Büyük Projeler, Aksayan Gündelik Hizmetler
Karnataka başbakanına göre Bengaluru, geçen yaz günde 500 milyon litre daha fazla suya ihtiyaç duyuyordu; bu, kentin talebinin beşte birine eşit bir açık demekti. Mumbai’de tıkanmış kanalizasyon hatlarının çöpleri su basmış yollara sürüklemesi üzerine çukurlara karşı protestolar düzenlendi. Delhi, doktorların bazı sakinlere kentten ayrılmalarını tavsiye ettiği bir başka kışı zehirli sis altında geçirdi.
İçindekiler
- Büyük Projeler, Aksayan Gündelik Hizmetler
- Kent Yönetimlerinin Yetkisi Neden Bu Kadar Sınırlı?
- Bengaluru’nun Büyümesi Su ve Yol Altyapısını Geride Bırakıyor
- Mumbai, Delhi ve Jaipur Farklı Baskılara İşaret Ediyor
- Sıcaklıklar Ekonomik Acil Duruma Dönüşüyor
- Servet, Daha İyi Bir Kamusal Yaşam Sunamıyor
- Akıllı Şehirler Misyonu Ne Sağladı?
- Akıllı Kalkınmadan Kim Yararlanıyor?
- Büyük Metropollerin Ötesinde Kentsel Genişleme
- Su, Kanalizasyon ve Ulaşım Birlikte Aksıyor
- Düzeltici Önlemler Neden Sürekli Yetersiz Kalıyor? Altı Neden
- Uygulanabilir Reform Neleri Gerektiriyor?
- Kriz Nasıl Birikti?
- Özet
Bu aksaklıklar, havalimanlarına, çok şeritli ulusal otoyollara ve metro ağlarına harcanan yüz milyarlarca doların yanında yaşanıyor. Hindistan, göz alıcı yeni altyapılar inşa etti; ancak büyük kentleri küresel yaşanabilirlik endekslerinin alt sıralarında kalmayı sürdürüyor. Trafik, kirli hava ve toplanmayan çöpler gündelik yaşamı şekillendirmeye devam ediyor.
30 Aralık 2025 itibarıyla temel sorun, yatırımları güvenilir hizmetlere dönüştürmek. Yeni bir ulaşım hattı ya da dijital kontrol merkezi yararlı olabilir; ancak çevresindeki kent, kanalizasyon hatlarının bakımını yapmakta, içme suyu sağlamakta veya atık toplamakta hâlâ zorlanabilir. Bu işler para, personel ve birlikte hareket etme yetkisine sahip kamu kurumları gerektiriyor.
Hindistan’ın ekonomik hedeflerinin önemli bir bölümü de kentlerinde yoğunlaşıyor. Kentsel alanlar bugün ülkenin GSYH’sinin yüzde 63’ünü oluşturuyor; bu oranın 2030’a kadar yüzde 75’e çıkması bekleniyor. O tarihe kadar 600 milyondan fazla kişinin kentsel alanlarda yaşayacağı öngörülüyor. Büyümeye yön veren yerlerde yaşamak ve çalışmak ise giderek zorlaşıyor.
Baskılar birbirine bağlı: Zayıf belediye yönetimi bakımı yavaşlatıyor; yetersiz bakım su baskınlarını ve trafik sıkışıklığını artırıyor; sıcak ve kirlilik sağlığa zarar vererek çalışma süresini azaltıyor. Tek başına pahalı altyapı yatırımları bu aksaklıklar zincirini çözmedi.
Kent Yönetimlerinin Yetkisi Neden Bu Kadar Sınırlı?
Hindistan’ın ilk anayasal düzeni, gücü esas olarak merkezi hükümet ile eyalet yönetimleri arasında paylaştırdı; kendi başına çok daha güçlü bir yönetişime ihtiyaç duyacak büyüklükte kentlerin ortaya çıkacağını öngörmedi. Observer Research Foundation’da seçkin araştırmacı olan Ramanath Jha, diğer ülkelerle karşılaştırıldığında parçalı ve etkisiz kalmayı sürdüren bir kentsel yönetim modelini anlatıyor.
Hindistan’ın sanitasyon sorunlarının tarihini ele alan Wasted kitabının yazarı Ankur Bisen, belediyelerin sorumlulukları ile yetkileri arasındaki dengesizliği şöyle açıklıyor:
Hindistan kentlerini yöneten belediye başkanları ve yerel meclisler, halka en yakın devlet birimleri olmalarına karşın, çözülmesi en zor sorunlarla görevlendirilen en zayıf organlardır,
1992’deki 74. anayasa değişikliği, kentsel yerel yönetimlere anayasal statü kazandırdı ve kent yönetimini merkezden yerele taşımayı amaçladı. Amaç, kentlerin kendi kalkınmalarında daha fazla sorumluluk almasını sağlamaktı. Ancak hükümlerin birçoğu hiçbir zaman bütünüyle uygulanmadı. Bürokratlar ile üst düzey yönetimler yetki devrine direnirken eyalet başbakanları sık sık süper belediye başkanları gibi hareket ediyor.
Çin’de yetkiler farklı biçimde dağıtılıyor. Kent belediye başkanları planlama, altyapı ve yatırım onayları üzerinde kayda değer yürütme yetkisine sahip. Ulusal direktifler son derece merkeziyetçi bir sistem içinde uygulanıyor; ancak yerel yönetimler uygulama konusunda serbest ve performanslarına bağlı ödül ya da yaptırımlarla karşı karşıya.
Büyük Çin kentlerinin belediye başkanlarının Komünist Parti üst kurulunda güçlü hamileri de bulunuyor ve bu görevler daha üst makamlara terfi etmelerini sağlayabiliyor. Hindistan’da ise birçok yurttaş, yaşadığı kentin belediye başkanının adını bilmiyor. Asıl mesele, bir şeyler ters gittiğinde kimin karar verebildiği, kaynakları yönlendirebildiği ve hizmetlerden hesap verebildiği.
Bengaluru’nun Büyümesi Su ve Yol Altyapısını Geride Bırakıyor
Bengaluru’nun nüfusu 1951’de 790.308, yani 1 milyonun altındayken 2021’de 12,76 milyona yükseldi. Kentin bugünkü nüfusunun 14 milyon olduğu tahmin ediliyor. Bilişim şirketlerine ve girişim merkezi genel merkezlerine ev sahipliği yaptığı için Hindistan’ın Silikon Vadisi olarak anılan kentte, yaşam kalitesi kötüleşirken nüfus ve yapı yoğunluğu da arttı.
Genişleme su talebini artırırken sıcaklıkların yükselmesine de katkıda bulundu. Karnataka Eyaleti Doğal Afet İzleme Merkezi, 2024’te sıcaklığın 40 dereceyi aştığını ve 30 Nisan’da 41,8 dereceye ulaştığını kaydetti.
Karnataka başbakanı, geçen yaz günlük içme suyu açığını 500 milyon litre, yani talebin yüzde 20’si olarak açıkladı. Bu oran, günlük talebin yaklaşık 2,5 milyar litre olduğunu gösteriyor. Bazı sakinler pahalı tanker suyunu satın almak zorunda. Yeraltı suyunun daha fazla çekilmesi su seviyesini düşürüyor ve sonunda kuyuları kurutarak büyüyen nüfusa su sağlamayı daha da zorlaştırıyor.
TomTom’un 2023 Trafik Sıkışıklığı Endeksi, Bengaluru’yu Hindistan’ın en sıkışık trafiğe sahip kenti, dünya genelinde ise altıncı sırada gösterdi. 10 kilometrelik bir yolculuk 28 dakika 30 saniye sürerken ortalama hız saatte 18 kilometreydi. Yolculuk süresi 2022’ye göre bir dakika uzadı.
Bengaluru’daki huzursuzluk kamuoyuna da yansıdı. Sakinler ve milyarder girişimciler trafik keşmekeşi ve çöp yığınlarına öfkelerini dile getirdi. Kentin ticari başarısı insanları ve şirketleri buraya çekti; ancak yollar, su sistemleri ve belediye hizmetleri bu artışa ayak uydurmakta zorlandı.
Mumbai, Delhi ve Jaipur Farklı Baskılara İşaret Ediyor
Mumbai’de çukurlara karşı düzenlenen protestolar, temel bir sorumluluğun yerine getirilmemesine duyulan öfkeyi yansıtıyor: sokakları kullanılabilir durumda tutmak. Uzayan muson mevsiminde tıkanmış kanalizasyon hatları, çöpleri su basmış yollara taşıdı. Finans başkentinin 1990’larda yeni bir Şanghay olma hedefi; fahiş arsa fiyatları, yetersiz uygun fiyatlı konut, aşırı nüfus yoğunluğu ve düşen yaşam kalitesi engeline takıldı.
Jaipur’un kötüleşen durumu tarihî dokusunda görülebiliyor. Yüzyıllardır ayakta kalan mimari, tütün lekeleriyle kirletiliyor ve oto tamir atölyeleriyle aynı alan için yarışıyor. Bu hasara kentsel koşullara ilişkin bir kabulleniş hissi de eşlik ediyor.
Delhi’de her kış tekrarlayan sis, çocukların ve yaşlıların nefes almakta zorlanmasına yol açıyor. Futbolcu Lionel Messi’nin ziyareti bile taraftarların başkentin kötü hava kalitesini protesto eden tezahüratlarının gölgesinde kaldı. Delhi’de kirliliğin ekonomik kaybının GSYH’nin yüzde 6’sına kadar çıkabileceği tahmin ediliyor.
Hindistan’ın büyük kentlerinde hava kirliliğinin ölümlerin yaklaşık yüzde 7’sine yol açtığı tahmin ediliyor. Kentsel su baskınlarının yıllık ekonomik maliyeti yaklaşık 4 milyar dolar. Trafik sıkışıklığı, kirli su ve havayla bulaşan hastalıklar ile sağlıksız havanın kendisi, doğrudan zararlara ek olarak çalışma saatlerinin kaybına da neden oluyor.
Sıcaklıklar Ekonomik Acil Duruma Dönüşüyor
Hindistan’da şimdiye kadar kaydedilen en sıcak 15 yılın 10’u, son 15 yıl içinde yaşandı. Yeni Delhi’de 2024’te gündüz sıcaklıkları bir ay boyunca 40 dereceyi aştı. Nem, havanın hissedilen sıcaklığını 10 dereceye kadar artırabiliyor.
Aşırı sıcaklık demiryollarını ve elektrik şebekelerini işlevsiz bırakabilir, ihracatı kesintiye uğratabilir ve fabrikaları durma noktasına getirebilir. Çalışanlara doğrudan da zarar verir. Hindistan iş gücünün yaklaşık dörtte üçü açık havada ya da soğutma sistemlerinin yetersiz veya hiç olmadığı kapalı ortamlarda çalışıyor; pek çoğunun işi kayıt dışı.
Isı stresi, vücudun sıcaklıkla baş etmekte zorlanması durumunda ortaya çıkıyor. Sıcak çarpması ya da susuzluk nedeniyle yere yığılan bir çalışan, çalışmaya devam etme gücünü kaybetmenin yanı sıra gündelik yaşamını sürdürebilmek için ihtiyaç duyduğu gelirden de mahrum kalabilir. Uluslararası Çalışma Örgütü, on yılın sonuna kadar Hindistan’da ısı stresinin yıllık verimlilik kaybının, tam zamanlı çalışan 34 milyon kişinin emeğine eşit olacağını tahmin ediyor.
Anugrah Narayan Magadh Tıp Fakültesi ve Hastanesi’nin sıcaklığa müdahale bölümünün direktörü Kamlesh Kumar, tıbbi tehlikeyi şöyle açıklıyor:
Sıcaklık, vücuttaki hiçbir sistemi es geçmiyor,
Kumar, hasarın ne kadar geniş bir alana yayılabileceğini şöyle anlatıyor:
Merkezi sinir sistemimizden kalbimize, kaslarımıza, böbreklerimize ve karaciğerimize kadar her şey risk altında.
Hızla büyüyen eyalet kentleri, tozlu sokaklarında neredeyse hiç yeşil alan bulunmadığında özellikle savunmasız kalıyor. Önce çocuklar ve yaşlılar, ardından sağlıklı yetişkinler zorlanıyor. Bihar’da 2019’da yaşanan sıcak hava dalgası en az 215 kişinin ölümüne yol açtı. 2024 genel seçimleri sırasında 24 saat içinde 10 sandık görevlisi, sıcak çarpması belirtileri nedeniyle hayatını kaybetti.
Sıcaklıklar mevcut hastalıkları ağırlaştırabildiği ve ölüm nedeni olarak bu hastalıklar kayda geçebildiği için sıcak kaynaklı ölümler muhtemelen ciddi ölçüde eksik sayılıyor. Sağlık üzerindeki yük, ölüm nedeni açıkça sıcak olarak belirtilen kişilerle sınırlı değil.
Servet, Daha İyi Bir Kamusal Yaşam Sunamıyor
Milyonerlerin göçü, memnuniyetsizliğin bir başka göstergesi hâline geldi. 2023’te net serveti 3 milyon doların üzerinde olan 283.000 Hintli ülkeden ayrıldı. Bir başka tahmine göre 2028’e kadar toplam serveti 40 milyar doları aşan 430.000 kişi daha ayrılacak. Kotak Private ve Ernst & Young’ın araştırmasına göre Hindistan’ın süper zenginlerinin yüzde 22’si ülkeden ayrılmayı değerlendiriyordu.
Göç kararlarında çeşitli etkenler rol oynuyor; kötü kentsel yaşam koşulları bunların başında geliyor. Daha iyi yollar, daha kısa yolculuk süreleri, daha temiz hava ve çevre, güvenilir belediye hizmetleri ve daha fazla güvenlik yurt dışında yaşamayı cazip kılıyor.
Mumbai, Delhi, Kalküta, Bengaluru, Chennai, Haydarabad, Pune, Ahmedabad, Surat, Vishakhapatnam, Jaipur ve Lucknow, Hindistan’ın süper zenginlerinin çoğuna ev sahipliği yapıyor ve ülkenin GSYH’sinin önemli bir bölümünü oluşturuyor. Bu kentler aynı zamanda ülkenin en pahalı yerleri arasında; ancak göç edenlerin söz ettiği temel mesele yaşam maliyeti değil.
Varlıklı sakinler özel konutlarının koşullarını iyileştirebilir. Dışarı çıktıklarında ise çukurlu ve bozuk yolları, kirli çevreyi, uzun yolculukları ve kirli havayı herkesle paylaşırlar. Bu nedenle kamusal alanların ve hizmetlerin kalitesi, pek çok özel konfora sahip olabilecek kişiler için bile önem taşıyor.
Akıllı Şehirler Misyonu Ne Sağladı?
Hindistan, Akıllı Şehirler Misyonu’nu 2015’te başlattı. Temmuz 2025’e kadar 7.636 proje tamamlandı; yatırım tutarı 1,53 lakh crore rupi olarak açıklandı. Programa katılan 100 kentten 18’i akıllı şehir projelerinin tümünü tamamladı.
Pune, Surat, Vadodara, Coimbatore ve Udaipur; akıllı trafik yönetimi, birbirine bağlı sensörlerle atık yönetimi, entegre komuta ve kontrol merkezleri, akıllı ulaşım, dijital kamu yönetimi platformları ve akıllı su yönetimi gibi uygulamaları hayata geçirdi.
Nesnelerin İnterneti olarak da tanımlanan birbirine bağlı sensörler, atık toplama gibi hizmetlere ilişkin bilgileri ekipmanların iletmesini sağlıyor. Komuta ve kontrol merkezleri, yetkililerin koşulları izleyebilmesi ve müdahaleleri koordine edebilmesi için bilgileri bir araya getiriyor. Bu araçlar hizmet sunumuna katkıda bulunabilir; ancak arkalarında işleyen belediye hizmetleri olması gerekiyor.
Misyon, Hindistan’ın kentsel nüfusunun yaklaşık yüzde 30’unu kapsıyor. Geriye kalan yüzde 70 ise program dışındaki kasaba ve kentlerde yaşıyor. Dolayısıyla misyonun coğrafi kapsamı, kent sakinlerinin çoğunu altyapı ve hizmetler için başka yaklaşımlara bağımlı bırakıyor.
Finansman; merkezi hükümet kaynaklarını, eyalet ve belediye katkılarını, özel şirketlerle ortaklıkları ve ticari kredileri bir araya getiriyor. Eyalet ve belediye katkıları çoğu zaman yetersiz kalıyor, ortaklıklar karmaşık olabiliyor, krediler ise mali açıdan zayıf belediyelere borç yükü getiriyor. Bu parçalı yapı, gecikmelere ve tamamlanmamış projelere katkıda bulundu.
Tamamlanan sistemler de bakım, yenileme, personel eğitimi ve işletme için sürekli harcama gerektiriyor. Bakım için ayrılan kaynak yetersiz kalıyor. Bir sistemi kurmak için ödeme yapmakla onu çalışır durumda tutmak için ödeme yapmak, belediye bütçeleri açısından ayrı yükümlülükler.
Akıllı Kalkınmadan Kim Yararlanıyor?
Kent sakinlerinin yaklaşık yüzde 25’i yoksulluk sınırının altında yaşıyor; kentsel hanelerin yüzde 17’si gecekondu bölgelerinde bulunuyor. Bu kesimlerin öncelikli ihtiyaçları arasında sanitasyon, güvenli içme suyu, temel sağlık hizmetleri ve uygun fiyatlı konut yer alıyor.
Akıllı Şehirler Misyonu; ileri gözetim teknolojilerine, orta sınıf kullanıcıları hedefleyen nitelikli kamusal alanlara, ticaret bölgelerine ve teknoloji parklarına odaklanması nedeniyle eleştirildi. Eleştirmenlere göre yükselen emlak değerleri, temel hizmet ihtiyaçları karşılanmamışken düşük gelirli toplulukların yerinden edilmesine yol açabiliyor.
Yaygın olarak soylulaştırma denilen bu süreçte, yeniden geliştirme bir bölgeyi daha pahalı hâle getiriyor ve eski sakinlerin orada kalması zorlaşıyor. Daha çekici bir kamusal alan, daha önce çevrede yaşayanlar için artan konut güvencesizliğiyle bir arada bulunabiliyor.
Hindistan’daki konut sorunu, gecekondu bölgelerinde yaşayan yaklaşık 65 milyon kişiyi kapsıyor; başka bir tahmine göre bu nüfus yaklaşık 120 milyon. Bu bölgelerde aşırı kalabalık ve temiz suya, sanitasyona ya da sağlık hizmetlerine erişim eksikliği gibi koşullar görülüyor. Gecekondu bölgelerindeki yoğunluk, bin metrekare başına 40 kişiye ya da daha fazlasına ulaşabilir; önerilen yoğunluk ise 8 ila 10 kişi.
Bu rakamlar, özellikle düşük gelirli grupları ağır biçimde etkileyen bir konut krizine işaret ediyor. Yatırımların başarısı çoğunlukla tamamlanan teknoloji projeleri üzerinden ölçülürse bu sakinlerin gündelik ihtiyaçları temel başarı ölçütünün dışında kalabilir.
Büyük Metropollerin Ötesinde Kentsel Genişleme
2030’a kadar 600 milyondan fazla Hintlinin kentsel alanlarda yaşaması bekleniyor. Birleşmiş Milletler’in tahmini, 2050’de bu nüfusu 951 milyon olarak öngörüyor; başka bir tahmin ise 814 milyon seviyesinde. Yüksek tahmin, insanlık tarihindeki en büyük kentleşme dalgasına işaret ediyor.
Bu dönüşüm 144 milyon yeni konut, binlerce kilometrelik yol, genişletilmiş su sistemleri ve atık bertaraf altyapısı gerektiriyor. Mevcut altyapı yatırımları, gerekli tutarın ancak yarısı düzeyinde.
Hindistan’ın kentsel nüfusunun yüzde 70’inden fazlası, nüfusu 1 milyonun altındaki yerleşimlerde yaşıyor. Dolayısıyla ülkenin kentsel gelişiminin büyük bölümü, en bilinen metropol merkezlerinin dışında gerçekleşiyor.
Nüfusu 100.000 ile 500.000 arasında olan kentler hızla büyüyor; ancak yeterli planlama çerçevesi, altyapı yatırımı için kaynak ve belediye yönetiminde teknik uzmanlık çoğu zaman bulunmuyor. Daha küçük olmaları, yolları, drenajı, su teminini ve konutları birlikte planlama ihtiyacını ortadan kaldırmıyor.
Ekonomik risk büyük. Kentsel alanların GSYH’deki payının 2030’a kadar yüzde 63’ten yüzde 75’e çıkması, 12 puanlık artış anlamına geliyor. Bu nedenle küçük kentlerdeki altyapı eksikleri, en büyük metropollerin yaşadığı sorunların yanı sıra ülkenin giderek büyüyen ekonomik tabanını da etkiliyor.
Su, Kanalizasyon ve Ulaşım Birlikte Aksıyor
Su kıtlığı, Hindistan’ın kentsel nüfusunun yaklaşık yüzde 40’ını etkiliyor. Chennai’deki ciddi su sıkıntısı, sakinleri pahalı özel tankerlerden su almaya mecbur bıraktı. Sorunlar dağıtımı, su kalitesini ve verimsiz kullanımı da kapsıyor.
Birçok kentte suyun yüzde 30 ila 50’si sızdıran borular ve yetersiz altyapı nedeniyle kayboluyor. Kentsel Hindistan’ın yaklaşık yarısında gün boyunca güvenilir su temini yok. Pek çok metropolde yeraltı suyu ciddi biçimde tükeniyor; şebeke suyunda mikrobiyal kirlenme yaygınlığını koruyor.
Kentsel hanelerin yaklaşık yüzde 40’ının uygun kanalizasyon bağlantısı bulunmuyor. Foseptik tankları gibi sistemlerden çıkan atıkların toplanması ve arıtılması anlamına gelen fosseptik çamuru yönetimi, kentlerin çoğunda neredeyse hiç yok. Arıtılmamış kanalizasyon, yeraltı ve yüzey sularını kirleterek zaten zorlanan su kaynaklarını daha da zayıflatıyor.
Ulaşımdaki verimsizlik ayrı bir ekonomik yük yaratıyor. Trafik sıkışıklığının Hindistan’a verimlilik kaybı olarak yılda yaklaşık 22 milyar dolara mal olduğu tahmin ediliyor; kentler her yıl verimliliklerinin yüzde 4 ila 8’ini ulaşım verimsizliği nedeniyle kaybediyor. Zaman ve yakıt israfı, kentsel ekonomilere milyarlarca rupiye mal oluyor.
Yetersiz toplu taşıma, sakinleri özel araçlara yönelterek trafiği ve kirliliği artırıyor. Birçok metropolde günlük yolculuklar 90 dakikayı aşıyor. Yollar, su ve sanitasyon ayrı ayrı yönetiliyor olabilir; ancak bu hizmetlerdeki aksaklıklar aynı mahallelerde kesişiyor ve aynı haneleri etkiliyor.
Düzeltici Önlemler Neden Sürekli Yetersiz Kalıyor? Altı Neden
Araştırmacılar kentsel aksaklıkların sürmesine yol açan altı tekrar eden neden belirliyor. Birincisi, Chennai, Bengaluru, Gurugram ve Mumbai’de görülen doğal su akışlarının göz ardı edilmesi. İkincisi, yollar ve drenaj için bütünleşik, özel planların bulunmaması; bu ikisinin çoğu zaman birbirinden ayrı ele alınması.
Üçüncüsü, belediyelerin mali ve teknik kapasitesinin zayıflığı. Büyük eyaletlerde boş kadroların oranı ortalama yüzde 37; bazı yerlerde tek bir mühendis birkaç kasabaya hizmet veriyor. Dördüncüsü, sorumluluk paylaşan kurumların çokluğu: Delhi’de yol ve drenajdan sorumlu dokuz kurum var ve bunların ortak bir hesap verme mekanizması bulunmuyor.
Beşincisi, daha geniş kent bölgelerinde planlamanın yetersizliği. Drenaj sistemlerinin ve trafiğin, tek tek belediye sınırlarının ötesinde birbirine bağlanması gerekiyor. Altıncısı, yurttaş katılımının sınırlı olması; bu durum, topluluk düzeyindeki düzeltici ve önleyici önlemleri yavaşlatıyor.
Hindistan ayrıca ciddi bir bilgi açığıyla karşı karşıya. Son nüfus sayımında, 15 yıldan uzun zaman önce yapıldığı belirtilen çalışmada, kentli nüfusun payı yüzde 30 olarak kayda geçmişti. Resmî olmayan değerlendirmeler, bugün ülkenin neredeyse yarısının kentsel nitelik kazandığını düşündürüyor; bir sonraki nüfus sayımı ise 2026’ya ertelendi.
Bisen, güvenilir bilgi eksikliğinin planlama zorluğuyla bağlantısını şöyle kuruyor:
Kentleşmenin boyutuna ve niteliğine ilişkin veriniz yoksa bir sorunu çözmeye nereden başlayabilirsiniz ki?
Bu açık, kentler büyümeyi sürdürürken hükümetleri talebin ölçeğini ve niteliğini tahmin etmeye zorluyor. 74. değişikliğin eksik uygulanmasıyla birleşerek taban demokrasisini ve yerel sorumluluğu da zayıflatıyor.
Uygulanabilir Reform Neleri Gerektiriyor?
Daha dirençli kentler için sunulan öneriler, hem belediye hem de bölge ölçeğinde yollar ve bağlantılı hizmetleri kapsayan bütünleşik planlarla başlıyor. Yenilikçi trafik yönetimi sıkışıklığı azaltabilir; su kaynaklarının korunması ve yağmur suyu hasadı önlemlerinin belirlenen sürelerde tamamlanması ise su güvenliğini güçlendirebilir.
Diğer öneriler arasında, alçak bölgelerdeki atık depolama sahalarının su alanlarına dönüştürülmesi ve dışarıdan gelen yüzey akışını sınırlamak için su çevre yolları geliştirilmesi yer alıyor. Entegre komuta ve kontrol merkezlerinden yararlanan erken uyarı sistemleri, yetkililerin tehlikelere müdahale etmesine yardımcı olabilir.
Yol ve yağmur suyu drenajının düzenli bakımı, güvenlik kontrolleri ve yapısal denetimler inşaat sonrası altyapı sorunlarını ele alabilir. Boş kadroların doldurulması, dışarıdan hizmet alımına aşırı bağımlılığın azaltılması ve eğitimin düzenli hâle getirilmesi bu işleri yapma kapasitesini güçlendirir.
Yurttaşların da kaldırımları koruma, su kaynaklarını muhafaza etme, yağmur suyu hasadı kurallarına uyma ve drenaj sistemlerini gözetme sorumluluğu var. Yurttaş katılımı, su baskını ya da hizmet kesintisi yaşandıktan sonra verilen tepkiden ibaret değil; önlemenin de bir parçası.
Mali öneriler arasında daha adil ve verimli emlak vergileri, daha iyi tasarlanmış hizmet ücretleri ve belediye tahvilleri bulunuyor. Belediye tahvili, bir kentin altyapı yatırımları için yatırımcılardan borç almasına ve bunu zaman içinde geri ödemesine olanak tanır. Özel şirketlerle ortaklıklar kaynak ve işletme becerisi sağlayabilir; ancak kamu denetimi ve hesap verebilirlik korunmalıdır.
Bazı uzmanlar, yaşam kalitesine odaklanan belirli yasalar ve ilkeler çerçevesinde faaliyet gösterecek özel kentler öneriyor. Bunlar Hindistan Anayasası içinde kalacak, ancak başka yerlerdeki belediye yasalarından farklı yasalarla, iş dünyasına benzer biçimde faaliyet gösterecek; işlevleri belirleme, gelir toplama ve harcamalara karar verme yetkisine sahip olacak.
Ortak gereklilik, sorumluluk, yetki ve finansman arasında daha yakın bir bağ kurulması. Eyalet yardımlarına ve sınırlı yerel gelirlere bağımlı belediyeler, yeni altyapı inşa edildikten sonra bile hizmetleri sürdürmekte zorlanıyor.
Kriz Nasıl Birikti?
Hindistan’ın kentsel sorunları onlarca yıl içinde gelişti; son dönemdeki sıcaklık, su ve trafik baskıları, uzun süredir devam eden yönetim sorunlarını daha acil hâle getirdi. Bazı tarihler, kurumsal vaatlerle nüfus artışının kötüleşen koşullara eşlik ederek nasıl ilerlediğini gösteriyor:
- 1951: Bengaluru’nun nüfusu 790.308’di.
- 1992: 74. anayasa değişikliği, kentsel yerel yönetimlere anayasal statü kazandırdı.
- 2015: Hindistan Akıllı Şehirler Misyonu’nu başlattı.
- 2019: Bihar’da bir sıcak hava dalgası en az 215 kişinin ölümüne yol açtı.
- 2021: Bengaluru’nun nüfusu 12,76 milyona ulaştı.
- 2023: Bengaluru trafik sıkışıklığında dünya genelinde altıncı sırada yer alırken, serveti 3 milyon doları aşan 283.000 Hintli ülkeden ayrıldı.
- 30 Nisan 2024: Bengaluru’da sıcaklık 41,8 derece olarak kaydedildi.
- Temmuz 2025: Akıllı Şehirler Misyonu 7.636 projeyi tamamlamıştı.
- 2026: Ertelenen bir sonraki nüfus sayımının yapılması bekleniyor.
- 2030: Kentsel nüfusun 600 milyonu aşacağı ve kentlerin GSYH’nin yüzde 75’ini oluşturacağı öngörülüyor.
Bisen, 1858’de Londra’da yaşanan Büyük Koku Felaketi’ni örnek gösteriyor. Bu olay yeni bir kanalizasyon sisteminin inşasını tetikledi ve büyük kolera salgınlarının sona ermesinde dönüm noktası oldu. Halk sağlığı krizinin, ihmal edilen hizmetleri nasıl siyasal gündeme taşıyabildiğini şöyle anlatıyor:
Genellikle [bu tür] olaylarda, işler kaynama noktasına ulaştığında sorunlar siyasal önem kazanıyor,
Uzmanlar, yolsuzluğa karşı geçmişte düzenlenen protestolara benzer bir kentsel tepkinin ortaya çıkmamasını dikkat çekici buluyor. Bisen’in örneği, kötüleşen koşulların sonunda siyasi eylem talebi yarattığı bir döngüye işaret ediyor. Bengaluru’daki kamuoyu öfkesi, Mumbai’deki çukur protestoları ve Delhi’deki sis şikâyetleri giderek artan hoşnutsuzluğun göstergesi.
Hindistan’ın vizyonu, ölçeği ve yenilik yapma kapasitesi var; ancak kentsel geleceğine kısmen hazırlanmış durumda ve uygulama konusunda ciddi biçimde yetersiz. Eşgüdümlü planlama, kapsayıcılık ve bakıma sürekli odaklanma hâlâ eksik. Altyapı yatırımlarının ülkenin demografik ve ekonomik hedeflerini destekleyebilmesi için kentlerin yaşanabilir, eşitlikçi ve dirençli hâle gelmesi gerekiyor.
Özet
- Havalimanlarına, otoyollara ve metro hatlarına yapılan büyük yatırımlar, güvenilir olmayan belediye hizmetleriyle bir arada bulunuyor.
- 74. anayasa değişikliği 1992’de kentlere anayasal statü kazandırdı; ancak hükümlerin birçoğu hâlâ eksik uygulanıyor.
- Nüfusunun 14 milyon olduğu tahmin edilen Bengaluru’nun su kaynakları, yolları ve kamu hizmetleri baskı altında.
- Akıllı Şehirler Misyonu 100 kenti ve kent sakinlerinin yaklaşık yüzde 30’unu kapsıyor.
- Kentsel altyapı yatırımları, tahmin edilen ihtiyacın ortalama yarısı düzeyinde.
- Isı stresi, on yılın sonuna kadar verimliliği tam zamanlı 34 milyon işin karşılığı kadar azaltabilir.
- Trafik sıkışıklığının yıllık maliyetinin 22 milyar dolar, kentsel su baskınlarının maliyetinin ise yaklaşık 4 milyar dolar olduğu tahmin ediliyor.
- 2030’a kadar kentsel nüfusun 600 milyonu aşması bekleniyor; 2050 tahminleri 814 milyon ile 951 milyon arasında değişiyor.
- Önerilen reformların temelinde belediyelere daha güçlü yetkiler verilmesi, personel ve finansmanın artırılması, bakım ve bölgesel eşgüdümün güçlendirilmesi bulunuyor.






