Singapur’da büyük bir tazminat talebi ilerliyor
Singapur Yüksek Mahkemesi, Standard Chartered Bank’ın, 1Malaysia Development Berhad (1MDB) skandalıyla bağlantılı 2,7 milyar ABD doları tazminat talep eden hukuk davasının reddedilmesi başvurusunu kabul etmedi. Karar, Malezya devlet yatırım fonundan on yıl önce çalındığı öne sürülen paranın peşindeki tasfiye memurlarının Singapur’daki davalarını sürdürmelerine olanak tanıyor. Standard Chartered iddiaları reddediyor ve karara itiraz edeceğini söylüyor.
İçindekiler
- Singapur’da büyük bir tazminat talebi ilerliyor
- Davayı kim açtı?
- Tartışmalı transferler ve lüks harcamalar
- Standard Chartered iddiaları reddediyor
- Dava, Malezya’nın paraları geri alma çabasında nerede duruyor?
- Uyuşmazlığın arka planındaki tarihler
- Najib, Jho Low ve diğer bankacılık davaları
- İtiraz ve delil süreci nasıl ilerleyebilir?
- Para hareketlerinde bankaların kontrol etmesi gerekenler
- Singapur, paraları geri alma sürecinde merkezi konumunu koruyor
- Öne Çıkanlar
Dava, Britanya Virjin Adaları’nda kayıtlı üç şirketi, banka içindeki 100’den fazla olduğu öne sürülen para transferini ve 2009 ile 2013 yılları arasında gerçekleştiği belirtilen zararları konu alıyor. Tasfiye memurlarının belirlediği işlemler arasında eski Malezya Başbakanı Najib Razak’ın kişisel hesabına aktarılan yaklaşık 150 milyon ABD doları ile eşi Rosmah Mansor için 135 milyon ABD dolarını aşan harcamalar bulunuyor.
27 Kasım 2025 itibarıyla dava ön aşamada. Davanın reddi başvurusu, örneğin hukuki dayanağı açıkça sürdürülemez olduğu veya makul bir dava sebebi sunmadığı için hâkimden davayı erken aşamada sona erdirmesini ister. Bu başvurunun reddedilmesi, iddiaların deliller üzerinden incelenmesine imkân tanırken öne sürülen zararlara ilişkin sorumluluğu sonraki yargılamalara bırakıyor.
Tasfiye memurları kararı memnuniyetle karşıladı. Standard Chartered’ın bir sonraki adımı, planladığı itiraz başvurusu; dava ise delillerin açıklanması aşamasına ve itirazın kabul edilmemesi hâlinde tam yargılamaya ilerliyor. Delillerin açıklanması, tarafların mahkemenin ne olduğunu inceleyebilmesi için ilgili kayıtları sunması sürecidir.
Uyuşmazlık, 1MDB paralarını geri alma yönündeki uzun çabanın iki unsurunu bir araya getiriyor: Fonların şirket hesapları üzerinden izlenmesi ve bu hesapların işleyişi nedeniyle bankanın mali sorumluluk taşıyıp taşımadığının sorgulanması. Tasfiye memurlarıyla banka, hesapların nasıl kullanıldığı konusunda birbirinden keskin biçimde ayrılan anlatımlar sunuyor.
Davayı kim açtı?
Alsen Chance Holdings, Blackstone Asia Real Estate Partners ve Brightstone Jewellery adına hareket eden tasfiye memurları, Singapur’daki davayı Haziran 2025’te açtı. Tasfiye sürecindeki üç kuruluş, geçmiş soruşturmalarda finansçı Low Taek Jho, yaygın olarak bilinen adıyla Jho Low ve ortağı Eric Tan ile ilişkilendirilmişti.
İddiayı takip eden tasfiye memurları arasında Kroll’dan Angela Barkhouse ve Toni Shukla da bulunuyor. Tasfiye, bir şirket kapatılırken varlıkları ve yükümlülükleriyle ilgilenilmesini kapsar. Bu davada tasfiye memurları, şirketlerin hesaplarının zimmete geçirilmiş paraları aktarmak için kullanıldığı sırada uğradıklarını öne sürdükleri zararlar için tazminat talep ediyor.
Şirketler, 2009 ile 2013 arasında 2,7 milyar ABD dolarını aşan zarara uğradıklarını iddia ediyor. Davada, Standard Chartered’ın banka içi, yani aynı bankadaki hesaplar arasında yapılan 100’den fazla transfere izin vererek çalıntı paranın kaynağını ve gittiği yeri gizlediği öne sürülüyor.
Tasfiye memurları ayrıca bankanın açık uyarı işaretlerini görmezden geldiğini ve Singapur’un kara para aklamayı önleme ve müşteri kontrollerine ilişkin kurallarını uygulamadığını iddia ediyor. Hesaplar üzerinden aktarılan kamu kaynaklarında yaklaşık 20 milyon Singapur doları tutarında zarar olduğunu belirtiyorlar.
İddia, özellikle yüksek risk taşıyan müşterilere ve siyasi nüfuz sahibi kişiler olarak bilinen kişilere (PEP) odaklanıyor. Kamu görevleri nedeniyle finansal işlemlerinin bankalar tarafından daha yakından incelenmesi gereken kişilere bu ad veriliyor. Tasfiye memurları, bankanın hesaplara yönelik tarama ve işlemlerinin düzenleyici beklentilerin altında kaldığını savunuyor.
Tartışmalı transferler ve lüks harcamalar
Tasfiye memurlarının iddialarına göre Blackstone Asia’nın Najib Razak’ın kişisel hesabına yaptığı transferlerin toplamı yaklaşık 150 milyon ABD dolarıydı. Najib, ihtilaflı işlemlerin kapsadığı dönemde Malezya başbakanıydı ve 1MDB’nin danışma kuruluna başkanlık ediyordu.
Alsen Chance, Blackstone Asia ve Brightstone’a ait hesaplardan lüks ürün satıcılarına da ödeme yapıldı. Tasfiye memurları, Rosmah Mansor için yapılan harcamaların 135 milyon ABD dolarını aştığını; mücevhercilere, saat satıcılarına ve çanta mağazalarına yapılan ödemelerin toplamda 77 milyon ABD dolarına ulaştığını söylüyor.
Bu rakamlar, 1MDB fonlarının saptırıldığı iddiasıyla ilişkilendirilen en bilinen harcama kalıplarından bazılarını ortaya koyuyor. Bu davada aynı zamanda paranın şirketler üzerinden nasıl aktarıldığına ve bankanın bu hareketleri neden daha yakından incelemesi gerektiğine ilişkin tasfiye memurlarının anlatımının bir parçasını oluşturuyor.
Mahkeme sürecinde işlemler, bankanın kayıtları ve açıklamalarıyla birlikte incelenecek. Tasfiye memurlarının temel savı, paranın hareketinin, ilgili müşterilerin ve ödemelerin yöneldiği yerlerin harekete geçilmesini gerektiren uyarı işaretleri oluşturduğu yönünde.
Standard Chartered iddiaları reddediyor
Standard Chartered, iddiaların dayanaktan yoksun olduğunu söylüyor. Bankaya göre davayı, paraları kendileri zimmetine geçiren paravan şirketler açtı. Paravan şirketler, aktif ticari faaliyeti çok az olan veya hiç olmayan kuruluşlardır. Şirket hesaplarının parayı aktarmak için nasıl kullanıldığı, bu davada konuyla doğrudan ilgilidir.
Banka, hesapların faaliyetlerini 2013’ün başlarında kapatmadan önce yetkililere bildirdiğini söylüyor. Ayrıca mali suçları tespit edip caydırmaya yönelik kontrollere yatırım yaptığını ve kendisini kararlılıkla savunmayı sürdüreceğini belirtiyor.
Tarafların farklı tutumları, davanın odağına bankanın eylemlerini yerleştiriyor. Tasfiye memurları tarama, izleme ve şüpheli transferlere yanıt verme konularında eksiklikler olduğunu iddia ediyor. Standard Chartered ise savunmasının bir parçası olarak yetkililere yaptığı bildirimlere ve hesapları kapatmasına işaret ediyor.
Singapur merkez bankası olan Singapur Para Otoritesi (MAS), 1MDB ile bağlantılı para akışlarına ilişkin ihlaller nedeniyle Standard Chartered’ın ülkedeki birimine 2016’da 5,2 milyon Singapur doları para cezası verdi. MAS, skandalla ilgili olarak başka kuruluşlara da yaptırım uyguladı ve ciddi eksiklikler nedeniyle iki özel bankanın faaliyetlerini sonlandırdı.
Düzenleyici kurumun adımını, finans sektöründe kapsamlı yaptırımlar ve uyum süreçlerinin güçlendirilmesi izledi. Mevcut hukuk davası ise şirketlerin talep ettiği zararlardan Standard Chartered’ın sorumlu olup olmadığına ilişkin ayrı bir soruyu ele alıyor.
Dava, Malezya’nın paraları geri alma çabasında nerede duruyor?
Malezya makamları, 2009 ile 2014 yılları arasında 1MDB’den yaklaşık 4,5 milyar ABD dolarının saptırıldığını söylüyor. Ülke, uzlaşmalar, varlık satışları, el koymalar ve çeşitli ülkelerdeki yargı süreçleri yoluyla paranın izini sürmek ve geri alınmasını sağlamak için yıllardır çalışıyor.
Malezyalı yetkililer Şubat 2024’e kadar, 2019’dan bu yana 1MDB bağlantılı yaklaşık 29 milyar ringgit, yani yaklaşık 7,01 milyar ABD doları değerinde varlığın geri alındığını bildirdi. Açıklanan geri kazanım miktarı; uzlaşmalar, varlık satışları ve el koymalar dâhil olmak üzere çeşitli yöntemlerden elde edilen gelirleri kapsıyor.
Bankalara karşı açılan davalar, tazminat talep etmenin başka bir yolunu sunuyor. Davacılar, bir finans kuruluşunun şüpheli para hareketlerini mümkün kıldığını veya uyarı işaretlerine yanıt vermediğini ileri sürebilir. Standard Chartered davasında bu iddialar, deliller üzerinden incelenmek üzere artık Singapur mahkemesinin önünde.
Singapur, ilk para hareketlerinin bir bölümünün merkezinde yer alıyor. Davanın sürmesine izin verilmesi, ihtilaflı hesapların ve bankacılık uygulamalarının incelenebileceği bir yargı çevresinde önemli bir tazminat talebini gündemde tutuyor.
Daha önceki ve ayrı bir Yüksek Mahkeme kararı, yabancı tasfiye memurlarının 2018 öncesi işlemleri kapsayan bazı iptal taleplerinde bulunma imkânını sınırlandırmıştı. İptal talepleri, iflas kuralları kapsamında işlemlerin geri alınmasını amaçlar. Mevcut davayı, eski işlemleri sınır ötesi iflas kurallarına göre geri çevirmeye yönelik bu yol yerine, hesapların sahibi olan şirketlerin tasfiye memurları açtı. Bu hukuki fark, davanın neden bir sonraki aşamaya geçebildiğini açıklamaya yardımcı oluyor.
Uyuşmazlığın arka planındaki tarihler
1MDB, 2009’da devlet destekli bir yatırım fonu olarak kuruldu. ABD’deki ve diğer ülkelerdeki soruşturmacılar daha sonra paranın çeşitli finans merkezlerinde paravan şirketler ve banka hesaplarından oluşan katmanlar üzerinden büyük ölçekte saptırıldığını anlattı. En az altı ülkede savcılar ve düzenleyici kurumlar, üst düzey yetkililer ile finans sektörü çalışanlarının dâhil olduğu davalar açtı.
Singapur’daki dava, yetkililerin incelediği daha geniş dönemin yalnızca bir bölümünü kapsıyor. Davada öne sürülen zararlar 2009 ile 2013 arasını kapsarken Malezya makamları yaklaşık 4,5 milyar ABD dolarlık daha geniş çaplı para saptırma olayının 2009 ile 2014 arasında gerçekleştiğini belirtiyor.
- 2009: 1MDB, Malezya devlet destekli bir yatırım fonu olarak kuruldu.
- 2009-2013: Üç şirket bu dönemde 2,7 milyar ABD dolarını aşan zarara uğradığını söylüyor.
- 2013’ün başları: Standard Chartered, hesapların faaliyetlerini yetkililere bildirdikten sonra hesapları kapattığını söylüyor.
- 2016: MAS, 1MDB bağlantılı para akışlarına ilişkin ihlaller nedeniyle Standard Chartered’ın ülkedeki birimine 5,2 milyon Singapur doları para cezası verdi.
- 2020: Goldman Sachs, Malezya ile 3,9 milyar ABD dolarlık uzlaşmaya vardı.
- Şubat 2024: Malezyalı yetkililer 2019’dan bu yana yaklaşık 29 milyar ringgit, yani yaklaşık 7,01 milyar ABD doları tutarında varlığın geri alındığını bildirdi.
- Haziran 2025: Tasfiye memurları Singapur’da Standard Chartered’a karşı dava açtı.
- 27 Kasım 2025 itibarıyla: Yüksek Mahkeme bankanın davanın reddi başvurusunu kabul etmedi; banka karara itiraz edeceğini açıkladı.
Tarihler, on yılı aşkın süre önceki işlemlere ilişkin bir uyuşmazlığın devam eden para geri alma çabasının parçası hâline nasıl geldiğini gösteriyor. Ayrıca bankanın hesapları kapattığına ilişkin açıklamalarını, düzenleyici kurumun cezasından ve mevcut hukuk davasından önceye yerleştiriyor.
Najib, Jho Low ve diğer bankacılık davaları
Najib Razak, Malezya’nın en yüksek mahkemesinin eski bir 1MDB birimi olan SRC International’ı ilgilendiren bağlantılı bir davadaki mahkûmiyetini onamasının ardından hapis cezasını çekiyor. Af kurulu, cezasını 12 yıldan altı yıla indirdi. Najib, herhangi bir suçu olduğunu sürekli olarak reddetti.
Çeşitli dava ve başvurularda sunulan deliller, 1MDB döneminde Najib’in kişisel hesaplarına büyük miktarda para aktarıldığını ortaya koyuyor. Singapur’daki tasfiye memurlarının Blackstone Asia ödemelerine ilişkin iddiaları, bu hukuk davasında izlenen mali hareketlerin bir parçasını oluşturuyor.
Planı düzenlemekle suçlanan Jho Low hâlâ firari. Geçmiş soruşturmaların onu ve Eric Tan’ı şimdi tasfiye memurlarının temsil ettiği üç şirketle ilişkilendirmiş olması, isimlerini Singapur davası açısından önemli kılıyor.
Skandal, uluslararası bankalar açısından da önemli sonuçlar doğurdu. Singapur makamları, ciddi uyum eksikliklerinin ardından BSI Bank’ın faaliyetlerini sonlandırdı ve Falcon Private Bank’tan ülkeden çekilmesini istedi. Goldman Sachs, 2020’de Malezya ile 3,9 milyar ABD dolarlık uzlaşmaya vardı. Eski Goldman yöneticileri Tim Leissner ve Roger Ng ise 1MDB tahvil işlemleriyle bağlantılı davalarda mahkûm edildi.
İtiraz ve delil süreci nasıl ilerleyebilir?
Standard Chartered, Yüksek Mahkeme kararını temyiz mahkemesinde sorgulamayı planlıyor. Singapur’daki temyiz başvuruları genellikle bir iddianın kabul edilen bir dava sebebi sunup sunmadığı, dilekçelerin mahkeme sürecini kötüye kullanıp kullanmadığı veya davalara süre sınırı getiren kuralların davayı engelleyip engellemediği gibi hukuki sorulara odaklanıyor.
Başarılı bir itiraz, davanın kapsamını daraltabilir veya davayı sona erdirebilir. İtirazın başarısız olması hâlinde dava, delillerin toplanması ve duruşma aşamasına ilerler. Temyiz mahkemesi yargılamayı durdurmadığı sürece dava yönetimine ilişkin adımlar itiraz süreciyle birlikte yürütülür. İtiraz veya tam yargılama için tarih açıklanmadı.
Delillerin toplanması muhtemelen bankanın hesap dosyalarını, kurum içi uyarıları, e-posta kayıtlarını, şüpheli işlem bildirimlerini ve hesapların açılması, izlenmesi ve kapatılmasına ilişkin karar kayıtlarını kapsayacak. Bu kayıtlar, bankanın hangi bilgilere sahip olduğunu ve çalışanlarının nasıl karşılık verdiğini ortaya koymaya yardımcı olabilir.
Davacılar, bankanın düzenleyici yükümlülükleri veya mahkeme kararlarıyla gelişen hukuk kuralları bütünü olan ortak hukuk kapsamındaki yükümlülükleri ihlal ettiğini ya da suça bilerek yardım ettiğini göstermeye çalışacak. Standard Chartered ise bildirimlerde bulunduğunu, zamanında harekete geçtiğini ve talep edilen zararlardan sorumlu olmadığını savunacak.
Bu büyüklükteki tazminat taleplerini içeren hukuk davaları çoğu zaman aylarca sürüyor; her aşamada uzlaşma ihtimali de bulunuyor. Mahkemenin nihayetinde sorumluluk tespit etmesi hâlinde tazminat, faiz ve muhtemel yasal masraflarla birlikte iddia edilen zararları yansıtabilir. Her türlü karar temyize açık olacak.
Sigorta, faaliyet aksaklıklarıyla bağlantılı zararların bir kısmını kimi zaman karşılayabilir. Teminatın geçerli olup olmadığı poliçe şartlarına ve kasıt ya da bilgiye ilişkin bulgulara bağlıdır.
Para hareketlerinde bankaların kontrol etmesi gerekenler
Singapur’daki bankaların müşterilerinin kim olduğunu, işlerinin niteliğini ve taşıdıkları riskleri anlaması gerekir. Bu kontroller, müşterini tanı prosedürleri ve müşteri durum tespiti olarak bilinir. Amaç, banka hesaplarının kara para aklama veya terörizmin finansmanı için kullanılmasını önlemektir.
Siyasi nüfuz sahibi kişiler de dâhil olmak üzere daha yüksek risk taşıyan müşteriler için daha sıkı kontroller ve sürekli izleme gerekir. Bankalar ayrıca hesapta adı yazan kişiyle yetinmeyip bir şirketin nihai sahibi veya denetiminden sorumlu olan, yani gerçek faydalanıcı olan kişinin kim olduğunu incelemelidir.
İşlem izleme sistemleri, araştırılması gerekebilecek kalıpları tespit etmeye çalışır. Uyarı işaretleri arasında yuvarlak rakamlarla yapılan büyük transferler, paranın hesaba girip kısa süre sonra çıkması, gerçek bir ticari amacı olmayan çok sayıda hesap ve müşterinin beyan ettiği faaliyetlerle uyuşmayan lüks ürün satıcılarına yapılan ödemeler bulunabilir.
Aynı banka içindeki transferler de fonların izlediği yolu gizlemek amacıyla yapılmış gibi göründüğünde dikkat çekebilir. Bu konu, 100’den fazla banka içi transferin çalıntı paranın kaynağını ve gittiği yeri gizlediği yönündeki tasfiye memurları iddiasının merkezinde yer alıyor.
Bankalardan uyarıları incelemeleri ve gerektiğinde yetkililere şüpheli işlem bildirimi yapmaları beklenir. Bazı durumlarda hesapları dondurabilir veya kapatabilirler. Standard Chartered, hesapların faaliyetlerini bildirdiğini ve 2013’ün başlarında hesapları kapattığını söylüyor; tasfiye memurları ise bankanın işlemlerinin gerekli standartları karşılayıp karşılamadığına itiraz ediyor.
Uyum programları, çalışan eğitimine, bağımsız testlere ve kaygıların harekete geçebilecek kişilere iletilmesini sağlayan açık prosedürlere dayanır. 1MDB davaları, paravan şirketlere yönelik tarama ve gerçek faydalanıcı kontrollerinin güçlendirilmesine yol açtı.
MAS, bankalar için MAS Bildirimi 626 da dâhil olmak üzere ayrıntılı gereklilikler ve kılavuzlar yayımladı. Kuruluşlardan ayrıca sınır ötesi kolluk kuvvetlerinin talepleriyle iş birliği yapmaları bekleniyor. Bu yükümlülükler, hesaplara ilişkin uyuşmazlığın düzenleyici çerçevesini oluşturuyor.
Singapur, paraları geri alma sürecinde merkezi konumunu koruyor
Önemli bir finans merkezi olan Singapur, 1MDB ile bağlantılı paranın bir bölümünün aktarıldığı bir nokta hâline geldi. Savcılar, polis ve MAS; varlıklara el koyma ve idari yaptırımlarla karşılık verirken mahkemeler skandalla bağlantılı hukuk ve ceza davalarını ele aldı.
Malezya, ABD, İsviçre ve diğer yargı çevreleriyle koordinasyon, paraları geri alma çabasının süregelen bir parçası oldu. Fonların çeşitli finans merkezlerinden geçmesi, makamların ve davacıların varlıklar ile hukuki yollar için birden fazla ülkede girişimde bulunmasını gerektirdi.
Standard Chartered davası, 1MDB para akışlarına dâhil olan kuruluşlarla bağlantılı hesapları yöneten bankaların sorumluluklarının incelenmesinde Singapur’un merkezi rolünü koruyor. Sektördeki uyum yetkilileri ve hukuk ekipleri, itiraz sürecini ve delillerin nasıl yönetileceğini yakından izleyecek.
Şimdilik gelişme usule ilişkin: 2,7 milyar ABD dolarlık tazminat talep eden dava devam edebilecek ve banka bu karara itiraz etmeyi planlıyor. Sonraki aşamalarda davanın hukuki dayanağı, işlemlere ilişkin kayıtlar ve bankanın tutumuna dair birbiriyle çelişen anlatımlar ele alınacak.
Öne Çıkanlar
- Singapur Yüksek Mahkemesi, Standard Chartered’ın 1MDB bağlantılı 2,7 milyar ABD dolarlık hukuk davasının reddedilmesi talebini kabul etmedi.
- Alsen Chance Holdings, Blackstone Asia Real Estate Partners ve Brightstone Jewellery adına hareket eden tasfiye memurları, davayı Haziran 2025’te açtı.
- Şirketler, 2009 ile 2013 arasında 2,7 milyar ABD dolarını aşan zarara uğradıklarını ve banka içinde çalıntı para akışını gizleyen 100’den fazla transfer yapıldığını iddia ediyor.
- İddiaya göre Najib Razak’ın kişisel hesabına yaklaşık 150 milyon ABD doları aktarıldı, Rosmah Mansor için 135 milyon ABD dolarını aşan harcamalar yapıldı ve hesaplar üzerinden yaklaşık 20 milyon Singapur doları kamu kaynağı aktarıldı.
- Standard Chartered iddiaları reddediyor, hesapların faaliyetlerini 2013’ün başlarında kapatmadan önce bildirdiğini söylüyor ve karara itiraz etmeyi planlıyor.
- MAS, 1MDB ile bağlantılı para akışlarına ilişkin ihlaller nedeniyle bankanın ülkedeki birimine 2016’da 5,2 milyon Singapur doları para cezası verdi.
- Malezyalı yetkililer Şubat 2024’e kadar uzlaşmalar, varlık satışları ve el koymalar yoluyla yaklaşık 29 milyar ringgit, yani yaklaşık 7,01 milyar ABD doları geri alındığını bildirdi.
- İtirazın kabul edilmemesi hâlinde dava, sorumluluğun sonraki yargılamalarda belirlenmesi üzere delillerin açıklanması ve tam yargılama aşamasına ilerleyecek.






