Tayvan’ın Son Wansei’leri Japon Yönetimi, Savaş ve Yerinden Edilmenin Anılarını Taşıyor

13 dakikalık okuma
Tayvan’ın Son Wansei’leri Japon Yönetimi, Savaş ve Yerinden Edilmenin Anılarını Taşıyor

Nesiller boyu hatırlanan bir doğum yeri

93 yaşındaki Hisashi Niimoto, demiryolları ve şekerle şekillenen, ardından bombalarla sarsılan bir Taipei’yi hatırlıyor. Büyükbabası, adanın demiryolu ağının inşasına yardım etmek için 1896’da Tayvan’a geldi. Yaklaşık 130 yıl sonra Niimoto, anıları Tayvan’ın Japon sömürge geçmişini geride bıraktığı kentlere, ailelere ve tartışmalara bağlayan, giderek azalan bir kuşağın mensubu.

İçindekiler
  1. Nesiller boyu hatırlanan bir doğum yeri
  2. Wansei kimdi?
  3. Sömürge yönetimi Tayvan’ı nasıl değiştirdi?
  4. Okullar, şeker ve değişen bir kent
  5. Savaş Taipei’ye ulaşıyor
  6. Sömürgeden başka bir yönetime
  7. Japon üniformasıyla görev yapan Tayvanlılar
  8. Eve hiç dönemeyenler için bir anıt
  9. Birden fazla geçmişi olan evleri korumak
  10. Tartışmalı geçmiş sinema ve sanatla yeniden ele alınıyor
  11. Son tanıkların gelecek kuşaklara aktardıkları
  12. Özetle

Bu tanıklar, Japon yönetimi döneminde Tayvan’da doğmuş Japon kökenli kişiler olan Wansei adıyla anılıyor. Hayatta kalan son kişiler bugün 80’li, 90’lı yaşlarında ve daha ileri yaşlarda. Niimoto, Japonya’nın teslim olmasının ardından ülkelerine gönderilen tahminen 200 bin Wansei arasındaydı. Adayı az sayıda eşyayla terk ettiler, ancak doğdukları yere bağlılıkları kalıcı oldu.

Tayvan, 1895’ten 1945’e kadar Japonya’nın denizaşırı ilk sömürgesiydi. O dönemde Taihoku adıyla bilinen Taipei, sömürge yönetiminin başkenti oldu. Kent sakinlerinin üçte biri Japon’du. Cumhurbaşkanlığı Ofisi Binası, geniş bulvarlar ve günümüze ulaşan ahşap ev kümeleri, Japoncanın eğitim dili olduğu ve şeker, kâfur ve diğer önemli sektörlere devlet şirketlerinin hâkim olduğu o dönemi hâlâ hatırlatıyor.

Japon yönetimi zorla asimilasyonu, polis denetimini ve direnişin şiddetle bastırılmasını da beraberinde getirdi. İkinci Dünya Savaşı’nda Müttefiklerin hava saldırıları düzenlendi. Japonya’nın yenilgisinin ardından Çin Cumhuriyeti kontrolü devraldı, Kuomintang hükümeti eski sömürge mülklerine el koydu ve daha sonra anakaradan kaçanlar, Japon ailelerin geride bıraktığı evlere yerleşti.

Tokyo’dan konuşan Niimoto, adayla bağını büyükbabası ve babasının yaşamları üzerinden anlattı:

Tayvan, büyükbabamla babamın yaşadığı yer. Benim doğduğum yer.

Sözleri, Wansei anılarının temelinde yatan kişisel kaybı dile getiriyor. Aynı hükümetin yönetimi altında yaşayan Tayvanlılar ise eğitim fırsatları, dil kısıtlamaları, askerlik hizmeti ve geri dönmeyen yakınlarının yasını tutmak gibi farklı deneyimler yaşadı.

Reklam

Wansei kimdi?

Wansei, sömürge dönemindeki Tayvan’da doğmuş Japon kökenli kişiler için kullanılan Japonca bir terimdir. Bu kişiler arasında yerleşimcilerin çocukları ve karma ailelerden gelenler vardı. Aileleri Japon yönetimiyle ilişkilendirilen nüfusa mensup olsa da doğdukları yer Tayvan’dı.

1945’e gelindiğinde adada yaklaşık yarım milyon Japon yerleşimci yaşıyordu. Sömürge yönetiminin sınıflandırması onları hontojin adı verilen Han Çinlilerinden ve banjin diye anılan Yerli halklardan ayrı tutuyordu. Bu etiketler, yönettiği halkı resmî olarak gruplara ayıran bir yönetim anlayışını yansıtıyordu.

Savaşın sonlarına doğru yapılan anketler, Japon sakinlerin çoğunun adada kalmak istediğini gösteriyordu. Ancak 1945 ile 1949 arasında neredeyse hepsi, planlı bir geri gönderme süreciyle Japonya’ya yollandı. Aileler çoğu zaman aceleyle, mal varlıklarını geride bırakıp yanlarına yalnızca taşıyabildiklerini alarak ayrıldı.

Japonya, birçok Wansei’ye yabancı geliyordu. Tayvan’da şekillenen aksanlarla konuşuyor ve savaşın harap ettiği ülkelerinde dışarıdan gelmiş kişiler gibi görülüyorlardı. Bazıları sömürge döneminde eğitime daha kolay erişmişti; bu da sonradan kariyer yapmalarına yardımcı oldu. Ancak bu avantaj, zorlu bir başlangıç yaşamalarını engellemedi.

Wansei ağları, anı kitapları ve buluşmaları ailelerin Tayvan’la bağlarını korumasına yardımcı oldu. Yaşlı hayatta kalanlar, sağlıkları elverdiğinde adayı ziyaret etmeyi sürdürdü; burayı sevgili doğum yerleri ya da ikinci evleri olarak anlattı. İlerleyen yaşları bu ziyaret fırsatlarını giderek azaltıyor.

Sömürge yönetimi Tayvan’ı nasıl değiştirdi?

Japonya, Birinci Çin-Japon Savaşı’nda Qing Hanedanı’nı yenilgiye uğrattıktan sonra Tayvan’ı aldı. Japon yetkililer ve mühendisler, yönetimin merkezindeki Taipei ile adayı örnek bir sömürge olarak geliştirdi.

İlk yıllardaki silahlı direniş 1902’ye kadar bastırıldı. Ardından güçlü polis yönetimi ve yerel halkı imparatorluğa bağlı tebaaya dönüştürme kampanyaları geldi. 1915’teki Tapani Olayı da baskının bir başka örneğiydi: ayaklanmanın bastırılması sırasında binlerce kişi öldürüldü, çok sayıda kişi tutuklandı.

Sömürge yönetimi, kentsel bölgeleri yeniden düzenlerken, demiryollarını genişletip limanları geliştirirken halk sağlığını ve sanitasyonu teşvik etti. Bu değişiklikler gündelik ihtiyaçların yanı sıra askerî ve ekonomik amaçlara da hizmet ediyordu. İnsanların seyahat etmesini ve kentlerin büyümesini sağlayan altyapı, sömürge devletinin ada üzerindeki denetimini de destekledi.

Reklam

Okullar, şeker ve değişen bir kent

Okullarda Japonca eğitim veriliyor ve imparatora bağlılık aşılanıyordu. Tayvanlı çocukların ilköğretime erişimi başlangıçta sınırlıydı; eğitim ancak savaşın sonlarına doğru zorunlu hâle geldi. Dil politikaları, aileleri Minnan ve Hakka dillerinden ve Yerli halkların dillerinden uzaklaşıp Japoncaya yönelmeye teşvik ediyordu.

Genç Tayvanlılar Japonca adlar aldı ve bazıları imparatorlukla güçlü bir özdeşlik kurdu. Diğerleri imparatorluğun taleplerine karşı çıktı ya da Tayvanlı kimliğini edebiyat ve kültürel faaliyetlerle ifade etti. Eğitim fırsat kapılarını açarken çocuklardan konuşma biçimlerini ve kendilerini algılama şekillerini değiştirmelerini de isteyebiliyordu.

Demiryolları, barajlar ve yollar üretimi ve ulaşımı dönüştürdü. Demiryolu hatları şekerkamışını tarlalardan fabrikalara hızla taşıyarak Tayvan’ı Asya genelindeki pazarlara bağlayan şeker patlamasını destekledi. Niimoto ailesinin hem demiryollarına hem de şekere dayanan geçmişi, bu ekonominin birbiriyle yakından bağlantılı iki unsurunu yansıtıyordu.

Şeker, kâfur, tuz ve diğer malların çıkarılması ve işlenmesinde Japon şirket grupları ile devlet tekelleri hâkimdi. Tekel, bir ticari faaliyetin denetiminin tek bir yetkili işletmecide olması ve bu yolla kimin üretim ya da satış yapabileceğinin kısıtlanması anlamına geliyordu.

Ekonomiyle birlikte Taipei de değişti. Planlı mahallelerde devlet daireleri, okullar ve Japon tarzı evler inşa edildi. Bugün Zhongzheng ilçesi sınırları içinde kalan bir bölgede memurlar, sade tasarımlı ahşap konutlarda yaşıyordu. Bu yapıların kümeleri kentin çeşitli yerlerinde günümüze ulaşarak sömürge başkentinin izlerini modern Taipei’de koruyor.

Savaş Taipei’ye ulaşıyor

İkinci Dünya Savaşı sırasında Müttefik bombardıman uçakları Tayvan’ın kentlerini ve altyapısını hedef aldı; devlet binalarıyla demiryolu merkezlerini vurdu. Savaş gündelik hayatı altüst ederken bazı bölgeler kraterlerle doldu.

31 Mayıs 1945’te Taipei’ye düzenlenen büyük hava saldırısı sırasında Niimoto bir gençti. O ve sınıf arkadaşları alarm sesleri duyulup patlamalar kenti sarsarken Danshui Nehri’nin karşı yakasında çalışıyordu. 500 kilogramlık bir bomba sığındıkları yerin yakınına düştü ve derin bir krater açtı. Niimoto daha sonra, yerin sanki ters yüz olduğunu hatırladığını anlattı.

Japonya’nın durumu kötüleşirken bile askerlik hizmetini onurlandırmaya yönelik dersler onu etkilemeyi sürdürdü. Saldırıdan sonra Niimoto öğretmenine asker olmak istediğini söyledi. Henüz muharebeye katılamayacak kadar genç olduğu için bisikletli haberci birliğine verildi. Kısa süre sonra Japonya teslim oldu.

Reklam

Susumu Ito, savaş zamanı bombardımanlarının ardından Japon sakinleri adadan götüren konvoylara ailesiyle katıldığında dört yaşındaydı. Chiang Kai-shek’e bağlı askerlerin, ayrılmaya hazırlanan sakinleri izlediğini ve 1947’de gemiye binmek için yapılan gergin yolculuğu hatırlıyordu. Ailesi yanına az eşya alarak ve geleceğin ne getireceğini bilmeden ayrıldı.

Çocukluğunun geçtiği evin çevresindeki atmosferi hatırlayan Wansei Ito, babasıyla yaptığı bir bisiklet yolculuğunu şöyle anlattı:

Babam beni bisikletle kiliseye götürmeye çalıştı. Ana yol boyunca Chiang Kai-shek’in askerleri vardı. Bölgeyi gözetliyorlardı. Ortam gergindi.

Niimoto’nun ayrılığa dair daha yumuşak bir anısı vardı: yolculuk için çantasına konan yokan tatlıları. Bombardıman, ayrılık ve evini kaybetme anılarının yanı sıra tanıdık bir lezzet de belleğinde kaldı.

Sömürgeden başka bir yönetime

1945 sonrasında Tayvan’ın geçirdiği dönüşüm, adayı kimin yönettiğini ve binalarını kimin kullandığını değiştirdi. Japon yetkililere ve ailelere adadan ayrılmaları emredildi. Yeni yönetim, geride bırakılan evleri ve kamu tesislerini devraldı.

Japon tarzı evlerin bulunduğu bazı mahalleler bir süre boş kaldı. 1949’da anakaradaki iç savaş, bir milyondan fazla kişinin Tayvan’a gelmesine yol açtı. Boş evler mültecilere, askerî yetkililere ve bürokratlara barınak oldu; sömürge yönetimi döneminde inşa edilen binalara yeni aile geçmişleri eklendi.

Başlıca tarihler, savaşın, ayrılışların ve yeni gelenlerin adayı ne kadar hızlı değiştirdiğini gösteriyor:

  • 1895: Japonya’nın Qing Hanedanı’nı yenmesinin ardından Tayvan, Japonya’nın denizaşırı ilk sömürgesi oldu.
  • 1896: Niimoto’nun büyükbabası Tayvan demiryollarının inşasına yardım etmek için adaya geldi.
  • 1915: Tapani Ayaklanması şiddetle bastırıldı.
  • 31 Mayıs 1945: Müttefiklerin büyük hava saldırısı Taipei’yi vurdu.
  • 1945-1949: Japon sakinlerin neredeyse tamamı ülkelerine geri gönderildi.
  • 1947: Ito’nun ailesi Tayvan’dan ayrıldı; Masao Go, Sovyetler Birliği’nde esir kaldıktan sonra Japonya’ya döndü.
  • 1949: Anakaradan bir milyondan fazla kişi Tayvan’a geldi.
  • 1987: Sıkıyönetim sona erdi ve daha önce bastırılan tarih konuları yeniden kamuoyu tartışmasına açıldı.

Eski Japon evlerinin çoğu, sakinleri öldükten ve Taipei yeniden inşa edilirken terk edildi ya da yıkıldı. Binaların değişen kullanımı, sömürge yönetimini, Tayvan’dan zorla ayrılmayı ve Tayvan’a göçü aynı sokaklarda bir araya getirdi.

Reklam

Japon üniformasıyla görev yapan Tayvanlılar

Döneme ilişkin anlatılarda atıfta bulunulan kayıtlara göre 200 binden fazla Tayvanlı Japon ordusunda görev yaptı. Tahminen 30 bini geri dönmedi. Bazıları için askerlik Japonya’ya ait olma duygusunu ifade ediyordu. Diğerleri bunu seçmedikleri bir savaşta görev ya da zorunluluk olarak gördü.

Japonca Shigeo Miyakawa adını da kullanan Lu Rong-mao, sömürge yetkililerinin yoksul ailelere yardım ettiğini hatırlıyordu. Bu deneyimler, imparatorluğa hizmet etmesi gerektiğine inanmasına katkıda bulundu.

Yang Fu-cheng 1943’te orduya katıldı ve Singapur’da erzak tedarikinde çalıştı. Diğer Japon askerleri gibi muamele gördüğünü söyledi. Üniforma altındaki güven bağlarını, kasanın anahtarlarını kendisine emanet eden bir komutanı da hatırlıyordu.

Japon ordusunda görev yapmış Tayvanlı bir gazi olan Yang, vatandaşlık ve savaş zamanı görevinin kararını nasıl etkilediğini şöyle açıkladı:

Japon vatandaşı olarak Japonya savaştaysa benim de katılmam gerektiğini düşündüm. Japonca ad alabilmek için hemen adımı değiştirdim.

Yang, başka bir yönetimin idaresindeki Tayvan’a döndü. 28 Şubat Olayı’nı ve Beyaz Terör dönemini yaşadı; uzun süren sıkıyönetim boyunca yedi yıl hapis yattı. Burada Beyaz Terör, o döneme damgasını vuran siyasi baskıyı ifade ediyor.

Yaşadıkları, çoğu zaman birbirinden ayrı hatırlanan iki dönemi birbirine bağlıyor: Japonya yönetiminde askerlik ve Japonya’nın ayrılmasının ardından gelen zulüm. Sömürge okullarında ve askerî yaşamda edindiği kimlik, sonrasında kurulan siyasi düzenin sınavına girdi.

Eve hiç dönemeyenler için bir anıt

98 yaşındaki Masao Go, 1944’te Japon askerî eğitim okuluna giren en genç Tayvanlılardan biriydi. En büyük erkek çocukların kabul edilmediği bir yol olan intihar pilotluğunu istiyordu. Japonya teslim olunca Sovyet güçleri tarafından esir alındı ve bugün Kazakistan sınırları içinde kalan bir çalışma kampına gönderildi.

Japonya Sağlık Bakanlığı, Japon ordusundan 37 bin askerin orada çalışmaya zorlandığını ve yaklaşık 1.500’ünün öldüğünü tahmin ediyor. Go, Tayvanlı silah arkadaşlarının yasını ve kaybolanlara ilişkin sorularını yanında taşıyarak 1947’de Japonya’ya döndü.

Reklam

Japon ordusunda görev yaparken ölen Tayvanlılar için dikilmiş anıtlar arayan Go pek bir şey bulamadı. 2024’te Yokohama’daki Zen Mazan Shinsyouji Tapınağı’nın başrahibi Eikan Mizutani’den bir kenotaf yaptırmasını istedi. Mizutani kabul etti ve anıt 2025 baharında açıldı.

Kenotaf, naaşları başka yerde bulunan ya da bulunamamış kişiler için dikilen anıttır. Go için bu anıt, askerlik hizmetleri ve ölümleri kamuoyunda pek tanınmayan Tayvanlıları anabileceği bir yer sağladı.

Mizutani, Japonya’daki sınıflarda Tayvanlı askerler hakkında pek bir şey öğretilmediğini söyledi. Başrahip bu eksikliği anıtı yaptırma nedenlerinden biri olarak anlattı:

Japon eğitim sisteminde bunlar öğretilmiyordu. Bu yüzden kenotafı yaptırmaya daha da fazla motive oldum. Genel kamuoyunun Tayvanlı askerleri tanımasını istiyorum.

Anıt, Go’nun yas tutacak bir yer arayışını Mizutani’nin bu askerleri daha geniş bir kamuoyuna tanıtma isteğiyle buluşturuyor. Bu öykü demiryolları, okullar ve günümüze ulaşan evlerle birlikte sömürge mirasının bir parçası.

Birden fazla geçmişi olan evleri korumak

Academia Sinica’daki araştırmacıların da aralarında bulunduğu koruma savunucuları, Japon döneminden kalma binaları katalogladı ve günümüze ulaşan yapı kümelerinin koruma altına alınması için çaba gösterdi. Yıllarca birçok evin harap olduğu ya da ortadan kaybolduğu bir dönemin ardından koruma çalışmaları ancak yakın zamanda ivme kazandı.

Taipei’nin eski Showacho mahallesinde Japon tarzı yaklaşık 50 ev hâlâ ayakta. Showa döneminde inşa edilen bu evler, düzenli ahşap konut kümelerinde sömürge yetkililerine ev sahipliği yaptı. Pasifik Savaşı’nın ardından Kuomintang, boş mülklerin çoğunu anakaradan kaçan subaylara, memurlara ve sivillere tahsis etti.

Ardışık sakinler, mülklerle ilgili karmaşık bir miras bıraktı. Sakinleri öldükten sonra binalar sık sık bakımsız kaldı; imar baskısı da ayakta kalan yapıları tehdit etti. Bugün yapılan yenilemeler, bazı binalara kafe, kültür alanı ya da toplum merkezi olarak kalıcı işlevler kazandırmayı amaçlıyor.

Bazı durumlarda restorasyona katkı sağlayan bir ihale sistemi uygulanıyor; kiracılar mülkün bakımına yardımcı olmak için kira ödüyor. Niimoto’nun Taipei’deki eski evi, kafe olarak yeniden açılmadan önce yıllarca harabe hâlinde kaldı. Ito, dilekçelere rağmen ailesinin evlerinden birinin yıkıldığını gördü. Başka bir ev için koruma kararı alındı, ancak bina boş ve harap durumda.

Reklam

Sömürge döneminden kalma evleri korumak için yirmi yıldır çalışan akademisyen Huang Chih-huei, bu binaların aile belleğinin yanı sıra kamu tarihinin de parçası olduğunu savunuyor. Onları, Taipei’nin sömürge başkentinden modern bir kente dönüşümünün kanıtları olarak görüyor:

Bu yalnızca aile tarihiyle ilgili değil. Tayvan’ın, Taipei’nin bugüne kadarki tarihiyle ilgili. Atlanamayacak bir sayfa.

Günümüze ulaşan evlerde özenli ahşap işçiliği ve iklime uygun tasarımlar görülüyor. Koruma savunucuları, bu yapıları yaşatmayı Taipei’nin nasıl büyüdüğünü, ailelerin ardışık yönetimler altında nasıl yaşadığını ve farklı insanların kentin şekillenmesine nasıl katkıda bulunduğunu kayda geçirme yolu olarak görüyor.

Tartışmalı geçmiş sinema ve sanatla yeniden ele alınıyor

1987’de sıkıyönetimin sona ermesi, Japon sömürge tarihini, Yerli halkların deneyimlerini ve imparatorluk döneminden Beyaz Terör’e uzanan süreci de kapsayan, onlarca yıl bastırılmış konuların kamuoyunda tartışılmasını sağladı. Film yapımcıları ve yazarlar bu tarihleri direniş, sevgi, emek ve kayıp öyküleri üzerinden ele aldı.

Wei Te-sheng’in Warriors of the Rainbow: Seediq Bale filmi, Japon yönetimine karşı Yerli halkların ayaklanmasını konu alıyor. İşgal altında onur kaybıyla yüzleşirken gaya ilkesi de dâhil olmak üzere Seediq dünya görüşünü ele alıyor. Başka filmler, deniz kuvvetlerine ait cephaneliklerde çalışan çocuk işçileri anlatıyor ya da imparatorluğun sonlarına doğru gündelik hayatı hiciv ve trajediyle betimliyor.

Cape No. 7, bir Japon öğretmenin Tayvanlı bir kadınla ilişkisini nostaljik biçimde ele alması nedeniyle tartışma yarattı. KANO ise sömürge yönetimi döneminde kurulan ve farklı etnik kökenlerden oyuncuları bir araya getiren bir beyzbol takımını anlatarak dil ve köken farklılıklarına rağmen takım ruhunu işlemesiyle beğeni topladı.

Wansei Back Home gibi belgeseller, çocukluklarının geçtiği mahallelere dönen yaşlı Wansei’leri izliyor. Bu yolculuklarda tanıdık yerlere duyulan sevgi, onları yerlerinden eden çalkantılarla karşı karşıya geliyor. Bazı kültür eserleri Japon yönetimini romantikleştirdiği gerekçesiyle eleştirilirken diğerleri sömürüye, ayrımcılığa ve şiddete odaklanıyor.

Resim sanatı da bu iç içe geçmiş tarihi koruyor. Japon yönetimi altında büyüyen, mürekkep resmi ustası Lin Yu-shan; Japon eğitimini, Batılı teknikleri ve yerel konuları birleştirerek kendine özgü bir Tayvan tarzı geliştirdi. Wansei ressamı Tateishi Tetsuomi, portreler ve köy manzaralarıyla Yerli halkların sanatını ve geleneklerini kayda geçirdi.

Tateishi’nin eserlerinin çoğu ülkelerine gönderilme sırasında kayboldu. Bu kayıp, yerinden edilme öyküsünün bir başka parçası: aileler dağıldı; bir kültür dünyasını kayda geçiren eserler de onlarla birlikte dağıldı ya da yok edildi.

Reklam

Son tanıkların gelecek kuşaklara aktardıkları

Niimoto’nun tatlıları, Ito’nun gergin bisiklet yolculuğu, Yang’a duyulan güvenle verilen sorumluluk ve Go’nun kayıp silah arkadaşları, aynı döneme farklı açılardan ışık tutuyor. Kişisel anılar, bazı Tayvanlı ailelerin öğretmen ve doktorları neden sevgiyle hatırladığını, diğerlerininse baskı ve kayıpları neden andığını anlamaya yardımcı oluyor.

Japonca eğitim almış yaşlı Tayvanlıların çoğu düzeni ve halk sağlığındaki iyileşmeleri hatırlıyor. Dil kısıtlamalarını ve sıkı polis denetimini de unutmuyorlar. Belirli kişilere ya da yerlere duyulan sevgi, yaşadıkları hükümete ilişkin acı anılarla bir arada bulunabiliyor.

Akademik yorumlar, bu anıların nasıl değiştiğini ele alıyor. Bazıları demokratikleşmeyi tarihi yeniden değerlendirme fırsatlarıyla ilişkilendiriyor ve sömürge döneminden kalma binaların korunması mı yoksa kaldırılması mı gerektiğine dair tartışmaları inceliyor. Bazılarıysa Beyaz Terör’ün yarattığı travmanın, Japon yönetimiyle ilgili anıları kıyaslama yoluyla yumuşattığını savunuyor. Bir başka kaygı da nostaljinin, imparatorluk yönetiminin yol açtığı acıları kamuoyunun dikkatinden uzaklaştırabilmesi.

11 Eylül 2025 itibarıyla hayatta kalan Wansei’ler ve Tayvanlı tanıklar, genç kuşakların doğrudan deneyim yoluyla edinemeyeceği anlatıları aktarıyor. Onların sözleri, ayakta kalan evler ve inşa edilen anıtlar, ailelere ve topluluklara bu konuşmayı başlatabilecek somut yerler sunuyor.

Özetle

  • Japonya, 1895-1945 yılları arasında Tayvan’ı yönetti; altyapıyı ve eğitimi geliştirirken asimilasyon, polis denetimi ve baskı uyguladı.
  • Wansei, sömürge dönemi Tayvan’ında doğmuş Japon kökenli kişilerdi. Japonya’nın teslim olmasının ardından tahminen 200 bini ülkelerine geri gönderildi.
  • Japon sakinlerin neredeyse tamamı 1945-1949 arasında adadan ayrıldı. 1949’da anakaradan bir milyondan fazla kişi Tayvan’a geldi.
  • 200 binden fazla Tayvanlı Japon ordusunda görev yaptı; tahminen 30 bini geri dönmedi.
  • Tayvanlı askerleri anan bir kenotaf, 2025 baharında Yokohama’daki bir tapınakta açıldı.
  • Taipei’nin eski Showacho mahallesinde Japon tarzı yaklaşık 50 ev hâlâ ayakta; diğer evler ise bakımsızlık ya da yıkılma tehlikesiyle karşı karşıya.
  • Filmler, resimler, anı kitapları ve hayatta kalan tanıklar; bağlılık ve fırsatlardan direniş, yerinden edilme ve yasa uzanan anıları koruyor.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir