Hindistan’ın Sahyog Portalı İçerik Kaldırma Yetkilerini Genişletirken X Çevrimiçi İfade Kısıtlamalarına İtiraz Ediyor

12 dakikalık okuma
Hindistan’ın Sahyog Portalı İçerik Kaldırma Yetkilerini Genişletirken X Çevrimiçi İfade Kısıtlamalarına İtiraz Ediyor

Yüzlerce talep, daha geniş bir sansür tartışmasını mahkemeye taşıyor

Hindistan’ın Sahyog portalı, Ekim 2024’te içerik kaldırma taleplerini işleme almaya başladığından bu yana 3.465 web adresini hedef alan yaklaşık 300 hükümet talebine aracılık etti. En az 72 şirket sisteme katılırken X katılmayı reddetti ve itirazını Karnataka Yüksek Mahkemesi’ne taşıdı. Uyuşmazlık, kaç yetkilinin çevrimiçi içeriklerin kaldırılmasını talep edebileceği, hangi güvencelerin uygulanacağı ve bir platformun talebi reddetmesi hâlinde ne olacağıyla ilgili.

İçindekiler
  1. Yüzlerce talep, daha geniş bir sansür tartışmasını mahkemeye taşıyor
  2. Sahyog, yetkililerle teknoloji şirketlerini nasıl buluşturuyor?
  3. Farklı güvencelere sahip iki yasal yol
  4. Genişlemenin arka planındaki zaman çizelgesi
  5. X neden sisteme kaydolmayı reddetti?
  6. Hükümetin daha hızlı müdahale gerekçesi
  7. Hak grupları bildirimlerin arkasındaki süreci sorguluyor
  8. Keşmir kısıtlamaları, meselenin daha geniş boyutunu gösteriyor
  9. Büyük platformların çoğu sisteme katıldı
  10. Ticari çıkarlar mahkeme mücadelesine eşlik ediyor
  11. Öne çıkanlar

Sahyog; merkezi ve eyalet düzeyindeki dairelerin, ilçe yönetimlerinin ve polis birimlerinin sosyal ağlara, video platformlarına ve uygulama mağazalarına içerik kaldırma talebi göndermesine olanak tanıyor. Daha önce içerik kaldırma emirlerinin çoğunu Elektronik ve Bilgi Teknolojileri Bakanlığı ile Enformasyon ve Yayıncılık Bakanlığı veriyordu. Hükümet, daha geniş kapsamlı sistemin dezenformasyon, nefret söylemi ve kamu düzenini bozabilecek materyallere karşı hız ve koordinasyonu artırdığını söylüyor.

Ölümcül izdiham, bunun sonuçlarını gözler önüne serdi. 15 Şubat’ta Prayagraj’daki Kumbh Mela’da yaşanan izdihamda 18 kişi hayatını kaybetti. Kurtarma ve soruşturma çalışmaları hemen başladı. Demiryolları Bakanlığı da yetkilileri eleştiren ve hazırlıkları sorgulayan sosyal medya paylaşımlarının kaldırılmasını istedi; Meta ve Google’ın da aralarında bulunduğu şirketlere Sahyog üzerinden talepler gönderdi.

Platformların taleplere uyma yönünde güçlü bir teşviki var: Kullanıcıların paylaştığı içeriklerden doğan sorumluluğa karşı genellikle koruma sağlayan yasal güvenli liman statüsünü kaybetme ihtimali. Bu koruma olmadan bir şirket, başka birinin paylaşımı nedeniyle hukuk veya ceza davasıyla karşı karşıya kalabilir. Eleştirmenler, yetkililer çok az açıklama sunsa bile bu baskının içeriklerin hızla kaldırılmasını sağlayabileceğini söylüyor.

Sahyog, yetkililerle teknoloji şirketlerini nasıl buluşturuyor?

Hindistan Siber Suçlarla Mücadele Koordinasyon Merkezi (I4C), İçişleri Bakanlığı bünyesinde Sahyog’u koordine ediyor. Yetkili görevliler tek bir arayüz üzerinden talep gönderiyor, bir platform seçiyor ve yasal dayanağı belirtiyor. Sisteme kaydolan şirketlerin, bildirimleri almak ve sistem üzerinden gereğini yapmak üzere bir irtibat kişisi ataması gerekiyor.

Portal, acil durum müdahalelerini koordine etmek üzere ilk olarak COVID döneminde geliştirildi. 2024’ün sonlarına doğru çevrimiçi içeriklerin büyük ölçekte kaldırılmasını yönetmek için yeniden düzenlendi. Yetkililer, Hindistan yasalarının farklı hükümleri uyarınca bildirim gönderebiliyor; ancak bunların çoğu Bilgi Teknolojileri Yasası’nın 79(3)(b) maddesine dayanıyor.

Hem iktidar partisinin yönettiği eyaletler hem de muhalefet partilerinin yönettiği eyaletler Sahyog’u kullandı. Örneğin Bihar’da bir ilçe polis yetkilisi, yerel bir görevliyi yolsuzlukla suçlayan paylaşımların kaldırılmasını istedi. Diğer talepler hiciv, karikatür ve afet müdahalesine ilişkin yorumları hedef aldı.

Reklam

Sistemi destekleyenler, hızlı müdahalenin zararlı içeriklerin yayılmasını önleyebileceğini söylüyor. Sivil özgürlükler grupları ve bazı teknoloji uzmanlarıysa daha fazla yetkiliye doğrudan içerik kaldırma talebi gönderme imkânı verilmesinin, utandırıcı eleştirilerin kaldırılması için daha fazla fırsat yarattığını savunuyor. Talepte bulunan yetkilinin, eleştirilen kurumun mensubu olduğu durumlarda kaygılar özellikle artıyor.

Farklı güvencelere sahip iki yasal yol

Bilgi Teknolojileri Yasası’nın 69A ve 79. maddeleri uyuşmazlığın merkezinde yer alıyor. Her ikisi de kullanıcı içeriği taşıyan platformları etkiliyor, ancak farklı amaçlara hizmet ediyor. 69A maddesi, hükümetin içeriği engelleme talimatı verebilmesi için bir usul belirliyor. 79. madde ise başkalarına ait içerikleri barındıran veya ileten aracıların sorumluluktan korunmasını sağlayan koşulları düzenliyor.

69A maddesi savunma, egemenlik ve kamu düzeni dâhil çeşitli gerekçelerle içerik engellenmesine izin veriyor. Yüksek Mahkeme, 2015’te Shreya Singhal kararında, usule ilişkin denetim mekanizmalarını gerekçe göstererek bu hükmü anayasaya uygun buldu. Emirlerin yazılı olması, gerekçelerin kayda geçirilmesi ve kararların bir inceleme komitesince değerlendirilmesi gerekiyor. Platformlara ve kimi zaman ilgili kullanıcılara görüşlerini sunma fırsatı veriliyor.

Bu adımlar, mahkemede incelenebilecek bir kayıt oluşturuyor. Yazılı gerekçe, hükümetin bir kısıtlamayı neden hukuka uygun gördüğünü ortaya koyarken dinlenme hakkı, etkilenen taraflara yanıt verme fırsatı tanıyor. Yargı denetimi de mahkemenin kararın hukuka uygunluğunu incelemesine imkân veriyor.

Buna karşılık 79(3)(b) maddesi, hukuka aykırı içerikle ilgili geçerli bir hükümet veya mahkeme emrinin ardından harekete geçilmesini güvenli liman korumasına bağlıyor. Yüksek Mahkeme, Shreya Singhal kararında fiilî bilgiyi dar yorumladı; platformların harekete geçmesini başlatacak unsurun muğlak şikâyetler değil, mahkeme veya hükümet emirleri olması gerektiğine hükmetti.

Sahyog, bu iki hüküm arasındaki tartışmalı alanda işliyor. 79. madde kapsamında geniş bir yetkili grubundan gelen içerik kaldırma taleplerini iletiyor; ancak 69A maddesinin gerektirdiği yazılı emir, kayıtlı gerekçe ve dinlenme usullerini içermiyor. Dijital haklar grupları bunu, ifadeyi kısıtlamaya yönelik paralel bir sistem olarak tanımlıyor. Hükümet, kolluk kuvvetlerinin acil vakalar için hızlı bir kanala ihtiyaç duyduğunu ve platformların hatalı emirlere karşı yasal yollara başvurabileceğini söylüyor.

Genişlemenin arka planındaki zaman çizelgesi

Hindistan’da içerik kaldırma faaliyetleri, Sahyog içerik kaldırma kanalı hâline gelmeden önce de artıyordu. Kamuya açık raporlara göre 2014’te 471, 2022’de ise 6.775 kaldırma emri verildi; bu sayı 14 kattan fazla artış anlamına geliyor. 2022’den sonra ayrıntılı bilgi azaldı ve bunun nedeni olarak sıklıkla ulusal güvenlik istisnaları gösterildi.

Reklam

Mevcut uyuşmazlığa giden süreçte yasalar, yönetim ve uygulamalar değişti:

  • 2014: Kamuya açık raporlarda hükümetin 471 içerik kaldırma emri verdiği kaydedildi.
  • 2015: Yüksek Mahkeme’nin Shreya Singhal kararı, 69A maddesini onayladı ve 79. madde kapsamındaki fiilî bilgi şartını daralttı.
  • COVID döneminde: Acil durum koordinasyonu için Sahyog geliştirildi.
  • 2022: Kamuya açık raporlarda 6.775 içerik kaldırma emri kaydedildi.
  • 2023: Satara polisinin daha sonra itiraz ettiği bir paylaşımda, üst düzey bir siyasetçi işe yaramaz olarak nitelendirildi.
  • Ekim 2024: Sahyog, hükümetin içerik kaldırma talepleri için daha geniş kapsamlı bir kanal açtı.
  • 15 Şubat: Kumbh Mela’daki ölümcül izdihamın ardından Demiryolları Bakanlığı, afetle ilgili paylaşımlar hakkında talepler gönderdi.
  • Ekim 2024-Nisan 2025: Bilgi Edinme Hakkı başvurusu kapsamında elde edilen veriler, birkaç büyük platforma Sahyog üzerinden gönderilen 130 içerik bildirimi kaydetti.
  • Nisan ve mayıs: Keşmir’le bağlantılı gerilimler sırasında yetkililer, Pakistan’la bağlantılı olduğu belirtilen hesaplara karşı geniş kapsamlı işlem yapılmasını emretti.

Hak gruplarının atıfta bulunduğu iç sayımlar ve platform başvuruları, Sahyog’un kullanıma açılmasının faaliyetlerde yeni bir artışla ilişkili olduğunu gösteriyor. Bilgi edinme başvurusuyla kaydedilen 130 bildirim, belirli platformları ve tanımlı bir dönemi kapsıyor. Yaklaşık 300 talepten oluşan daha geniş sayıysa portalın açılışından bu yana yürüttüğü içerik kaldırma faaliyetleriyle ilgili. Sahyog bildirimleri, 69A maddesi uyarınca verilen emirlerden ayrıdır.

X neden sisteme kaydolmayı reddetti?

X, Sahyog’un Hindistan genelindeki yetkililerin 69A maddesine bağlı güvenceleri devre dışı bırakarak içerik kaldırma talebinde bulunmasına imkân verdiğini söylüyor. Şirketin Karnataka Yüksek Mahkemesi’ne yaptığı başvuru portalın yasallığına itiraz ediyor ve sisteme katılmaya zorlanmaması gerektiğini savunuyor.

Şirket, Kumbh Mela felaketinin ardından Demiryolları Bakanlığı’ndan gelen talepleri bardağı taşıran son damla olarak nitelendiriyor. Bu talepler arasında ölümcül izdihamın videolarının da bulunduğu yüzlerce paylaşım yer alıyordu. X, sistemin yakın ve ciddi bir tehdit oluşturan içeriklerin ötesine geçtiğini; hükümetin performansına ilişkin haber ve eleştirileri hedef almak için kullanılabildiğini savunuyor.

Satara polisi de uyuşmazlıkta atıfta bulunulan başka bir örnek sundu. Polis, 2023’te üst düzey bir siyasetçiyi işe yaramaz olarak nitelendiren bir paylaşımı, toplumsal gerilimi körükleyebileceği uyarısıyla işaretledi. X paylaşımı çevrimiçi tutmaya devam etti. Şirket, eleştiri ve hiciv içeren paylaşımlara yönelik talepleri, yetkililerin kamu düzeni kaygılarını ne kadar geniş yorumladığının kanıtı olarak gösteriyor.

Elon Musk’ın sahibi olduğu sosyal medya şirketi X, mahkeme başvurularında tutumunu şöyle ifade etti:

X, sansür portalı olarak gördüğü Sahyog’a katılmaya zorlanamaz.

X, yasal talepler için hâlihazırda kendi portalını işletiyor ve hükümetin ikinci bir sistemine kaydolmak zorunda olmaması gerektiğini söylüyor. Sistemin dışında kalmasına rağmen Sahyog üzerinden iletilen talepleri almaya devam ediyor. Güvenli liman korumasının olası kaybı, kullanıcı paylaşımları nedeniyle şirketi davalara ve cezai şikâyetlere açık hâle getirerek uyuşmazlığı hem ifade kısıtlamaları hem de şirketlerin hukuki sorumluluğu meselesine dönüştürüyor.

Reklam

Hükümetin daha hızlı müdahale gerekçesi

İçişleri Bakanlığı ve Elektronik ve Bilgi Teknolojileri Bakanlığı, Sahyog’u internet ölçeğinde yayılan zararlı içeriklere karşı pratik bir çözüm olarak savunuyor. Dezenformasyon, nefret söylemi, çocuklara yönelik cinsel istismar materyalleri ve şiddeti kışkırtan içerikleri, devletin hızla müdahale edebilmesi gereken materyaller arasında sayıyorlar.

Hükümet yetkilileri, şirketlerin yetkili görevlilerin emirlerine uymasının beklendiğini ve uyulmamasının hesap verebilirlik sorunları doğurduğunu söylüyor. Ayrıca sektörün geniş katılımını, şirketlerin resmî bildirimler için güvenilir bir kanala ihtiyaç olduğunu kabul ettiğinin göstergesi olarak sunuyorlar.

Hükümetin mahkeme başvurusunda hukuka aykırı içerikle ilgili bildirimler ile daha geniş kapsamlı engelleme talimatları birbirinden ayrıldı:

Genel engelleme emirleri değil, hukuka aykırı içeriklere ilişkin bildirimler gönderiyoruz.

Bu sav, her bildirimin yasal dayanağını uyuşmazlığın merkezine yerleştiriyor. Yetkililer talepleri, yasa dışı içeriklere yönelik sınırlı önlemler olarak tanımlıyor. X ve sivil özgürlükler örgütleriyse platformların hukuki korumalarını kaybetme tehdidinin, 69A maddesine bağlı usuller olmaksızın bu talepleri fiilen zorunlu içerik kaldırma kararlarına dönüştürdüğünü savunuyor.

Hükümet, şirketlerin hatalı emirlere karşı yasal yollara başvurabileceğini de belirtiyor. Eleştirmenlerse içerik ortadan kalkmadan önce daha güçlü denetim mekanizmaları istiyor; bunlar arasında açık gerekçeler ile etkilenen kullanıcılara veya platformlara talebe itiraz etme fırsatının anlamlı biçimde tanınması da yer alıyor.

Hak grupları bildirimlerin arkasındaki süreci sorguluyor

Sahyog’u inceleyen politika araştırma grubu The London Story, portalın açık bir yasal dayanak veya parlamento tartışması olmadan pandemi dönemindeki acil durum koordinasyonundan içerik denetimine geçtiğini söylüyor. Grubun raporunda numaralı kurum kodları, toplu bildirimler ve gerekçe ya da dinlenme olanağı sunmayan talepler ele alınıyor.

Grubun değerlendirmesine göre daha alt kademedeki yetkililer, resmî talepler olarak iletilen bildirimler oluşturabiliyor. Kullanıcıların ve şirketlerin portal içindeki üst kademeye iletmenin ötesinde bir itiraz yolu bulunmuyor. Kaygı, hızlı idari sürecin belirli bir paylaşımın kaldırma için yasal koşulları gerçekten karşılayıp karşılamadığını incelemeye çok az alan bırakması.

The London Story’nin yazarları değerlendirmelerini şu sözlerle özetledi:

Sahyog, paralel bir sansür düzenine dönüştü.

Teknoloji hukuku avukatı Mishi Choudhary ve Yazılım Özgürlüğü Hukuk Merkezi, portalın anayasaya uygunluğuna itiraz etti. Internet Freedom Foundation, yetkililerin şirketlere 69A maddesinin güvenceleri dışında geniş çaplı içerik kaldırma baskısı yapmak için güvenli liman düzenlemesini kullandığını savunuyor.

Reklam

Bu savunucular, 79. madde kapsamındaki bildirimlerin ifade kısıtlamalarına ilişkin Shreya Singhal standartlarına uygun hâle getirilmesini istiyor. Kaygılarında, işlem yapabilen yetkililerin sayısındaki artış ve kararlarına ilişkin şeffaflığın sınırlı olması bir arada bulunuyor. Eleştirisi kaldırılan bir kullanıcının hangi makamın işlem yaptığını, hangi yasaya dayandığını ve karara nasıl itiraz edebileceğini öğrenmesi gerekebilir.

Keşmir kısıtlamaları, meselenin daha geniş boyutunu gösteriyor

Nisan ve mayıs aylarında Keşmir’le bağlantılı gerilimler sırasında yetkililer, Pakistan’la bağlantılı olduğu belirtilen hesaplara karşı geniş çaplı işlem yapılmasını emretti. Hintli ve uluslararası seslerin de aralarında bulunduğu gazeteciler ve haber kuruluşları da etkilendi.

X, 8 binden fazla hesabın engellenmesi için yürütmeden talimat aldığını ve birçok bildirimin ayrıntılı gerekçe içermediğini söyledi. Bu sayı, söz konusu talimatlarda adı geçen hesapları kapsıyor; Sahyog’un 3.465 sayısıysa portal üzerinden hedef alınan web adresleriyle ilgili.

Bölgedeki kısıtlamalar sosyal medyanın da ötesine geçti. Yetkililer, Arundhati Roy ve gazeteci Anuradha Bhasin’in yazılarının da aralarında bulunduğu 25 kitabı yasakladı. Eleştirmenler bu adımları Sahyog’un daha geniş kullanımına bağlıyor ve ikisinin bir arada muhalefet ile haber yapma alanını daralttığını savunuyor.

Yetkililer, hedeflerinin dezenformasyon, kışkırtma ve gerilimi tırmandırabilecek içerikleri de kapsadığını söylüyor. Karşıt görüşler, her kısıtlama için somut sorulara dönüyor: Hangi içerik hedef alındı, hangi yasal dayanak kullanıldı ve etkilenen kişiye yanıt verme fırsatı tanındı mı?

Büyük platformların çoğu sisteme katıldı

Meta, Apple, LinkedIn, Google, Telegram, Snapchat, WhatsApp ve Instagram, Sahyog’a katılan en az 72 şirket arasında yer alıyor. Google, YouTube, Apple, Amazon, Microsoft, Meta, WhatsApp, Telegram, LinkedIn ve Snapchat de portal üzerinden bildirim alan şirketler arasında bulunuyor.

Çoğu şirket sisteme kamuoyu önünde itiraz etmedi. Şirketler birbiriyle yarışan baskılarla karşı karşıya: Hindistan yasalarına uymak, itibarlarını korumak ve kullanıcıların güvenini sürdürmek. Kullanıcı içeriklerinden doğan hukuki sorumluluk riski, sağlanan gerekçelerle ilgili kaygıları olsa bile resmî bildirimler üzerine harekete geçmeleri için güçlü bir neden oluşturuyor.

Eleştirmenlere göre talepler ayrıntılı gerekçeler içermese bile şirketler bazen uyum sağlıyor; çünkü Hindistan’da talepleri reddetmenin maliyeti yüksek olabilir. Ülkede daha büyük operasyonlara ve gelirlere sahip şirketler bu riske ciddi ölçüde açık. Bu da çoğunun kamuya açık bir itiraz olmaksızın neden sisteme katıldığını açıklamaya yardımcı oluyor.

X’in katılmayı reddetmesi, şirketin hukuki itirazını büyük platformlar arasında alışılmadık kılıyor. Mahkeme davası, resmî bildirimlerle güvenli liman koruması arasındaki ilişkiyi yargıçların önüne taşıyor; sisteme katılan diğer şirketlerse hükümet kanalı üzerinden talepler almaya devam ediyor.

Reklam

Ticari çıkarlar mahkeme mücadelesine eşlik ediyor

Musk’ın itirazı, diğer şirketlerinin Hindistan’da iş fırsatları aradığı bir döneme denk geliyor. Starlink ve Tesla, ortaklıklar, showroom arayışları ve işe alımlar sürerken pazara giriş hazırlığı yapıyor. Bu ticari girişimler, ifade özgürlüğü tartışmasını Hindistan hükümetiyle Musk’la bağlantılı teknoloji şirketleri arasındaki daha geniş ilişkinin bir parçası hâline getiriyor.

Hintli düzenleyiciler, kışkırtıcı yanıtlarının çevrimiçi ortamda geniş çapta yayılmasının ardından X’in sohbet botu Grok’u da inceliyor. Düzenleyici kurumların ilgisi, Sahyog davası sürerken X ile hükümet arasında bir başka temas noktası oluşturuyor.

Hindistan’ın büyük pazarı ile Musk’ın etkisi ve yatırımları, yargı sürecine paralel müzakere alanı yaratıyor. Yeni Delhi, farklı formatlarda içerik emirleri verebilecek olası bir konsey de dâhil olmak üzere medya düzenlemelerini daha da genişletmeyi değerlendiriyor.

Hindistan kriz dönemlerinde çevrimiçi içeriği denetlemeye çalışan tek ülke değil. Sahyog’u ayırt eden özellikler, talep gönderebilen makamların geniş kapsamı ve içeriğin kim tarafından, neden kaldırılmasının istendiğine ilişkin kamuya açık bilgilerin sınırlı olması. Eleştiri paylaşan, afetleri haberleştiren veya siyaset hakkında yorum yapan kişiler için bunun pratik sonucu, daha fazla devlet dairesinin ifadelerine karşı işlem başlatabilmesi.

Karnataka Yüksek Mahkemesi’ndeki uyuşmazlık, bu sürecin 69A maddesine bağlı engelleme usulleri yerine platformların sorumluluğunu düzenleyen kurallar üzerinden ne ölçüde yürütülebileceğini ele alacak. 8 Eylül 2025 itibarıyla sonuç belli değildi ve yeni duruşma tarihi açıklanmamıştı. Çatışma; hız, kamu güvenliği, anayasal usuller ve yetkilileri eleştirme hakkını aynı hukuki tartışmada buluşturuyor.

Sahyog’da içerik kaldırma taleplerini inceleyen haber ile Hindistan’daki sansür uyuşmazlığına ilişkin haber, genişlemeyi ve X’in karşı karşıya geldiği süreci daha ayrıntılı ele alıyor.

Öne çıkanlar

  • Sahyog, Ekim 2024’te içerik kaldırma yetkilerinin genişletilmesinden bu yana 3.465 web adresini hedef alan yaklaşık 300 talebi işleme aldı.
  • Merkezi ve eyalet düzeyindeki daireler, ilçe yönetimleri ve polis birimleri portal üzerinden içerik kaldırma talebi gönderebiliyor.
  • En az 72 şirket sisteme katıldı; X katılmayı reddederek Karnataka Yüksek Mahkemesi’nde itirazda bulundu.
  • Bildirimlerin çoğu, uyumu platformların kullanıcı içerikleri için aldığı hukuki korumaya bağlayan 79(3)(b) maddesine dayanıyor.
  • Eleştirmenler, 69A maddesi kapsamındaki engelleme emirlerine uygulananlarla benzer güvenceler istiyor.
  • Hükümet, portalın hukuka aykırı ve zararlı içeriklere karşı hızla işlem yapılmasını sağladığını söylüyor.
  • Talepler arasında Kumbh Mela felaketiyle ilgili paylaşımlar, polis yolsuzluğu iddiaları, hiciv ve siyasi eleştiriler yer aldı.
  • X’e göre Keşmir’deki gerilimler sırasında verilen ayrı yürütme talimatları, 8 binden fazla hesabın engellenmesini istedi.
  • Mahkeme itirazı hem çevrimiçi ifade özgürlüğünü hem de platformların Hindistan’da hukuki sorumlulukla karşılaşma riskini ilgilendiriyor.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir