Yüzde 19 gümrük vergisi ve Pekin’den rakip teklif
Malezya’nın ABD ile imzaladığı yeni ticaret anlaşması, Malezya ihracatının büyük bölümünü yüzde 19’luk ABD gümrük vergisine tabi bırakıyor; seçili ürünlere muafiyetler sağlıyor ve ekonomik güvenlik konusunda taahhütler getiriyor. Çin ise açıklama talep edip stratejik sektörlere odaklanan bir mutabakat zaptı önererek karşılık verdi. Bu gelişmeler, Kuala Lumpur’un her iki güçle ilişkileri üzerindeki baskıyı artırdı.
İçindekiler
- Yüzde 19 gümrük vergisi ve Pekin’den rakip teklif
- Malezya ABD anlaşmasından ne kazanıyor?
- Çin’in kaygılarının ardındaki güvenlik hükümleri
- Nadir toprak elementleri anlaşmazlığın merkezinde neden yer alıyor?
- Anlaşmalar ve baskı sürecinde bölgesel takvim
- Endonezya nakliye kısıtlamalarına karşı çıkıyor
- Tayland ve Vietnam farklı gümrük vergisi oranlarını kabul ediyor
- Kamboçya, ABD taahhütleriyle ilgili sorularla karşılaşıyor
- Malezya fabrikaları iki ilişkiyi de yönetmek zorunda
- Kuala Lumpur’un denge arayışı iki gücün ötesine uzanıyor
- Geçici ABD-Çin ateşkesi zaman kazandırabilir
- Bilinmesi gerekenler
Malezya Yatırım, Ticaret ve Sanayi Bakanı Tengku Zafrul Aziz, Çin’in önerdiği mutabakat zaptının stratejik sektörlere odaklanacağını söyledi. Bu sektörler arasında teknoloji tedarik zincirleri, yarı iletkenler ve nadir toprak elementleri; modern imalatın sürmesini sağlayan malzemeler ve sanayi bağlantıları yer alıyor. Pekin’in teklifi, her iki hükümete güvence vermeyi ve Çin’in Malezya’daki kayda değer ticari varlığını korumayı amaçlıyor.
Kuala Lumpur, Ekim ayı sonlarında Malezya’da düzenlenen Güneydoğu Asya Ülkeleri Birliği (ASEAN) zirvesi sırasında Washington’la Karşılıklı Ticaret Anlaşması’nı imzaladı. Anlaşma, belirli ürünlere yönelik gümrük vergisi indirimlerinin yanı sıra dijital ticaret, standartlar ve yatırımlar konusunda daha yakın iş birliği öngörüyor. Ulusal ve bölgesel ekonomik güvenliğe ilişkin taahhütler, düzenlemenin en hassas bölümünü oluşturuyor.
Malezya, Güneydoğu Asya genelinde ortak olan bir zorlukla karşı karşıya: Çin yatırımlarını, teknolojisini ve tedarikini korurken Amerikalı müşterilere erişimi güvence altına almak. Kamboçya da benzer bir ABD anlaşması imzaladı ve kısa süre içinde Pekin’den sorularla karşılaştı. Tayland ve Vietnam Washington’la çerçeve anlaşmalar üzerinde uzlaşırken Endonezya müzakereleri sürdürdü ve nakliye maliyetlerini artıracak taleplere karşı çıktı.
İhracat kontrolleri, yabancı yatırımların incelenmesi ve kritik minerallere erişim, bu müzakerelerde gümrük vergilerinin yanındaki yerini aldı. Malezya için öncelikli görev, Washington’la iş birliğinin ve Pekin’le önerilen bir anlaşmanın iki ilişkiden hiçbirine zarar vermeden nasıl birlikte yürütülebileceğini belirlemek.
Malezya ABD anlaşmasından ne kazanıyor?
Washington’un bölgesel anlaşmaları ortak bir yapıyı izliyor: Bir ticaret ortağından yapılan ithalata yüksek bir karşılıklı gümrük vergisi uygulanırken, ülkenin uygun bir anlaşmayı imzalayıp yürürlüğe koyması hâlinde belirli ürünler için sıfır gümrük vergisi imkânı sunuluyor. Karşılığında ortak hükümetler daha geniş pazar erişimi ve ekonomik güvenlik konusunda iş birliği taahhüdünde bulunuyor.
Malezya; seçili havacılık ekipmanları, ilaçlar, palmiye yağı, kakao ve kauçuk ürünleri için muafiyet sağladı. Anlaşma, ilgili koşullar karşılandığında sıfır gümrük vergisinden yararlanabilecek ürünleri belirtiyor. İhracatçılar açısından bir ürünün gümrük vergisi olmadan ya da yüzde 19’luk orana tabi olarak satılması arasındaki fark; fiyatları, siparişleri ve yatırım kararlarını etkileyebilir.
Malezya ve Kamboçya ayrıca dijital iletimlere gümrük vergisi uygulanmaması yönündeki kalıcı moratoryumu destekleme taahhüdünde bulundu. Basitçe ifade etmek gerekirse, bu konu elektronik olarak teslim edilen içeriklerden gümrük vergisi alınıp alınmayacağıyla ilgili. Her iki ülke de gümrük vergisi dışındaki engelleri azaltma ve ABD kozmetik ürünleri, ilaçları ve diğer ürünler için izin süreçlerini kolaylaştırma sözü verdi.
Bölgedeki bazı ortaklar, ABD güvenlik ve emisyon standartlarına göre üretilen araçları kabul etmeyi kabul etti. Böyle bir tanıma, Amerikalı üreticilerin karşılaştığı mevzuat kaynaklı engelleri azaltabilir ve otomotiv şirketlerinin ürünleri nereden tedarik edeceğini ya da faaliyetlerini nereye taşıyacağını etkileyebilir. Malezya’nın kilit sektörlerde ABD ürün ve güvenlik standartlarını kabul etmesi, havacılık, sağlık ve otomotiv şirketlerinin yatırım yapmasını da kolaylaştırabilir.
Çin’in kaygılarının ardındaki güvenlik hükümleri
Çin, ticari avantajları güvenlik iş birliğine bağlayan hükümlere ilişkin ciddi kaygılarını dile getirdi. Malezya’nın taahhütleri; ihracat kontrollerini, yaptırımlara uyumu ve özellikle kritik mineraller ile altyapı gibi hassas alanlarda yatırımların incelenmesini kapsıyor. Bu tedbirler, hangi teknolojilerin sınır ötesine taşınabileceğini, hangi işlemlere izin verileceğini ve hangi yatırımların onaylanacağını düzenliyor.
Malezya anlaşmasındaki bir hüküm, Kuala Lumpur’un ileride ABD’nin temel çıkarlarını tehlikeye attığı kabul edilen bir ülkeyle ticaret anlaşması imzalaması hâlinde Washington’a daha yüksek gümrük vergilerini yeniden uygulama hakkı veriyor. Genellikle “zehirli hap” olarak nitelenen bu madde, Malezya’yı başka bir ortakla yapılacak olası bir anlaşmanın doğurabileceği gümrük vergisi cezasıyla karşı karşıya bırakıyor. Metinde Çin’in adı geçmiyor ancak bölgedeki politika yapıcıların kaygılarının odağında açıkça Pekin bulunuyor.
ING’nin Büyük Çin Bölgesi Başekonomisti Lynn Song, bu tür hükümlerin Güneydoğu Asya hükümetlerinin politika esnekliğini kısıtlayabileceği uyarısında bulundu. Song, maddenin yarattığı baskıyı şöyle nitelendirdi:
Böyle bir madde, ülkeleri taraf seçmeye zorlamaya yönelik bir girişim gibi görünüyor.
Çin iki ticari riskle karşı karşıya. Bölgenin ABD ihracat kontrolleriyle daha fazla uyum sağlaması, Çin’in gelişmiş çiplere, imalat araçlarına ve yazılımlara erişimini daha da kısıtlayabilir. ABD politikalarını örnek alan yatırım incelemeleri de son yirmi yılda önemli tedarik zinciri bağlantıları kurmuş Çinli şirketler için Malezya ve Tayland’da yeni engeller oluşturabilir.
Nadir toprak elementleri anlaşmazlığın merkezinde neden yer alıyor?
Malezya, ABD’ye gönderilecek kritik minerallerin ve nadir toprak elementlerinin ihracatını yasaklamama ya da kotaya bağlamama sözü verdi. Kota, bir ürünün ne kadarının sevk edilebileceğini sınırlar. Bu taahhüt, elektrikli araçlarda ve elektronik ürünlerde kullanılan mıknatıslar, piller ve diğer malzemelere yönelik yatırımları değerlendiren Amerikalı üreticilere ve savunma sanayii yüklenicilerine daha fazla güvence sağlıyor.
Malezya’nın kayda değer nadir toprak elementi kaynakları bulunuyor; önceki tahminler rezervleri on milyonlarca ton düzeyinde gösteriyor. Ülke, işleme faaliyetlerini yurt içinde teşvik etmek için son yıllarda ham nadir toprak elementlerinin ihracatını yasakladı. Öte yandan Malezya, 2024’te Myanmar’ın ardından Çin’in nadir toprak elementi ithalatında ikinci büyük kaynağı oldu.
Bu konumlar Malezya’yı her iki güç için de önemli kılıyor. Kaynakları, ülke içi işleme kapasitesini geliştirme fırsatı sunarken Çin’le ticareti Malezya’yı yerleşik bir sanayi ağına bağlıyor. Washington’la iş birliği, farklı ortaklara verilen taahhütleri yönetme zorluğunun yanı sıra yatırım ve satışlar için yeni bir güzergâh sunuyor.
ABD’nin Malezya ve Tayland’la düzenlemeleri, kritik mineral tedarik zincirlerini çeşitlendirme ve Çin’in nadir toprak elementleri ile mıknatıs üretimindeki hâkimiyetine karşı koyma konusunda iş birliğini kapsıyor. Çeşitlendirme, tedariki daha geniş bir coğrafyaya yayarak tek bir ülkeye bağımlılığı azaltmak anlamına geliyor. Buradaki rekabet, malzemelerin nerede bulunduğu kadar nerede işlenip bileşenlere dönüştürüldüğüyle de ilgili.
Çin’in önerdiği stratejik mutabakat zaptı, Malezya’nın Çin sanayisine bağlı tedarik zincirlerindeki yerini korumayı amaçlıyor. Çin sermayesi, ekipmanı ve ara malları Malezya’daki birçok fabrika için önemini koruyor. Pekin’le yapılacak yeni bir çerçevenin, ABD anlaşması kapsamında gümrük vergisi cezasından kaçınırken yatırımcılara güven verecek koşullar içermesi gerekiyor.
Anlaşmalar ve baskı sürecinde bölgesel takvim
Malezya’nın denge arayışı; mineral ticareti, diplomasi ve Ekim ayı sonlarındaki ASEAN zirvesiyle ilgili bir dizi gelişmenin ardından geliyor. Bu gelişmeler, yerleşik ticari ilişkilerin yeni ticaret koşullarıyla nasıl sınandığını birlikte gösteriyor.
- Malezya, 2024’te Myanmar’ın ardından Çin’in nadir toprak elementi ithalatında ikinci büyük kaynağı oldu.
- Devlet Başkanı Xi Jinping’in 2025’teki bölgesel ziyareti sırasında Malezya ve Çin, onlarca anlaşma ile yeni bir ortak dışişleri ve savunma diyaloğu mekanizması açıkladı.
- Malezya, Ekim ayı sonlarında ülkede düzenlenen ASEAN zirvesi sırasında ABD ile Karşılıklı Ticaret Anlaşması’nı imzaladı.
- ABD anlaşmasının ardından Çinli yetkililer Malezya’dan açıklama istedi ve stratejik sektörlere odaklanan bir mutabakat zaptı önerdi. Pekin, benzer bir ABD anlaşması imzalayan Kamboçya’ya da sorular yöneltti.
- Zirvede ABD ve Çinli yetkililer; kasım için planlanan ek yüzde 100’lük ABD gümrük vergisinin iptalini ve Çin’in nadir toprak elementi ihracat kontrollerinin bir yıl ertelenmesini içeren geçici bir çerçeveyi anlattı.
3 Aralık tarihli habere göre, Malezya-Çin mutabakat zaptı için henüz imza tarihi açıklanmadı. ABD-Çin paketi ise düzenlemeyi kesinleştirecek ve misilleme önlemlerine yönelik 90 günlük arayı uzatacak bir devlet başkanları görüşmesini bekleyen çerçeve olarak nitelendirildi.
Endonezya nakliye kısıtlamalarına karşı çıkıyor
Endonezya Washington’la müzakereleri sürdürdü ve kabul edilemez bulduğu talepleri belirledi. Anlaşmazlık konularından biri, belirli rotalarda Çinli nakliye şirketlerinin kullanılmaması talebiydi. Cakarta, bu koşulun ihracatçıların lojistik maliyetlerini artıracağını söyledi.
Endonezya şirketleri bu nakliye şirketlerinin sunduğu kapasiteye, sefer programlarına ve fiyatlara güveniyor. Bu seçeneğin kısıtlanması, gümrük vergileri hesaba katılmadan önce bile ihracatçıların emtia ve mamul ürünleri müşterilerine nasıl ulaştıracağını etkiler.
Yakıt fiyatları ve liman yoğunluğu bölge genelinde nakliye maliyetlerinde zaten dalgalanmalara yol açıyor. Nakliye şirketlerine getirilecek ek kısıtlamalar kâr marjlarını daraltabilir; bu da ekonomik güvenlik koşullarının hassas teknolojilerin yanı sıra sıradan işletme giderlerini de etkileyebileceğini gösteriyor.
Endonezya’nın tutumu, bölgenin Washington’la uyum sağlamasının pratik sınırlarını ortaya koyuyor. ABD pazarına daha iyi erişim değerli olsa da ihracatçıların ürünlerini müşterilerin ödemeye razı olduğu bir fiyattan teslim edebilmesi gerekiyor. Bu nedenle Cakarta’nın müzakereleri hem gümrük vergisi uygulamalarını hem de yerleşik ticaret rotalarını sürdürmenin maliyetini kapsıyor.
Tayland ve Vietnam farklı gümrük vergisi oranlarını kabul ediyor
Tayland, Malezya ihracatının büyük bölümüne uygulanan oranla aynı olan yüzde 19’luk ABD karşılıklı gümrük vergisini koruyan bir çerçeveyi kabul etti. Bangkok, malların yaklaşık yüzde 99’una uyguladığı kendi gümrük vergilerini kaldırmayı ve telekomünikasyon sektörünün bazı bölümlerinde yabancı mülkiyetine yönelik uzun süredir devam eden kısıtlamaları gevşetmeyi kabul etti.
Tayland’ın çerçevesi ayrıca düzenleyici onayların hızlandırılmasını ve çalışma koşulları, çevre, fikri mülkiyet ile dijital ticareti kapsayan taahhütleri öngörüyor. Bu hükümlerin birkaçı, sınırda alınan vergilerden ziyade lisans ya da onay süreçleri yoluyla işleyen engelleri ele alıyor.
Bangkok ayrıca kritik mineraller konusunda iş birliğini derinleştirecek bir mutabakat imzaladı. Bu anlaşma, Tayland’ı mıknatıs ve piller için gerekli malzemeleri güvence altına almaya yönelik daha geniş çabanın içine dahil ediyor ve ticaret müzakerelerini sanayi tedarikine ilişkin kararlarla ilişkilendiriyor.
Vietnam, Malezya ve Tayland için geçerli olan yüzde 19’luk orana karşılık yüzde 20’lik ABD karşılıklı gümrük vergisini koruyan bir çerçeveyi kabul etti. Hanoi, gümrük vergilerindeki indirimler ve tarım ürünlerine daha kolay pazar erişimi de dahil olmak üzere ABD menşeli mallara yönelik birçok engeli kaldırmayı; ayrıca uçak satın almayı kabul etti.
Vietnam ayrıca elektronik iletimlere gümrük vergisi uygulamama ve gümrük vergisi dışındaki bir dizi engeli ele alma sözü verdi. ABD ürünlerine yönelik alımların artırılması, ticareti dengeleme çabasının bir parçası. Amerikan müşterilerine yüksek düzeyde bağımlı olması, daha yüksek gümrük vergisi oranını hem ihracatçılar hem de politika yapıcılar açısından acil bir konu hâline getiriyor.
Kamboçya, ABD taahhütleriyle ilgili sorularla karşılaşıyor
Kamboçya, ABD’nin sanayi ve tarım ürünlerinin neredeyse tamamına uyguladığı gümrük vergilerini kaldırmayı kabul etti. Karşılığında, uygun anlaşmaları imzalayan ülkelere bu tür indirimler sağlayan başkanlık kararnamesi kapsamında yüzlerce Kamboçya ürünü ABD’de daha düşük gümrük vergilerine ya da sıfır vergiye tabi olabilecek.
Phnom Penh’in anlaşması, özellikle ABD’ye satışlara büyük ölçüde bağımlı olan hazır giyim ve ayakkabı sektörleri açısından önem taşıyor. Gümrük vergisi indirimi bu sektörlere potansiyel bir avantaj sunarken, pazarın daha geniş ölçüde açılması Amerikan ürünlerinin Kamboçya’ya giriş koşullarını değiştiriyor.
Kamboçya ayrıca ABD ihracat kontrolleriyle daha fazla uyum sağlamayı ve yaptırımların uygulanmasında iş birliği yapmayı kabul etti. Dijital iletimler ve ürün onaylarına ilişkin taahhütlerle birlikte bu hükümler, anlaşmayı geleneksel bir gümrük vergisi tavizi alışverişinin ötesine taşıyor.
Çinli yetkililer, Kamboçya’ya Malezya’ya yöneltilenlere benzer sorular sordu. Pekin, bu güvenlik taahhütlerini Güneydoğu Asya’daki ticari hareket alanına yönelik bir meydan okuma olarak görüyor. Kamboçya’nın deneyimi, Kuala Lumpur üzerindeki baskının Amerikan pazarına erişim koşullarıyla ilgili bölgesel bir anlaşmazlığın parçası olduğunu gösteriyor.
Malezya fabrikaları iki ilişkiyi de yönetmek zorunda
Malezya, yarı iletken montajı, test ve paketleme alanlarında önemli bir merkez. Bunlar, çiplerin üretimden sonra kullanıma hazırlanmasını sağlayan aşamalar. Yerleşik tedarikçileri ve vasıflı iş gücü, üretimi aşina oldukları Asya sanayi ağlarında sürdürürken Çin’e maruziyetlerini azaltmak isteyen şirketler için ülkeyi cazip kılıyor.
ABD anlaşması, bu stratejiyi izleyen çip üreticilerini yeni taahhütlerde bulunmaya teşvik edebilir. ABD standartlarının daha kolay kabul edilmesi, Amerikalı havacılık, sağlık ve otomotiv şirketlerinin yeni tesisler kurmasını ya da mevcut tesislerini genişletmesini de destekleyebilir. Bu olasılıklar, şirketlerin anlaşmanın ticari faydalarını ve uyum maliyetlerini nasıl değerlendireceğine bağlı.
İhracat kontrolleri ve yaptırım kuralları ticaretle daha yakından bağlantılı hâle geldikçe Malezyalı şirketler ve ülkede faaliyet gösteren yabancı yatırımcılar için ek yükümlülükler doğacak. Çin’de tasarım, Malezya’da çip paketleme ve ABD’de müşteri bağlantısı bulunan bir şirketin ürün hareketlerini haritalaması, teknoloji transferi risklerini değerlendirmesi ve çip üretim araçları ile yazılımlarını kapsayan kuralları takip etmesi gerekebilir.
Yatırımların incelenmesi, karar alma sürecine bir katman daha ekliyor. Açık yönergeler, şirketlerin hangi projelerin neden incelemeye tabi olduğunu anlamasına yardımcı olur. Kapsamı geniş ya da belirsiz kurallar; şebeke, liman ve sanayi parklarının iyileştirilmesi dahil elektronik, elektrik şebekesi ekipmanları ve ulaşım altyapısına yönelik meşru yatırımları yavaşlatabilir.
Pekin’in önerdiği mutabakat zaptı, Çinli yatırımcılara güvence vermenin alternatif bir yolunu sunuyor. Malezya’nın önündeki zorluk; Washington’a verdiği taahhütlerle uyumlu hareket edeceğine dair şirketlere güven verirken Çin ekipmanlarına, finansmanına ve ara mallarına erişimi sürdürmek.
Kuala Lumpur’un denge arayışı iki gücün ötesine uzanıyor
Malezyalı liderler dış politikada bağımsız karar alma ve denge vurgusunu uzun süredir sürdürüyor. Gümrük vergilerindeki sarsıntıların ve sıkılaşan ihracat kontrollerinin yaşandığı bir yıl, bu yaklaşımın uygulanabilir ticaret kurallarına dönüştürülmesini zorlaştırdı.
Çin; Bölgesel Kapsamlı Ekonomik Ortaklık, proje finansmanı ve sanayi iş birliği aracılığıyla Malezya’yla güçlü bağlarını koruyor. Xi Jinping’in 2025 ziyaretinde açıklanan onlarca anlaşma ve yeni ortak dışişleri ve savunma diyaloğu mekanizması, Malezya dış politikasını çeşitlendirmeyi sürdürürken daha yakın eş güdüme işaret etti.
ABD, ihracat için başlıca pazarlardan biri ve önemli değer taşıyan bir yatırım kaynağı olmaya devam ediyor. Dolayısıyla Kuala Lumpur’un her iki ilişkiyi de korumak için güçlü nedenleri var. Ülke içindeki tartışmaların, Malezyalı şirketlerin iş ortaklarını inceleme ve diğer ülkeleri içeren işlemleri takip etme konusunda ne kadar ileri gitmesi gerektiğine odaklanması muhtemel.
Çinli yatırımcılar, projelerini etkileyebilecek siyasi değişimlere karşı güvenceler arayacak. Malezyalı şirketlerin ise ihracat kontrolleri, yaptırımlar ve yatırım incelemelerine ilişkin anlaşılır kurallara ihtiyacı olacak. Kapsamı dikkatle tanımlanmış şeffaf kurallar, yatırımlara açıklığı korurken ulusal güvenliği de güvence altına alabilir.
Tek bir ülkeye bağımlılığı azaltma çabasının bir parçası olarak diğer ticari ilişkiler de önem taşıyor. Endonezya ve Malezya, Körfez ülkeleriyle görüşmelerini derinleştiriyor. Vietnam, Tayland ve Filipinler ise Avrupa ve Kanada’yla anlaşmalarını ilerletiyor. Bazı hükümetler, ticaretin daha geniş ve öngörülebilir bir kurallar bütünü çerçevesinde yürütülmesi için Trans-Pasifik Ortaklığı için Kapsamlı ve İlerici Anlaşma’ya üyeliği ya da bu anlaşmayla daha yakın bağlar kurmayı da değerlendiriyor.
Geçici ABD-Çin ateşkesi zaman kazandırabilir
ASEAN zirvesindeki ABD ve Çinli yetkililer, geçici çerçevenin Çin ithalatına uygulanması planlanan ek yüzde 100’lük ABD gümrük vergisini iptal edeceğini ve Çin’in nadir toprak elementi ihracat kontrollerini bir yıl erteleyeceğini belirtti. Önerilen paket, tarımsal ürün alımları ve fentanil öncüllerinin sevkiyatına ilişkin adımları da içeriyordu.
Düzenlemeyi kesinleştirmek ve misilleme önlemlerine verilen 90 günlük arayı uzatmak için bir devlet başkanları görüşmesi yapılması bekleniyordu. Mıknatıslar, nadir toprak oksitleri ve ilgili bileşenleri satın alan şirketler için tırmanışın duraklaması, sözleşmelerini ve stoklarını ayarlamak üzere zaman kazandırabilir.
Daha istikrarlı gümrük vergisi oranları ve ihracat kontrollerinin ertelenmesi, Güneydoğu Asya fabrikalarının her çeyrekte ani vergi değişiklikleriyle karşılaşma riskine maruz kalmadan alımlarını planlamasına yardımcı olabilir. Malezya bu zaman aralığını, Washington’la yürütülecek güvenlik iş birliğinin pratik boyutunu ve yeni bir mutabakat zaptı kapsamında Çin yatırımlarına ayrılacak alanı belirlemek için kullanabilir.
Geçici bir ateşkes olsa da çipler, yapay zekâ donanımları, çip üretiminde kullanılan litografi araçları ve mıknatıs üretimi üzerindeki rekabet sürecek. Ticari üretimi güvenlik öncelikleriyle ilişkilendirdikleri için bu sektörler yoğun biçimde mercek altında kalmaya devam ediyor.
Dolayısıyla Malezya’nın görevi somut: ABD pazarına erişimden elde ettiği kazanımları korumak, birçok fabrikanın dayandığı Çin sanayi bağlantılarını sürdürmek ve kuralları işletmeler için anlaşılır hâle getirmek. Önerilen mutabakat zaptı ile ABD anlaşması bu çabanın iki parçası. Yatırımcıların güvenle plan yapıp yapamayacağını, bu düzenlemelerin pratikte nasıl işleyeceği belirleyecek.
Bilinmesi gerekenler
- Malezya, ABD’yle ticaret anlaşmasını Ekim ayı sonlarında imzaladı. İhracatının çoğunda yüzde 19’luk gümrük vergisi sürerken belirli ürünler için muafiyet sağladı.
- Çin, teknoloji tedarik zincirleri, yarı iletkenler ve nadir toprak elementleri dahil stratejik sektörlere odaklanan bir mutabakat zaptı önerdi ve açıklama talep etti.
- ABD anlaşması, Malezya’nın gelecekteki bir ticaret anlaşmasının ABD’nin temel çıkarlarını tehlikeye attığına hükmedilmesi hâlinde daha yüksek gümrük vergilerine izin veriyor.
- Malezya, ABD’ye gönderilecek kritik minerallerin ve nadir toprak elementlerinin ihracatını yasaklamama ya da kotaya bağlamama sözü verdi.
- Malezya, 2024’te Myanmar’ın ardından Çin’in nadir toprak elementi ithalatında ikinci büyük kaynağı oldu.
- Tayland yüzde 19’luk ABD gümrük vergisi çerçevesini, Vietnam ise yüzde 20’lik oranı kabul etti. Her ikisi de Amerikan mallarına daha fazla erişim sağlayacaklarını taahhüt etti.
- Kamboçya’nın anlaşması gümrük vergisi indirimi ve daha yakın güvenlik iş birliği sağladı; Pekin’in sorularına yol açtı. Endonezya ise ihracatçıların maliyetini artıracak nakliye koşullarına karşı çıktı.
- Geçici ABD-Çin çerçevesi, ek yüzde 100’lük gümrük vergisinin iptal edilmesini ve Çin’in nadir toprak elementi ihracat kontrollerinin bir yıl ertelenmesini öngördü.
- Malezya, ABD pazarına erişimi ve Çin’le ticari bağlarını korurken ihracat kontrollerini ve yatırım incelemelerini tanımlamak zorunda.






