İhracat artmayı sürdürürken ithalat öne geçti
Tayland, Ekim 2025'te 3,4 milyar dolarlık dış ticaret açığı verdi. Bu, 2023 başından bu yana aylık bazdaki en büyük açık oldu. İhracat ise üst üste 16. ayda da arttı. Ticaret Bakanlığı verilerine göre ithalat, geçen yılın aynı ayına kıyasla yüzde 16 artarak 32,2 milyar dolara, ihracat ise yüzde 5,7 yükselerek 28,8 milyar dolara çıktı. Eylül ayında 1,3 milyar dolarlık fazla verilmişti; böylece aylık dış ticaret dengesi ekimde 4,7 milyar dolarlık bir değişim gösterdi.
İçindekiler
- İhracat artmayı sürdürürken ithalat öne geçti
- ABD tarifeleri ticaret rotalarını neden değiştiriyor?
- Bilgisayarlar ve çelik daha yakından inceleniyor
- Tayland'ın ithalat faturasında Çin'in büyüyen payı
- Daha ucuz girdiler hem kazanç hem rekabet getiriyor
- ABD ile ticaret çerçevesi neleri değiştirecek?
- Bangkok, ABD'den daha fazla alım yapmayı hedefliyor
- Bahtın değer kazanması tabloyu karmaşıklaştırıyor
- Dengesiz seyreden ekonomide elektronik öne çıkıyor
- Önümüzdeki birkaç ayı neler şekillendirecek?
- Öne Çıkanlar
Bu değişimde Çin ve ABD belirleyici rol oynadı. Başta sermaye malları ve ham maddeler olmak üzere Çin'den yapılan ithalat yüzde 34 artarak 9,8 milyar dolara ulaştı ve yılın en yüksek aylık seviyesini gördü. Tayland'ın ABD'ye ihracatı ise bilgisayarlar ve parçaları, makineler ve çelikteki artışın etkisiyle yüzde 33 yükselerek 6,7 milyar dolara çıktı.
Ekim verileri, Tayland'ın yurt dışına daha fazla mal satarken yurt dışından aldığı mallara daha da fazla harcama yapabileceğini gösteriyor. Dış ticaret açığı, ithal edilen malların değerinin ihraç edilen malların değerini aşması anlamına geliyor. Bugün satın alınan makineler ve parçalar, ileride fabrikaların ihracat üretimine katkı sağlayabilir; ancak bu alımlar ithalat faturasına hemen yansıyor.
Küresel siparişlerin daha olağan seviyelere dönmesiyle ihracat, eylül ayına kıyasla daha yavaş arttı. Tayland, 2025'in ilk on ayında 282,98 milyar dolarlık ihracat, 286,85 milyar dolarlık ithalat yaptı ve 3,87 milyar dolarlık kümülatif açık verdi. Ekimdeki 3,4 milyar dolarlık açık, bu toplamın büyük bölümünü oluşturdu.
26 Kasım itibarıyla temel mesele, değişen ticaret rotalarının Tayland'a ne kadar kazanç sağlayacağıydı. Elektronik ürünler ihracatı desteklemeyi sürdürürken sel felaketleri ve zayıf hasatlar tarımsal üretim hacmini düşürdü. ABD tarifeleri de imalatçıları girdilerini nereden alacaklarını, ürünleri nerede işleyeceklerini ve bitmiş malları nereye göndereceklerini yeniden değerlendirmeye yöneltiyordu.
ABD tarifeleri ticaret rotalarını neden değiştiriyor?
Washington'ın karşılıklı tarife rejimi, çok sayıda Asyalı ihracatçının maliyetlerini artırdı ve malların farklı rotalardan taşınmasını teşvik etti. ABD'ye doğrudan gönderilmesi daha pahalı hâle gelen ürünler, giderek daha fazla önce Asya'nın farklı noktalarından geçiyor. Taylandlı şirketler ve Tayland'da faaliyet gösteren yabancı imalatçılar, Çin'den daha fazla girdi satın alarak bitmiş veya yarı bitmiş ürünleri ABD'ye göndermeye başladı.
Analistler, ekimdeki dış ticaret değişiminin arkasında örtüşen iki etken bulunduğunu belirtiyor: ticaretin Güneydoğu Asya'ya yönelmesi ve malların gerçek menşeini gizlemeyi amaçlayan aktarma ticareti. Ticaretin yön değiştirmesi, işletmelerin tarifelerdeki değişikliklerin satış maliyetini etkilemesi nedeniyle malları farklı pazarlara veya üretim noktalarına yönlendirmesi anlamına geliyor.
Bağımsız tahminlere göre, başlangıçta ABD için üretilmiş ve on milyarlarca baht değerindeki Çin sanayi ürünleri önümüzdeki üç yıl içinde Tayland'a girebilir. Ayrı bir araştırma, aynı dönemde 2,4 milyar dolara varan bir yön değiştirme ihtimaline işaret ediyor. Telekomünikasyon ekipmanları, otomobiller ve parçaları ile bilgisayar donanımları bu kapsamda öne çıkan ürünler arasında.
Aktarma ticareti ise farklı bir risk yaratıyor. Yakından incelenen bu uygulamada mallar, bazen menşeini gizleyip tarifelerden kaçınmak amacıyla, önemli ölçüde işlenmeden üçüncü bir ülkeden geçiriliyor. Önemli ölçüde işleme, gümrük makamlarının yeni bir menşe ülkesi tanımasını sağlayacak ölçüde ürün değişikliği yaratan işlemleri ifade ediyor.
Tayland'ın konumu kısmen fabrikalarında neler yapıldığına bağlı. Dizüstü bilgisayarların, sunucuların ve kontrol panellerinin montajı, test edilmesi ve son hazırlıkları imalat faaliyetlerini destekleyebilir. Yerel işlemenin sınırlı olduğu sevkiyatlar ihracat geliri sağlasa da yurt içi üretime ve istihdama daha az katkıda bulunabilir.
Menşe kuralları, gümrük işlemleri bakımından bir ürünün hangi ülkeye ait olduğunu belirliyor. Bu kurallar, bitmiş ürünü kendisinin ürettiğini öne süren ülkede ne kadar değer yaratıldığını ve orada hangi üretim süreçlerinin yürütüldüğünü inceliyor. ABD makamlarının bölgesel tedarik zincirlerini daha yakından incelemesiyle bu kurallar önem kazanıyor.
Bilgisayarlar ve çelik daha yakından inceleniyor
Tayland'ın ABD'ye bilgisayar ve parça ihracatı ekimde yüzde 110 artarak 2 milyar dolara çıktı. Aynı ay Çin'den bilgisayar parçası ithalatı yüzde 35 yükselerek 559 milyon dolara ulaştı. Elektronik ürünler ihracatın güçlü kalmasını sağladı; ancak ithal bileşenlerdeki paralel artış, üretimin ne kadarının Tayland'da yapıldığına daha fazla dikkat çekti.
Çelikte de benzer bir tablo görüldü. Tayland ekimde Çin'den 422 milyon dolarlık çelik ithal etti; bu, geçen yılın aynı ayına göre yüzde 58 artış anlamına geliyor. ABD'ye çelik ihracatı da yüzde 55 artarak 147 milyon dolara ulaştı. Bu akışlar, Taylandlı üreticileri artan Çin menşeli malzeme arzı ile ABD'ye giren malların daha yakından incelenmesi arasında bıraktı.
Tayland'da önemli ölçüde işlenen ithal çelik, Tayland menşeli sayılabilir. Yeterli işlem görmeden ülke üzerinden geçen çelik ise ABD makamlarınca aktarma ticareti kapsamında sınıflandırılabilir ve ek vergilerle karşılaşabilir. Soruşturmalarda genellikle üretimin temel aşamalarının nerede gerçekleştiği, yerel katma değerin ne kadar olduğu ve nakliye ile gümrük belgelerinin fiilî fabrika faaliyetleriyle örtüşüp örtüşmediği inceleniyor.
ABD makamları, aktarma ticareti kapsamında sınıflandırılan mallara yüzde 40'a varan tarifeler uygulanabileceği konusunda uyarıda bulundu. Bu risk, Çin menşeli girdiler kullanan ihracatçılar için üretim kayıtlarını, tedarik belgelerini ve izlenebilirliği önemli kılıyor. İzlenebilirlik, malzemelerin satın alma, işleme ve sevkiyat aşamalarının takip edilebilmesi anlamına geliyor.
Taylandlı yetkililer hassas ürünlerdeki yerel içerik kuralları üzerinde ABD ile çalışıyor. Yerel içerik, bir ürünün değerinin Tayland içinde yaratılan bölümünü ifade ediyor. Politika yapıcılar, belirlenebilecek herhangi bir eşiğin diğer ticaret ortaklarına sunulan düzenlemelerle aynı seviyede olması gerektiğini belirtti.
Amaç, meşru montaj ve imalat faaliyetlerini korurken vergi kaçakçılığını önlemek. Üretimin birkaç ülkeye yayıldığı elektronik, çelik ve otomobil parçaları özellikle risk altında. Bankacılık analistleri ve özel sektör araştırmacıları, Tayland'da yaratılan katma değerin sınırlı kaldığı ihracatın, tarife muafiyetleri daraldığında veya döviz kurları ihracatçıların aleyhine değiştiğinde ekonomiyi kırılgan bırakabileceği uyarısında bulunuyor.
Tayland'ın ithalat faturasında Çin'in büyüyen payı
Çin, Tayland'ın makine ve elektronik ürünlerdeki en büyük ithalat kaynağı. Aradaki fark ekimden aylar önce belirginleşmişti. Tayland, 2025'in ilk dört ayında Çin'den 31,56 milyar dolarlık ithalat yaptı ve bu ülkeye 12,33 milyar dolarlık ihracat gerçekleştirdi. Böylece ikili ticaret açığı 19,23 milyar dolara ulaştı.
Nisanda Çin'den yapılan ithalat 8,82 milyar dolarla aylık rekor kırdı. Başlıca ürün grupları elektrikli makineler ve parçaları, genel amaçlı makineler ve bileşenleri, ev aletleri, bilgisayarlar ve ilgili parçalar ile kimyasallardı. İş dünyası temsilcileri, ABD tarifelerine ilişkin belirsizlik ve ileride maliyetlerin artma ihtimali nedeniyle imalatçıların girdi stokladığını belirtti.
İlk beş ayda Çin ile toplam ticaret, geçen yılın aynı dönemine göre dörtte birden fazla artarak 57,71 milyar dolara ulaştı. İthalat 40,50 milyar dolar, ihracat ise 17,21 milyar dolar oldu. Böylece açık 23,29 milyar dolara çıktı.
Yıl içindeki gelişmeler, ithalat baskısının nasıl arttığını gösteriyor:
- Ocak-nisan 2025: Tayland'ın Çin ile dış ticaret açığı 19,23 milyar dolara ulaştı.
- Nisan: Çin'den yapılan ithalat aylık 8,82 milyar dolarla rekor kırdı.
- Ocak-mayıs: Çin ile dış ticaret açığı 23,29 milyar dolara yükseldi.
- Eylül: Tayland, tüm ticaret ortaklarıyla toplamda 1,3 milyar dolarlık dış ticaret fazlası verdi.
- Ekim: Çin'den yapılan ithalat 9,8 milyar dolara, Tayland'ın toplam aylık dış ticaret açığı ise 3,4 milyar dolara ulaştı.
Tayland Çin'e bilgisayar ve parçaları, meyve, kauçuk ürünleri, plastik granüller ile başka tarım ve sanayi ürünleri ihraç ediyor. Ancak bunların toplam değeri, Tayland'ın ithal ettiği ileri teknoloji ürünlerinin değerinden düşük. İthalatın önemli bir bölümü sermaye malları, ham maddeler veya kısmen işlenmiş girdilerden oluştuğu için bu fark, doğrudan tüketicilere satılan ürünlerin yanı sıra üretim amaçlı alımları da yansıtıyor.
Sermaye malları, başka ürünler üretmek için kullanılan ekipmanlardır. Bu malların satın alınması, fabrikaların gelecekteki üretim kapasitesini artırabilir; ancak kısa vadede ithalat faturasını yükseltir. Ham maddeler ve bileşenler de Tayland fabrikalarında işlenip monte edildikten sonra ihracata katkı sağlayabilir.
Daha ucuz girdiler hem kazanç hem rekabet getiriyor
Daha düşük maliyetli Çin makineleri ve bileşenleri, büyük Tayland fabrikalarının giderlerini azaltıp ABD, Avrupa ve Asya'daki müşteriler için siparişlerini artırmasına yardımcı olabilir. İthal ekipmanlar üretim kapasitesini de geliştirebilir. İthalattaki artışın güçlü ihracatla aynı anda görülmesi, bu faydalarla açıklanabilir.
Çin'den gelen bitmiş ürünler kendi ürünleriyle doğrudan rekabet ettiğinde, Tayland'daki küçük ve orta ölçekli işletmeler farklı bir baskıyla karşılaşıyor. Bir işletme daha ucuz bileşenlerden yararlanırken iç pazarda ithal ürünlerle rekabet etmekte zorlanabilir. Çelik üreticileri, düşük maliyetli ithalatın yanı sıra dış pazarlardaki daha sıkı kurallardan da özellikle etkileniyor.
Ekonomistler ani ithalat artışlarını belirleyecek erken uyarı sistemleri, daha güçlü menşe ve izlenebilirlik kuralları, hassas ürün gruplarında daha sıkı kalite standartları ve yerel şirketlerin ekipmanlarını ve becerilerini geliştirmesine yönelik hedefli fonlar çağrısında bulundu.
Bu öneriler sorunun farklı yönlerini ele alıyor. İthalattaki ani artışları izlemek, rekabetin nerede hızla değiştiğini gösterebilir. Menşe kayıtları, işletmelerin üretim süreçlerini belgelemesine yardımcı olur. Kalite standartları pazara giren malları düzenlerken yatırım desteği yerli üreticilerin rekabet gücünü artırabilir.
ABD ile ticaret çerçevesi neleri değiştirecek?
Washington ve Bangkok, daha geniş pazar erişimini vergi kaçakçılığıyla mücadele çabalarıyla birleştiren karşılıklı ticaret çerçevesinin ana hatlarını belirledi. Çerçeve, Tayland'ın hemen hemen tüm mallardaki tarifeleri kaldırmasını ve ABD'nin sanayi ile tarım ürünleri ihracatının önündeki tarife dışı engelleri ortadan kaldırmasını öngörüyor.
Tarife dışı engeller, ithalat vergileri düşük olsa bile malların satışını zorlaştırabilen kural ve gerekliliklerdir. Çerçevede dijital ticaret, ihracat kontrolleri konusunda iş birliği ve menşe doğrulaması alanlarında taahhütler de bulunuyor.
ABD, belirli ürünlere yönelik istisnalar saklı kalmak üzere Tayland'dan yapılan ithalatta yüzde 19'luk temel tarifeyi korumayı ve aktarma ticaretinin önlenmesini öncelik hâline getirmeyi planlıyor. Bu nedenle Taylandlı ihracatçılar hem ABD pazarına girmenin maliyetleriyle hem de ürünlerinin nerede üretildiğine yönelik daha sıkı incelemelerle karşı karşıya.
26 Kasım itibarıyla çerçeve, müzakerelerin sürdüğü bir gündem maddesi olmaya devam ediyordu. Anlaşmanın ne zaman tamamlanacağına veya hassas ürünlerdeki yerel içerik eşiklerinin nasıl belirleneceğine ilişkin bir tarih açıklanmadı. Bangkok'un önündeki görev, meşru üreticilerin pazara erişimini korurken Washington'ın pazarın açılması ve denetim taleplerini karşılamaktı.
Bangkok, ABD'den daha fazla alım yapmayı hedefliyor
Taylandlı yetkililer, tedarik ve gümrük iş birliğinde yapılacak değişikliklerin yanı sıra diplomatik müzakereler yürütüyor. Yetkililer, Tayland'ın tarife dışı engelleri ele almaya ve menşe doğrulaması konusundaki iş birliğini geliştirmeye hazır olduğunu söylüyor. Görüşmelerde, önemli ihracat ürünlerinin pazara erişimini koruyacak belirli sektörlere yönelik kurallar da ele alınıyor.
Hükümet, ABD'den mısır, soya fasulyesi, ham petrol ve etan ithalatını artırmayı planlıyor; Amerikan sığır eti ve alkollü içkiler için ek alım seçeneklerini de değerlendiriyor. ABD'nin seçilmiş ürünlerine yönelik tarife indirimleri inceleniyor. Bu adımlar, Washington'ın kaygı duyduğu ikili mal ticareti dengesizliğini azaltmayı ve daha geniş çaplı tarife yaptırımlarının önüne geçmeyi amaçlıyor.
Ticaret yetkilileri, tarife eşitlemesi temel ürün gruplarında ABD'nin fiilî tarife oranlarını yaklaşık 11 puan artırırsa Tayland ihracatının 7-8 milyar dolar kayıp yaşayabileceği uyarısında bulundu. Fiilî tarife oranı, söz konusu mallara uygulanan tarife yükünü ifade ediyor.
Yarı iletken sevkiyatlarının da olası yüzde 25'lik tarife nedeniyle risk altında olduğu belirtildi. Yarı iletkenler, elektronik cihazlarda kullanılan çiplerdir. Bu nedenle uygulanacak vergiler, çip montajı ve elektronik üretimi yapan fabrikaları da etkiler.
Bangkok, ABD ile yürüttüğü müzakerelerin yanı sıra Avrupa'yla ticaret görüşmelerini de sürdürüyor. AB-Tayland serbest ticaret anlaşmasına yönelik ilerleme, 2026 ve sonrası için bir başka büyük pazara erişimi belirlemeye yardımcı olacak.
Bahtın değer kazanması tabloyu karmaşıklaştırıyor
Baht, 2025'te ABD doları karşısında yüzde 5'ten fazla değer kazandı. Para biriminin güçlenmesi ithalat alım gücünü artırırken Tayland mallarını yurt dışında daha pahalı hâle getiriyor. İhracat fiyatlarını dolar üzerinden belirleyen fabrikaların, dolar karşılığında daha az baht elde etmesi kâr marjlarını daraltabiliyor.
Daha büyük bir dış ticaret açığı, cari işlemler fazlasını azaltıp para birimi üzerindeki yukarı yönlü baskıyı hafifletebilir. Cari işlemler hesabı, mal ticaretini de içeren ve dünyanın geri kalanıyla yapılan işlemleri daha geniş kapsamda ölçen bir göstergedir. Bahtın değer kazanması durursa ihracatçılar bir nebze rahatlayabilir.
Bahtın aniden değer kaybetmesi ise ithal enerji ve temel üretim girdilerini pahalılaştırarak farklı bir maliyet yaratır. Ticaret akışları ve tarife politikası, para politikası kararlarını etkilediği için para biriminin istikrarlı bir aralıkta tutulması önem taşıyor.
İhracat, Tayland'ın gayrisafi yurt içi hasılasının yarısından fazlasını oluşturuyor. Bu nedenle sevkiyatların zayıflaması ekonomik büyümeyi baskılayabilir ve faiz kararlarını zorlaştırabilir. Merkez bankasının ihracat koşullarını, ithalat maliyetleri ve ekonominin diğer alanlarındaki gelişmelerle birlikte değerlendirmesi gerekiyor.
Dengesiz seyreden ekonomide elektronik öne çıkıyor
İmalat faaliyeti genişledi ve S&P Global İmalat PMI, 2023 ortasından bu yana en yüksek seviyesine ulaştı. PMI, imalat koşullarını takip etmek için kullanılan bir anket göstergesidir. Dijital teknoloji ekipmanlarına talep güçlü kaldı ve ekonominin diğer alanları baskıyla karşılaşırken destek sağladı.
Bilgisayar, elektronik devre, elektrik panosu ve kontrol paneli siparişleri bir yılı aşkın süredir fabrika üretimini destekliyor. Altın dışındaki mücevher ürünleri de ihracata katkı sağladı. Bu ürünler, geleneksel imalat ve emtia sektörlerindeki daha zayıf görünümden ayrışıyor.
Tarım ihracatı son aylarda daraldı. Seller ve zayıf hasatlar üretimi düşürürken meyve sevkiyatları hava koşulları ve lojistik sorunlarından etkilendi. Motorlu taşıtlar ve parçalarında talep dalgalı seyretti; ABD'nin daha yüksek gümrük vergileri uygulama ihtimali de sektörü etkiledi.
Turist sayısı geçen yılın aynı dönemine kıyasla azaldı; hizmetler sektörü de umulandan daha yavaş toparlandı. Bu gelişmeler bir arada, büyümenin istikrarlı ancak dengesiz olduğunu gösteriyor: Elektronik öne çıkıyor, tarım baskı altında ve hizmetler beklenenden daha az destek sağlıyor.
İhracatı artırma çalışmaları, yerleşik alıcıların ötesine geçerek Güney Asya, Orta Doğu ve Latin Amerika'daki ikincil pazarlara yöneliyor. Ülkede ise iş dünyası grupları daha hızlı gümrük işlemleri, hedefli vergi indirimleri ve küçük işletmelerin yeni ekipman satın alıp daha sıkı tedarik standartlarını karşılamasına yardımcı olacak finansman talep ediyor.
Ticaret Bakanlığı, ihracatın 2025'te yaklaşık 332-334 milyar dolara ulaşmasını ve 2024'e kıyasla çift haneli artış göstermesini bekliyor. Bakanlık, tarife değişikliklerinin yürürlüğe girmesi ve baz etkisinin zayıflamasıyla 2026'da büyümenin yavaşlayabileceği uyarısında bulundu. Önceki yılın ihracat toplamı zaten yüksekse, ilave yüzdesel artış sağlamak zorlaşıyor.
Önümüzdeki birkaç ayı neler şekillendirecek?
ABD'nin başlıca ticaret ortaklarıyla yürüteceği tarife müzakereleri, küresel ticaretin ne ölçüde Güneydoğu Asya üzerinden devam edeceğini etkileyecek. Menşe kurallarının sıkılaştırılması veya şüpheli sevkiyatlara daha yaygın biçimde cezalandırıcı oranlar uygulanması, ithal girdilere bağımlı Taylandlı ihracatçılar üzerindeki baskıyı artırabilir.
Çin'in fiyatlandırma ve sattığı ürünlerin bileşimini de içeren ihracat stratejisi, Tayland'a giren malların hacmini etkileyecek. Bahtın seyri ihracat fiyatlarını, fabrika kârlarını ve ithalat maliyetlerini belirleyecek. ABD ile karşılıklı ticaret çerçevesinde ve AB-Tayland anlaşmasında kaydedilecek ilerleme, 2026 ve sonrası için pazara erişimi şekillendirecek.
Ekim ayındaki açık, Tayland'ın bölgesel bir imalat merkezi olmasının hem faydalarını hem risklerini yansıtıyor. İthal ekipmanlar ve bileşenler gelecekteki üretimi destekleyebilirken bitmiş ürünler iç piyasada rekabet yaratıyor. Üretimin, değer yaratımının ve istihdamın daha büyük bölümü Tayland'da gerçekleştiğinde güçlü ihracat ekonomiye daha fazla katkı sağlıyor.
Daha sıkı menşe takibi, daha iyi ithalat yönetimi ve ihracatla yurt içi değer yaratımı arasındaki bağın güçlendirilmesi Bangkok'un yanıtının temel unsurları. Bu adımların pazara daha geniş erişimle birlikte ilerletilmesi, değişen tarifeler döneminde dış ticaret dengesinin istikrara kavuşmasına yardımcı olabilir.
Öne Çıkanlar
- Tayland'ın ekim ayı dış ticaret açığı 3,4 milyar dolara ulaştı; bu, 2023 başından bu yana aylık bazdaki en büyük açık oldu.
- İthalat yüzde 16 artarak 32,2 milyar dolara, ihracat ise yüzde 5,7 yükselerek 28,8 milyar dolara çıktı.
- Çin'den yapılan ithalat yüzde 34 artarak 9,8 milyar dolara, ABD'ye ihracat ise yüzde 33 yükselerek 6,7 milyar dolara ulaştı.
- 2025'in ilk on ayında kümülatif dış ticaret açığı 3,87 milyar dolar oldu.
- ABD makamları, aktarma ticareti kapsamında sınıflandırılan mallara yüzde 40'a varan tarifeler uygulanabileceği uyarısında bulundu.
- Önerilen ABD ticaret çerçevesi, ürün istisnaları saklı kalmak üzere Tayland mallarındaki yüzde 19'luk temel tarifeyi koruyor.
- Baht 2025'te yüzde 5'ten fazla değer kazanarak ithalat maliyetlerini düşürdü ve ihracatçıların kâr marjlarını daralttı.
- Elektronik ürünler güçlü seyrini korurken tarım, otomotiv, çelik ve turizm farklı baskılarla karşılaşıyor.
- Ticaret Bakanlığı, 2025'te 332-334 milyar dolarlık ihracat ve 2026'da daha yavaş büyüme öngörüyor.






