliyetlerini etkiliyor ve daimi oturum sahipleri söz konusu olduğunda yabancı çalışanlara atfedilen maliyet avantajını ortadan kaldırıyor.

Yerel halkın kaygıları ve bu istihdam eğilimleri bir arada bulunuyor. Singapur profesyonel işe alım kurallarını ayarlarken, işverenlerin yerel aday bulmakta zorlandığı sektörlerde yabancı iş gücüne büyük ölçüde bağımlı olmaya devam ediyor.

Malezyalı mezunlara uygun işler yetmiyor

Malezya’nın temel sorunu, eğitim ve becerilerden tam olarak yararlanılmasını sağlayan işlerin yetersizliği. Ülke yılda yaklaşık 300.000 mezun veriyor; buna karşın yükseköğrenim görmüş tahminen iki milyon Malezyalı, niteliklerinin altında işlerde çalışıyor.

Nitelikli işlerin payına ilişkin aktarılan veriler, bu oranın 2018’de yüzde 45’ten 2024’te yüzde 27’ye gerilediğini gösteriyor. Yeni istihdamın büyük bölümü orta düzey beceri gerektiren işlerde oluşuyor; daha yüksek ücretli profesyonel pozisyonların sayısı ise genel ücret yapısını yukarı taşıyacak düzeyde değil.

Reklam

Mezunların eğitim düzeylerinin altındaki işleri kabul etmesi bu pozisyonlar için rekabeti artırıyor. Bu durum, bir ekonominin ürettiği mal ve hizmetlerin toplam değerini ölçen gayrisafi yurt içi hasıla büyüse de medyan ücretlerin neden 3.000 RM civarında kalabildiğini açıklamaya yardımcı oluyor. Ekonomik büyüme ile daha iyi kariyer fırsatları her zaman aynı hızda ilerlemiyor.

Eğitim kredileri ve kent yaşamının maliyetleriyle karşı karşıya olan genç Malezyalılar için kariyer basamaklarında yavaş ilerlemek evliliği, ev sahibi olmayı ve mali bağımsızlığı geciktirebiliyor. Ulaşımın ya da aileden uzakta yaşamanın zorluklarına rağmen Singapur’da bir iş, bu hedeflere daha erken ulaşmanın yolunu sunabilir.

Malezya, bölgesel rakipleri arasında da zor bir konumda. Düşük maliyetle büyük ölçekli üretim arayan şirketleri Vietnam çekiyor. Singapur ileri finans ve teknoloji faaliyetlerine ev sahipliği yaparken Güney Kore sanayi inovasyonuna dayalı bir ekonomi sunuyor.

Sorun, aradaki basamağın eksikliği: Malezya’nın hem düşük maliyete dayalı üretimden hem de en ileri profesyonel ve sanayi işlerinden farklı, bu ikisinin arasında yer alan daha fazla işe ihtiyacı var. Bu işler yeterince oluşmazsa şirketler, düşük maliyetli ülkelerden gelen fiyat rekabetiyle ve teknolojik açıdan daha gelişmiş ekonomilerin baskısıyla karşı karşıya kalıyor.

Malezya Kapsayıcı Kalkınma ve İlerleme Enstitüsü’nden Noor Azlan Ghazali, meselenin önemini mezunların geleceği üzerinden değerlendirdi. Mezuniyet fotoğraflarının yükselen toplumsal hareketliliğin başlangıcını mı, yoksa sessiz bir hayal kırıklığını mı simgeleyeceği, Malezya’nın bölgesel konumuna nasıl yanıt vereceğine bağlı.

Ekonomik bölge farklı bir denge kurabilir mi?

Johor-Singapur Özel Ekonomik Bölgesi, iki ekonominin güçlü yanlarını bir araya getirmeyi amaçlıyor. Yarı iletken üretimi ve biyoteknoloji dahil Singapur’un gelişmiş sektörleri, Johor’un büyüyen sanayi tabanı ve daha düşük maliyetleriyle daha yakın çalışabilir.

Malezya, hedeflenen sektörler için yüzde 15 kurumlar vergisi ve mühendislerle teknisyenler dahil bilgi çalışanları için aynı oranda gelir vergisi uygulaması başlattı. Bu teşvikler hem yatırımları hem de bu yatırımları hayata geçirecek çalışanları çekmeyi amaçlıyor.

Johor Bahru-Singapur Hızlı Transit Sistemi’nin 2026’nın sonlarına doğru hizmete girmesi bekleniyor. Ulaşımın iyileşmesi sınır geçişlerini kolaylaştırabilir ve Malezyalıların Johor’daki evlerini korurken Singapur maaşlarına erişmelerine yardımcı olabilir.

İstihdam politikalarının ve ortak ekonomik planların gelişimini birkaç tarih ortaya koyuyor:

  • 2018: Nitelikli işlerin belirtilen payı yüzde 45’ti.
  • 2022: Yurt dışında yaşayan 1,86 milyon Malezyalının 1,13 milyonu Singapur’daydı.
  • Eylül 2023: Singapur, Çalışma İzni başvurularının değerlendirilmesinde COMPASS’ı yürürlüğe koydu.
  • 2024: Nitelikli işlerin belirtilen payı yüzde 27’ye geriledi.
  • 2024’ün sonları: Ringgit, Singapur doları başına yaklaşık 3,20 RM’ye yükseldi.
  • Ocak 2025: Johor-Singapur Özel Ekonomik Bölgesi başlatıldı.
  • 2026’nın sonları: Hızlı transit bağlantısının hizmete girmesi bekleniyor.
  • 2035: Ekonomik bölge 100 projeye ulaşmayı hedefliyor.
Reklam

Altyapı geliştirme süreci, yatırımlar geldikçe inşa etme yaklaşımını izliyor; bu da ilerlemenin şirketlerin kesin taahhütlerde bulunmasına bağlı olabileceği anlamına geliyor. İşletmeler ayrıca idari verimliliğin ve siyasi geçişler boyunca politikaların tutarlı kalıp kalmayacağının belirsizliğinden endişe duyuyor.

Singapur’un sıkı düzenleyici ortamı ile Malezya’nın daha esnek, ancak zaman zaman öngörülemez iş iklimi de pratik bir güçlük yaratıyor. Sınırın iki tarafındaki faaliyetlerin birbirine bağlı biçimde işlemesi için şirketlerin iki sistemin güvenilir biçimde uyum içinde çalışmasına ihtiyacı var.

Bölgenin daha geniş hedefi, Singapur’daki çok uluslu şirket merkezlerinin Johor’daki üretim ve lojistik faaliyetlerini koordine etmesini sağlamak. Bu, bugün bütünüyle Singapur’da kalan ya da Vietnam ve Endonezya gibi başka ülkelere giden ekonomik faaliyetlerin bölgede tutulmasına yardımcı olabilir.

İki hükümet için de başarı, yatırım duyurularından fazlasını gerektiriyor. Malezya’nın mezunlara ülkelerinde kariyer kurmaları için neden sunan nitelikli işlere ihtiyacı var. Singapur, yerel halkın fırsatlarını korurken yetenekli çalışanlara erişmek istiyor. Çalışanlar ise ortaya çıkan ücret ve kariyer olanaklarının harcanan zamanı, konut maliyetlerini ve ailelerinden ayrı kalmanın bedelini karşılamasını bekliyor.

Öne Çıkanlar

  • Singapur’da aylık medyan gelir 5.700 S$’ı aşarken Malezya’da kayıtlı sektörde medyan ücret yaklaşık 3.000 RM.
  • Çalışma İzni için duyurulan asgari maaş 5.000 S$’dan 5.600 S$’a yükseliyor; finansal hizmetler pozisyonlarında eşik 6.200 S$.
  • Singapur, 2022’de yurt dışında yaşayan 1,86 milyon Malezyalının yaklaşık yüzde 61’ine, yani 1,13 milyon kişiye ev sahipliği yaptı.
  • Ringgitin güçlenmesi Singapur gelirlerinin Malezya’daki değerini düşürürken yolculuk, kira ve aileden ayrı kalmak da ek maliyet getiriyor.
  • İnsan Gücü Bakanlığı verilerine göre büyük sektörlerde yabancıların PMET istihdamındaki payı yüzde 25’i aşmıyor; finans ve sağlık sektörlerinde ise yüzde 15’in altında.
  • COMPASS Eylül 2023’te yürürlüğe girdi; ilk değişikliklerin yaklaşık 4.000 ek yerel PMET işi yarattığı bildirildi.
  • Malezya yılda yaklaşık 300.000 mezun veriyor; yükseköğrenim görmüş tahminen iki milyon kişi niteliklerinin altında işlerde çalışıyor.
  • Nitelikli istihdama ilişkin aktarılan veriler, yeni iş yaratımında nitelikli işlerin payına yönelik kaygılarla birlikte, 2018’de yüzde 45’ten 2024’te yüzde 27’ye geriledi.
  • İş arayanların sayısı yüzde 11 artarken açık pozisyonlar yüzde 3 yükseldi.
  • Ekonomik bölge 20.000 nitelikli iş, beş yıl içinde 50 proje ve 2035’e kadar 100 proje hedefliyor. Hızlı transit bağlantısının 2026’nın sonlarında hizmete girmesi bekleniyor.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir