Maliyetli Tartışmanın Merkezinde 28 Dakikalık Bir Yolculuk
Tayvan Ulaştırma ve Haberleşme Bakanlığı, eski üst düzey yetkililer ile demiryolu çalışanlarının projeyi durdurma çağrılarına rağmen, Taipei’deki Nangang İstasyonu’ndan Yilan ilçesine uzanması önerilen 352,18 milyar NT$’lık hızlı tren hattını savunuyor. 14 Ocak 2026 itibarıyla teklif, nihai inceleme için Yürütme Yuanı’na sunulma aşamasında. Hükümet, Tayvan’ın doğusunda demiryolu kapasitesinin artırılması gerektiğini savunurken, karşı çıkanlar sağlayacağı faydaların maliyeti haklı çıkarıp çıkarmadığını sorguluyor.
İçindekiler
- Maliyetli Tartışmanın Merkezinde 28 Dakikalık Bir Yolculuk
- Hat Projesi Neleri İçeriyor?
- Hükümet Neden Hızlı Trene Yöneldi?
- Yetkililer Doğrudan Demiryolu Alternatiflerini Neden Reddetti?
- Eski Yetkililer Maliyete İtiraz Ediyor
- Demiryolu Çalışanları Gelir Kaybından Endişeli
- Aktarmalar Yolcu Deneyimini Değiştirebilir
- Çevresel Onay Koşullarla Verildi
- Yeni Trenler ve Diğer Demiryolu Yatırımları
- Öne Çıkan Noktalar
Demiryolu Bürosu, hattın Taipei ile Yilan arasındaki yolculuk süresini 90 dakikadan yaklaşık 28 dakikaya indireceğini ve toplam demiryolu kapasitesini mevcut seviyenin üç katından fazlasına çıkaracağını belirtiyor. Bu rakamlar, tartışmanın merkezinde iki farklı vaadi öne çıkarıyor: çok daha kısa bir yolculuk ve çok daha fazla yolcu taşıma imkânı.
Portföysüz eski bakan Chang Ching-sen ile eski Ulaştırma Bakanı Ho Chen Tan, kamu kaynaklarının geleneksel bir doğrudan demiryolu hattına harcanmasının daha doğru olacağını savunuyor. Tayvan Demiryolu Sendikası da daha hızlı seferlerin yolcuları Taiwan Railway Corp’tan uzaklaştırarak şirketin mali yapısını zayıflatabileceği ve demiryolu çalışanlarının iş güvencesini riske atabileceği uyarısında bulunuyor.
Görüş ayrılığı trenlerin hızının ötesine uzanıyor. Tartışmada Feitsui Barajı havzasının korunması, Yilan’da arazi edinimi, yerel ulaşım bağlantıları ve nihai onayın ardından yaklaşık 11 yıl sürmesi beklenen bir projedeki sorumluluklar da gündemde. Yolcular açısından pratik mesele, varış noktalarına ne kadar hızlı ulaşabilecekleri. Hükümet açısından ise gelecekteki talebin, maliyetli bir yük yaratmadan nasıl karşılanacağı.
Hat Projesi Neleri İçeriyor?
Önerilen 60,6 kilometrelik koridor, Nangang İstasyonu’ndan Yilan ilçesine uzanıyor. Yilan’ın Toucheng beldesine ulaşmadan önce New Taipei City’nin Xizhi, Pingxi, Shuangxi ve Gongliao bölgelerinden geçecek. Hattın toplam uzunluğunun 59,6 kilometresinde tamamen yeni inşaat yapılması öngörülüyor.
Plana Yilan İl Yönetimi binasının güneydoğusunda yeni bir istasyon ve daha güneyde bir bakım deposu da dahil. Depo, hatta hizmet verecek trenlerin bakımını sağlayacak. Demiryolunun büyük bölümü yer altından geçecek. Hükümet, bunu çevre ve güzergâh planlamasıyla ilgili kaygılara verdiği yanıtın bir parçası olarak sunuyor.
Demiryolu Bürosu’nun 352,18 milyar NT$’lık tahmini, enflasyonu ve inşaat maliyetlerinde öngörülen artışları şimdiden hesaba katıyor. Başka bir deyişle tahmin, tüm projeyi bugünkü fiyatlarla hesaplamak yerine geliştirme sürecinde fiyatların yükselmesini de dikkate almaya çalışıyor.
Nihai onay alınması koşuluyla inşaatın yaklaşık 11 yıl sürmesi bekleniyor. Bu da öngörülen ulaşım iyileştirmelerinin mevcut inceleme sürecinin çok ötesinde gerçekleşeceği anlamına geliyor. Bugünkü karar, kısa sürede yeni bir hizmetin başlayıp başlayamayacağıyla değil, büyük ve uzun süreli bir yatırıma devam edilip edilmeyeceğiyle ilgili.
Hükümet Neden Hızlı Trene Yöneldi?
Yilan’ın ulaşım sorunları yıllardır gündemde. Başkent ile doğu kıyısını birbirine bağlayan otoyollarda, özellikle bölge sakinleriyle ziyaretçilerin yolları paylaştığı hafta sonları ve tatillerde yoğun trafik yaşanıyor.
Ulaştırma Bakanlığı, 2019’da uzun süredir askıda olan Taipei-Yilan Hattı’na alternatif olarak hızlı tren hattının kuzeye uzatılmasını gündeme getirdi. Önerilen doğrudan demiryolu hattı, suyun baraja aktığı Feitsui Barajı havzasına ilişkin çevresel kaygılar nedeniyle yıllarca ilerleyememişti.
Bakanlık, hızlı tren uzatmasının hassas baraj bölgesinden kaçınabileceğini savundu. Maliyeti daha yüksek olabilse de trenlerin daha hızlı gitmesi, daha uzun güzergâhın dezavantajını telafi edebilirdi. Aynı ulaşım sorununa farklı bir demiryolu çözümü arayışı bu yaklaşıma dayanıyordu.
Taiwan High-Speed Rail Corp başlangıçta, Yap-İşlet-Devret sözleşmesinin yalnızca Taipei ile Kaohsiung arasındaki hattı kapsadığına dikkat çekti. Bu modelde altyapıyı inşa etme ve işletme sorumlulukları, tesisler daha sonra devredilmeden önce bir sözleşmeyle belirleniyor. Dolayısıyla hattın uzatılması, mevcut işletmecinin yetki kapsamını da ilgilendiriyor.
Teklifte ve projenin geliştirilme sürecinde belirtilen başlıca dönüm noktaları şöyle:
- 2019: Ulaştırma Bakanlığı, askıda kalan doğrudan Taipei-Yilan demiryoluna alternatif olarak hızlı tren uzatmasını gündeme getirdi.
- 2025: Uzatma projesi, arazi edinimi ve diğer proje düzenlemelerine ilişkin koşullarla çevresel etki değerlendirmesini geçti.
- 14 Ocak 2026: Bakanlık, teklif Yürütme Yuanı’nın incelemesine sunulma aşamasındayken projeyi savunmayı sürdürdü.
- 2027: Yeni N700ST trenlerinin Tayvan’a gelmeye ve hizmete girmeye başlaması bekleniyordu.
- Nihai onayın ardından: Yilan uzatmasının inşaatının yaklaşık 11 yıl sürmesi bekleniyordu.
Yetkililer Doğrudan Demiryolu Alternatiflerini Neden Reddetti?
Demiryolu Bürosu, hızlı tren planını Kabine incelemesine sunmadan önce hem hızlı tren uzatmasını hem de doğrudan geleneksel demiryolu hattını değerlendirdiğini söylüyor. Savunusu; hız, taşıma kapasitesi ve çevrenin korunması arasındaki dengeye dayanıyor.
Doğrudan demiryolu hattının ilk güzergâhı, çevre örgütlerinin sert tepkisine yol açan Feitsui Barajı su toplama havzasından geçecekti. Hükümet doğrudan hattı kuzeydoğu kıyısı boyunca uzatmayı da değerlendirdi, ancak yolculuk süresini çok az kısaltacağı ve çok sayıda konutun yıkılmasını gerektireceği gerekçesiyle bu seçeneği uygulanabilir bulmadı.
Hızlı tren önerisi, güzergâh ve işletme hızı açısından farklı bir bileşim sunuyor. Büroya göre büyük ölçüde yer altından geçecek hat, yolculuk süresini önemli ölçüde kısaltırken barajla ilgili sorunu da önleyecek.
Demiryolu Bürosu Genel Müdür Yardımcısı Yang Cheng-chun, Taiwan High-Speed Rail ile Taiwan Railway Corp’un birbirini tamamlayan roller üstlenmesi gerektiğini söyledi. Hattı, Yilan ilçesi ile başkent arasındaki mesafeyi kısaltarak Taipei ile Yilan arasında aynı gün içinde gidip gelmeyi mümkün kılacak bir seçenek olarak tanıttı.
Yolculuk süresinin 90 dakikadan 28 dakikaya düşmesi, belirtilen demiryolu yolculuğunda 62 dakika tasarruf anlamına geliyor. Büronun kapasite tahmini ise ayrı bir faydaya işaret ediyor: mevcut kapasitenin üç katından fazlasına ulaşılması, daha fazla yolcu taşınmasına olanak sağlayacak.
Eski Yetkililer Maliyete İtiraz Ediyor
Chang Ching-sen, yaklaşık 400 milyar NT$’ın görece kısa bir mesafede hızlı tren altyapısına harcanmasının mantığını sorgulayarak projenin durdurulmasını istedi. Demiryolu Bürosu’nun tahmini 352,18 milyar NT$; Chang eleştirisinde daha yüksek ve yaklaşık bir rakam kullandı.
Chang, Yilan’ın geleneksel demiryolu güzergâhlarına göre Taipei’ye yalnızca 40 ila 50 kilometre uzaklıkta olduğunu savundu. İtirazı, önerilen hızlı tren koridorunun kendisi 60,6 kilometre olsa da, bu mesafe için böylesine maliyetli bir sistemin haklı olup olmadığına odaklanıyor.
Ho Chen Tan uzun süredir Taiwan Railway’in doğrudan hat seçeneğini destekliyor. Hızlı tren uzatmasının harcanan paranın karşılığını vermeyeceğini ve geleneksel demiryolu ağının mali sürdürülebilirliğine zarar verebileceğini savunuyor.
Ho, projenin hiçbir zaman başa baş noktasına ulaşamayabileceği ve gelecek nesillere borç bırakabileceği uyarısında da bulundu. Başa baş noktasına ulaşmak, maliyetleri karşılayacak kadar gelir elde etmek anlamına geliyor. Ho’nun kaygısı, hükümetin daha hızlı yolculuk ve daha yüksek kapasite vaatlerinin yanı sıra finansman yükünü de gündeme taşıyor.
İki eski yetkili, bu güzergâhta hızlı tren teknolojisine yatırım yapmak yerine geleneksel demiryolu bağlantılarının iyileştirilmesini destekliyor. İtirazları, hükümetin harcama ölçeğinin yanı sıra tercih ettiği sistemi de sorguluyor.
Demiryolu Çalışanları Gelir Kaybından Endişeli
Tayvan Demiryolu Sendikası ve sivil toplum grupları da kendi itirazlarını dile getirdi. Sendika temsilcileri, daha hızlı hızlı tren hizmetine ilgi gösteren yolcuların geleneksel demiryolu ağını bırakabileceği ve bunun Taiwan Railway Corp için tehdit oluşturduğu görüşünde.
Tayvan Demiryolu Sendikası Genel Sekreteri Chu Chih-yu, yıllık gelir kaybının 800 milyon NT$’a ulaşabileceği ve üç on yıl içinde çok daha büyük bir mali etki doğabileceği uyarısında bulundu. Şöyle dedi:
Yüksek hızlı tren hattı onaylanırsa TRC yılda 800 milyon NT$’a kadar gelir kaybedebilir; 30 yıldaki kayıplar ise 58 milyar NT$’ı aşabilir.
Sendikanın rakamları, tartışmaya hem kısa vadeli gelir kaybını hem de uzun süreli mali baskıyı dahil ediyor. Yılda 800 milyon NT$’ın 30 yılla çarpımı 24 milyar NT$ ediyor; oysa 30 yıldaki kayıplar için verilen tahmin 58 milyar NT$’ı aşıyor. Daha yüksek toplamın dayanağı açıklanmadı; uzatma hattı için nihai onay veya açılış tarihi de verilmedi.
Sendika temsilcileri gelir kaybının şirketin mali durumunu zayıflatabileceği ve iş güvencesini tehdit edebileceği uyarısında bulunuyor. Hükümet ise iki demiryolu sisteminin birbirini tamamladığını söylüyor. Yolcuların farklı hizmetleri mi tercih edeceği, yoksa aynı yolculukların bir bölümü için iki sistemin rekabet mi edeceği, bu görüş ayrılığının merkezinde yer alıyor.
Aktarmalar Yolcu Deneyimini Değiştirebilir
Tayvan Demiryolu Sendikası İcra Direktörü Wu Shih-chao, Yilan’a varan yolcuların yerel trenlere veya otobüslere aktarma yapması gerekeceğinden, hızlı tren uzatmasının çoğu yolcu için aslında daha hızlı olmayacağını savunuyor.
Wu, hızlı trenin yeni bir doğrudan geleneksel demiryolu hattından yalnızca 20 dakika daha hızlı olacağını, ancak maliyetinin çok daha yüksek olacağını söyledi. Bu karşılaştırma, önerilen alternatif demiryolu hattıyla ilgili. Büronun 90 dakikadan 28 dakikaya düşüş karşılaştırmasıysa hızlı tren uzatmasının sağlayacağı iyileştirmeyi anlatıyor.
Yeni istasyonun ötesine gidecek bir yolcunun, toplam yolculuk süresini hesaplarken aktarma ve devam yolculuğunu da hesaba katması gerekir. Bu nedenle ana trenin hızı kadar istasyonun konumu ve bağlantılı ulaşım hizmetlerinin bulunması da önem taşıyor.
Hükümetin savunusu, tek bir yolcunun kazanacağı zamandan daha geniş bir çerçeveye sahip: ek kapasite sağlamayı ve Taipei ile Yilan arasındaki ekonomik bağları güçlendirmeyi de amaçlıyor. Sendika ise tartışmayı insanların gerçekten yaptığı yolculuğa, yani son yerel bağlantı dahil tüm güzergâha geri çekiyor.
Çevresel Onay Koşullarla Verildi
Çevre Bakanlığı değerlendirme komitesi, projenin çevresel etki değerlendirmesini 2025’te onayladı ancak bazı koşullar getirdi. Çevresel etki değerlendirmesi, önerilen bir projenin çevresini nasıl etkileyebileceğini ve bu etkileri gidermek için hangi önlemlerin gerektiğini inceliyor.
Komite, Demiryolu Bürosu’ndan arazi edinimi yaklaşımını ayrıntılandırmasını istedi. Büroya, istasyonlar ile çevresindeki ticari ve konut alanlarında kullanım haklarını kamulaştırma ve resmî imar planlaması yoluyla güvence altına alma talimatı verildi. Kamulaştırma, kamu projesi için yetkililerin arazi edinmesi sürecini; imar planlaması ise belirli alanlarda izin verilen kullanımları belirlemeyi ifade ediyor.
Bu koşul, eşgüdümsüz arazi ediniminin Yilan ilçesinin kentsel gelişim planlarını sekteye uğratmasını önlemeyi amaçlıyor. Dolayısıyla demiryolunun inşası yalnızca raylar için alan bulmaktan ibaret değil: istasyon ve çevresindeki gelişimin de ilçenin planlamasına uyması gerekiyor.
Komite ayrıca daha ayrıntılı bir arazi edinim planı ve yüklenicilerin performansını değerlendirecek mekanizmalar istedi. Bazı üyeler, hem işletmecilerin hem de yüklenicilerin performansının nasıl değerlendirileceğinin açıklığa kavuşturulmasını ve Taiwan Railway Corp için mali inceleme yapılmasını önerdi.
Bir diğer koşul karbon muhasebesiyle ilgiliydi. Projenin yeşillendirme çalışmaları kapsamında dikilecek ağaçlar karbon kredisi hesabına dahil edilmeyecek. Bu kısıtlama, aynı çevresel faydanın iki kez sayılmasını önlemeyi amaçlıyor.
Yeni Trenler ve Diğer Demiryolu Yatırımları
Yilan uzatmasının ayrı bir kuruluş yerine Taiwan High-Speed Rail Corp tarafından işletilmesi bekleniyor. Şirket aynı zamanda Japonya’nın N700S Shinkansen trenleri temel alınarak geliştirilen N700ST trenlerini hizmete sokmaya hazırlanıyor.
Ocak 2026 itibarıyla yeni trenlerin ertesi yıl Tayvan’a gelmeye başlaması ve 2027’de hizmete girmesi planlanıyordu. Parlak beyaz dış yüzeyleri, turuncu ve siyah detayları olacak trenler daha yüksek kapasite ve konfor sağlayacak şekilde tasarlandı.
Filo planları, hükümetin hızlı trenin uzun mesafeli yolculuklara ve yüksek yolcu hacmine hizmet etmesi; Taiwan Railway Corp’un ise bölgesel erişim sağlaması yönündeki vizyonunun bir parçası. Büro, geleneksel demiryolu işletmecisiyle birlikte Hualien-Taitung hattının elektrifikasyonu ve ikinci hattı üzerinde, ayrıca Tayvan’ın güneyindeki South Link Hattı’nın iyileştirilmesi konusunda çalışmayı sürdürüyor.
Ulaştırma Bakanlığı, Yilan uzatmasını gelecekteki kalkınma için gerekli, ulusal ölçekte önemli bir girişim olarak nitelendiriyor ve kamuoyunun görüşlerinin dikkate alınacağını söylüyor. Yürütme Yuanı’nın incelemesi, hızlı trenin hızı ve kapasitesine ilişkin hükümet savunusuyla maliyet, geleneksel demiryolunun gelirleri, arazi ve yolcu bağlantılarına yönelik itirazları karşı karşıya getiriyor.
Öne Çıkan Noktalar
- Önerilen Nangang-Yilan koridoru, 59,6 kilometresi yeni inşaat olmak üzere 60,6 kilometre uzunluğunda olacak.
- Demiryolu Bürosu maliyeti 352,18 milyar NT$ olarak tahmin ediyor. Nihai onayın ardından inşaatın yaklaşık 11 yıl sürmesi bekleniyor.
- Yetkililer, Taipei-Yilan yolculuk süresinin 90 dakikadan 28 dakikaya düşeceğini ve toplam demiryolu kapasitesinin mevcut seviyenin üç katını aşacağını öngörüyor.
- Chang Ching-sen ve Ho Chen Tan plana karşı çıkıyor ve doğrudan geleneksel demiryolu hattını destekliyor.
- Tayvan Demiryolu Sendikası yıllık gelir kaybının 800 milyon NT$’a ulaşabileceği uyarısında bulunuyor ve 30 yıldaki kayıpların 58 milyar NT$’ı aşabileceğini belirtiyor.
- Çevresel etki değerlendirmesi 2025’te arazi edinimi, yüklenici değerlendirmesi ve karbon muhasebesine ilişkin koşullarla onaylandı.
- Uzatma hattının Taiwan High-Speed Rail Corp tarafından işletilmesi bekleniyor. N700ST trenlerinin 2027’de gelmesi ve hizmete girmesi planlanıyor.
- Teklif Yürütme Yuanı’nın incelemesine doğru ilerlerken mali kaygılar ve yolcu bağlantıları tartışmanın merkezinde olmayı sürdürüyor.






