Japonya’da televizyon alışverişi şikâyetlerinin büyük bölümü yaşlılardan geliyor; iade ve abonelik sorunları sürüyor

11 dakikalık okuma
Japonya’da televizyon alışverişi şikâyetlerinin büyük bölümü yaşlılardan geliyor; iade ve abonelik sorunları sürüyor

Şikâyetlerin çoğu 70 yaş ve üzerindekilerden geliyor

Japonya’daki televizyon alışverişi danışma başvurularının yüzde 77,4’ünü 70 yaş ve üzerindeki kişiler oluşturdu. Tüketici danışma merkezleri, 2024 mali yılında 8.705 şikâyet aldı. Japonya Ulusal Tüketici İşleri Merkezi’nin verileri, tanıdık bir alışveriş yöntemiyle ilgili anlaşmazlıkların artık büyük ölçüde yaşlı müşterileri etkilediğini gösteriyor.

İçindekiler
  1. Şikâyetlerin çoğu 70 yaş ve üzerindekilerden geliyor
  2. Harcama verileri ne gösteriyor?
  3. Tanıdık programlar neden hızlı kararları teşvik ediyor?
  4. Teslimatın bambaşka bir deneyim sunduğu durumlar
  5. Tekrarlanan alışverişler tüm haneyi zorlayabiliyor
  6. Televizyondan alınan ürünü iade etmek neden zor olabiliyor?
  7. Baskı yaratan satış yöntemleri ve sektörün yaklaşımı
  8. Satın alma anında uygulanabilecek pratik değişiklikler
  9. Aynı müşteriler çevrim içi alışverişe yöneliyor
  10. Bilinmesi Gerekenler

Bu yaş grubunun payı 2019’da yaklaşık yüzde 62 düzeyindeydi. Çevrim içi alışveriş yaygınlaşmasına rağmen toplam başvuru sayısı o yıldan bu yana yılda yaklaşık 10.000 düzeyinde kaldı. Televizyon alışverişi, özellikle gıda, giyim, sağlık ve güzellik ürünleri alan yaşlı kadınlar arasında pek çok evde yerini koruyor.

Müşteriler, kapılarına gelen ürünün yayındaki tanıtımın yarattığı izlenimle örtüşmediğini görünce sık sık sorun yaşıyor. Bir cihaz rahatsız edici gelebiliyor, iade talebi reddedilebiliyor ya da sıradan görünen bir alışverişin düzenli teslimatları kapsadığı ortaya çıkabiliyor. Sabit gelirle yaşayan biri için her siparişin tutarı görece düşük olsa bile tekrarlanan alışverişler maddi baskı yaratabiliyor.

Televizyon alışverişi, ayrıntılı ürün tanıtımlarını güven verici ölçüde basit gelebilen bir sipariş süreciyle birleştiriyor: Sunucuyu izlemek, telefonu kaldırmak ve bir operatörle konuşmak. Geri sayım sayaçları, sınırlı stok iddiaları ve coşkulu ünlü konuklar da izleyicileri koşulları tam anlamadan sipariş vermeye yöneltebiliyor.

Tüketici danışmanlarına göre sorunlar, hayal kırıklığı yaratan bir alışverişin ötesine geçiyor. Aileler kullanılmayan ürünlerle dolu dolaplarla karşılaşabiliyor, teslimatları durdurmakta zorlanabiliyor ya da harcamalar yüzünden yakınlarıyla tartışabiliyor. Buradaki güçlük, yardıma ihtiyaç duyan müşterileri korurken güvenle ve dikkatle alışveriş yapan yaşlıların bağımsızlığını da sürdürmesini sağlamak.

Harcama verileri ne gösteriyor?

Şikâyetlerdeki sözleşmelerin ortalama tutarı yaklaşık 30.000 yen oldu. Bildirilen alışverişlerin yaklaşık yüzde 90’ı 50.000 yenin altındaydı. Bu da anlaşmazlıkların olağan dışı pahalı ürünlerden ziyade günlük ev harcamalarında yoğunlaştığını gösteriyor.

Reklam

1.000 ila 10.000 yen arasındaki alışverişler vakaların yüzde 44,4’ünü, 10.000 ila 50.000 yen arasındakiler ise yüzde 46,8’ini oluşturdu. Birkaç sipariş üst üste geldiğinde ya da ürün her ay gönderilmeye devam ettiğinde görece küçük bir fatura bile yönetilmesi güç bir hâl alabiliyor.

Şikâyetlerde en büyük payı sağlık ürünleri ve kozmetikler aldı. Anlaşmazlığa konu olan diğer ürünler arasında ilaçlar, egzersiz ekipmanları ve ses-görüntü ürünleri de vardı:

  • Şikâyetlerin yüzde 22,6’sı sağlık ürünleriyle ilgiliydi.
  • Kozmetik ürünlerin payı yüzde 19,4’tü.
  • Bitkisel ilaçlar dâhil ilaç ürünlerinin payı yüzde 4,4’tü.
  • Fitness ve spor ürünlerinin payı yüzde 3,8’di.
  • Ses ve görüntü ürünlerinin payı yüzde 3,7’ydi.

Sektör kuruluşlarının anketleri, ayrıntılı tanıtımları ve telefonla sipariş verebilmeyi önemseyen yaşlı kadınlar arasında televizyon alışverişinin popülerliğini koruduğunu gösteriyor. Bir sunucu düdüklü tencerenin nasıl çalıştığını açıklayabiliyor, yüz kreminin nasıl sürüleceğini gösterebiliyor ya da toplu gıda alışverişinin avantajlarını anlatabiliyor.

Hedef kitle, hem satılan ürünleri hem de ardından gelen anlaşmazlıkları açıklamaya yardımcı oluyor. Konfor, günlük işleri kolaylaştırma ya da sağlığı iyileştirme vaadinde bulunan ürünler yaşlı izleyicilerin ilgisini çekebiliyor. Ancak ürünün uygunluğu, sağlayacağı sonuçlar ve tekrarlanan teslimatlar hakkındaki sorular ancak satın alımdan sonra gündeme gelebiliyor.

Tanıdık programlar neden hızlı kararları teşvik ediyor?

Japonya, dünyanın yaşlı nüfusu en yüksek toplumlarından biri ve televizyon birçok yaşlı sakin için güvenilir bir mecra olmayı sürdürüyor. Alışveriş programlarında uzun ürün tanıtımları ve sohbet havası öne çıkıyor; bu da satış sürecini bir ürün bilgi sayfasına kıyasla daha kişisel hissettiriyor.

Eve teslimat da pratik ihtiyaçları karşılıyor. Ağır temel ihtiyaç ürünlerini dışarı çıkmadan almak günlük yaşamı kolaylaştırabiliyor. Tanıtımlar ise ev işlerinin gerektirdiği çabayı azaltmayı vaat eden araçları tanıtıyor. Kolaylık, bu alışveriş yönteminin gerçek bir çekicilik unsuru.

Sunucuların sohbeti, müşteri yorumları ve sipariş vermek için açılan telefon görüşmesi etkileşim hissi yaratabiliyor. Bazı izleyiciler için programı izlemek ve sipariş vermek günlük rutinin bir parçasına dönüşüyor. Ünlü konuklar da ürünleri daha cazip gösterebiliyor.

Reklam

Sınırlı stok duyuruları, ekrandaki geri sayımlar ve telefon hatlarının yoğun olduğu yönündeki açıklamalar, bu tanıdık deneyime zaman baskısı ekliyor. İzleyici, beklerse satın alma fırsatını kaçırabileceğini düşünerek aceleyle sipariş verebiliyor. İade ya da gelecekteki teslimatlarla ilgili önemli koşullar, ürün tanıtımının gölgesinde kalabiliyor.

Tüketici danışmanları, televizyona duyulan güven ile duygusal satış yöntemlerinin bir araya gelmesinin, sipariş alınırken açık anlatım ve dikkatli kontroller gerektirdiğini söylüyor. Bu, özellikle yaşlı müşteriler için önemli. Bir alışverişin uygun olup olmadığını belirleyen ayrıntıların ödeme yapılmadan önce anlaşılması gerekiyor.

Teslimatın bambaşka bir deneyim sunduğu durumlar

Tüketici danışma merkezlerinin dosyalarında, alıcılarla satıcılar arasında tekrarlanan anlaşmazlıklar yer alıyor. Bir müşteri yumuşak etkili bir masaj aleti beklerken çok güçlü gelen bir cihazla karşılaşabiliyor. Takviye ürün sipariş eden biri, ilan edilen fiyatın tek kutuyu kapsadığını sanıp anlaşmanın aylık gönderimleri de içerdiğini sonradan öğrenebiliyor.

Bir şikâyette, yaşlı bir müşteriyi yanıtlayan çağrı merkezi operatörü, sipariş sırasında iade kısıtlamalarının açıklandığını söyledi:

Siparişinizi verirken bunu size telefonda açıkladık.

Başka bir olayda satıcı, kargoya verilmiş ürünleri geri almayı reddederek satın alımı düzenli teslimat anlaşması olarak değerlendirdi. Satıcı müşteriye şöyle dedi:

Gönderilmiş ürünler iade edilemez. Bir sonraki teslimatı iptal edeceğiz.

Bu konuşmalar, kafa karışıklığının yayın sırasında başlayıp telefonla verilen sipariş boyunca sürebildiğini ve ürünler ulaştığında anlaşmazlığa dönüşebildiğini gösteriyor. Satıcı koşulların kesinleştiğini düşünürken müşteri farklı bir vaatte bulunulduğunu hatırlayabiliyor ya da anlaşmayı anlamamış olabiliyor.

Sipariş sürecini yavaşlatmak bu tür sorunların çoğunu önleyebilir. Danışmanlar, iade koşullarının sade bir dille açıklanmasını ve müşterilere tek seferlik alışveriş mi yoksa abonelik mi istediklerinin açıkça teyit ettirilmesini öneriyor. Düzenli teslimatlarda müşteri fiyatı, teslimat sıklığını ve iptal sürecini anlamalı.

Reklam

Tekrarlanan alışverişler tüm haneyi zorlayabiliyor

Yaşlıların çoğu alışverişini akıllıca yapabiliyor ve yapıyor. Yalnızlık, toplumsal izolasyon ya da karar verme becerisindeki gerileme, ikna edici pazarlama ve kolay sipariş süreciyle birleştiğinde riskler artıyor. Danışmanlar, yaşlı izleyicilerin ihtiyaç duymadıkları ürünleri tekrar tekrar alarak dolapları ve dondurucuları doldururken birikimlerinin azaldığını anlatıyor.

Aileler bu alışkanlığı kesmekte zorlanabiliyor. Harcamalar yüzünden tartışmalar çıkabiliyor, ancak alışveriş devam ediyor. Bazı evlerde televizyon kanalı ve sipariş hattını yanıtlayan operatör, sosyal temasın yerini alabiliyor. Parayı boşa harcadıklarına dair nasihatler bu ilişkiyi değiştirmeye yetmeyebiliyor.

Anne ya da babalarına demans tanısı konmamış ve hukuka aykırı bir şey yapmıyor olsalar bile yetişkin çocukları güç bir durumla karşılaşabiliyor. Harcamalar yine de haneyi ciddi baskı altında bırakabiliyor ve yakınları nasıl müdahale edeceklerinden emin olamayabiliyor.

Tüketici danışmanları ailelere fişleri saklamalarını, hesap ekstrelerini kontrol etmelerini ve bilgi almak için 188 numaralı Tüketici Danışma Hattı’nı aramalarını öneriyor. Bazı durumlarda yakınlar, durumu doğrudan satıcılara açıklayarak gelecekteki siparişlerin dikkatle incelenmesini isteyebiliyor.

Bilişsel bozukluk tanısı alan kişilerde aileler yetişkinlere yönelik vesayet sistemini değerlendirebiliyor. Bu sistemde mahkeme tarafından atanan bir vasi, kişinin mali işlerini yönetmesine yardımcı olabiliyor ve riskli işlemleri azaltabiliyor. Tüketici danışma merkezleri, gönüllü önlemler işe yaramadığında bu seçeneği genellikle son çare olarak öneriyor.

Diğer olası adımlar arasında kart limitlerini düşürmek, bazı operatörlerin sunduğu telefonla sipariş engelleme hizmetlerinden yararlanmak ve kablo ya da uydu yayın sağlayıcılarına belirli kanalları kısıtlama imkânını sormak bulunuyor. Amaç, güvenli seçenekleri ve mümkün olduğunca fazla bağımsızlığı korurken zararı azaltmak.

Televizyondan alınan ürünü iade etmek neden zor olabiliyor?

Japonya, televizyon alışverişini Belirli Ticari İşlemler Kanunu kapsamında mesafeli satış olarak değerlendiriyor. Kapıdan satış ya da istenmeyen telefonla pazarlamanın aksine mesafeli satışlar genel olarak cayma hakkı sisteminin dışında kalıyor. Bu nedenle müşterilerin ürünü teslim aldıktan sonra fikir değiştirmeleri, tek başına evrensel bir iptal hakkı doğurmuyor.

Reklam

Bu yüzden satıcının iade politikası özellikle önem taşıyor. Alıcıların iadelerin kabul edilip edilmediğini, ürünü geri göndermek için ne kadar süreleri olduğunu ve kargo ücretini kimin ödeyeceğini kontrol etmesi gerekiyor. Pek çok satıcı ambalaj açıldıktan ya da cihaz çalıştırıldıktan sonra iadeyi kabul etmiyor. Bu da ürünü deneyince sorun fark eden müşterileri zor durumda bırakabiliyor.

Tüketici Sözleşmeleri Kanunu başka korumalar da sağlıyor. Yanlış bilgilendirme ya da baskıcı satış nedeniyle yanlış anlaşılma yaşandıysa sözleşme iptal edilebilir. Ancak bunun için yasal eşiğin aşılması gerekiyor ve sonuç, her alışverişin koşullarına göre değişiyor.

Telefonla sipariş veren tüketicilere, mümkün olduğunda görüşmenin kaydını saklamaları öneriliyor. Kayıt; ürün, ödeme, iade kısıtlamaları ve devam eden teslimatlar hakkında neler söylendiğini belgelemeye yardımcı olabilir.

Tekrarlanan teslimat sunan satıcıların açık rıza alması gerekiyor. İyi uygulama, müşterilerden gönderilerin ne sıklıkta geleceğini, her birinin ne kadara mal olacağını ve sonraki teslimatları durdurmak için ne yapmaları gerektiğini açıkça teyit etmelerini istemek. Alıcı, bu plana onay vermeden önce ayrıntıları anlamalı.

Baskı yaratan satış yöntemleri ve sektörün yaklaşımı

Televizyon alışverişi programları satın alımları teşvik etmek için düzenli olarak aciliyet duygusundan yararlanıyor. Sunucular sınırlı stoktan söz ediyor, ekranda geri sayımlar beliriyor ve izleyicilere telefon hatlarının yoğun olduğu söyleniyor. Ünlü konukların coşkulu tepkileri, müşteriler tarafından tavsiye olarak yorumlanabiliyor.

Bu yöntemlerin çoğu yasal olsa da yaşlı izleyicileri küçük yazıları ve ayrıntıları sindirmeden harekete geçmeye teşvik edebiliyor. Aileler ve tüketici danışmanları, çok sayıda yaşlı kişinin izlediği saatlerde daha yumuşak bir yaklaşım, daha az geri sayım ve iadelerle tek seferlik alışveriş ile düzenli teslimat arasındaki fark hakkında daha açık bilgi istiyor.

Bazı büyük satıcılar yayınları denetlediklerini, pahalı ürünlerde kişi başına alınabilecek adetleri sınırladıklarını ve çalışanlarını satın alma koşullarını açıklamaları için eğittiklerini söylüyor. Bu önlemler sorunları azaltabiliyor ancak siparişin kesinleştiği anda yanlış anlaşılmalar yine de yaşanabiliyor.

Daha dikkatli bir teyit süreci müşterilere neyi kabul ettiklerini düşünmeleri için zaman tanıyabilir. Ticari amaç yine satışı tamamlamak olur; ancak alıcı neyin teslim edileceğini, ne kadar ödeyeceğini ve başka bir teslimatın gelip gelmeyeceğini anlamış olur.

Reklam

Satın alma anında uygulanabilecek pratik değişiklikler

Sektörün deneyimli isimleri ve tüketici uzmanları, televizyon alışverişini bu hizmete bağımlı müşteriler için erişilebilir tutarken şirketlerin kafa karışıklığını azaltabileceği birkaç yöntem sıralıyor. Bunların çoğu daha açık iletişim, olağan dışı alışverişlerin kontrol edilmesi ve aboneliği durdurmanın kolaylaştırılmasıyla ilgili.

  • Ödeme almadan önce durun; iade süresini, kargo masraflarından kimin sorumlu olduğunu ve siparişin tek seferlik mi yoksa düzenli teslimat mı olduğunu müşteriye tekrar okuyun. Her maddeyi teyit etmesini isteyin.
  • Aynı siparişin tekrarlanması ya da olağan dışı siparişleri işaretleyin. Aynı haneden bir hafta içinde aynı takviye üründen iki kez sipariş verilirse ikinci alışverişin istenip istenmediğini kontrol edin.
  • İptali kısa bir kod ya da basit bir telefon menüsüyle kolaylaştırın. Teslimat planını ve nasıl iptal edileceğini açıklayan bir kartpostal ve e-posta gönderin.
  • Uygunluğun kalıp ya da rahatlığa bağlı olduğu ayakkabı ve masaj aletleri gibi yaşlı alıcılara yönelik ürünlerde daha uzun deneme süreleri tanıyın.
  • Sipariş görüşmelerini kaydedin ve fiyatı, teslimat sayısını, iade sürecini ve şirketin iletişim bilgilerini listeleyen kısa bir yazılı özeti postayla ya da e-postayla gönderin.
  • Sunucuları kıtlık iddialarının ve coşkulu satış dilinin yarattığı baskıyı azaltmaları için eğitin. Çok sayıda yaşlı izleyicinin bulunduğu saatlerde geri sayımlar yerine stok ve teslimat süreleri hakkında açık bilgi verin.

Bu öneriler aynı alışverişin farklı aşamalarına yönelik. Daha açık bir yayın izleyicinin karar vermesine yardımcı oluyor, dikkatli bir telefon görüşmesi müşterinin anladığını teyit ediyor, yazılı onay ise siparişten sonra başvurulabilecek bir kayıt sağlıyor.

Satıcıların da bu değişiklikleri yapmak için nedeni var. Yaşlı izleyiciler geniş ve sadık bir kitle oluşturuyor. Birçoğu, kendileri adına karar veremeyeceklerini varsaymadan alışverişi daha güvenli hâle getiren işletmelere değer veriyor.

Aynı müşteriler çevrim içi alışverişe yöneliyor

Japonya’da yaşlı tüketiciler internetten giderek daha fazla alışveriş yapıyor. Altmışlı yaşlardaki pek çok kişi ve yetmişli yaşlardakilerin önemli bir bölümü artık çevrim içi alışveriş yapıyor. Böylece tanıdık alışveriş sorunlarından bazıları farklı bir ortama taşınıyor.

Yaşlı yetişkinlerin çevrim içi alışveriş sorunlarıyla ilgili başvuruları, genç yaş gruplarına kıyasla çok daha hızlı arttı. Özellikle kolay başlatılıp iptal edilmesi zor olan abonelikler, sağlık ürünleri siparişlerinde sık sık sorun yaratıyor.

Reklam

Bu nedenle televizyon ve internet alışverişinin ortak ihtiyaçları var: açık rıza, kolay iptal ve olağan dışı siparişlerin daha iyi izlenmesi. Bir müşteri, yükümlülüklerini ister yayını izledikten sonra telefonla sipariş verirken ister ekrandan alışveriş yaparken anlamalı.

Asya’nın diğer pazarlarında da benzer değişimler görülüyor. Kore’de evden alışveriş şirketleri yaşlı izleyicilere yönelik sabah programları planlıyor; ellili ve altmışlı yaşlardaki kişilere hitap eden spor giyim, beslenme ürünleri ve sağlık ekipmanlarının satışını genişletiyor.

Çin’de pek çok yaşlı alışverişçi çevrim içi alışverişe yönelirken ürün kalitesinden ve yanıltıcı görsellerden şikâyet ediyor. Ayrıca güvendikleri markaları tercih ediyorlar. Bu pazarlarda müşterileri alışverişe çeken unsurlar kolaylık ve uygun fiyat; işlemin memnuniyetle mi yoksa anlaşmazlıkla mı sonuçlanacağını ise büyük ölçüde bilginin ve ürünün kalitesi belirliyor.

Japonya’daki marketler ve yerel hizmetler, yaşlı sakinlerin günlük ihtiyaçlarını karşılamaları için başka seçenekler sunuyor ve böylece temel ihtiyaçlarda televizyon alışverişine bağımlılığı azaltabiliyor. Televizyon satışlarının pek çok yaşlının günlük rutininde yer almaya devam etmesi bekleniyor. Bu nedenle alışveriş alışkanlıkları değişse de koruyucu önlemler önemini koruyor.

Bilinmesi Gerekenler

  • Japonya’da 2024 mali yılında televizyon alışverişiyle ilgili 8.705 danışma başvurusu kaydedildi. 70 yaş ve üzerindekiler başvuruların yüzde 77,4’ünü oluşturdu. Bu oran 2019’da yaklaşık yüzde 62’ydi.
  • Yıllık başvuru sayısı 2019’dan bu yana yaklaşık 10.000 düzeyinde kaldı. Sözleşmelerin ortalama tutarı yaklaşık 30.000 yendi; alışverişlerin yaklaşık yüzde 90’ı 50.000 yenin altındaydı.
  • Şikâyetlerde en büyük payı sağlık ürünleri ve kozmetikler aldı. Bu ürünlerin payları sırasıyla yüzde 22,6 ve yüzde 19,4’tü.
  • Sık karşılaşılan sorunlar arasında iadelerin reddedilmesi, beklentilerden farklı çıkan ürünler ve siparişin düzenli teslimat içerip içermediğine ilişkin kafa karışıklığı yer alıyor.
  • Televizyon alışverişi genel olarak cayma hakkı sisteminin dışında kalıyor. Müşterilerin satıcının iade koşullarını ve abonelik şartlarını kontrol etmesi gerekiyor.
  • Aileler fişleri saklayabilir, hesap ekstrelerini inceleyebilir ve 188 numaralı Tüketici Danışma Hattı’nı arayabilir. Karar verme yetisi zayıflamış ve gönüllü önlemler sonuç vermemişse yetişkinlere yönelik vesayet değerlendirilebilir.
  • Açık sipariş teyitleri, tekrarlanan alışverişlerin kontrol edilmesi, kolay iptal ve yayınlardaki baskının azaltılması önerilen koruyucu önlemler arasında.
  • Yaşlı tüketiciler, özellikle sağlık ürünleri abonelikleriyle ilgili çevrim içi sorunlarla da giderek daha fazla karşılaşıyor. Asya’nın diğer pazarları da yaşlanan alışveriş kitlelerine uyum sağlıyor.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir