551 Yoğun Dizi İzleyicisiyle Yapılan Araştırmada Yalnızlık, Kontrolsüz Dizi İzlemeyle İlişkilendirildi

9 dakikalık okuma
What is binge watching? Simply explained - Practical Tips

Bir bölüm daha izlemeye karşı koymak zorlaştığında

Günde en az 3,5 saat dizi izleyen 551 yetişkinin katıldığı bir araştırmada, 334 kişinin, yani yaklaşık yüzde 61'inin, araştırmacıların kontrolsüz dizi izleme bağımlılığı ölçütlerini karşıladığı belirlendi. Bu grupta daha yoğun yalnızlık, daha ağır bağımlılıkla ilişkiliydi. Bu ölçütleri karşılamadan yoğun dizi izleyen kişilerde ise böyle bir ilişki görülmedi.

İçindekiler
  1. Bir bölüm daha izlemeye karşı koymak zorlaştığında
  2. Yoğun izlemeyi bağımlılıktan ayıran neydi?
  3. Kanepede kalmanın ardındaki iki duygusal neden
  4. Beynin ödül tepkisi daha fazla izlemeyi nasıl teşvik edebilir?
  5. Uyku, kaygı ve oturmanın bedensel etkileri
  6. Yalnızlık bulguları neden televizyonun ötesinde önem taşıyor?
  7. Önceki bulgular neden çelişkiliydi?
  8. İzlemeye sınır koymanın pratik yolları
  9. Alışkanlığın ardındaki ihtiyaca yönelmek
  10. Öne çıkanlar

Çin'deki Huangshan Üniversitesi'nden araştırmacılar Xiaofan Yue ve Xin Cui, bazı izleyicilerin uzun süre dizi izlemekten keyif alırken bazılarının işlerine ve ilişkilerine zarar veren izleme alışkanlıklarına nasıl kapıldığını inceledi. PLOS One'da yayımlanan araştırma, iki duygusal güdüye işaret ediyor: Hoş olmayan duygulardan kaçmak ve haz ya da rahatlık aramak.

Yatmadan ya da akşam yemeğinden önce bir bölüm izlemeyi planlayıp sonra beşinci ya da altıncı bölüme kadar devam etmek tanıdık bir deneyimdir. Bu, zararsız bir keyif ya da zorlu bir haftanın ardından verilen bir ödül gibi görünebilir. Araştırma, bazı kişiler için dizi izlemenin kontrol edilmesi güçleşen toplumsal kopuklukla başa çıkma yoluna dönüştüğünü düşündürüyor.

Temel bulgu, yalnızca izlenen saat sayısıyla değil, kişilerin televizyonla kurduğu ilişkiyle ilgili. Bazı katılımcılar, araştırmacıların belirlediği sorunları yaşamadan uzun süre dizi izliyordu. Diğerleri ise takıntıdan, daha fazla izleme isteğinin giderek artmasından ve günlük yaşamın aksamasından söz etti.

İlişkinin hangi yönde olduğu henüz bilinmiyor: Yalnızlık kompulsif izlemeyi teşvik ediyor olabilir, kompulsif izleme yalnızlığı derinleştiriyor olabilir ya da her ikisine de başka bir etken yol açıyor olabilir. Eğlence kaygı kaynağına dönüşen birine nasıl yardımcı olunabileceğini değerlendirirken bu belirsizliği anlamak önem taşıyor.

Yoğun izlemeyi bağımlılıktan ayıran neydi?

Yue ve Cui, zaten yoğun dizi izleyen yetişkinleri araştırmaya dahil etti. Katılımcıların günde en az 3,5 saat ve haftada dörtten fazla bölüm izlemesi gerekiyordu. Bu koşullar, araştırmanın yerleşik izleme alışkanlıkları olan kişilere odaklanmasını sağladı.

551 katılımcının 334'ü araştırmanın bağımlılık ölçütlerini karşıladı. Bu kişiler dizilerini sürekli düşündüklerini, izleme sürelerini durmadan artırdıklarını ve günlük yaşamlarının olumsuz etkilendiğini bildirdi. Etkilenen alanlar arasında iş performansı ve kişisel ilişkiler de vardı.

Reklam

Bu grupta yalnızlık, bağımlılığın şiddetiyle ilişkiliydi. Araştırmacılar, bağımlılık kategorisine girmeyen yoğun izleyicilerde buna karşılık gelen bir ilişki bulmadı. Grupları ayrı değerlendirmek, uzun süre izleyen herkes aynı şekilde ele alınsaydı fark edilmesi daha zor olacak bir örüntüyü ortaya çıkardı.

Bireysel izleyici açısından asıl mesele, televizyon izlemenin diğer sorumluluklarla uyumlu, keyifli bir etkinlik olarak kalıp kalmadığı ya da sürekli olarak onların önüne geçmeye başlayıp başlamadığıdır. Araştırmadaki bu ayrım, ruh sağlığı uzmanlarına ve izleyicilere bir uğraşın ne zaman zararlı hale geldiğini fark etmek için bir çerçeve sunuyor.

Kanepede kalmanın ardındaki iki duygusal neden

Araştırmacıların analizinde yalnızlık, kaçış ve duygusal iyilik halini artırma güdüleriyle yakından bağlantılıydı. Her ikisi de duygularla televizyon aracılığıyla başa çıkma yollarını tanımlıyor, ancak farklı duygusal ihtiyaçlara karşılık veriyor.

Kaçış, sıkıntıdan uzaklaşmak için bir dizi izlemek anlamına geliyor. Kurgusal bir dünya; stresten, kaygıdan ya da yalıtılmış hissetmenin acısından uzaklaşmayı sağlayabilir. Duygusal iyilik halini artırma ise ekrandakiler aracılığıyla daha iyi bir ruh hali, haz, rahatlık ya da duygusal uyarım aramak demek.

Araştırmayı yürüten Huangshan Üniversitesi araştırmacıları Yue ve Cui, bu güdülerle kompulsif izleme arasındaki ilişkiyi şöyle açıkladı:

Bu çalışma, bağımlılık düzeyindeki ve bağımlılık düzeyinde olmayan dizi izleme biçimlerini birbirinden ayırarak art arda dizi izlemeyi daha iyi anlamamızı sağlıyor; yalnızlığın kontrolsüz dizi izlemeyi anlamlı ölçüde öngördüğünü, kaçış ve duygusal iyilik halini artırma güdülerinin ise duygu düzenlemenin iki ayrı yolu olduğunu gösteriyor.

Duygu düzenleme, kişinin nasıl hissettiğini yönetmesi anlamına gelir. Yalnız bir izleyici için dizi aynı anda iki amaca da hizmet edebilir: Hoş olmayan duyguları hafifletirken günlük yaşamda eksik olan keyfi ve duygusal bağ hissini sağlayabilir.

Dolayısıyla televizyon, vakit geçirmenin ötesinde bir şeye dönüşebilir. Hikâye, yalıtılmışlıktan kaçış ve toplumsal bağın ve uyarımın yerine geçen bir kaynak sunar. Araştırmacıların bulguları, bu güdülerin yalnızlığın bağımlılık grubundaki kompulsif izlemeyle neden ilişkili olduğunu açıklamaya yardımcı olduğunu düşündürüyor.

Reklam

Beynin ödül tepkisi daha fazla izlemeyi nasıl teşvik edebilir?

Northwestern Medicine, keyifli bir izleme seansını bitirmenin neden zor olabileceğine dair biyolojik bir açıklama sunuyor. Sürükleyici bir dramayı izlemek; haz, heyecan ve mutlulukla ilişkili bir beyin kimyasalı olan dopaminin salgılanmasını tetikleyebilir. Bu ödüllendirici his, kişiyi etkinliği tekrarlamaya yöneltir.

Northwestern Medicine'de psikiyatrist olan Dr. Danesh A. Alam, dopamin salınımının uyuşturucuların yarattığına benzer bir his oluşturabileceğini açıklıyor. Beyin daha fazlasını aramaya başlıyor ve izleyici aynı tatmin düzeyine ulaşmak için giderek daha fazla izleyebiliyor.

Bu durum, uyuma ya da diğer sorumluluklarla ilgilenme zamanının geldiğini bilen birinin bile neden bir bölüm daha izlemek istediğini açıklamaya yardımcı oluyor. Tekrarlanan davranışlar, beyinde değiştirilmesi zor, yerleşik bir örüntüye dönüşebiliyor.

Bazı izleyicilerde güdü, belirli bir hikâyeden keyif almaktan, izlemenin sağladığı duygusal ödülün peşinden tekrar tekrar gitmeye kayabiliyor. Kısa süreli coşkunun ardından suçluluk, hayal kırıklığı ya da boşluk hissi gelebiliyor. Bu duygular, izleyicinin hafifletmeye çalıştığı yalnızlığı besleyerek yalıtılmışlık ve aşırı izleme döngüsü yaratabiliyor.

Uyku, kaygı ve oturmanın bedensel etkileri

Tayvan'da yapılan ve Ulusal Biyoteknoloji Bilgi Merkezi aracılığıyla erişilebilen bir araştırma da sorunlu art arda dizi izlemeyi depresyon, toplumsal etkileşim kaygısı ve yalnızlık riskindeki artışla ilişkilendirdi. Bu bulgular, uzun süreli izlemeyi yalnızca eğlence tercihleriyle ilgili bir mesele olarak ele almak yerine, duygusal sıkıntıyı da izleme davranışının yanına koyuyor.

Uyku da başka bir kaygı konusu. Bir sezonu bitirmek ya da merak uyandıran bir bölüm sonunu öğrenmek için geç saatlere kadar uyanık kalmak, hem uyku süresini hem de uyku kalitesini düşürebilir. Aktarılan araştırmalar, kaybedilen uykuya ilişkin hayal kırıklığının ertesi gece uykuya dalmayı da zorlaştırarak süregelen yorgunluğa katkıda bulunabileceğine işaret ediyor.

Saatlerce oturmak, duruş bozukluğu ve sırt ağrısı gibi fiziksel sorunlara yol açabilir. Televizyon düzenli olarak hareket etmenin yerini aldığında, hareketsizlik ve yetersiz uyku bir araya gelerek kalp hastalığı, inme ve tip 2 diyabet riskini artırabilir.

Anlık etkileri fark etmek, uzun vadeli riskleri anlamaktan daha kolay olabilir: Ertesi sabah bitkin hissetmek, işte zorlanmak ya da ilişkilere daha az zaman ayırdığını fark etmek. Bunlar, Çin'deki araştırmada sorunlu izlemeyi yoğun izleyicilikten ayıran aksaklık türleri arasında da yer alıyordu.

Reklam

Yalnızlık bulguları neden televizyonun ötesinde önem taşıyor?

Dünya Sağlık Örgütü, yalnızlığın dünya genelinde insanların yüzde 16'sını etkilediğini tahmin ediyor ve toplumsal yalıtılmışlığı küresel sağlık için ciddi bir tehdit olarak tanımlıyor. Yalnızlık ve toplumsal yalıtılmışlık; kalp hastalığı, tip 2 diyabet, depresyon ve kaygı risklerinin artmasıyla ilişkili.

Yalnızlıkla başa çıkmak için televizyona yönelen biri, bu nedenle birbiriyle kesişen sorunlarla karşılaşabilir. Duygusal sıkıntı uzun süre izlemeye yöneltirken kanepede geçirilen saatler, fiziksel iyilik halini destekleyen egzersiz, sosyalleşme ya da diğer etkinliklere ayrılabilecek zamanı azaltır.

Ekran o anda rahatlık sağlayabilirken izleme rutini, kişinin ihtiyaç duyduğu ilişkilere daha az yer bırakabilir. Uzun bir izleme seansının ardından gelen suçluluk ya da boşluk hissi, kişiyi yeniden televizyona sığınmaya yöneltebilir.

Araştırmanın güdülere odaklanması bu noktada yararlı. Saatleri saymak izleme miktarını gösterirken yalnızlığı, kaçınmayı, hazzı ve zararı incelemek, kişinin neden izlemeyi sürdürdüğüne ve ne tür bir desteğin yardımcı olabileceğine dair daha kapsamlı bir tablo sunuyor.

Önceki bulgular neden çelişkiliydi?

Art arda dizi izleme ve yalnızlık üzerine yapılan araştırmalar çelişkili sonuçlar verdi. Birçok araştırmada bağlantı bulunurken bazılarında ilişki saptanmadı. Yue ve Cui'nin çalışması, bağımlılık düzeyindeki izlemeyi bağımlılık olmaksızın yoğun izlemekten ayırarak olası bir açıklama sunuyor.

Yoğun izleyicilerin tümünü aynı grupta toplayan önceki araştırmalar, kompulsif davranış gösteren kişilerde yoğunlaşan bir ilişkiyi gözden kaçırmış olabilir. Yeni araştırmada, ölçütleri karşılayan grupta yalnızlık bağımlılığın şiddetiyle ilişkiliyken diğer yoğun izleyicilerde bu ilişki görülmedi.

Araştırma, katılımcıların ankete katıldığı sıradaki ilişkiyi ölçtü. Bu ilişkinin nasıl geliştiğini belirlemek için daha fazla araştırma gerekiyor. Önceden var olan bir ruh sağlığı sorunu, hem yalnızlığı hem de aşırı izlemeyi etkileyebilecek olası etkenlerden biri.

Araştırmacılar ayrıca yalnızca dizilere odaklandı. Analiz; YouTube, TikTok ve diğer sosyal medya platformlarındaki kısa videoları kapsam dışında bıraktı. Kısa videoları art arda izlemek, devam eden bir televizyon hikâyesine kendini kaptırmaktan farklı izleme örüntüleri içerebilir; bu formatların ayrıca araştırılması gerekiyor.

Reklam

İzlemeye sınır koymanın pratik yolları

İzlemenin kompulsif hale geldiğini düşünenler, bir seans öncesinde, sırasında ve sonrasında neler olduğunu fark ederek işe başlayabilir. Araştırmada belirtilen uyarı işaretleri arasında dizilere takıntılı hale gelmek, giderek daha fazla izlemek ve işin ya da ilişkilerin aksaması bulunuyor.

Uzmanlar, izlemeye başlamadan önce bir sınır belirlemeyi öneriyor. Bir oturuşta izlenen bölüm sayısını iki ya da üçle sınırlamak seçeneklerden biri. Kesin bir süre sınırı koymak ve zamanlayıcı kullanmak da uzun seanslarda zamanın nasıl geçtiğini fark edememeye karşı yardımcı olabilir.

Egzersiz, toplumsal etkinlikler ve kitap okumak, televizyonun yaşamın diğer alanlarıyla dengede kalmasına yardımcı olabilecek alternatifler sunuyor. İzlerken ışıkları açık tutmak, zaman ve çevre farkındalığını koruyarak seansa kendini tümüyle kaptırıp süresini unutmayı zorlaştırabilir.

Bu öneriler izleme rutininin farklı yönlerini ele alıyor. Bölüm sınırı seansa bir bitiş noktası koyar, zamanlayıcı bu noktayı görünür kılar, diğer etkinlikler ise bir sonraki bölümün ötesindeki yaşama yer açar.

Alışkanlığın ardındaki ihtiyaca yönelmek

Arkadaşlar ve aile, birlikte dizi izleyerek televizyon deneyimine toplumsal bir boyut kazandırabilir. Beraber izlemek ya da karakterler ve hikâyeler hakkında diğer hayranlarla çevrimiçi sohbet etmek, tek başına izlemenin yarattığı yalıtılmışlığı azaltabilir.

Ancak yalnızlıktan kaçmak için tekrar tekrar televizyona yönelen biri açısından kumandayı kontrol etmek, meselenin yalnızca bir parçasıdır. Araştırma, kompulsif izlemeyi basitçe irade eksikliği olarak değil, karşılanmamış bir duygusal ihtiyaca verilen olası bir tepki olarak ele alıyor.

Televizyonu kapatmaya odaklanmak yerine yalnızlığı ele almak daha yararlı olabilir. Araştırmacılar, yalnızlığı azaltmanın sorunlu izlemeyi önleyip önleyemeyeceğini ya da bu sorunla başa çıkmaya yardımcı olup olmayacağını incelemek için daha fazla çalışmaya ihtiyaç olduğunu belirtiyor.

İşe başlamak için yararlı bir yol, oynat tuşuna basma nedenini düşünmektir. Bir hikâyeden keyif almakla yalıtılmışlıktan kaçmak için tekrar tekrar izlemek, birbirinden çok farklı izleme deneyimlerine yol açabilir. Bir seansın ardındaki duygusal ihtiyacı fark etmek, izleyicinin ne zaman duracağına ve ekranın ötesinde bağ kurmaya ne zaman yöneleceğine karar vermesine yardımcı olabilir.

Reklam

Öne çıkanlar

  • Huangshan Üniversitesi araştırmacıları Xiaofan Yue ve Xin Cui, günde en az 3,5 saat ve haftada dörtten fazla bölüm dizi izleyen 551 yetişkine anket uyguladı.
  • Katılımcıların 334'ü, yani yaklaşık yüzde 61'i; takıntı, tüketimin artması ve günlük yaşamın olumsuz etkilenmesini kapsayan araştırmanın art arda dizi izleme bağımlılığı ölçütlerini karşıladı.
  • Ölçütleri karşılayan kişilerde yalnızlık, daha ağır bağımlılıkla ilişkiliydi. Diğer yoğun izleyicilerde bu bağlantı görülmedi.
  • Hoş olmayan duygulardan kaçmak ve haz ya da rahatlık aramak, yalnızlık ve kompulsif izlemeyle ilişkili iki duygusal yoldu.
  • Northwestern Medicine, tekrar tekrar izlemeyi teşvik edebilen dopamin ödül tepkisine dikkat çekiyor. Sorunlu izleme; uyku sorunları, duygusal sıkıntı ve fiziksel etkinliğin azalmasıyla da ilişkilendiriliyor.
  • Yalnızlık ile kompulsif izleme arasındaki ilişkinin yönü belirsizliğini koruyor. Araştırma dizileri inceledi; kısa videoların araştırılması ise sonraki çalışmalara bırakıldı.
  • Önerilen adımlar arasında bölüm sınırı koymak, zamanlayıcı kullanmak, egzersiz yapmak, kitap okumak ve başkalarıyla birlikte izlemek yer alıyor. Alışkanlığı besleyebilecek yalnızlığa da dikkat etmek gerekiyor.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir