Güney Kore, Ebeveynlerin Anaokullarının Kapatılmasına Karşı Çıktığı Bir Dönemde Erken Yaşta İngilizce Derslerine Sınır Getirmeyi Değerlendiriyor

12 dakikalık okuma
Güney Kore, Ebeveynlerin Anaokullarının Kapatılmasına Karşı Çıktığı Bir Dönemde Erken Yaşta İngilizce Derslerine Sınır Getirmeyi Değerlendiriyor

40 dakikalık sınır okul öncesi İngilizce eğitimini yeniden şekillendirebilir

Güney Koreli milletvekilleri, 36 aydan küçük çocuklara yönelik belirli akademik dersleri yasaklayacak ve 3 ila 7 yaşındaki çocuklara verilen eğitimi günde 40 dakikayla sınırlayacak bir yasa tasarısını değerlendiriyor. Öneri, yaygın olarak İngilizce anaokulları diye bilinen İngilizce yoğunlaştırılmış eğitim kurumlarının kapanmasına yol açabilir; çocukluk stresi, aile harcamaları ve ebeveyn tercihleri üzerine bir tartışmayı da tetikleyebilir.

İçindekiler
  1. 40 dakikalık sınır okul öncesi İngilizce eğitimini yeniden şekillendirebilir
  2. İngilizce anaokulları neden aksama riskiyle karşı karşıya?
  3. Giriş sınavları rekabeti erken çocukluk dönemine taşıyor
  4. Önerilen kısıtlamalar neleri kapsayacak?
  5. Destekçiler çocukların ihtiyaçlarına ve hane giderlerine dikkat çekiyor
  6. Ebeveynler seçeneklerin azalmasından ve eğitim uçurumunun büyümesinden endişeli
  7. Önceki kısıtlamalar hukuki ve siyasi tartışmaya yön veriyor
  8. Aileler neden bu kadar erken başlama baskısı hissediyor?
  9. Bakanlık mevzuatın yanı sıra denetim çalışmalarını da yürütüyor
  10. Dile maruz kalmakla akademik baskı aynı şey değil
  11. Milletvekilleri sınırların nerede olacağına karar vermeli
  12. Kısaca

Milletvekili Kang Kyung sook ve dokuz milletvekili daha, Özel Öğretim Kurumlarının ve Ders Dışı Derslerin Kuruluşu ve İşletilmesi Hakkında Kanun'da değişiklik öngören tasarıyı sundu. Tasarı, hem özel kurumları hem de özel öğretmenleri kapsayarak sınavlara hazırlık veya küreselleşme amacı taşıyan akademik eğitimi hedef alıyor. Bölgesel eğitim müdürleri, ihlaller karşısında dersleri durdurma, faaliyetleri kapatma veya ruhsatları iptal etme kararı verebilecek.

10 Ekim 2025 itibarıyla tasarı parlamentonun eğitim komitesinde görüşülmüş ve daha ayrıntılı inceleme için havale edilmişti. Henüz yasalaşmamıştı. Parlamentoda görüşülmesinden önceki kamuoyu görüşü sürecinde 10 binden fazla yorum sunuldu; bunların yalnızca küçük bir bölümü tasarıyı destekliyordu.

Eğitim Bakanlığının son anket döneminde, 7 yaşından küçük çocukların yüzde 47,6'sının bir tür özel eğitim aldığı ve katılımın çocuklar büyüdükçe belirgin biçimde arttığı görüldü. Ayrı bir hükümet verisine göre 2025'te özel eğitime yapılan toplam harcama 32,5 trilyon wona ulaştı. Tasarıyı destekleyenler, çocukların ve hane bütçelerinin üzerindeki baskıyı azaltmak için acil adım atılması gerektiğini düşünüyor. Karşı çıkanlar ise kısıtlamaların erişilebilir seçenekleri ortadan kaldırırken varlıklı ailelerin başka seçeneklere ödeme yapmayı sürdürebileceğinden endişe ediyor.

İngilizce anaokulları neden aksama riskiyle karşı karşıya?

İngilizce anaokulları, Erken Çocukluk Eğitimi Yasası'na tabi anaokulları değil, özel öğretim kurumlarıdır. Yaygın olarak kullanılan adları bu hukuki farkı gölgeleyebilir. Çocuk bakımını İngilizce yoğunlaştırılmış eğitimle birleştiren bu kurumlar genellikle tam gün programlar sunar ve ücretleri sıradan anaokulları veya kreşlerden çok daha yüksektir.

Çocuklar, şarkılar, kitaplar ve yapılandırılmış etkinliklerle İngilizcenin kullanıldığı sınıflarda saatler geçiriyor. Kurumlar bu programları iki dilde akıcılığa ve ilerleyen yıllarda okul başarısına giden erken bir yol olarak tanıtıyor. Eğitim statüsünün önem taşıdığı mahallelerde talep özellikle belirgin; ücretler ise eğitime erişimde eşitsizlikten kaygı duyanların eleştirilerine yol açıyor.

Reklam

Çocuğunu özel bir anaokulundan İngilizce yoğunlaştırılmış eğitim programına alan Seullu Hwang, bazı ailelerin maddi yükü neden kabul ettiğini anlattı.

Ücret neredeyse beş kat daha yüksek olsa da İngilizce anaokullarını hâlâ tavsiye ediyorum.

Tasarının kapsadığı akademik eğitim için getirilecek günlük 40 dakikalık üst sınır, bu kurumların işleyişini zorlayabilir. Kurumların cazibesi kısmen çocukların günün büyük bölümünde İngilizce kullanmasına dayanıyor. Bu nedenle belirli etkinliklerin kısıtlama kapsamına girip girmediği, mevcut programların sunulmaya devam edilip edilemeyeceğini belirleyecek.

Giriş sınavları rekabeti erken çocukluk dönemine taşıyor

Kurumlarda yer bulma yarışı, daha büyük yaştaki öğrencilerle özdeşleşen sınav kültürünü andıran kabul uygulamalarını beraberinde getirdi. Ebeveynler, 5 ila 7 yaşındaki çocuklara yönelik seviye belirleme sınavlarından ve başvuruları elemek için yapılan görüşmelerden söz ediyor. Bazı aileler çocuklarını kabul sürecine hazırlamak için daha bebeklik döneminde özel ders arıyor.

4 yaşındakiler için kullanılan “gosi” ifadesi, ebeveynlerin bu erken rekabete duyduğu tepkiyi yansıtıyor. “Gosi”, kamu görevine alımla ilişkilendirilen zorlu sınav geleneğine verilen ad. Okul öncesi çocuklar için kullanıldığında, çocukların örgün eğitime başlamadan önce seçilmek için hazırlanmaları gerektiği hissini anlatıyor.

Eğitim Bakanlığı ülke genelinde giriş sınavı yapan 23 kurum belirledi ve bu kurumları sınavlar yerine danışma görüşmeleri veya kura yöntemine geçmeye çağırdı. Eleştirmenler, okula kayıt öncesi sınav uygulayan çok daha fazla kurum bulunduğunu gösteren anketlere işaret ederek bu sayının uygulamanın boyutunu olduğundan küçük gösterdiğini söylüyor.

Bakanlığın tavsiyesi tek başına yaptırım gücüne sahip değil. Denetimler, sınavlara yönelik reklamları ele alabilir; ancak ebeveynler, resmî olmayan eleme uygulamalarının yaygınlığını koruduğunu bildiriyor. Kabulün önceden edinilmiş İngilizce becerilerine bağlı olduğuna inanan aileler açısından, kurum kabul prosedürünü değiştirdiğini açıklasa bile derslere erken başlama teşviki sürüyor.

Önerilen kısıtlamalar neleri kapsayacak?

Tasarı, temel sınırı 36 ay olarak belirliyor. Bu yaşın altındaki çocuklara, sınavlara hazırlık veya küreselleşme amacı taşıyan akademik derslerin verilmesi yasaklanacak. 3 ila 7 yaşındaki çocuklar için bu tür eğitim günde 40 dakikayla sınırlandırılacak.

Kâr amacıyla faaliyet gösteren kurumların yanı sıra özel öğretmenler de kapsamda olacak. Böylece öneri, İngilizce anaokulu adını kullanan işletmelerin ötesine geçiyor. Bölgesel eğitim yetkilileri ihlal tespit etmeleri hâlinde dersleri durdurma, faaliyetleri kapatma veya ruhsatları iptal etme yetkisine sahip olacak.

Reklam

Tasarıyı destekleyenler, daha oyun çağındaki çocuklara yönelik sınav ve kabul hazırlığı odaklı yoğun programların cazibesini azaltmak istiyor. Ayrıca erken eğitimde oyuna ve çocukların gelişimine uygun etkinliklere daha fazla yer verilmesini ve hızla büyüyen özel eğitim piyasasının daha sıkı denetlenmesini savunuyorlar.

“Akademik ders”, “sınava hazırlık” ve “küreselleşme” ifadelerinin uygulamada açıklığa kavuşturulması gerekecek. Düzenleyicilerin, İngilizce içeren oyunlar da dâhil olmak üzere izin verilen etkinliklerle kısıtlama kapsamındaki eğitimi birbirinden ayırması gerekecek. Bu tanımlar, hem ailelerin hangi hizmetleri satın alabileceğini hem de kurumların çocukların günlük programını nasıl düzenleyeceğini etkileyecek.

Destekçiler çocukların ihtiyaçlarına ve hane giderlerine dikkat çekiyor

Erken çocukluk uzmanları ve çok sayıda öğretmen, örgün akademik İngilizce derslerinin çok küçük çocukların öğrenme biçimine uygun olmadığını savunuyor. Uzun süreli derslerin oyunun ve sosyal gelişimin yerini alırken çocuklar ve ebeveynler üzerindeki stresi artırmasından endişe ediyorlar.

Sivil toplum kuruluşlarından birinin yaptığı ankete katılan erken çocukluk eğitimcilerinin büyük bir bölümü, küçük çocuklara özel eğitim verilmesine karşı çıktı. Kısıtlamaları destekleyenler, bu programlardaki eğitmen niteliklerinin tutarsız olmasına ve standartlaştırılmış müfredat bulunmamasına da dikkat çekiyor. Tasarıyı hem eğitim baskısına hem de denetimdeki eksikliklere yanıt olarak görüyorlar.

Milletvekili Kang'ın ofisinden bir yetkili, öneriyi hanelerin özel eğitime yaptığı harcamaların büyüklüğüyle ilişkilendirdi.

Bu tür harcamaların ulusal savunma bütçesinin yarısını aştığı bir ortamda, Meclisin bu maliyetlerle boğuşan ebeveynlere yardımcı olacak yollar bulması gerekiyor.

Destekçiler, örgün İngilizce eğitiminin daha uzun vadeli sonuçlara zarar vermeden ilkokulda başlayabileceğini savunuyor. Ailelerin erken avantaj elde etmek için pahalı bir yarışa girmesine gerek kalmadan çocukların evde veya yaşadıkları çevredeki etkinlikler aracılığıyla İngilizceyle karşılaşabileceğini söylüyorlar.

Mali yük yalnızca bireysel öğrenim ücretlerinden ibaret değil. Ebeveynler, başka çocukların ücretli derslerle ilerlediğine inandıklarında, maliyeti karşılamakta zorlansalar bile benzer eğitime para harcama baskısı hissedebilir. Destekçiler, kısıtlamaların bu baskıyı azaltmasını umuyor.

Ebeveynler seçeneklerin azalmasından ve eğitim uçurumunun büyümesinden endişeli

Tasarıya karşı çıkanlar, öneriyi aile kararlarına yönelik aşırı devlet müdahalesi olarak nitelendiriyor. Ebeveynler erken yaşta İngilizceyle tanışmayı istemeleri için çeşitli nedenler sıralıyor: ilerleyen okul yıllarındaki baskıyı azaltmak, çok kültürlü ailelerdeki çocukları desteklemek ve yapılandırılmış bakımı dil öğrenimiyle birleştirmek.

Birçok kişi, makul fiyatlı yasal seçeneklerin ortadan kalkmasının talebi daha pahalı alternatiflere yönelteceğinden endişe ediyor. Özel öğretmen veya küçük grup derslerinin ücretini karşılayabilen aileler erişimi sürdürebilirken diğerleri şu anda kullandıkları programlardan mahrum kalabilir.

Reklam

İki çocuğunu yerel programlara gönderen Gimpo'da yaşayan bir anne, erişimdeki eşitsizlikle ilgili kaygısını dile getirdi.

Bu, zenginlerle yoksullar arasındaki eğitim uçurumunu daha da büyütebilir. Yasağın çoğu ailenin erişimini kısıtlayıp varlıklıları etkilememesi ironik olur.

Ebeveynler, hizmet sağlayıcıların yeni koşullara uyum sağlamasını da bekliyor. Bazıları daha küçük özel ders gruplarının oluşacağını öngörürken diğerleri benzer eğitimi sürdürüp programlarını oyun odaklı diye tanıtacaklarını düşünüyor. İşletme adlarının veya pazarlama yöntemlerinin değişmesi, aileleri daha az görünür kanallardan aynı rekabetle karşı karşıya bırakabilir.

Bu nedenle anlaşmazlık, eşitsizliği hangi politikanın azaltacağıyla da ilgili. Destekçiler, çok erken başlayan ve maliyetli olan yarışı frenlemek istiyor. Karşı çıkanlar ise yerleşik hizmet sağlayıcıların kısıtlanmasının geriye kalan seçenekleri sıradan haneler için daha da pahalı hâle getireceğinden korkuyor.

Önceki kısıtlamalar hukuki ve siyasi tartışmaya yön veriyor

Güney Kore'nin özel eğitime yönelik denetim deneyimi, mevcut öneri için hukuki bir zemin oluşturuyor. 1980'de getirilen kapsamlı özel ders yasağı, 2000 yılında Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edildi. Mahkeme, devlet müdahalesinin sınırlarını ve ebeveynlerin isteklerine alan bırakılması gerektiğini vurguladı.

Yeni tasarıyı izleyen hukukçular, nihai kısıtlamaların fazla kapsamlı veya muğlak tanımlanması durumunda bu ilkelerin itirazlara dayanak oluşturabileceğini söylüyor. Bu nedenle önerilen yaş sınırları ve ders süresi üst sınırı, devletin özel eğitime müdahalesinin yol açtığı anayasal meselelerle birlikte değerlendirilmeli.

Erken yaşta İngilizce eğitimini sınırlamaya yönelik daha yakın tarihli bir girişim de tepkiyle karşılaşmıştı. Hükümetin 2018'de devlet anaokulları ve kreşlerde İngilizce derslerini kısıtlama girişimi, ebeveynlerin güçlü muhalefeti üzerine ertelenirken talep özel eğitim kurumlarına yöneldi.

Mevcut tartışmaya giden süreçte öne çıkan gelişmeler şöyle:

  • 1980: Özel derslere yönelik kapsamlı bir yasak yürürlüğe girdi.
  • 2000: Anayasa Mahkemesi bu yasağı iptal etti.
  • 2018: Ebeveynlerin tepkisinin ardından devlet anaokulları ve kreşlerde İngilizce derslerine yönelik kısıtlamalar ertelendi.
  • 10 Ekim 2025: Mevcut tasarı, eğitim komitesinde görüşülmesinin ardından parlamentoda daha ayrıntılı inceleme aşamasındaydı.

2018'de yaşananlar, eğitim sisteminin bir bölümündeki kısıtlamaların talebi başka alanlara kaydırmasından endişe eden ebeveynler için önem taşıyor. Mevcut öneri özel kurumları ve öğretmenleri de kapsayarak ailelerin tercih edebileceği ücretli derslerin daha geniş bir bölümüne uzanıyor.

Reklam

Aileler neden bu kadar erken başlama baskısı hissediyor?

Güney Kore, eğitimde yüksek başarıyı yoğun rekabetle bir arada yaşıyor. Aileler, tercih edilen okullara ve nihayetinde önde gelen üniversitelere erişimi artırmak için büyük harcamalar yapıyor. Ebeveynler erken dönemde oluşan bir farkı kapatmanın zorlaşacağından korktuğunda bu baskı okul öncesi yıllara kadar uzanıyor.

Bu hesaplarda İngilizcenin özel bir yeri var. Ebeveynler dil yeterliliğini yurt dışında eğitim, talep gören ortaöğretim kurumlarına girme ve istenen işlere ulaşma fırsatlarıyla ilişkilendiriyor. İngilizce yoğunlaştırılmış eğitim programları, devlet anaokullarının ücretinin kat kat üzerine çıkabilen fiyatlarla bu hedeflere yönelik erken bir başlangıç sunuyor.

Hükümet anketlerine göre okul öncesi çağındaki çocuk başına ortalama aylık özel eğitim harcaması yüz binlerce won düzeyinde. 5 yaşındaki çocuklar arasında katılım yüzde 80'i aşıyor. Bu, 7 yaşından küçük çocukların genelinde yarıdan az olan orana kıyasla, bu yaştaki her beş çocuktan dördünden fazlası anlamına geliyor.

Bu fark, çocuklar okul çağına yaklaştıkça tartışmanın neden daha acil hâle geldiğini açıklamaya yardımcı oluyor. Özel eğitim erken çocukluk döneminde zaten yaygın olsa da daha büyük okul öncesi çocuklarda çok daha geniş bir kesime ulaşıyor. Tek çocukları için karar veren ebeveynler, diğer ailelerin ne yaptığına dair algılarından da etkileniyor.

Uluslararası kuruluşlar, çocukların öğreniminin çok erken yaşta büyük sonuçları olduğu düşünülen bir yarışa dönüşmesinin yaratabileceği strese dikkat çekti. Politika tartışmasının odağında, düzenleme çabalarından çoğu zaman daha hızlı büyüyen özel piyasanın başka bir bölümüne harcamaları kaydırmadan bu baskının nasıl hafifletileceği yer alıyor.

Bakanlık mevzuatın yanı sıra denetim çalışmalarını da yürütüyor

Eğitim Bakanlığı, küçük çocuklara yönelik özel eğitimdeki artışı incelemek ve baskıyı azaltacak yollar önermek üzere geçici bir görev gücü kurdu. Yetkililer, bakım ve eğitimi birleştiren ancak okullardan beklenen standartları karşılamayan programlar üzerinde daha sıkı denetim uygulanmasını desteklediklerini belirtti.

Erken çocukluk politikalarına katılan bir bakanlık yetkilisi, mevzuat incelemesinin amacını şöyle açıkladı:

“7 yaşındakiler için gosi” denilen uygulama gibi yan etkileri sınırlamak amacıyla olası yasal düzenlemeleri inceliyoruz.

Bakanlık, kurumları giriş sınavlarını kaldırmaya ve küçük çocukları hedefleyen pazarlamadan kaçınmaya çağırarak daha adil kabul uygulamalarını da teşvik etti. Bu adımlar, aileleri çocuklarını giderek daha küçük yaşlarda seçilme sürecine hazırlamaya iten uygulamaları ele alıyor.

Reklam

Düzenleyiciler ayrıca tesis güvenliği, fiyatlandırma kuralları ve işletme adlarında “anaokulu” kelimesinin doğru kullanımı konularında diğer kurumlarla ortak denetimler yapılmasını görüştü. Bu önlemler, Ulusal Meclisin kabul edeceği çerçeveyi tamamlayabilir.

Uygulama için resmî bir kuraldan fazlası gerekecek. Bölgesel eğitim müdürlüklerinin, personel sayıları sınırlıyken çok sayıda işletmeyi denetlemesi ve gözetimi daha zor olan özel ders grupları ya da benzer düzenlemeleri tespit etmesi gerekecek. Sağlayıcıların eğitim yöntemlerini mi yoksa yalnızca kullandıkları adları mı değiştireceğini, açık tanımlar ve düzenli denetimler belirleyecek.

Dile maruz kalmakla akademik baskı aynı şey değil

Dilbilimciler, erken yaşta dile maruz kalmanın çocukların yabancı seslere alışmasına yardımcı olabileceğini ve telaffuzlarını destekleyebileceğini belirtiyor. Örgün akademik eğitimin daha sonra başlaması hâlinde de bu olası yarar geçerli olabilir. Konuşmalar, şarkılar, hikâyeler ve oyunlarla dile maruz kalmak, sınav odaklı uzun derslerden farklıdır.

Evde ve toplum içinde Korece yaygın biçimde kullanılmaya devam ettiği sürece, İngilizceyle her gün kısa süreli temasın çocuğun ana dil gelişimini engellemesi beklenmiyor. Çok sayıda araştırma, erken çocukluk döneminde ana dilin baskın kalmaya devam ettiğini ve başka bir dilin daha sonra öğrenilmesini desteklediğini ortaya koyuyor.

Çocuk gelişimi uzmanları, öğrenmenin gerçekleştiği koşullara odaklanıyor. Küçük çocuklar oyundan, sosyal etkileşimden ve hem evde konuştukları dilde hem de ikinci dilde sunulan zengin dil girdisinden yararlanıyor. Uzun dersler, tekrar alıştırmaları ve sınav hazırlığı, uzun vadede büyük kazanımlar sağlamadan stresi artırabilir.

Bu, bazı uzmanların okul öncesi çocuklara yönelik akademik İngilizce derslerine sınır getirilmesini desteklerken oyun yoluyla dile maruz kalmayı kabul etmesini açıklıyor. Temel mesele çocuğun yaşadığı deneyim: Öğrenmeye ne kadar zaman ayrıldığı, bu zamanı hangi etkinliklerin doldurduğu ve çocuğun başka bir programa kabul edilmek için performans gösterme baskısı hissedip hissetmediği.

Milletvekilleri sınırların nerede olacağına karar vermeli

Ulusal Meclis, ebeveynlerin tepkisini, anayasal kaygıları ve çocukları erken akademik baskıdan koruma taleplerini tartmak zorunda. Görüşmelerde tanımlar netleştirilebilir, 40 dakikalık üst sınır değiştirilebilir ya da çok kültürlü aileler ve sıkı standartları karşılayan kamu programları için istisnalar değerlendirilebilir.

10 Ekim itibarıyla nihai karar için bir tarih açıklanmamıştı. Denetçilerin ders süresini nasıl ölçeceği, kurumların hangi kayıtları tutacağı ve sınava hazırlığın nasıl belirleneceği dâhil, uygulamaya ilişkin ayrıntılar da henüz netleşmemişti.

Reklam

Eğitim müdürlüklerinin binlerce hizmet sağlayıcıyı denetlemek için personele ve bütçeye ihtiyacı olacak. Ailelerin ve işletmelerin hangi etkinliklere izin verildiğini, hangilerinin cezaya yol açacağını anlayabilmesi için açık yönlendirmeler gerekli olacak.

Ebeveynler hem erişimi hem de fiyatları izliyor. Makul fiyatlı, yerleşik seçenekler ortadan kalkarsa daha pahalı alternatifler daha büyük rol oynayabilir. Destekçiler ise nihai yasanın çocuklar üzerindeki baskıyı gerçekten azaltıp azaltmadığını takip ediyor. Sonuç; milletvekillerinin kabul edeceği kısıtlamalara, bunları uygulamak için ayrılacak kaynaklara ve özel eğitim piyasasının vereceği tepkiye bağlı.

Kısaca

  • Bir yasa tasarısı, 36 aydan küçük çocuklara yönelik belirli akademik dersleri yasaklamayı ve 3 ila 7 yaşındaki çocuklara verilen, kapsam içindeki eğitimi günde 40 dakikayla sınırlamayı öngörüyor.
  • Öneriyi Milletvekili Kang Kyung sook ve dokuz milletvekili daha sundu; tasarı özel kurumları ve özel öğretmenleri kapsıyor.
  • İngilizce anaokulları, Erken Çocukluk Eğitimi Yasası kapsamındaki anaokulları olarak değil, özel öğretim kurumu olarak kayıtlı.
  • İhlaller derslerin durdurulmasına, faaliyetlerin kapatılmasına veya ruhsatların iptaline yol açabilir.
  • 10 binden fazla kamuoyu görüşü sunuldu; bunların yalnızca küçük bir bölümü tasarıyı destekledi.
  • Eğitim Bakanlığı, 7 yaşından küçük çocuklar arasında özel eğitime katılımı yüzde 47,6 olarak belirledi; 5 yaşındaki çocuklarda katılım yüzde 80'i aşıyor.
  • Destekçiler çocukların yaşadığı stresi ve hane giderlerini, karşı çıkanlar ise ebeveyn tercihlerini ve eşitsizliğin artması riskini öne çıkarıyor.
  • Bakanlık bir görev gücü kurdu, giriş sınavlarına alternatifler çağrısında bulundu ve yeni yasal düzenlemelerle denetimleri değerlendirdi.
  • Tasarının tanımları, uygulama düzenlemeleri ve anayasal kaygılar çözüme kavuşmamışken, 10 Ekim 2025'te parlamentodaki inceleme süreci devam ediyordu.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir