Uydu Görüntüleri Yığınağın Boyutunu Ortaya Koyarken Çin Füze Fabrikalarını ve Üslerini Genişletiyor

10 dakikalık okuma
Uydu Görüntüleri Yığınağın Boyutunu Ortaya Koyarken Çin Füze Fabrikalarını ve Üslerini Genişletiyor

Çin'in füze ağı genelinde inşaat sürüyor

Çin, beş yıl süren genişleme sırasında füze fabrikaları, araştırma merkezleri, test sahaları ve askerî tesislerden oluşan ağı genelinde 21 milyon fit kareden fazla kapalı alan ekledi. Uydu görüntülerinin, haritaların ve resmî duyuruların incelenmesi, 2020 başından 2025 sonuna uzanan karşılaştırmada bilinen veya füze faaliyetleriyle bağlantılı olduğundan şüphelenilen 136 tesisin ve Roket Kuvvetleri konumunun yüzde 60'ından fazlasında büyüme olduğunu ortaya koydu.

İçindekiler
  1. Çin'in füze ağı genelinde inşaat sürüyor
  2. Uydu görüntüleri neyi ortaya koyuyor?
  3. Gizli tesisler nasıl tespit ediliyor?
  4. Tayvan çevresinde füzeler neden önemli?
  5. Daha küçük bir başlangıçtan büyüyen nükleer cephanelik
  6. Yumen ve Hami ne gösteriyor?
  7. DF 26 ve önlenmesi daha zor silahlar
  8. Bütçeler ve önleyici füzeleri yenileme baskısı
  9. Yolsuzlukla mücadele soruşturmaları Roket Kuvvetleri'ni aksatıyor
  10. Hindistan ve bölge nasıl karşılık veriyor?
  11. Özet

İnşaatın kapladığı alan, büyük bir sanayi bölgesinin büyüklüğüne ulaşıyor. Füze üretimiyle bağlantılı 99 tesisin 65'i genişledi. Çin Halk Kurtuluş Ordusu Roket Kuvvetleri'ne ait 37 üssün 22'si büyüdü. Roket Kuvvetleri, Çin'in nükleer ve konvansiyonel balistik füzelerini işletiyor.

Bu rakamlar, incelenen 136 konumun 87'sinde, yani yaklaşık yüzde 64'ünde inşaat yapıldığını gösteriyor. Hem üretim tesisleri hem de operasyonel üsler büyüyor; böylece yığınak, füzelerin geliştirildiği ve monte edildiği yerlerden konuşlandırılmalarını destekleyen tesislere kadar yayılıyor.

ABD Savunma Bakanlığı'nın yakın tarihli bir tahminine göre Roket Kuvvetleri, 2020 ile 2024 arasında füze envanterini yaklaşık yüzde 50 artırdı. Fabrikaların genişlemesi, Pekin'in Batı Pasifik'teki askerî kuvvetleri tehdit etme veya caydırma, Tayvan çevresine müdahaleyi zorlaştırma ve Çin kıyılarına yakın faaliyet göstermenin maliyetini artırma kapasitesini güçlendiriyor.

Şi Cinping, 2012'de Çin silahlı kuvvetlerini dünya çapında bir orduya dönüştürme hedefini ortaya koydu. Savunma harcamaları istikrarlı biçimde arttı ve bu modernleşme çabasında füzeler merkezi bir yer tuttu.

Pacific Forum'da görev yapan eski NATO silahların kontrolü direktörü William Alberque, genişlemeyi daha kapsamlı bir askerî rekabetin parçası olarak nitelendirdi.

Yeni bir silahlanma yarışının ilk aşamalarındayız.

Reklam

Uydu görüntüleri neyi ortaya koyuyor?

Uydu görüntülerinde yeni fabrika kuleleri, uzun montaj hangarları, derin toprak setler ve itici yakıtlar ile patlayıcılarda kullanılan enerjik maddelerin işlenmesiyle bağlantılı sığınaklar görülüyor. Birkaç konumda açık asfalt alanlarda füze bölümleri, destek araçları ve fırlatmalarla bağlantılı ekipmanlar seçilebiliyor.

Birçok binanın çevresinde kalın patlama duvarları ve toprak yığınları bulunuyor. Bu yapılar, patlamanın etkilerini sınırlamaya yardımcı oluyor ve patlayıcı maddelerle çalışmanın gerektirdiği güvenlik önlemlerini yansıtıyor.

Çin'in genişleyen tesisleri çok farklı ortamlarda yer alıyor. Bazıları büyük şehirlerin içinde. Diğerleri ise sınırlı kara yolu erişiminin ve çevredeki arazinin doğal örtü sağladığı vadilerde bulunuyor. Demir yollarına bağlı sanayi tesisleri, test düzenekleri ve depolar için kırsal araziler açılmış, köyler taşınmış.

Birçok konum, Çin Havacılık ve Uzay Bilimi ve Teknolojisi Şirketi ile Çin Havacılık ve Uzay Bilimi ve Sanayisi Şirketi'yle bağlantılı. Bu iki devlete ait sanayi grubu, Halk Kurtuluş Ordusu genelinde roket ve füze tedarik ediyor. Mülkiyet kayıtları, tedarikçi duyuruları ve ihale ilanları, aksi hâlde sıradan görünebilecek fabrikaları hassas silah programlarıyla ilişkilendirmeye yardımcı oluyor.

Gizli tesisler nasıl tespit ediliyor?

Analistler, yalnızca bir binanın görünüşüne dayanmak yerine çeşitli özelliklerin bir arada bulunup bulunmadığına bakarak şüpheli füze tesislerini belirliyor. Çift çevre çitleri, sık güvenlik kontrol noktaları, üstü kapalı test bölmeleri ve patlama bariyerleri fiziksel ipuçları arasında yer alıyor.

Diğer işaretler arasında izleme testlerinde kullanılan sahte cisimler, kısa demir yolu kolları ve olağandışı ısı izleri bulunuyor. Bu özelliklerin bilinen bir savunma yerleşkesinin yakınında yoğunlaşması, bir konumun füze çalışmalarıyla ilişkili olma olasılığını artırıyor.

Uydu görüntülerinin karşılaştırılmasına resmî duyurular ve sanayi kayıtları da ek bir katman sağlıyor. Görüntüler binaların ve yolların nerelerde ortaya çıktığını gösterirken belgeler, bunları kullanan kuruluşları ve tesislerde yürütülen çalışmaların türünü belirlemeye yardımcı oluyor. Genişletilen tesislerin nihai üretim kapasitesi açıklanmadı.

Reklam

Tayvan çevresinde füzeler neden önemli?

Pekin'in füze stratejisi hız, menzil ve yüksek sayıları bir araya getiriyor. Balistik ve seyir füzeleri, Çin'e yakın denizleri çevreleyen ilk ada zinciri boyunca hava üslerini, limanları ve lojistik merkezlerini tehdit edebilir.

Bu yaklaşım genellikle erişimi engelleme ve alanı inkâr etme, kısaca A2AD olarak adlandırılıyor. Basitçe ifade etmek gerekirse, rakibin bir bölgeye girmesini zorlaştırıp orada faaliyet göstermesini tehlikeli hâle getirmek anlamına geliyor. Tayvan ve Doğu Çin Denizi çevresinde amaç, uçak gemileriyle bombardıman uçaklarını daha uzağa itmek, aynı zamanda dayandıkları üsleri ve ikmal güzergâhlarını tehdit etmek.

Son dönemdeki savaşlar, büyük saldırılarda farklı silahları bir arada kullanmanın değerini pekiştirdi. Rusya, savunma tarafını pahalı önleyici füzelerini harcamaya zorlamak için düşük maliyetli insansız hava araçları ve yoğun roket saldırıları kullandı; ardından daha ağır füze salvoları düzenledi. Çin askerî dergilerinde de benzer bir sayı ve hassasiyet bileşimi savunuldu.

Bu yaklaşıma göre daha ucuz sistem dalgaları radarları kör etmeye ve hava savunmalarının mühimmatını tüketmeye çalışacak. Ardından daha gelişmiş balistik füzeler, savunmada açılan gediklerden geçerek hedeflerini vurabilecek.

Füze konuşlandırmalarını takip eden CNA araştırmacısı Decker Eveleth, Tayvan'ın altyapısına yönelik saldırıların dışarıdan yardım ulaştırılmasını nasıl engelleyebileceğini anlattı.

Çin, ABD'nin veya müttefiklerinin herhangi bir yardım göndermesini engellemek için Tayvan'ın limanlarını, helikopter pistlerini ve ikmal üslerini hedef almayı planlıyor.

Bu nedenle ABD ve ortakları birbiriyle bağlantılı iki görevle karşı karşıya kalacak: ileri üsleri tekrarlanan saldırılara karşı korumak ve uzun ikmal hatlarını işler durumda tutmak. Fabrika üretimi de bu askerî hesabın bir parçası. Daha fazla füzeyi daha hızlı ve daha düşük maliyetle üretebilen bir ülke, uzun süreli bir çatışmada avantaj kazanıyor.

Daha küçük bir başlangıçtan büyüyen nükleer cephanelik

Uzmanlar, Çin'in 2025'te yaklaşık 600 nükleer savaş başlığına sahip olduğunu tahmin ediyor. Cephaneliği ABD ve Rusya'nınkinden çok daha küçük olsa da diğer tüm nükleer devletlerinkinden daha hızlı büyüyor.

Çin'in nükleer stoku 2023'ten bu yana yılda yaklaşık 100 savaş başlığı arttı. Pentagon, toplam sayının 2030'a kadar 1.000'i aşabileceğini öngörüyor. Bu düzeye ulaşılması, 2025 için tahmin edilen sayıya 400'den fazla savaş başlığı eklenmesi anlamına gelecek.

Reklam

Nihai sayı birkaç pratik karara bağlı: Yeni füze silolarından kaçına silah yerleştirileceği, her füzeye kaç savaş başlığı atanacağı ve Çin'in ne kadar fisil madde üreteceği. Fisil madde, nükleer silahın patlayıcı gücünden sorumlu tepkimeyi sürdüren malzemedir.

Çin, çatışmada nükleer silahları ilk kullanan ülke olmayacağı anlamına gelen ilk kullanmama politikasını izlediğini söylüyor. Ayrıca savaş başlıklarını genellikle fırlatıcılardan ayrı depoluyor.

Askerî eğitimlerde artık daha hızlı fırlatma hazırlığına, daha iyi erken uyarıya ve saldırıdan sağ çıkabilecek kuvvetlere daha fazla ağırlık veriliyor. Bu hazırlıklar, karayolu ve demir yoluyla taşınan füzelerin yanı sıra sabit silolardaki füzeleri de kapsıyor.

Yumen ve Hami ne gösteriyor?

Gansu eyaletindeki Yumen'de ve Sincan'daki Hami yakınlarında bulunan büyük füze sahaları ilk kez 2021'de tespit edildi. Bu sahalar, katı yakıtlı kıtalararası balistik füzeler için yüzlerce silo inşa edildiğine işaret ediyor. Bu füzeler kıtalar arasında uçmak üzere tasarlanıyor.

Kamuya açık araştırmalar, tamamlandığında bu sahalarda 300'den fazla silo bulunabileceğini değerlendiriyor. Amerikan Bilim İnsanları Federasyonu, her iki konuma ilişkin teknik analizler ve ayrıntılı uydu görüntüsü karşılaştırmaları yayımladı. Bunlar arasında ikinci silo sahasına ilişkin bilgilendirme notu da yer alıyor.

Sahaların düzeni, eşit aralıklarla yerleştirilmiş fırlatma noktaları ve kapsamlı destek yollarıyla eski eğitim alanlarını andırıyor. Katı yakıtlı füzeler uzun süre fırlatma tüplerinde tutulabiliyor ve kısa sürede ateşlenebiliyor.

Siloların bir bölümünün bile alarm durumuna geçirilmesi, rakibin hesaba katması gereken fırlatma pozisyonlarının sayısını artırır. Daha geniş bir ağ, Çin'in füze kuvvetlerini tek bir saldırıyla imha etme girişimini zorlaştırır ve bazı silahların saldırıdan sağ çıkma olasılığını yükseltir.

Genişlemenin başlıca tarihleri, sanayi inşaatı ile nükleer alandaki gelişmelerin nasıl birlikte ilerlediğini gösteriyor:

  • 2012: Şi Cinping, dünya çapında bir ordu kurma hedefini belirledi.
  • 2020 başından 2025 sonuna: Uydu görüntülerinin karşılaştırılması, incelenen 136 konumun yüzde 60'ından fazlasında genişleme olduğunu ortaya koydu.
  • 2020-2024: ABD Savunma Bakanlığı, Roket Kuvvetleri'nin füze envanterinin yaklaşık yüzde 50 büyüdüğünü tahmin etti.
  • 2021: Yumen'deki ve Hami yakınlarındaki büyük silo sahaları ilk kez tespit edildi.
  • 2023'ten bu yana: Çin'in nükleer stoku yılda yaklaşık 100 savaş başlığı arttı.
  • 2030: Pentagon, Çin'in nükleer cephaneliğinin 1.000 savaş başlığını aşabileceğini öngörüyor.
Reklam

DF 26 ve önlenmesi daha zor silahlar

Pekin çevresinde ve diğer eyaletlerde füze üretimi için genişletilen tesislerde, karayolu taşıtlarıyla taşınan ve orta menzilli olduğu belirtilen DF 26 da üretiliyor. Konvansiyonel veya nükleer bir başlık taşıyabilen füze, bu silaha “Guam katili” lakabını kazandıran ABD toprağı Guam'a ulaşabiliyor.

Çin, DF 26'yı gemilere ve karadaki hedeflere yönelik saldırılar için tanıtıyor. Füzenin uçuş profilleri, son yaklaşma sırasında manevra yapabildiğine işaret ediyor. Bu hareket, füzenin istikrarlı bir rota izlemesini bekleyen savunma sistemlerinin onu önlemesini zorlaştırıyor.

Yeni bir varyant olan DF 26D, hipersonik süzülme aracıyla tanıtıldı. Bu tür bir araç önce yüksek irtifaya çıkarılıyor, ardından taşıyıcıdan ayrılıp değişen bir rota boyunca atmosferde çok yüksek hızla ilerliyor.

Geleneksel balistik füze, itiş aşamasının ardından büyük ölçüde kavisli bir yörünge izler. Süzülme aracının değişken rotası, sonraki hareketlerini öngörmeyi zorlaştırarak hem takibi hem de önlenmesini güçleştirebilir. Yeni silo sahaları ve katı yakıtlı kıtalararası füzelerle birlikte bu programlar, artan üretimin kriz sırasında askerî planlamayı nasıl etkileyebileceğini gösteriyor.

Bütçeler ve önleyici füzeleri yenileme baskısı

Pekin, 2025 başında açıkladığı savunma bütçesini yüzde 7,2 artırarak yaklaşık 245 milyar dolara çıkardı. Bu, aynı hızda artışın üst üste dördüncü yılı oldu. Bağımsız analistler, açıklanan bütçe dışındaki harcamalar da hesaba katıldığında gerçek askerî harcamaların daha yüksek olduğunu düşünüyor.

Füzelere verilen öncelik, fabrika inşaatlarının ölçeğinde ve test sahalarındaki ekipman denemelerinin hızında görülüyor. Binalar, montaj hatları, test tesisleri ve konuşlandırma üsleri, harcamaları kullanılabilir silahlara dönüştürme kapasitesini destekliyor.

Üretim denkleminin diğer tarafında ise ABD baskıyla karşı karşıya. Ortak ülkelere yapılan kapsamlı sevkiyatların ardından bazı gelişmiş önleyici füzelerin stokları daraldı. Operasyonel ihtiyaçlar, yüksek irtifadaki balistik tehditlere karşı savunma sağlayan Terminal Yüksek İrtifa Alan Savunması (THAAD) önleyici füzelerinin envanterinin bir kısmını şimdiden tüketti.

Washington, üretim hatlarını genişletmek için milyarlarca dolarlık bir sözleşme de dâhil olmak üzere sanayi üretimini artırmaya yönelik anlaşmalar yaptı. Buna rağmen her önleyici füzenin maliyeti milyonlarca doları buluyor ve üretimi aylar sürüyor. Bu nedenle tekrarlanan saldırılar hem hemen kullanılabilecek silahlar hem de bunların yerini alması beklenen fabrikalar üzerinde baskı yaratabilir.

Reklam

Yolsuzlukla mücadele soruşturmaları Roket Kuvvetleri'ni aksatıyor

Roket Kuvvetleri'nin genişlemesi kapsamlı bir yolsuzlukla mücadele kampanyasıyla aynı dönemde yaşandı. Birkaç üst düzey subay ve tedarik yöneticisi görevden alındı; soruşturmalar yeni füzeleri test etmekten ve hizmete kabul etmekten sorumlu birliklere kadar uzandı.

Bu soruşturmalar, kalite kontrolü, depolama uygulamaları ve silah performansına ilişkin raporların doğruluğu konusunda kaygılara yol açtı. Test ve kabul prosedürleri, birlikler ekipmana güvenmeden önce askerî gereklilikleri karşılayıp karşılamadığını belirlediği için önem taşıyor.

Siyasi kampanyalar yolsuzlukları ortaya çıkarabilir ve usulsüzlükleri caydırabilir. Ancak yöneticilerin değiştirilmesi ve sözleşmelerin gözden geçirilmesi sırasında programları aksatabilir, kararları yavaşlatabilir ve teslimatları geciktirebilir.

İnşaatın ölçeği, daha kapsamlı sanayi programının sürdüğüne işaret ediyor. Personel değişiklikleri ve sözleşme incelemeleri münferit tesislerde ve kuruluşlarda devam ederken yerel gecikmeler yaşanması olası.

Hindistan ve bölge nasıl karşılık veriyor?

Hindistan, Çin'in füze kapasitesindeki genişlemeyi giderek artan bir kaygıyla izliyor. Çin birlikleri Tibet Platosu ve Sincan'da kısa ve orta menzilli füzeler konuşlandırmış durumda. Daha yüksek fabrika kapasitesi, bu kuvvetlerin daha sık rotasyonunu ve isabet kabiliyeti daha yüksek yeni varyantları destekleyebilir.

Yeni Delhi, Agni ve Pralay füzeleri ile Akash NG hava savunması dâhil kendi silahlarını modernize ederken ortaklarıyla iş birliğini de derinleştiriyor. Bu nedenle Çin'in üretimindeki artış, Tayvan üzerindeki olası bir çatışmanın ötesinde önem taşıyor.

Japonya, Avustralya ve Güneydoğu Asya ülkeleri dağınık üsler, daha uzun menzilli sensörler ve kesintilere dayanabilecek ikmal hatları için yatırım yapıyor. Askerî varlıkları daha fazla konuma yaymak, herhangi bir tesise bağımlılığı azaltırken güçlü lojistik, tekrarlanan saldırılar sırasında kuvvetlerin ikmalini sürdürmeye yardımcı oluyor.

Tayvan, hedefleme stratejisinde öne çıkan acil sorunla karşı karşıya: Yardım ulaşana kadar limanları ve havaalanlarını işler durumda tutarken ilk füze salvolarından sağ çıkmak. Bölge genelinde genişleyen Çin sanayi ağı, saldırı altında operasyonları sürdürebilme kapasitesini planlamanın temel meselelerinden biri hâline getiriyor.

Özet

  • 2020 başından 2025 sonuna uzanan karşılaştırmada bilinen veya füze faaliyetleriyle bağlantılı olduğundan şüphelenilen 136 tesisin ve Roket Kuvvetleri konumunun yüzde 60'ından fazlası genişledi.
  • Eklenen kapalı alan 21 milyon fit kareyi aştı; 99 üretim tesisinin 65'inde ve 37 Roket Kuvvetleri üssünün 22'sinde büyüme kaydedildi.
  • ABD Savunma Bakanlığı, Roket Kuvvetleri'nin füze envanterinin 2020-2024 arasında yaklaşık yüzde 50 arttığını tahmin etti.
  • Pekin'in füze stratejisi, dış güçleri Tayvan'dan daha uzakta tutmayı ve bu güçleri destekleyen üslerle ikmal güzergâhlarını tehdit etmeyi amaçlıyor.
  • Çin'in 2025'te yaklaşık 600 nükleer savaş başlığı bulunuyor. Pentagon, toplam sayının 2030'a kadar 1.000'i aşabileceğini öngörüyor.
  • Yumen ve Hami sahaları tamamlandığında 300'den fazla silo içerebilir. DF 26 üretimi ve tanıtılan DF 26D ise füze kapasitesindeki yeni gelişmelere işaret ediyor.
  • Çin'in 2025'te açıkladığı savunma bütçesi yüzde 7,2 artarak yaklaşık 245 milyar dolara çıktı. ABD ise gelişmiş önleyici füze stoklarını yenilemek için çalışıyor.
  • Yolsuzlukla mücadele soruşturmaları, inşaat sürerken bazı teslimatları geciktirebilir. Hindistan ve bölgedeki diğer ülkeler silahlarını, savunmalarını, üslerini ve ikmal ağlarını güçlendiriyor.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir