Toplu Kapatma Tepkilerinin Ardından Hindistan Yüksek Mahkemesi Delhi'deki Sokak Köpekleri Kararını Değiştirdi

11 dakikalık okuma
Toplu Kapatma Tepkilerinin Ardından Hindistan Yüksek Mahkemesi Delhi'deki Sokak Köpekleri Kararını Değiştirdi

22 Ağustos kararı, Delhi'deki sokak köpeklerine yönelik yaklaşımı değiştirdi

Hindistan Yüksek Mahkemesi, 22 Ağustos 2025'te sahipsiz köpeklere yönelik yaklaşımını gözden geçirerek Delhi ve çevresindeki banliyölerde köpeklerin kalıcı olarak kapatılmasına ilişkin kararını değiştirdi. Yeni talimatlara göre köpekler kısırlaştırılacak, aşılanacak, iç parazitlerden arındırılacak ve bulundukları yerlere geri bırakılacak. Kuduz olan veya saldırgan davranış sergileyen köpekler barınaklarda tutulacak.

İçindekiler
  1. 22 Ağustos kararı, Delhi'deki sokak köpeklerine yönelik yaklaşımı değiştirdi
  2. Bir çocuğun ölümü mahkemenin müdahalesine nasıl yol açtı?
  3. Barınak planı neden tepki gördü?
  4. Gözden geçirilen karar neleri gerektiriyor?
  5. Hayvan Doğum Kontrolü Kuralları neden önemli?
  6. Besleme alanları günlük rutinleri değiştiriyor
  7. Ülke çapında nüfus, sınırlı kaynaklar
  8. Güvenlik, aşılama ve açık kararlara bağlı
  9. Mahalledeki hayvan bakıcıları hâlâ önemli
  10. Mahkemenin rolüne ilişkin tartışma
  11. Öne çıkanlar

Bu değişiklik, yetkililerin yaklaşık bir milyon köpeği toplayıp kalıcı olarak kapatmasını ve gerekli barınakları inşa edip personel sağlamak için sekiz hafta tanımasını öngören önceki talimata yönelik yaygın eleştirilerin ardından geldi. Hayvan hakları grupları, veterinerler, siyasetçiler ve bölge sakinleri hem hayvanlara yönelik muameleyi hem de kentin böylesine büyük bir operasyonu yürütme kapasitesini sorguladı.

Delhi'de çoğu zaten aşırı kalabalık olan ve finansman sıkıntısı çeken yalnızca yaklaşık 20 hayvan barınağı bulunuyor. İlk karar, mevcut tesislerin yanı sıra yeni barınakların da sayısının bir milyona kadar çıktığı tahmin edilen köpek nüfusunu barındırmasını gerektirecekti.

Kamu güvenliği davanın merkezinde yer almaya devam ediyor. Dünyadaki kuduz kaynaklı ölümlerin yüzde 36'sı Hindistan'da görülürken, Yeni Delhi'de her ay binlerce köpek ısırığı vakası kaydediliyor. Çocuklara yönelik ölümcül saldırılar ve bir kız çocuğunun kuduzdan ölmesi, konunun mahkemeye taşınmasına yol açtı.

Gözden geçirilen karar, bölge sakinlerinin sokak köpeklerini besleme biçimini de değiştiriyor. Belediyelerin her mahallede belirlenmiş besleme alanları oluşturması gerekiyor; diğer kamusal alanlarda besleme yasak. Belediyeler ihlallerin bildirilmesi için yardım hatları kurmalı; kuralları çiğneyenler hakkında yasal işlem başlatılabilecek.

25 Ağustos itibarıyla anlaşmazlık, insanları korumak, hayvanlara insancıl davranmak ve kamu hizmetleri kalıcı bir sorunu yönetemediğinde mahkemelerin ne ölçüde devreye girmesi gerektiği konusunda ülke çapında bir tartışmaya dönüşmüştü.

Reklam

Bir çocuğun ölümü mahkemenin müdahalesine nasıl yol açtı?

Altı yaşındaki bir kız çocuğu Temmuz 2025'te Delhi'de kuduzdan öldü; bu olay üzüntü ve öfkeye yol açtı. Ölüm, çocukların ölümcül biçimde saldırıya uğraması da dahil olmak üzere kamuoyunda geniş yer bulan köpek saldırılarına ilişkin endişelerin arttığı bir dönemde yaşandı ve Yüksek Mahkemenin konuyu kendiliğinden ele almasına katkıda bulundu.

Bu işlemin hukuk dilindeki adı suo motu'dur. Basitçe ifade etmek gerekirse, mahkemenin geleneksel bir dava açılmasını beklemeden bir konuyu incelemeye başlaması anlamına gelir. Yargıçlar, Delhi'deki sokak köpeği nüfusunu yönetmeye yönelik mevcut önlemlerin yetersiz olduğu sonucuna vardı.

İlk talimat, Yeni Delhi ve çevresindeki banliyölerdeki tüm sahipsiz köpeklerin yakalanıp barınaklarda tutulmasını öngörüyordu. Bu karar, sağlıklı sokak köpeklerinin kısırlaştırılıp aşılandıktan sonra bulundukları yerlere geri bırakılmasını şart koşan Hayvan Doğum Kontrolü Kuralları'ndan ayrılıyordu.

İlk müdahaleyi savunan bir yargıç, bunu acil bir halk sağlığı sorununa verilen yanıt olarak sundu:

Şimdilik kuralları unutun ve gerçeklerle yüzleşin.

Kararın dili ve kısa takvimi, yetkililerin barınaklarda yeni bir krize yol açmadan bölge sakinlerini koruyup koruyamayacağına ilişkin endişeleri artırdı. Başlıca gelişmeler birkaç hafta içinde yaşandı:

  • Temmuz 2025: Altı yaşındaki bir kız çocuğu Delhi'de kuduzdan öldü; bu olay mahkemenin müdahalesini tetiklemeye yardımcı oldu.
  • Ağustos 2025: Yüksek Mahkeme, Delhi ve çevresindeki banliyölerde sahipsiz köpeklerin toplanıp kalıcı olarak kapatılmasına karar verdi ve gerekli barınak düzenlemeleri için sekiz haftalık süre belirledi.
  • 22 Ağustos 2025: Üç yargıçtan oluşan özel heyet talimatı gözden geçirdi; kuduz olan veya saldırgan davranış sergileyen köpeklerin barınaklarda tutulması şartını korurken diğer köpeklerin tedavi edilip geri bırakılmasına karar verdi.

Barınak planı neden tepki gördü?

Hayvan hakları grupları, veterinerler, siyasetçiler ve ünlüler ilk kararı uygulanamaz ve insanlık dışı olarak nitelendirerek kınadı. İtirazlar, hayvan refahına ilişkin kaygıların yanı sıra temel bir kapasite sorununu da içeriyordu: Bu kadar çok köpek sekiz hafta içinde nerede barındırılacak, beslenecek ve tedavi edilecekti?

Delhi'deki yaklaşık 20 barınak, aşırı kalabalık ve yetersiz finansmanla zaten mücadele ediyor. Hayvan hakları savunucuları, çok sayıda köpeğin kapalı tesislere alınmasının acıya ve hastalık salgınlarına yol açabileceği, buna karşılık sokaklardaki köpek nüfusunu kontrol altına alamayacağı uyarısında bulundu.

Reklam

Yeni Delhi'de uzun süredir sokak köpeklerini besleyen Himanshi Varma, sokak hayvanlarını önemseyen kişiler arasındaki kaygıyı şöyle anlattı:

Ne sayıları belli ne de bu işin sonu var. Hepsi kapatılırsa bu kadar çok hayvana nasıl bakabiliriz ki?

Bir barınak işleten Meenakshi Bareja da tesisler üzerindeki baskıya dikkat çekerek, özenle işletilen barınakların bile hâlihazırda orada yaşayan hayvanların ihtiyaçlarını karşılamakta zorlandığını belirtti. Kaygılar yalnızca fiziksel yer bulmanın ötesine geçiyordu. Köpeklerin kalıcı olarak kapatılması, düzenli gıda, veteriner hizmeti ve personel gerektirecekti.

Protestolar Mumbai ve Bengaluru'nun da aralarında bulunduğu kentlere yayıldı. Göstericiler insancıl bir yaklaşım çağrısı yaptı, hayvan refahı kuruluşları hukuki itirazlarda bulundu ve anlaşmazlık Hindistan'da ve yurt dışında dikkat çekti.

Karara itiraz eden siyasetçiler arasında, bunu bilime dayalı politikadan geri adım olarak nitelendiren muhalefet lideri Rahul Gandhi de vardı. Tepkiler; hukuka ilişkin kaygıları olanları, belediyelerin kapasitesini sorgulayanları ve mahalle köpekleriyle yakın bağ kuran bölge sakinlerini bir araya getirdi.

Gözden geçirilen karar neleri gerektiriyor?

Üç yargıçtan oluşan özel heyet, 22 Ağustos'ta temel talimatı değiştirdi. Yetkililer, topladıkları köpekleri kısırlaştırmalı, aşılamalı ve iç parazitlerden arındırmalı; ardından aynı bölgelere geri bırakmalı. Kısırlaştırma köpeklerin üremesini önlüyor, aşılama hastalıklara karşı koruyor, iç parazit tedavisi ise parazit kurtları ortadan kaldırıyor.

Kuduz olan veya saldırgan davranış sergileyen köpekler geri bırakma şartının dışında tutuluyor ve barınaklarda kapatılmaları gerekiyor. Böylece gözden geçirilen yaklaşım, barınakların rolünü korurken tüm sokak köpeklerinin kalıcı olarak kapatılması talimatını sona erdiriyor.

Humane World for Animals India Direktörü Alokparna Sengupta değişikliği memnuniyetle karşıladı ve gözden geçirilen kararı şöyle nitelendirdi:

dengeli, sistemli ve şefkatli.

Hayvan refahı grupları, veterinerler ve halkın önemli bir bölümü kararı memnuniyetle karşıladı. Kararı, Hayvan Doğum Kontrolü Kuralları'nda belirtilen ve uluslararası en iyi uygulamalarla desteklenen yaklaşıma dönüş olarak gördüler: kısırlaştırmayla nüfusu yönetmek ve aşılama yoluyla hastalıkları azaltmak.

Gözden geçirilen talimat, sahiplenmeyi de bir seçenek olarak kabul ediyor. Hayvanseverler sahipsiz köpekleri sahiplenmeye teşvik ediliyor; sahiplenilen hayvanlar künyelenerek kalıcı olarak bir evde barındırılacak. Bu, bir mahalle köpeğini beslemekten farklı bir sorumluluk getiriyor; çünkü hayvana kalıcı bir yuva sağlanması gerekiyor.

Reklam

Hayvan Doğum Kontrolü Kuralları neden önemli?

2023'te güncellenen Hayvan Doğum Kontrolü Kuralları, anlaşmazlığın merkezindeki yasal çerçeveyi oluşturuyor. Kurallar, sağlıklı sahipsiz köpeklerin öldürülmesini yasaklıyor ve kısırlaştırma ile aşılama sonrasında alışık oldukları çevreye geri bırakılmalarını şart koşuyor.

Hukuk uzmanları, ilk kararın bu şartları geçersiz kılıp kılamayacağını sorguladı. Eleştirmenler, mahkemenin yürürlükteki yasayı yorumlamak yerine, yerleşik kurallarla düzenlenen bir alanda politika oluşturduğunu savundu.

Kurallar, köpekleri yalnızca bölgeden uzaklaştırmanın neden başarısız olabileceğine dair bir açıklama da sunuyor. Hayvanlar bir bölgeden alındığında, boşalan yere başka köpekler gelebiliyor. Tekrarlanan yakalama işlemleri böylece sürekli bir uzaklaştırma ve yerini yenilerinin alması döngüsüne dönüşebiliyor.

Kısırlaştırma ise farklı biçimde işliyor. Köpeklerin yavrulamasını önleyerek nüfusu zaman içinde azaltıyor. Aşılama da aynı anda hastalık riskini ele alıyor. Bu yaklaşım, sürekli yeni barınak alanı bulmaya dayanmak yerine kalıcı nüfus kontrolü sağlamayı amaçlıyor.

Kurallarda açıklanan bilimsel temele göre, toplu uzaklaştırma veya itlaf etkisiz kalabilir ve ters etki yaratabilir. Gözden geçirilen karar, tehlikeli görülen veya kuduz olan köpeklerin kapatılmasını sürdürürken mahkemenin temel talimatını yeniden bu çerçeveyle uyumlu hale getiriyor.

Besleme alanları günlük rutinleri değiştiriyor

Belediyeler artık her mahallede belirlenmiş besleme alanları oluşturmalı. Sokak köpeklerini diğer açık kamusal alanlarda beslemek yasak; bu kısıtlamayı ihlal edenler hakkında yasal işlem başlatılabilecek. Belediye yardım hatları, ihlallerin bildirilmesini sağlayacak.

Amaç, köpekleri besleyen bölge sakinleriyle saldırılardan korkan veya hayvanların yakında toplanmasına karşı çıkanlar arasındaki anlaşmazlıkları azaltmak. Karar, besleme düzenini tamamen bireylere bırakmak yerine, bunun yapılabileceği yerleri belirleme sorumluluğunu belediyelere veriyor.

Eleştirmenler, bu düzenlemenin geniş bir kentte ne ölçüde kolay uygulanabileceğini sorguluyor. Bazı mahalle köpeklerinin besleme alanlarına ulaşması zor olabilir; bu alanların yönetimi de başlı başına pratik sorunlar yaratabilir.

Belediyelerin, hayvan refahı kuruluşlarının ve yerel toplulukların alanların yerini belirlemek ve kullanımını düzenlemek için koordinasyon sağlaması gerekecek. Alanların yeni anlaşmazlıklar yaratmadan işlemesi için kamuoyu bilgilendirme kampanyaları, açık tabelalar ve düzenli denetim gerekli görülüyor.

Evlerinin yakınında köpek besleyen bölge sakinleri için değişiklik hemen ve somut: Alışageldikleri rutin artık belediyenin düzenlemesine uymak zorunda. Güvenlik kaygısı yaşayanlar için amaçlanan fayda ise köpeklerin nerede beslendiği ve endişelerin nereye bildirilebileceği konusunda daha öngörülebilir bir sistem.

Reklam

Ülke çapında nüfus, sınırlı kaynaklar

Hindistan'da, Delhi'de sayıları bir milyona kadar çıkabilenler de dahil olmak üzere, tahminen 62 milyon sahipsiz köpek bulunuyor. Bu rakamlar yetkililerin karşı karşıya olduğu görevin boyutunu gösteriyor: Başkentte başarılı bir program yürütülse bile bu, ülke çapındaki çok daha büyük sorunun yalnızca bir bölümünü ele alabilir.

Delhi için verilen bir milyonluk üst tahmin, ülke genelindeki 62 milyonluk tahminin yaklaşık yüzde 1,6'sına denk geliyor. Bu karşılaştırma, mahkemenin incelemesini başkent dışına genişletme kararının diğer yerlerdeki belediyeler açısından neden önem taşıdığını açıklamaya yardımcı oluyor.

Belediye yetkilileri, Hayvan Doğum Kontrolü programına ayrılan yetersiz bütçe ve programın uygulanmaması nedeniyle eleştiriliyor. Kısırlaştırma ve aşılama veterinerlik kapasitesi, tesis, finansman ve koordinasyon gerektirirken aşırı kalabalık barınaklar hem hayvanlar hem de insanlar için sağlık riskleri yaratabiliyor.

Kâr amacı gütmeyen kuruluşlar ve gönüllüler hizmetlerdeki açıkları kapatmaya yardımcı oluyor, ancak imkânları yetersiz kalıyor. Mahkemenin hayvanseverlerden ve sivil toplum kuruluşlarından altyapıyı güçlendirmek için kaynak aktarmalarını istemesi, kaynak ihtiyacını kabul ederken hesap verebilirlik ve denetim konusundaki kaygıları da gündeme getiriyor.

Dava ülke çapına genişletildi; mahkeme ortak bir politika değerlendirirken diğer eyaletlerdeki benzer davalar da ele alınıyor. Yetkililerden ellerindeki kaynakları ayrıntılarıyla açıklayan yeminli beyanlar sunmaları istendi. Yeminli beyan, yetkililerin sağlayabileceklerini belirttikleri imkânların mahkeme tarafından incelenmesine olanak veren resmî yazılı bir açıklamadır.

Güvenlik, aşılama ve açık kararlara bağlı

Hindistan'ın küresel kuduz ölümlerindeki payı, halk sağlığı açısından riskin yüksekliğini koruyor. Bu yükün büyük bölümünü köpek ısırıkları oluşturduğundan, sokak köpeği nüfusunu azaltma çabalarının yanı sıra aşılama kampanyaları ve halkı bilgilendirme çalışmaları da müdahalenin merkezinde yer alıyor.

Yeni Delhi'de her ay görülen binlerce köpek ısırığı vakası, nüfus kontrolü sonuç verene kadar bölge sakinlerinin pratik koruma önlemlerine ihtiyaç duyduğu anlamına da geliyor. Tedavi edilen köpeklerin mahallelerine geri bırakılması, aşılama, izleme ve tehlikeli görülen hayvanların kontrol altında tutulmasını önemli kılıyor.

Mahkeme, saldırgan köpeklerin belirlenmesi için bilimsel verilere dayanan açık ölçütler çağrısında bulundu. Hukuk uzmanları, muğlak ifadelerin kötüye kullanılabileceği uyarısında bulunarak tanımın hâlâ kaygı konusu olduğunu belirtiyor. Hayvan hakları savunucuları, kapatma kararlarının adil biçimde alınması için şeffaflık ve usule uygun süreç istiyor.

Bu güvenceler önemli; çünkü gözden geçirilen karar, mahallelerine dönecek köpeklerle barınaklarda kalacak köpekler arasında belirgin bir ayrım yapıyor. Kampanyacılar, belirsiz bir saldırganlık nitelemesinin keyfî öldürme veya süresiz kapatmayı meşrulaştırmak için kullanılmaması gerektiği uyarısında bulundu.

Reklam

Yetkililer, besleme alanları ve tedavi programlarının yanı sıra bu ölçütleri uygulamaya koyma göreviyle de karşı karşıya. Acil politika belirlendi, ancak uygulamanın başarısı kaynaklara, tutarlı kararlara ve belediye çalışanları, veteriner ekipleri ile bölge sakinleri arasındaki işbirliğine bağlı.

Mahalledeki hayvan bakıcıları hâlâ önemli

Çoğunlukla “indie” olarak anılan Delhi'nin sokak köpekleri, mahalle yaşamında tanıdık bir yere sahip. Pek çok bölge sakini onları besliyor ve bakımlarını üstleniyor; sahiplenme ile topluluk sorumluluğu arasında bir yerde duran bağlar kuruyor. Dayanıklılıklarıyla değer gören köpekler, insanlara arkadaşlık ediyor ve bazı bölge sakinlerine güvenlik hissi veriyor.

Varma, ilgilendiği köpekleri çocukları olarak görüyor. Öncelikleri, mahkeme anlaşmazlığından bağımsız olarak sürdürdüğü günlük işler: hayvanların yiyecek bulmasını ve tedavi edilip aşılanmasını, ayrıca kısırlaştırılmasını sağlamak.

Toplum gönüllüsü, bu çalışmayı şöyle anlattı:

Önemli olan tek şey çocuklarımızın karnının doyması. Tedavi edilmeli, aşılanmalı ve kısırlaştırılmalılar.

Delhi'de küçük bir kısırlaştırma merkezi işleten veteriner Dr. Sarungbam Yaiphabi Devi de ilk talimatı sorguladı:

Karar çok beklenmedikti. Ayrıca gerekçesiz ve uygulanamazdı,

Devi, gözden geçirilen kararı doğru yönde atılmış bir adım olarak görüyor, ancak yapılması gereken daha çok iş olduğunun da farkında. Onun bakış açısı, hukuki kararı herhangi bir kısırlaştırma programının bağlı olduğu sınırlı tedavi kapasitesine bağlıyor.

PETA India ve Humane World for Animals, uygulamayı izleyeceklerini ve daha fazla reform talep edeceklerini açıkladı. Talepleri arasında kısırlaştırma ve aşılamaya daha fazla yatırım yapılması, mevcut yasaların daha güçlü biçimde uygulanması ve korkuyu azaltıp birlikte yaşamı desteklemek için halkın daha kapsamlı bilgilendirilmesi yer alıyor.

Mahkemenin rolüne ilişkin tartışma

Yüksek Mahkemenin müdahalesi, kamu politikalarını kimin belirlemesi gerektiği tartışmasını da yeniden alevlendirdi. Mahkeme, çevre düzenlemeleri ve kent planlaması dahil kamu yararını ilgilendiren konularda uzun süredir rol oynuyor; ancak eleştirmenler bu tür müdahalelerin mahkemenin uygun rolünün ötesine geçebileceğini savunuyor.

Hukuk uzmanı Nishaank Mattoo, bu itirazı açıkça dile getirdi:

Yüksek Mahkeme, yetki alanına girmeyen yasama sahasına adım attı.

Diğerleri, yasama ve yürütme organlarının harekete geçemediği durumlarda yargının müdahalesinin gerekli olabileceğini savunuyor. Sokak köpekleri davasında bu görüş, devam eden ısırık vakalarına, kuduz ölümlerine ve mevcut programların uygulanışına yönelik memnuniyetsizliğe dayanıyor.

Tartışma, korunmaya muhtaç insanlar ve hayvanlara yönelik birbiriyle çatışan sorumlulukları da ortaya koyuyor. Saldırılardan korunmak isteyen aileler, mahalle köpeklerine bakan bölge sakinleri ve sınırlı tesisleri yöneten yetkililer, mahkemenin talimatlarından etkileniyor.

22 Ağustos'taki değişiklik, bu kaygıları insancıl nüfus kontrolü, belirli köpeklerin kapatılması ve düzenlenmiş besleme yoluyla uzlaştırmayı amaçlıyor. Uygulamadaki sınav, belediyelerin kararın gerektirdiği tedavi ve bakımı sağlarken bölge sakinlerini koruyup koruyamayacağı.

Öne çıkanlar

  • Yüksek Mahkeme, toplu ve kalıcı kapatma planına yönelik eleştirilerin ardından 22 Ağustos 2025'te Delhi'deki sahipsiz köpeklerle ilgili talimatını değiştirdi.
  • Yetkililerin topladığı köpeklerin çoğu kısırlaştırılmalı, aşılanmalı, iç parazitlerden arındırılmalı ve bulundukları yerlere geri bırakılmalı.
  • Kuduz olan veya saldırgan davranış sergileyen köpekler barınaklarda tutulmalı.
  • Belediyeler belirlenmiş besleme alanları ve yardım hatları kurmalı; besleme yasağını ihlal edenler hakkında yasal işlem başlatılabilir.
  • Delhi'de yaklaşık 20 barınak ve sayıları bir milyona ulaşabilen sahipsiz köpek bulunuyor; Hindistan genelindeki sahipsiz köpek nüfusunun 62 milyon olduğu tahmin ediliyor.
  • Küresel kuduz ölümlerinin yüzde 36'sı Hindistan'da görülüyor; bu nedenle aşılama ve kamu güvenliği müdahalenin merkezinde yer alıyor.
  • Dava ülke çapına genişletildi ve yetkililerden ellerindeki kaynakları açıklayan yeminli beyanlar sunmaları istendi.
  • Finansman, barınak kapasitesi, besleme düzenlemeleri ve saldırgan köpeklerin belirlenmesine yönelik açık ölçütler uygulamanın temel güçlükleri olmayı sürdürüyor.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir