Savcılar Kuzey Kore’yi kışkırtma planı olduğunu öne sürüyor
Görevden alınan Güney Kore Cumhurbaşkanı Yoon Suk Yeol, 3 Aralık 2024’te sıkıyönetim ilan etmeden önce askerî insansız hava araçlarıyla Kuzey Kore’yi kışkırtmaya çalıştığı iddiasıyla düşman devlete yardım ve görevi kötüye kullanma suçlamalarıyla yargılanmak üzere mahkemeye sevk edildi. Özel yetkili savcı, uçuşların olağanüstü hâl yönetimini gerekli gösterecek bir ulusal güvenlik krizi yaratmayı amaçladığını söylüyor.
İçindekiler
- Savcılar Kuzey Kore’yi kışkırtma planı olduğunu öne sürüyor
- Telefon notlarında istikrarsızlık yaratma planı
- İddia edilen uçuşlar hakkında neler biliniyor?
- Askerî hazırlıklardan görevden alınmaya
- Milletvekilleri sıkıyönetimi nasıl durdurdu?
- İHA uçuşu neden çatışmayı tetikleyebilir?
- Kuzey Kore’nin tepkisi ve gerilimin tırmanma riski
- Yeni suçlamalar kimlere yöneltildi?
- Mahkemelerin karara bağlaması gerekenler
- Dava neden Güney Kore’nin ötesinde önem taşıyor?
- Özet
Eski savunma bakanı Kim Yong hyun ve eski askerî karşı istihbarat şefi Yeo In hyung da Yoon’la birlikte suçlandı. Yeni suçlamalarda üç ismin Güney Kore’nin askerî çıkarlarına zarar verdiği de öne sürülüyor. Üçü de sıkıyönetim girişimiyle bağlantılı ayrı bir ayaklanma davasında yargılanıyor. En ağır suçlamalardan mahkûm edilmeleri hâlinde müebbet hapis veya idam cezasıyla karşı karşıya kalabilirler.
Yoon, İHA’ların Kuzey Kore hava sahasına girmesi talimatını verdiğini veya ayaklanmaya teşebbüs ettiğini reddediyor. Hukuk ekibi, uçuşlardan haberdar edilmediğini söylüyor ve yeni iddianameyi tek taraflı olarak nitelendiriyor. Yoon, sıkıyönetim ilanının ülkeyi devlet karşıtı güçlerden korumayı ve siyasi rakiplerinin usulsüzlüklerini ortaya çıkarmayı amaçladığını savunuyor.
Aralık ayındaki kararname yalnızca birkaç saat yürürlükte kaldı. Askerler Ulusal Meclis çevresinde hareket ederken milletvekilleri sıkıyönetimi reddetmek için oy kullandı ve hükümet sabaha karşı kararı geri çekti. Ardından azil, tutuklama ve görevden alınma süreci başladı. Anayasa Mahkemesi Nisan 2025’te Yoon’un azlini onadı.
Yoon’un görevden alınmasının ardından atanan özel yetkili savcı, olağanüstü hâl hazırlıkları kapsamında Pyongyang’la bir çatışma yaratma girişiminde bulunulduğunu öne sürüyor. Soruşturmacılar, Yeo’nun cep telefonundan çıkarılan planlama notlarına ve askerî İHA birimindeki muhbirlerden alınan bilgilere dayanıyor. Kayıtlarda askerî sırlar bulunduğu için bazı operasyonel ayrıntılar gizli tutuluyor.
Telefon notlarında istikrarsızlık yaratma planı
İddiaya konu plan geliştirilirken Yeo, Savunma Karşı İstihbarat Komutanlığı’na başkanlık ediyordu. Savcılara göre telefonunda bulunan notlarda, Kuzey Kore’yi karşılık vermeye zorlayarak Güney Koreli yetkililere olağanüstü hâl yönetimine geçme fırsatı yaratmayı amaçlayan kışkırtma adımları anlatılıyor.
Ekim tarihli bir notta istikrarsızlık yaratmaktan söz ediliyor; Kuzey Kore’nin karşılık vermesini neredeyse kaçınılmaz kılacak başkent Pyongyang ve liman kenti Wonsan gibi hassas hedefler belirtiliyor. Başka bir notta ise kışkırtma seçenekleri sıralanıyor; bu seçenekler arasında İHA’ların ve hassas saldırıların altı çiziliyor.
Soruşturmacılar, notlarda Kuzey Kore yönetimini itibar kaybına uğratma ve artan gerilimin yaratacağı fırsatlardan yararlanma fikrinin yer aldığını söylüyor. Soruşturmacılar, ele geçirilen metindeki talimatları aktarırken şu ifadeleri alıntıladı:
istikrarsız bir durum yaratmak” ve “Pyongyang gibi hedefleri seçmek... böylece karşılık verilmesini kaçınılmaz kılmak.
Savcılar, Yoon ile üst düzey yardımcılarının düşük yoğunluklu bir çatışma döngüsü yaratmaya çalıştığını öne sürüyor. Savcılığın teorisine göre tekrarlanan kışkırtmalar, derhâl kapsamlı bir askerî çatışma gerektirmeden olağanüstü hâl görüntüsü yaratacaktı.
Özel yetkili savcı, ülke çapında olağanüstü hâl hazırlıklarının izini Ekim 2023’teki askerî atama değişikliklerine kadar sürüyor. Soruşturmacılar, bu kayıtların, telefon notlarının ve İHA Operasyonları Komutanlığı’ndaki muhbirlerin sağladığı uçuş bilgilerinin, Ekim ve Kasım 2024’teki iddia edilen hava sahası ihlallerini sıkıyönetim planlarıyla ilişkilendirdiğini söylüyor.
İddia edilen uçuşlar hakkında neler biliniyor?
Kuzey Kore, Güney Kore’yi Ekim 2024’te üç kez İHA’larla bildiri bırakmakla suçladı. Ayrıca Güney’e ait olduğunu öne sürdüğü düşmüş bir insansız hava aracının görüntülerini yayımladı. Soruşturmacılar, soruşturma sırasında ele geçirilen belgelerin bu suçlamalarla örtüştüğünü ve Kuzey Kore lideri Kim Jong Un’u karşılık vermeye kışkırtma amacı taşıdığını belirtiyor.
Emekli general ve Ulusal Meclis milletvekili Kim Byung joo, milletvekili arkadaşlarına Kuzey Kore’ye 3 Ekim’de, 8-9 Ekim’de ve 13 Kasım’da İHA uçuşları yapıldığı konusunda bilgilendirildiğini söyledi. Muhbirlerin, bu uçuşların amacını olağanüstü hâl yönetimini gerekçelendirebilecek bir misillemeyi kışkırtmak olarak anlattığını belirtti.
Güney Kore’nin savunma yönetimi başlangıçta Kuzey’in iddialarını reddetti. Daha sonra ordu, uçuşların gerçekleşip gerçekleşmediğini doğrulayamayacağını söyledi. Bu tür bir açıklama, hassas keşif operasyonlarında sıkça kullanılıyor.
Soruşturmacılar, iddia edilen operasyonları yeniden oluşturmak için elektronik cihazların adli incelemesinden ve askerî muhbirlerin ifadelerinden yararlandı. Bu tür uçuşların kamuoyu önünde kabul edilmesi nadir olduğundan, savcılığın anlatımında kurum içi kayıtlar ve tanıklıklar kilit önem taşıyor.
Kuzey Kore’nin suçlamaları Ekim ayındaki üç bildiri bırakma olayına ilişkindi. Kim Byung joo’nun anlatımında Kasım ayında gerçekleşen bir uçuş da yer aldı. Savcılık, her iki aydaki iddia edilen operasyonları Yoon’un Aralık ayındaki ilanına yönelik hazırlıklarla ilişkilendiriyor.
Askerî hazırlıklardan görevden alınmaya
İddialar, 2023’teki askerî atama değişikliklerinden Aralık 2024’te sıkıyönetimin çöküşüne ve Yoon’un ardından görevden alınmasına kadar uzanan bir dönemi kapsıyor. Davada belirtilen önemli tarihler şöyle:
- Ekim 2023: Soruşturmacıların ülke çapında olağanüstü hâl hazırlıklarının parçası olarak gördüğü askerî atama değişiklikleri yapıldı.
- Ekim 2024: Telefon notlarında istikrarsızlık yaratma planlarının ele alındığı öne sürülürken Kuzey Kore, Güney’i üç kez İHA’yla bildiri bırakmakla suçladı.
- 3 Ekim, 8-9 Ekim ve 13 Kasım 2024: Kim Byung joo’nun İHA’ların Kuzey Kore’ye geçtiği konusunda bilgilendirildiğini söylediği tarihler.
- 3 Aralık 2024: Yoon olağanüstü sıkıyönetim ilan etti ve askerler Ulusal Meclis çevresinde hareket etti.
- Ertesi sabaha kadar: Milletvekillerinin sıkıyönetimi reddetmek için oy kullanmasının ardından hükümet kararı geri çekti.
- Ocak 2025: Yoon, isyanı yönetmekle suçlanarak mahkemeye sevk edildi.
- Nisan 2025: Anayasa Mahkemesi Yoon’un azlini onadı ve görevden alınmasına hükmetti.
Savcılar, başarısız ilan girişiminden sonraki haftalarda üst düzey yardımcılar hakkında suçlamalarda bulundu. Yeni iddianame, olağanüstü yetkilerin kullanılmasıyla ilgili ayrı ceza yargılamalarına bir güvenlik krizi yaratıldığı iddiasını da ekliyor.
Milletvekilleri sıkıyönetimi nasıl durdurdu?
Yoon, 3 Aralık gecesi hükümete devlet karşıtı güçlerin sızdığını söyleyerek olağanüstü sıkıyönetim ilan etti. Ulusal Meclis çevresine asker gönderilmesini emretti; zırhlı araçlar ve askerler önemli noktaları kontrol altına almak üzere harekete geçti.
Üst düzey yetkililer parlamentonun çalışmalarını durdurmaya çalıştı. Buna rağmen milletvekilleri gece boyunca toplanıp kararnameyi reddetmek için oy kullandı. Kriz sırasında sivil toplum kuruluşları meclis binası önünde toplandı.
Meclis yerleşkesi çevresinde konuşlanan askerî birlikler, içeri girerek tutuklama yapmaya yönelmedi. Hükümet sabah olduğunda kararı geri çekti ve olağanüstü hâl uygulamasına yönelik ilk girişim sona erdi.
Güney Kore yasaları, savaş veya ani karışıklık hâlinde sıkıyönetime izin veriyor. Anayasa ayrıca Ulusal Meclis’e bildirim yapılmasını şart koşuyor ve milletvekillerine kararı iptal etme yetkisi veriyor. Milletvekilleri bu yetkiyi 3 Aralık gecesi kullandı.
Yoon, hiçbir zaman askerî yönetim kurmayı amaçlamadığını ısrarla savundu. Demokrasiyi korumak ve muhalefet içindeki devlet karşıtı unsurlar olarak nitelendirdiği yapıları açığa çıkarmak için harekete geçtiğini söylüyor. Savcılar ise asker konuşlandırılmasının iktidarı ele geçirme girişiminin parçası olduğunu öne sürüyor.
İHA uçuşu neden çatışmayı tetikleyebilir?
İHA’ları tespit etmek zor olabilir ve kime ait oldukları tartışma konusu yapılabilir. Alçak irtifada uçan küçük hava araçları radarlardan kaçabilir. Bilgi toplayabilir, elektronik harp yürütebilir veya bildiri dâhil küçük yükler taşıyabilirler.
Pyongyang’ın merkezine yapılacak bir uçuş özellikle ciddi sonuçlar doğurabilir; çünkü Kuzey Kore başkenti üzerindeki bir hava sahası ihlalini egemenliğinin ağır bir ihlali olarak görür. İddia edilen hedeflerin seçimi, operasyonların karşılık verilmesini kışkırtmak üzere tasarlandığı yönündeki savcılık iddiası açısından önem taşıyor.
Aktif çatışmaları 1953’te sona erdiren ateşkes, askerden arındırılmış bir bölge oluşturdu ve iki tarafın da düzenli olarak sınadığı kurallar belirledi. Ardından bir barış antlaşması imzalanmadı. Ateşkes uyarınca askerî hava araçlarının sınır yakınındaki uçuşları sıkı kısıtlamalara tabi.
Güney Kore’nin Pyongyang üzerinde yetkisiz İHA uçuşları bu anlaşmanın ruhuna aykırı olur ve Kuzey Kore tarafından savaş eylemi olarak değerlendirilebilir. Bu nedenle küçük bir insansız hava aracı, çok daha büyük bir çatışmanın başlangıç noktası hâline gelebilir.
İHA gerilimi, Kuzey Kore birliklerinin Güney Kore hava sahasına birkaç İHA gönderdiği Aralık 2022’de de yükselmişti. Küçük araçlardan biri Seul’un dış mahallelerine kadar ulaşmıştı. Güney Kore uyarı ateşi açarak, savaş uçaklarını havalandırarak ve sınırın kuzeyinde kendi keşif uçuşlarını gerçekleştirerek karşılık vermişti.
Bu önceki olaylar, 2024’teki iddia edilen operasyonların neden hassas olduğunu açıklamaya yardımcı oluyor. Bir İHA askerî amaçla kullanılabildiği gibi siyasi bir mesaj da verebilir; bu mesajı alan hükümet güç kullanarak karşılık verebilir.
Kuzey Kore’nin tepkisi ve gerilimin tırmanma riski
Kuzey Kore, Ekim ayındaki iddia edilen uçuşların ardından kara yolu ve demir yolu bağlantılarını kesti ve iki yolu havaya uçurdu. Bu adımlar, doğrudan askerî çatışmayı kışkırtma noktasına varmayan bir öfke gösterisi olarak değerlendirildi.
Kuzey Kore’nin Rusya’ya asker göndermesi ve diğer operasyonel öncelikleri de askerî tepkisinin sınırlı kalmasının olası nedenleri arasında gösterildi. Davada tarif edilen temel tehlike, bir tarafın kışkırtmasının misillemeye, ardından başka bir karşılığa yol açtığı hızlı bir tırmanma döngüsü.
Ulusal Meclis’te görev yapan emekli general Kim Byung joo, iddia edilen uçuşların çok daha tehlikeli bir sonuca yol açabileceği uyarısında bulundu:
“Kuzey Kore’nin askerî karşılık vermemesi büyük şanstı. Olay çatışmaya dönüşebilirdi,” dedi.
Savcılar, böyle bir çatışma olasılığını artırmanın Güney Kore’nin çıkarlarına zarar verdiğini söylüyor. İddialarına göre askerî operasyonlar, ülkeyi silahlı çatışma tehlikesine maruz bırakırken iç siyasi bir karara zemin hazırlamak için kullanıldı.
Taraflardan birinin İHA uçuşları, liderlerin kontrol etmekte zorlanacağı bir misilleme zincirini başlatabilir. Barış antlaşması bulunmayan Kore Yarımadası’nda küçük bir hava aracıyla ilgili kararlar, kısa sürede kuvvetleri seferber etme veya hedef vurma kararlarına dönüşebilir.
Yeni suçlamalar kimlere yöneltildi?
Yoon, Kim Yong hyun ve Yeo In hyung hakkında düşman devlete yardım, görevi kötüye kullanma ve Güney Kore’nin askerî çıkarlarına zarar verme suçlamaları yöneltildi. Eski savunma bakanı Kim ile eski karşı istihbarat şefi Yeo, sıkıyönetim davası nedeniyle zaten tutuklu.
İHA Operasyonları Komutanlığı’na başkanlık eden Kim Yong dae ise kamu görevinin engellenmesi ve sahtecilik dâhil bağlantılı suçlarla itham edildi. Kendisi tutuklanmadı.
Soruşturmacılar, komplo suçlamalarını açık kast tespit ettikleri yetkililerle sınırlı tuttuklarını söylüyor. Alt rütbeli subayların İHA uçuşlarıyla sıkıyönetim ilan etme planı arasında bir bağlantı olduğunu bildiklerine dair kanıt bulamadılar.
Bu ayrım, iddia edilen komplonun odağını üst düzey karar alıcılara yöneltiyor. Soruşturmanın anlatımında operasyonları yürüten subaylar, bunların arkasındaki siyasi amacı bildiği öne sürülen yetkililerden ayrı tutuluyor.
Özel yetkili savcının sözcüsü Park Ji young, iddia edilen amacı ve sonuçlarını şöyle anlattı:
Park, sanıkların “sıkıyönetim ilanına zemin hazırlamak için komplo kurduklarını, silahlı çatışma riskini artırdıklarını ve ulusal askerî çıkarlara zarar verdiklerini” söyledi.
Park ayrıca, notlarda ve operasyon dosyalarında askerî sırlar bulunduğu için bazı bilgilerin gizli tutulduğunu söyledi. Yeo, emre karşı çıkmadığı için pişmanlık duyduğunu belirtti. Yoon’un hukuk ekibi ise eski cumhurbaşkanının uçuşlardan haberdar olduğu iddiasını reddetmeye devam ediyor.
Mahkemelerin karara bağlaması gerekenler
Düşman devlete yardım suçlamasında savcıların, belirli eylemlerin Kuzey Kore’ye fayda sağladığını veya bu amaçla gerçekleştirildiğini göstermesi gerekiyor. Bu nedenle iddia edilen uçuşların amacı ve sonuçları yeni davanın merkezinde yer alıyor.
Savunmanın, iddia edilen kışkırtmaların Pyongyang’ın çıkarına hizmet etmek yerine Güney Kore’nin güvenliğini güçlendirmeyi amaçladığını savunması bekleniyor. Yoon da İHA’ların Kuzey Kore hava sahasına girmesi için emir verdiğini reddediyor.
Ayrı ayaklanma davası, 3 Aralık’taki olağanüstü yetkileri kullanma girişiminde kastı ve emir-komuta zincirini ele alıyor. Hâkimler, Yoon ve yardımcılarının anayasal kurumlara karşı asker hareketlerini koordine edip etmediğini ve kararın demokratik sisteme saldırı niteliği taşıyıp taşımadığını inceleyecek.
Telefon notları, askerî tanıklıklar ve operasyon kayıtları, savcılığın sıkıyönetim ilanının uzun bir planlama döneminin ardından geldiği iddiasıyla ilgili. Mahkemenin, bu delilleri sanıkların inkârları ve neden harekete geçtiklerine ilişkin açıklamalarıyla birlikte değerlendirmesi gerekiyor.
En ağır suçlamalardan mahkûm edilmesi hâlinde Yoon müebbet hapis veya idam cezasıyla karşı karşıya kalabilir. Güney Kore’de idam cezası yasalarda yer alıyor ancak 1997’den bu yana infaz yapılmadı. Ceza, kast, komuta sorumluluğu ve ele geçirilen notların ortaya koyduğu planlamanın kapsamına ilişkin tespitlere bağlı olacak.
Dava neden Güney Kore’nin ötesinde önem taşıyor?
Güney Kore’nin ABD’yle ittifakı, yakın askerî koordinasyona ve silahlı kuvvetler üzerinde sivil denetime dayanıyor. İç siyasi çıkarlar uğruna güvenlik krizi yaratmaya yönelik bir girişimin kanıtlanması, gerilimin tırmanma riski ve savunma planlamasının siyasetle iç içe geçmesi nedeniyle Washington ve Tokyo’da kaygı uyandırır.
Dava, bölgede askerî teknolojinin hızla değiştiği bir dönemde görülüyor. İHA’lar, ucuz sensörler ve hassas silahlar, liderlerin kriz anında karar vermek için sahip oldukları süreyi kısaltabiliyor.
İnsansız bir hava aracı hakkındaki yanlış bir varsayım, askerî seferberliğe ve karşı hamlelere yol açabilir. Kore Yarımadası’nda iki hükümet kâğıt üzerinde hâlâ düşman ve halk dönem dönem yaşanan gerilimlerle yaşıyor. İddia edilen plan, ülke içinde olağanüstü yetkiler elde etmek için mevcut gerilimi kullanmayı amaçlamıştı.
14 Kasım 2025 itibarıyla yeni iddianame, Yoon’un başarısız ilan girişiminin ardından açılan ceza davalarına yenisini ekliyor. Mahkemelerin artık sanıkların iddia edilen İHA operasyonları ve sıkıyönetim uygulama girişimindeki sorumluluğunu belirlemesi gerekiyor.
Özet
- Yoon Suk Yeol, sıkıyönetim ilanına zemin oluşturmak amacıyla İHA’larla kışkırtma girişiminde bulunduğu iddiasıyla suçlandı.
- Yeni suçlamalar arasında düşman devlete yardım, görevi kötüye kullanma ve Güney Kore’nin askerî çıkarlarına zarar verme bulunuyor.
- Eski savunma bakanı Kim Yong hyun ve eski karşı istihbarat şefi Yeo In hyung da aynı yeni suçlamalarla karşı karşıya.
- Savcılar, Ekim ve Kasım 2024’teki iddia edilen uçuşları olağanüstü hâl planlarına bağlayan telefon notlarına ve askerî muhbirlerin ifadelerine dayanıyor.
- Kuzey Kore, Güney’i Ekim ayında üç kez İHA’yla bildiri bırakmakla suçladı ve daha sonra kara yolu ile demir yolu bağlantılarını kesti.
- Milletvekilleri Yoon’un 3 Aralık 2024’te ilan ettiği sıkıyönetimi reddetti; hükümet kararı sabaha karşı geri çekti.
- Anayasa Mahkemesi Nisan 2025’te Yoon’u görevden aldı. Yoon, İHA’ların Kuzey Kore hava sahasına girmesi talimatını verdiğini veya ayaklanmaya teşebbüs ettiğini reddediyor.
- İHA Operasyonları Komutanlığı Başkanı Kim Yong dae bağlantılı suçlarla itham edildi ancak tutuklanmadı.
- Soruşturmacılar, alt rütbeli subayların uçuşlarla sıkıyönetim planları arasında bağlantı olduğunu bildiğine dair kanıt bulamadı.
- Ayrı ayaklanma davasında müebbet hapis veya idam cezası verilebilir.






