Hindistan, Çin'in Mineral İşlemedeki Ağırlığını Azaltmak İçin Geri Dönüşüme 166 Milyon Dolar Yatırıyor

12 dakikalık okuma
Hindistan, Çin'in Mineral İşlemedeki Ağırlığını Azaltmak İçin Geri Dönüşüme 166 Milyon Dolar Yatırıyor

Atık elektroniklerde gizli mineral kaynağı

Hindistan, atık elektroniklerden, kullanılmış bataryalardan ve sanayi atıklarından stratejik mineralleri geri kazanma planına 15 milyar rupi (166 milyon dolar) ayırıyor. Başbakan Narendra Modi'nin kabinesi tarafından Eylül 2025'te onaylanan Kritik Mineral Geri Dönüşüm Teşvik Programı, yılda 270.000 ton geri dönüşüm kapasitesi oluşturmayı ve 40.000 ton kritik mineral üretmeyi hedefliyor.

İçindekiler
  1. Atık elektroniklerde gizli mineral kaynağı
  2. İthal minerallere bağımlılık neden önemli?
  3. Sübvansiyonlar nasıl işleyecek?
  4. Siyah kütle üretmek neden yeterli değil?
  5. Program ilerlerken şirketler başvuruyor
  6. Atık toplamayı mineral geri kazanımına bağlamak
  7. Quad girişime uluslararası boyut kazandırıyor
  8. Nadir toprak elementleri koridorları ve yeni madenciliğin sınırları
  9. İmalattan daha fazla katma değeri Hindistan'da tutmak
  10. Öne çıkanlar

Ülkede her yıl yaklaşık 1,75 milyon ton elektronik atık ve 60.000 ton kullanılmış lityum iyon batarya ortaya çıkıyor. Bu atık akışları; elektrikli araçlar, rüzgâr türbinleri ve temiz enerjiye geçişi destekleyen diğer teknolojiler için gereken lityum, kobalt, nikel ve nadir toprak elementlerini içeriyor. Bu malzemelerin geri kazanılması, yeni cevheri topraktan çıkarmak yerine hâlihazırda üretilmiş ürünlerden yararlı kaynaklar elde etmek anlamına gelen kentsel madencilik olarak biliniyor.

Program, yurt içindeki kritik mineral talebinin yüzde 10'unu karşılayabilir ve doğrudan ya da dolaylı olarak yaklaşık 70.000 kişiye istihdam sağlayabilir. Program, toplam 163 milyar rupilik bütçeye sahip Ulusal Kritik Mineral Misyonu'nun bir parçası. Bu önlemler birlikte, Hindistan'ın madencilik politikasında önemli bir değişime işaret ediyor: Atıklardan geri kazanım, yer altı kaynaklarını arama çalışmalarının yanı sıra daha büyük bir rol üstleniyor.

Hindistan, dünyanın üçüncü büyük nadir toprak rezervlerine sahip ve kısa süre önce Cemmu ve Keşmir'de 5,9 milyon ton lityum keşfetti. Buna rağmen, işlenmiş kritik mineraller konusunda neredeyse tamamen ithalata bağımlı. Dolayısıyla politika, pratik bir açığı hedefliyor: Mineral kaynaklarına sahip olmak ile fabrikaların kullanabileceği malzemeleri hazır bulundurmak, tedarik zincirinin farklı aşamalarıdır. Hindistan'ın geri dönüşüm yatırımı, bu aşamaları birbirine bağlamak için gereken işleme kapasitesini hedefliyor.

Reklam

İthal minerallere bağımlılık neden önemli?

Hindistan, lityum, kobalt ve nikel ihtiyacının tamamını, bakır ihtiyacının ise yüzde 93'ünü ithal ediyor. Küresel kobalt rafinajının yaklaşık yüzde 73'ünü, lityum işlemenin ise yüzde 59'unu Çin kontrol ediyor. Bu durum, elektrikli araçlarda, rüzgâr türbinlerinde ve güneş enerjisi altyapısında kullanılan malzemelerin tedarikinde Çin'e önemli bir nüfuz sağlıyor.

Endonezya'nın nikel ihracatına getirdiği yasaklar ve Çin'in nadir toprak elementi sevkiyatlarına dönemsel olarak getirdiği kısıtlamalar, mineral arzının ne kadar çabuk daralabileceğini gösterdi. 2070'e kadar net sıfır sera gazı emisyonunu hedefleyen Hindistan için bu malzemelere erişim, hem sanayi planlamasının hem de iklim stratejisinin bir parçası. Elektrikli araç satışlarının 2025'te ikiye katlanarak 200.000 adede ulaşacağı öngörülüyordu; bu da arzı güvence altına alma çabalarını daha acil hâle getirdi.

Jawaharlal Nehru Alüminyum Araştırma, Geliştirme ve Tasarım Merkezi'nin (JNARDDC) direktörü Anupam Agnihotri, yurt içindeki geri kazanım kapasitesinin şimdiden artırılması gerektiğini söylüyor. Kurumu, geri dönüşüm programının Proje Yönetim Ajansı olarak görev yapıyor.

Hindistan, güvenli tedarik zincirleri kurmak istiyorsa yurt içindeki geri dönüşüm ve geri kazanım kapasitesini geliştirmek için hemen harekete geçmeli,

Geri dönüşüm, yeni madencilik ihtiyacını sınırlamanın da bir yolunu sunuyor. Uluslararası Enerji Ajansı'na göre, küresel iklim taahhütleri doğrultusunda geri dönüşüm, 2050'ye kadar yeni maden çıkarma ihtiyacını bakır ve kobalt için yüzde 40, lityum ve nikel için yüzde 25 azaltabilir.

Geri dönüşüm sürecinin, işlenmemiş cevher madenciliğine kıyasla 2 ila 10 kat daha enerji verimli olduğu belirtiliyor. Bu nedenle ürünlerde hâlihazırda bulunan malzemelerin geri kazanılması, yurt içindeki üreticilerin maliyetlerini düşürürken Hindistan'ın karbonsuzlaşma hedeflerini de destekleyebilir. Hükümetin amacı, büyüyen atık sorununu sanayi malzemeleri için daha güvenilir bir kaynağa dönüştürmek.

Sübvansiyonlar nasıl işleyecek?

Program, 2025-26 mali yılından 2030-31'e kadar altı yıl sürecek. Yerleşik sanayi geri dönüşüm şirketlerinin yanı sıra girişimleri de çekmek amacıyla tesis kurulumuna yönelik desteği, performansa bağlı ödemelerle birleştiriyor.

Sermaye harcaması sübvansiyonları; katılımcıların belirlenen süreler içinde üretime başlaması şartıyla tesis, makine, ekipman ve ilgili altyapı yatırımlarının yüzde 20'sini karşılıyor. Sermaye harcaması, bir tesisin kurulup işletilmesi için gereken varlıklara yapılan harcamaları ifade ediyor. Belirlenen süreler geçtikten sonra sübvansiyon oranlarının düşürülmesi, şirketlere kapasiteyi hızla üretime geçirmeleri için mali teşvik sağlıyor.

Reklam

Operasyonel harcama desteği, baz yıl ölçütlerine kıyasla elde edilen ek satışlara bağlanıyor. Basitçe, ilgili destekten yararlanmak isteyen katılımcının satışlarını başlangıç için belirlenen referans yıla göre artırması gerekiyor. Yararlanıcılar, uygun operasyonel sübvansiyonların yüzde 40'ını faaliyete geçtikleri ikinci yılda alıyor; kalan yüzde 60 ise belirlenen satış eşiklerine ulaşmalarının ardından beşinci yılda ödeniyor.

Ödeme takvimi, tesis inşasının yanı sıra üretimin sürdürülmesini de ödüllendiriyor. Şirketlerin ekipman satın alma aşamasından geri kazanılmış malzeme üretip satma aşamasına geçmesi ve daha sonraki ödemeyi alabilmek için bu faaliyeti yeterince uzun süre devam ettirmesi gerekiyor.

Büyük ölçekli geri dönüşüm şirketleri, operasyonel destek için en fazla 100 milyon rupi, yani 10 crore dahil olmak üzere toplamda en fazla 500 milyon rupi, yani 50 crore teşvik alabilecek. Küçük işletmeler için toplam üst sınır, operasyonel destek kapsamındaki 50 milyon rupi, yani 5 crore dahil olmak üzere 250 milyon rupi, yani 25 crore.

Programın toplam bütçesinin üçte biri küçük işletmelere ve yeni katılanlara ayrılıyor. 15 milyar rupilik bütçede bu pay 5 milyar rupiye karşılık geliyor. Bu tahsis, daha büyük sanayi işletmelerinden de yatırım çekmeyi hedefleyen programda küçük katılımcılara belirli bir yer sağlıyor.

Siyah kütle üretmek neden yeterli değil?

Bakanlık, teşvikleri yalnızca mineralleri gerçekten çıkaran şirketlere veriyor. Değerli metaller içeren ara ürün niteliğindeki bir toz olan siyah kütleyi üretmekle yetinen işletmeler, rafinaj sürecini tamamlamadıkları sürece kapsam dışında kalıyor.

Siyah kütle, ezilip öğütülmüş batarya malzemesinden elde ediliyor ve lityum, kobalt ile nikel içeriyor. Eski bataryaların toplanması ile üreticilerin kullanabileceği malzemelerin elde edilmesi arasındaki aşamayı oluşturuyor. Hindistan'daki yurt içi işleme kapasitesinin sınırlı olması nedeniyle bu malzeme şu anda sonraki geri kazanım işlemlerini yapan yabancı rafinerilere ihraç ediliyor.

Program, bu değerin daha büyük bölümünü Hindistan'da tutmayı amaçlıyor. Tam kapsamlı mineral çıkarımını destekleyerek, faaliyetleri yurt dışına gönderilecek bir ara ürün hazırlamaya yoğunlaştırmak yerine, metalleri yüksek saflıkta geri kazanma konusunda yurt içi uzmanlığını geliştirmeyi hedefliyor.

Hindistan'da hâlihazırda batarya hurdasını doğrudan kullanılabilir metallere dönüştürebilen, tam kapsamlı R4 geri dönüşüm sistemlerini işleten yalnızca 10 ila 12 şirket bulunuyor. Bu sınırlı taban, hükümetin neden nihai geri kazanım aşamasını desteklediğini açıklamaya yardımcı oluyor: Bataryaları yalnızca toplamak ve parçalamak, imalat tedarik zincirinin önemli bir bölümünü başka ülkelerde bırakıyor.

Reklam

Program ilerlerken şirketler başvuruyor

Başvurular 2 Ekim 2025'te açıldı. Birkaç hafta içinde 70'ten fazla geri dönüşüm şirketi hükümet portalına kaydoldu ve 10'dan fazla firma uygunluk çerçevesi kapsamında onay aldı. İlk başvurular, tam kapsamlı batarya geri dönüşüm sistemlerine sahip mevcut şirket grubunun çok ötesinde bir ilgi olduğunu gösterdi.

JNARDDC, 21 Kasım 2025'te yaklaşık 30 potansiyel yararlanıcının katıldığı bir paydaş istişare çalıştayı düzenledi. Katılımcılar arasında girişimler, teknoloji sağlayıcıları ve yerleşik sanayi geri dönüşüm şirketleri vardı. Ajans ayrıca kayıt, belgelendirme ve teşvik ödemeleri konusunda yardımcı olmak üzere sürekli hizmet veren bir destek masası kurdu.

Hindistan Enerji Depolama Birliği (IESA) Başkanı Debmalya Sen, kabinenin kararını kaynak güvenliği ve geri dönüşüm teknolojilerine yönelik bir taahhüt olarak nitelendirdi. IESA, programın geliştirilmesine katkıda bulundu.

Kabinenin attığı bu dönüştürücü adım; güçlü bir döngüsel ekonomi kurma, kaynak güvenliğini sağlama ve geri dönüşüm teknolojilerinde yeniliği teşvik etme yönündeki ileri görüşlü kararlılığını yansıtıyor,

Döngüsel ekonomi, bir ürün kullanım ömrünün sonuna ulaştıktan sonra malzemelerin geri kazanılması ve yeniden kullanılmasıyla bunları kullanımda tutar. Bu programda hedeflenen döngü, kullanılmış elektronik eşyalardan veya bataryalardan başlayıp toplama ve işleme aşamalarından geçerek yeniden imalatta kullanılabilecek minerallere uzanıyor.

Politikanın geliştirilmesi birkaç aşamadan geçti:

  • Şubat 2025: Birlik Bütçesi, lityum iyon batarya hurdası ve kurşun, çinko ve kobalt tozu dahil kritik maddelerin atıkları üzerindeki gümrük vergilerini kaldırdı.
  • Temmuz 2025: Quad, elektronik atıkların geri kazanımı ve yeniden işlenmesine öncelik veren Kritik Mineraller Girişimi'ni başlattı.
  • Eylül 2025: Modi'nin kabinesi, 15 milyar rupilik geri dönüşüm teşvik programını onayladı.
  • 2 Ekim 2025: Hükümet portalı üzerinden başvurular açıldı.
  • 21 Kasım 2025: JNARDDC, potansiyel yararlanıcılara yönelik istişare çalıştayını düzenledi.
  • 2026-27 Bütçesi: Hindistan, kıyıdaki dört eyalette özel nadir toprak elementleri koridorları kuracağını açıkladı.
  • 2030-31 mali yılı: Altı yıllık geri dönüşüm programının planlanan süresi sona eriyor.

Atık toplamayı mineral geri kazanımına bağlamak

Hindistan'daki elektronik atıkların çoğu şu anda kayıt dışı toplama ağlarından geçiyor. Bu ağlar bakır, alüminyum ve altın gibi metalleri geri kazanırken nadir toprak elementleri içeren bileşenler çoğu zaman atılıyor. Geri dönüşüm programı; söküm, kırma ve öğütme işletmelerini, kritik mineral içeriğini nihai çıkarıma kadar koruyan düzenli tedarik zincirlerine dahil etmeyi amaçlıyor.

Bu nedenle toplama, program açısından işleme ekipmanları kadar önemli. Bir geri kazanım tesisinin uygun atıklardan oluşan güvenilir bir tedarik kaynağına ihtiyacı var ve malzemenin değerli bileşenleri korunmuş hâlde tesise ulaşması gerekiyor. Politika, atık ürünleri işleyen işletmeler ile bunların içindeki mineralleri çıkarabilecek işletmeleri birbirine bağlamayı hedefliyor.

Reklam

Şubat 2025'te gümrük vergilerinin kaldırılması, Hindistanlı geri dönüşüm şirketlerinin uluslararası girdi malzemesi piyasalarına bu vergiler olmadan erişmesini sağlıyor. Girdi malzemesi, bir işleme tesisine getirilen malzemeyi ifade ediyor; burada söz konusu olan, geri kazanılabilir mineraller içeren batarya hurdası ve diğer atıklar. İthal atık, yurt içi toplama sistemleri gelişirken girdi kaynaklarını çeşitlendirebilir.

Hindistan'ın Genişletilmiş Üretici Sorumluluğu çerçevesi de toplamayı destekliyor. Bu çerçeve, elektronik ve batarya üreticilerinin ürünleri kullanım ömrünün sonuna ulaştığında bunların toplanması ve geri dönüştürülmesi için finansman sağlamasını zorunlu kılıyor. Böylece atık yönetiminin sorumluluğu yalnızca tüketicilere ve kayıt dışı toplayıcılara bırakılmıyor, üreticilere yükleniyor.

Hindistan Teknoloji Enstitüleri (IIT) ve Bilimsel ve Endüstriyel Araştırma Konseyi (CSIR) laboratuvarları, metallerin geri kazanılması ve saflaştırılması için kendilerine özgü hidrometalurjik yöntemler geliştirdi. Su bazlı kimyasal özütleme kullanan bu yöntemler, kullanılmış bataryalarda ve elektronik atıklarda bulunan karmaşık karışımlar için özellikle uygun. Isı kullanan ve daha fazla enerji gerektiren pirometalurjiye alternatif sunuyorlar.

Madhya Pradesh merkezli elektrikli iki tekerlekli araç üreticisi Inigma Automobile'ın kurucusu Anmol Bohre, yurt içi geri dönüşümün elektrikli araç sektörünü desteklerken maliyetleri düşürmenin bir yolu olduğunu düşünüyor.

Kritik minerallerin geri dönüştürülmesi ürünlerimizin maliyetini düşürecek. Bu kritik adım döngüsel ekonomi oluşturacak, istihdam yaratacak ve elektrikli araç sektörü için sürdürülebilirliği güvence altına alacak,

Quad girişime uluslararası boyut kazandırıyor

Avustralya, Hindistan, Japonya ve ABD, Temmuz 2025'te Quad Kritik Mineraller Girişimi'ni başlattı. Elektronik atıkların geri kazanımı ve yeniden işlenmesi açık öncelikler arasında yer alıyor. Böylece Hindistan'ın yurt içi geri dönüşüm hamlesi, Çin'in mineral işlemedeki ağırlığını azaltmaya yönelik daha geniş bir çabanın parçası hâline geliyor.

Ortaklık, malzemelerin tekrar tekrar kullanılmasını desteklerken geri dönüşümü tedarik kesintilerine karşı bir tampon olarak görüyor. Üyeler, iş birliğinin giderilmesine yardımcı olabileceği farklı kaynak ve kabiliyetlerin yanı sıra farklı eksikliklere de sahip.

Avustralya geniş mineral rezervlerine, ancak sınırlı geri dönüşüm altyapısına sahip. Japonya, Çin'in 2010'daki nadir toprak elementleri ambargosunun ardından gelişmiş ikincil geri kazanım teknolojileri geliştirdi; buna rağmen Çin'de yapılan işleme faaliyetlerine bağımlılığını sürdürüyor. İkincil geri kazanım, yeni çıkarılmış cevher yerine kullanılmış ürünlerden veya atıklardan malzeme elde edilmesi anlamına geliyor.

ABD, gelişmiş araştırma kurumlarına sahip ancak yurt içi geri dönüşüm kapasitesi yetersiz. Hindistan ise büyük ve büyümekte olan bir atık akışına ve gelişen teknik kapasitelere katkıda bulunurken, kayıt dışı elektronik atık sektörünü düzenli geri kazanım zincirlerine dahil etme görevini üstleniyor.

Reklam

Politika önerileri arasında ilerlemeyi izlemek için bir Quad Geri Dönüşüm Endeksi, üye ülkelerde ortak atık sınıflandırmaları ve kamu fonlarını, yeşil tahvilleri ve özel yatırımları bir araya getiren finansman yöntemleri bulunuyor. Ortak sınıflandırmalar, katılımcı ülkelerin topladıkları ve işledikleri atıkları daha tutarlı biçimde tanımlamasını sağlayacak. Finansman kaynaklarının birleştirilmesi de geri dönüşüm projelerine farklı türde sermaye aktarılmasına yardımcı olacak.

Bu öneriler, geri dönüşüm politikasının değişen amacını yansıtıyor. Atıkların geri kazanılması, çevresel rolünün yanı sıra ulusal kaynak güvenliğinin de bir parçası hâline geliyor. Hindistan için uluslararası girişim, ülke sınırları içinde geri kazanılan malzeme miktarını artırmaya odaklanan yurt içi programın yanında yer alıyor.

Nadir toprak elementleri koridorları ve yeni madenciliğin sınırları

Hindistan'ın 2026-27 Bütçesi, Odisha, Kerala, Andhra Pradesh ve Tamil Nadu'da özel nadir toprak elementleri koridorları kurulacağını duyurdu. Mineral bakımından zengin bu kıyı eyaletlerinde tahminen 7,23 milyon ton nadir toprak oksidi içeren monazit kumları bulunuyor.

Bu kumların çıkarılması; toryumla bağlantıları ve atom enerjisi kuralları kapsamında uygulanan denetimler de dahil olmak üzere, mevzuattaki karmaşıklıklar nedeniyle tarihsel olarak yavaş ilerledi. Koridorlar, geri dönüşümün ve daha kapsamlı Ulusal Kritik Mineral Misyonu'nun yanında Hindistan'ın kaynak güvenliği planlarının bir başka parçasını oluşturuyor.

Yeni madencilik ve rafinaj faaliyetlerinin geliştirilmesi on yıldan uzun sürebiliyor. Geri dönüşüm, ekonomide hâlihazırda dolaşımda olan malzemelerden mineral kazanarak kapasiteyi daha kısa sürede artırma olanağı sunuyor. Bu nedenle hükümet, hem yer altındaki kaynakların hem de atık ürünlerdeki kaynakların peşine aynı anda düşüyor.

Takshashila Enstitüsü'nün araştırmasına göre, geri dönüşüm tek başına önümüzdeki on yılda Hindistan'ın temel nadir toprak elementi talebinin yüzde 35'inden fazlasını karşılayabilir. Kullanım ömrünü tamamlayan elektrikli araç motorları ve rüzgâr türbinleri, geri kazanılabilir malzemenin önemli kaynakları hâline gelebilir.

Tek bir elektrikli otomobilde 1,5 kilograma kadar kalıcı nadir toprak elementi mıknatısı bulunurken modern rüzgâr türbinlerinde megavat başına yaklaşık 600 kilogram kullanılıyor. Bu rakamlar, enerji dönüşümü için kurulan ekipmanların ileride kendilerinin de mineral kaynağına dönüşebileceğini gösteriyor. Bu potansiyel, kullanım dışı kaldıklarında söz konusu ekipmanların toplanmasına ve içerdikleri malzemelerin geri kazanılmasına bağlı.

İmalattan daha fazla katma değeri Hindistan'da tutmak

Geri dönüşümün ekonomik gerekçesi, mineral güvenliğinden imalat maliyetlerine ve döviz kaynaklarına kadar uzanıyor. Minerallerin yurt içinde geri kazanılıp yeniden kullanılması, malzemeler için yurt dışına akan parayı azaltabilir ve işleme faaliyetlerinin daha büyük bölümünü Hindistan'da tutabilir.

Sektör uzmanları, girdi maliyetlerinin düşmesini yurt içindeki elektrikli araç üreticileri için olası bir fayda olarak görüyor. Döviz tasarrufu, karbonsuzlaşma çalışmalarına da aktarılabilir ve elektrikli araçların Hintli tüketiciler için daha uygun fiyatlı hâle gelmesine yardımcı olabilir.

Reklam

Sektörü takip eden sürdürülebilirlik uzmanı Shubham Thakur, küresel ticaret gerilimleri sürerken geri dönüşüm ile yurt içi üretim arasında bağ kuruyor.

Dünya genelinde süren gümrük tarifesi savaşının ortasında yurt içi ekonomiyi ve üretimi teşvik etmek çok önemli. Elektrikli araç devrimimizi ve yeşil dönüşümü hızlandırmak istiyorsak Hindistan'da minerallerin geri dönüştürülmesi ve yeniden kullanılması daha da kritik hâle geliyor,

Programın hedefleri altı yıllık dönem için belirlenmiş olsa da yıllık 270.000 ton tam kapasiteye veya 40.000 ton mineral üretimine ne zaman ulaşılacağı belirtilmedi. Programın hedeflenen katkısı, yurt içi talebin yüzde 10'unu karşılamak ve ithalata bağımlılığı yüzde 10 azaltmak. Üretim şartları ve satışlara bağlanan sonraki ödemeler, faaliyetin sürdürülmesini bu çabanın merkezine koyuyor.

Hindistan'ın planı aynı tedarik zincirinin farklı aşamalarını bir araya getiriyor: atıkları toplamak, değerli bileşenleri korumak, kullanılabilir mineralleri çıkarmak ve üreticilere tedarik etmek. Planın temel varsayımı, yurt içinde daha kapsamlı geri kazanımın atık ürünleri ülkenin şu anda yurt dışından satın aldığı malzemeler için pratik bir kaynağa dönüştürebileceği.

Öne çıkanlar

  • Hindistan, Eylül 2025'te 2030-31 mali yılına kadar sürecek 15 milyar rupilik (166 milyon dolar) Kritik Mineral Geri Dönüşüm Teşvik Programı'nı onayladı.
  • Program, yıllık 270.000 ton geri dönüşüm kapasitesini, 40.000 ton geri kazanılmış kritik mineral üretimini ve doğrudan ya da dolaylı olarak yaklaşık 70.000 istihdamı hedefliyor.
  • Hindistan, lityum, kobalt ve nikel ihtiyacının tamamını, bakır ihtiyacının ise yüzde 93'ünü ithal ediyor.
  • Sübvansiyonlar, uygun sermaye yatırımlarının yüzde 20'sini karşılıyor; operasyonel ödemeler ise satış artışına bağlanıyor.
  • Bütçenin üçte biri küçük işletmelere ve yeni katılanlara ayrılıyor. Yalnızca siyah kütle üretmek teşviklerden yararlanmak için yeterli değil.
  • 2 Ekim 2025'te başvuruların açılmasından sonraki birkaç hafta içinde 70'ten fazla şirket kayıt yaptırdı.
  • Geri dönüşüm hamlesi, Quad Kritik Mineraller Girişimi'ni ve Odisha, Kerala, Andhra Pradesh ile Tamil Nadu'da kurulacağı açıklanan nadir toprak elementleri koridorlarını tamamlıyor.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir