İş baskısı sahte ofisleri yaygınlaştırırken Çinli gençler çalışıyormuş gibi yapmak için para ödüyor

11 dakikalık okuma
İş baskısı sahte ofisleri yaygınlaştırırken Çinli gençler çalışıyormuş gibi yapmak için para ödüyor

Günlük masa ücreti, çalışma hayatı görüntüsü sunuyor

Çin’de genç yetişkinler, günde 30 ila 50 yuan, yani yaklaşık 4 ila 7 dolar karşılığında bir masa kiralayıp kahve içebiliyor, Wi-Fi kullanabiliyor ve işvereni olmayan bir ofiste günü geçirebiliyor. Bazı işletmeler, işsiz müşterilerin deneyimlemesi için tanıdık bir iş gününü hizmete dönüştürerek amirlerle kurgulanmış karşılaşmalar, sahte görevler ve e-postalar da sunuyor.

İçindekiler
  1. Günlük masa ücreti, çalışma hayatı görüntüsü sunuyor
  2. Sahte ofislerde müşterilere sunulanlar
  3. Eğilimin ardındaki istihdam baskısı
  4. Çalışıyor görünmek neden bu kadar önemli olabilir?
  5. Kütüphaneler ve çalışma salonları benzer bir ihtiyaca yanıt veriyor
  6. Bir iş gününü pazarlayan girişimciler
  7. Eğitimden çalışma hayatına geçiş
  8. Rutin, arkadaşlık ve nefes alma alanı
  9. Dolandırıcılık ve kaçınma tartışması
  10. Hükümetin öncelikleri zorlu iş piyasasıyla karşı karşıya
  11. Önemli Noktalar

11 Ağustos 2025 itibarıyla bu sahte ofisler Shenzhen, Şanghay, Chengdu, Hangzhou ve Pekin’de açılmıştı. Gençlerin zorlu bir iş piyasasıyla ve üretken görünmeleri yönündeki yoğun baskıyla karşı karşıya olduğu bir dönemde bu yerler, ortak çalışma alanını, sosyal teması ve istihdamın dışarıdan görünen işaretlerini bir araya getiriyor.

Gıda işletmesi sahibi olduğu dönemin ardından işsiz kalan 30 yaşındaki Shui Zhou, Dongguan’daki sahte bir ofise gitmek için günde 30 yuan ödüyor. İşletmesi battığından beri buradaki rutin, disiplinini korumasına, başkalarıyla tanışmasına ve motivasyonunu bir ölçüde yeniden kazanmasına yardımcı oluyor.

Zhou, burada bulduğu arkadaşlık ortamını şöyle anlattı:

Bir grup olarak birlikte çalışıyormuşuz gibi hissettiriyor,

Müşteriler, yalnızca görüntü olsun diye masalarda oturmuyor. Bazıları iş başvurusu yapıyor, iş fikirleri geliştiriyor ya da rekabetçi sınavlara hazırlanıyor. Bazılarıysa neden evde olduklarını soran akraba ve komşularla karşılaşmadan günü geçirebilecekleri bir yer arıyor.

Dolayısıyla bu yerlere duyulan ilgi hem pratik hem de kişisel. Bir masa internet erişimi ve odaklanacak bir yer sunuyor. Ofis rutini insanlara evden çıkmak için bir neden, vakit geçirecekleri bir grup ve aksi hâlde boş geçebilecek günlere tanıdık bir düzen sağlıyor. Ancak bu hizmetlerin hiçbiri, normalde ofise gitmeye değecek bir maaşla birlikte gelmiyor. Müşteri bunun yerine, sırada ne yapacağına karar verirken bu ortam için ödeme yapıyor.

Reklam

Sahte ofislerde müşterilere sunulanlar

Sıralar hâlindeki masalar, toplantı odaları, hızlı internet, kahve ve atıştırmalıklar bu işletmeleri sıradan iş yerlerine benzetiyor. Temel fark, kimin kime ödeme yaptığı: Bu alanları kullananların çoğu, bir şirketten maaş alan çalışanlar değil, müşteriler.

Bazı işletmeciler simülasyonu mobilya ve ikramların ötesine taşıyor. Müşterilere uydurma görevler ya da kurgulanmış e-postalar verilebiliyor; müşteriler bir yönetici ya da başkaldıran bir çalışan rolünü de seçebiliyor. Ek ücret karşılığında patronla sahte bir tartışma yaşamak mümkün.

Bu hizmetler, işletmeleri kısmen ortak ofis, kısmen rol yapma alanı hâline getiriyor. Aynı odada ciddi biçimde iş arayan biri de her sabah gidecek bir yeri olmasının verdiği güven duygusunu arayan biri de bulunabiliyor.

Yeni mezun Xiaowen Tang, üniversitesinin staj şartını karşılamak için sahte bir ofisi kullanıyor ve işte olduğuna kanıt olarak iş yerinin fotoğraflarını gönderiyor. Diğer katılımcılar bu zamanı özgeçmişlerini güncellemek, mesleki bağlantılar kurmak ya da özellikle daha iyi istihdam fırsatlarına giden bir yol olarak gördükleri yapay zekâ alanında beceriler kazanmak için kullanıyor.

Müşteriler arasında yeni mezunlar, serbest çalışanlar ve dijital göçebeler bulunuyor; yaş ortalaması yaklaşık 30. Koşulları farklılık gösteriyor: Bazıları işini ya da işletmesini kaybetmiş, bazılarıysa kariyer kurmaya veya bağımsız çalışmaya uğraşıyor. Hepsinin ortak noktası, geleneksel bir işverenleri olmasa da ofis istemeleri.

Eğilimin ardındaki istihdam baskısı

Çin’de genç işsizliği, nasıl ölçüldüğüne bağlı olarak son yıllarda yüzde 14 ile yüzde 21 arasında değişti. Öğrencilerin hariç tutulduğu, 16-24 yaş grubuna ilişkin resmî oran Eylül 2024’te yüzde 17,6’ydı. Pek çok uzman gerçek işsizlik oranının daha yüksek olduğuna inanıyor.

Bu oran değerlendirilirken öğrencilerin hariç tutulması önem taşıyor: Rakam, eğitim hayatının dışında kalan belirli bir yaş grubunu ifade ediyor; tüm gençleri değil. Bildirilen yaş ortalaması olan 30 civarındaki müşteriler de istihdam sorunları yaşıyor, ancak bu istatistik grubunun dışında kalıyor.

Ekonomideki yavaşlama, COVID-19 pandemisinin süregelen etkileri ve üniversite eğitimiyle mevcut işler arasındaki uyumsuzluk, uygun bir iş bulmayı zorlaştırdı. Bir diploma, yıllarca süren eğitimi yansıtabilir; ancak işverenin aradığı beceri ya da deneyimle örtüşmeyebilir.

Sonuç olarak eğitime büyük yatırım yapan gençler aynı anda iki baskıyla karşılaşabiliyor: İş bulmak ve eğitimlerinin neden henüz bekledikleri kariyeri sağlamadığını açıklamak. Sahte ofisler, bu beklentilerle gerçekten mevcut olan işler arasındaki boşlukta günlük bir rutin sunuyor.

Reklam

Çalışıyor görünmek neden bu kadar önemli olabilir?

Çin toplumunda iş sahibi olmak, kişisel kimlik ve aile onuruyla yakından bağlantılı. Eğitimdeki başarılarını mesleki başarıya dönüştürmeleri beklenen genç yetişkinler için işsizlik, maddi sıkıntının yanı sıra utanç da getirebiliyor.

Aileyle yaşamak ya da ebeveynlere bağımlı olmak, bu baskıdan kaçmayı zorlaştırabiliyor. İşsiz kişi, geliri ve kariyer olanakları konusundaki belirsizlikle uğraşırken akrabalar ve komşular da iş durumunu sorabiliyor.

Sahte ofislerden birinin müşterisi, hizmetle kişisel onur arasındaki bağlantıyı şöyle dile getirdi:

Sattığım şey bir çalışma masası değil; işe yaramaz biri olmamanın verdiği onur.

Ofise gitmek, normal bir hayat sürdüğü görüntüsünü korumaya yardımcı olabiliyor. Bazı müşteriler için bu düzen, başkalarının sorgulamasından kaçmanın bir yolu. Bazılarıysa ücretli iş aramayı sürdürürken kendilerini faal ve çevreleriyle bağlantıda hissetmelerini sağlıyor.

Sosyal medya, bu kişisel baskıları daha görünür hâle getirdi. Çin’in Instagram’ı olarak tanımlanan Xiaohongshu’da ve Çin’in TikTok’u Douyin’de #BugünİşeGidiyormuşGibiYaptım gibi etiketler milyonlarca kez görüntülendi. Videolar günlük rutini belgeliyor; katılımcılar bazen tanınmamak için yüzlerini gizliyor.

Paylaşımlar farklı tepkilere yol açtı. Bazıları, işsizliği bir ofis rutinine dönüştürmek için gösterilen yaratıcılığı ve dayanıklılığı takdir ediyor. Bazılarıysa iş sahibi görüntüsünü sürdürmenin gerçek bir iş arayışını erteleyebileceğinden kaygı duyuyor.

Kütüphaneler ve çalışma salonları benzer bir ihtiyaca yanıt veriyor

Kütüphaneler, internet kafeler ve ücretli çalışma salonları, işsiz gençlerin ev dışında bir düzen bulmasının başka yollarını sunuyor. Bu yerler iş başvurusu yapmak, kamu personeli sınavlarına hazırlanmak ya da aile gözetiminden uzakta vakit geçirmek için kullanılabiliyor.

Çalışma salonları saatlik, günlük ya da aylık ücret alabiliyor. İşsizliğin yanı sıra talebin artması, sahte ofislerin daha gösterişli hizmetlerinin ötesinde sessiz bir alana ve öngörülebilir bir rutine duyulan ihtiyacı yansıtıyor.

Pratik ihtiyaçlar birbiriyle örtüşüyor. Rekabetçi bir sınava hazırlanan biri için simüle edilmiş bir amirden çok odaklanabileceği bir ortam gerekebilir. İş arayan biri ise internet erişimine, arkadaşlığa ve her sabah dönebileceği bir yere değer verebilir. Farklı mekânlar aynı zorlu dönemin farklı ihtiyaçlarına yanıt veriyor.

Kırsal kesimdeki aileler ek baskılarla karşılaşıyor. 40 yaşına kadar olan kişiler, bazen aile emekli aylıklarıyla ya da küçük ölçekli tarımla geçinen ebeveynleriyle yaygın biçimde birlikte yaşıyor. Tarım arazileri imar ve kalkınma projeleri için yeniden kullanıldığında aileler geçim kaynaklarını kaybedebiliyor.

Bu haneler için evdeki kaynaklar azaldıkça iş bulmak daha acil hâle geliyor. Dolayısıyla baskı, internette dolaşan ofis görüntülerinden çok daha geniş: Düzenli bir iş bulamamış yetişkin bir bireyi ailenin ne kadar süre destekleyebileceği sorusunu da içeriyor.

Reklam

Bir iş gününü pazarlayan girişimciler

Dongguan’da 30 yaşındaki girişimci Feiyu, pandemi sırasında işsiz kaldıktan sonra Pretend To Work Company’yi kurdu. Kendi yaşadığı bir deneyimden yola çıkarak rutin ve onur arayan gençlere çalışma masaları kiralıyor.

Feiyu, yaklaşımını anlatırken işletmenin zaman içinde kâr edip etmeyeceğinden emin olmadığını da belirtti:

Bunu bir sosyal deney olarak görüyorum,

İşletmeciler, resmî ortak çalışma alanlarından WeChat üzerinden düzenlenen kayıt dışı girişimlere kadar çeşitlilik gösteriyor. Bu çeşitlilik, kullanılan adın hem basit bir masa kiralamayı hem de daha kapsamlı bir istihdam taklidini kapsayabilmesi anlamına geliyor.

Bazı işletmeler beceri kazandıran atölyeleri, ağ kurma etkinliklerini ve hatta iş arayanlara yönelik eşleştirme hizmetlerini deniyor. Bu ek hizmetler, işletmeciler insanların kullanmaya devam edeceği hizmetler ararken müşterilerin gün içinde yapabileceklerini genişletiyor.

Temel ticari soru basit: Müşteriler vakit geçirecekleri uygun fiyatlı bir yere ihtiyaç duyuyor, işletmecilerinse mekân ve hizmetlerin masraflarını karşılayacak kadar gelir elde etmesi gerekiyor. Feiyu’nun kalıcı kârlılık konusundaki belirsizliği bu gerilimi özetliyor.

Müşterilerin umduğu sonuç çoğu zaman ücretli bir işe girmek ya da sürdürülebilir bir işletme kurmak. Bazı işletmeciler bu olguyu, ekonomi toparlanıp daha geleneksel istihdam olanakları geri dönene kadar geçici bir çözüm olarak görüyor.

Eğitimden çalışma hayatına geçiş

Victoria Üniversitesi Wellington Kampüsü’nde kıdemli öğretim görevlisi olan Dr. Christian Yao, sahte ofisleri zorlu bir istihdam geçişinde işe yarayabilecek köprülerden biri olarak görüyor. Açıklaması, bu mekânları ekonomik dönüşüme ve eğitimle iş piyasası arasındaki boşluğa bağlıyor.

Sahte ofis şirketleri geçiş dönemine yönelik çözümlerden biri. Ekonomik dönüşüm ve eğitimle iş piyasası arasındaki uyumsuzluk nedeniyle gençlerin sonraki adımlarını düşünmek ya da geçiş döneminde ufak tefek işler yapmak için bu tür yerlere ihtiyacı var.

Bu gençlerin çoğu resmî kayıtlarda esnek çalışan olarak sınıflandırılıyor. Bu terim, kısa süreli işler ve serbest projeler dâhil, geleneksel istihdamın dışındaki çalışma biçimlerini kapsıyor.

Esnek çalışma, tek bir işverende düzenli bir pozisyonda çalışmak yerine tek tek işler alarak para kazanmak anlamına gelebiliyor. Bu sınıflandırma, bireylerin ve şirketlerin istihdam görüntüsünü korurken Çin’in katı iş mevzuatı karşısında manevra yapmasına da olanak tanıyor.

Üniversiteler, mezun olabilmek için staj ya da iş deneyimi kanıtı sunması gereken öğrenciler açısından bu kategoriyi bir açık kapı olarak kullanabiliyor. Tang’ın iş yeri fotoğraflarından yararlanması, ofise gitmiş görünmenin kurumsal bir şartı karşılamanın parçası hâline gelebildiğini gösteriyor.

İş arayan, ara sıra proje yapan ya da bir işletme geliştiren müşteriler, aynı ofisi paylaşmalarına rağmen birbirinden çok farklı koşullarda bulunabiliyor. Günlük masa kiralama onlara ortak bir ortam sağlarken gelirleri ve istihdam düzenlemeleri kişiye özel kalıyor.

Reklam

Rutin, arkadaşlık ve nefes alma alanı

Özellikle üretkenliğe ve aileye karşı sorumluluğa güçlü toplumsal anlamlar yüklenen yerlerde işsizlik kaygı, depresyon ve başarısızlık hissi getirebiliyor. Evde yaşayan ya da ebeveynlerinin desteğine bağlı gençler, değiştirmekte zorlandıkları koşullardan utanabiliyor.

Bazı uzmanlar, işin kendisi simüle edilmiş olsa bile çalışma gününün sağladığı düzenin ruh sağlığına katkıda bulunabileceğini savunuyor. Uyanmak, ortak bir çalışma alanına gitmek ve başkalarıyla vakit geçirmek, işsizliğin beraberinde getirdiği amaçsızlık ve yalnızlık hissini azaltabiliyor.

Katılımcılardan biri bu ortamda kendini daha rahat hissettiğini şöyle anlattı:

Ruh sağlığıma iyi geliyor. Kendimi daha normal, daha az kaygılı hissediyorum.

Max Planck Sosyal Antropoloji Enstitüsü Direktörü Dr. Biao Xiang, bu eğilimi daha derin bir hayal kırıklığı ve güçsüzlük hissinin ifadesi olarak yorumluyor. Ofisi, bireyle toplumun daha geniş kesimlerinin beklentileri arasında kalan küçük bir alan olarak tanımlıyor.

Çalışıyormuş gibi yapmak, gençlerin kendileri için bulduğu bir kabuk; ana akım toplumla aralarına küçük bir mesafe koyup kendilerine biraz alan açıyor,

Zhou’nun deneyimi, müşterilerin sözünü ettiği gündelik faydalara işaret ediyor: Disiplin, arkadaşlık ve işini kaybettikten sonra daha iyi bir ruh hâli. Xiang’ın açıklamasıysa bu nefes alma alanının baştan neden gerekli hissedilebileceğine odaklanıyor.

Dolandırıcılık ve kaçınma tartışması

İstihdam konusundaki çaresizlik, bazı gençleri dolandırıcılığa karşı da savunmasız hâle getirdi. Bazı mağdurlar sömürücü sözleşmeler imzalamaya ya da gereksiz işlemler yaptırmaya ikna edilirken kimi düzenekler yüksek ücretler karşılığında iş veya staj vadediyor.

Çin hükümeti iş arayanları dikkatli olmaları konusunda uyardı ve istihdam dolandırıcılığına karşı önlem alma sözü verdi. Bir çalışma alanı için ödeme yapmakla iş vadeden birine ödeme yapmak farklı hizmetlerdir; bu nedenle para harcayan kişinin yapılan anlaşmanın koşullarını iyi anlaması önem taşıyor.

Sahte ofisler bu arada akademisyenler, politika yapıcılar ve kamuoyu arasında tartışmalara yol açtı. Destekleyenler, bu yerleri gençlerin onurlarını, umutlarını ve başkalarıyla bağlarını korumalarına olanak veren, zor koşullara karşı yaratıcı bir yanıt olarak görüyor.

Eleştirenlerse bu rutinin kaçınma biçimine dönüşerek ücretli iş bulma çabalarını geciktirebileceğinden kaygı duyuyor. Bir müşterinin başvuru göndermesine yardımcı olan aynı ofis, bir başkasına zor konuşmaları ya da kararları erteleyebilme imkânı sunabilir.

Wuhan Bilim ve Teknoloji Üniversitesi’nde sosyal hizmetler profesörü olan Zhang Yong, gençlerin yoğun baskıyla karşı karşıya olduğunu kabul etmekle birlikte bu olguyu görece sınırlı buluyor. İstihdam olanaklarının doğrudan değerlendirilmesini ve evde iletişim kurulmasını öneriyor:

Gençler durumlarını dürüstçe değerlendirmeli, iş piyasasını araştırmalı ve kariyer tercihleri konusunda daha sağlıklı bir bakış geliştirmek için ailelerine açık olmalı.

Reklam

Hükümetin öncelikleri zorlu iş piyasasıyla karşı karşıya

Çin hükümeti genç işsizliğini kabul etti ve nitelikli istihdamı politika önceliği hâline getirdi. Devlet Başkanı Xi Jinping daha fazla istihdam yaratılması ve genç girişimcilerin desteklenmesi çağrısında bulundu; ancak somut çözümler yavaş ilerliyor.

Hükümet programları girişimciliği, mesleki eğitimi ve esnek çalışma düzenlemelerini teşvik etmeye çalışıyor. Özellikle sahte ofisler gibi alışılmadık seçenekler müşteri çekmeye devam ederken bu programların ne kadar etkili olduğu belirsizliğini koruyor.

Eleştirmenler, özel şirketler yerine kamu işletmelerini destekleyen ekonomi politikalarının istihdam artışını ve yenilikçiliği sınırladığını savunuyor. Pek çok uzman, önemli politika değişiklikleri ve ekonomik reformlar yapılmadıkça gençlerin beklentilerinin karamsar kalacağından endişe ediyor.

Günlük masa ücreti ödeyen biri için bu politika tartışmalarının sonuçları hemen hissediliyor. Eğitim mevcut işlerle bağlantı kurmalı, girişimcilik sürdürülebilir gelir sağlamalı ve istihdam artışı işe girmek ya da yeniden çalışmaya başlamak için bekleyen kişilere ulaşmalı.

11 Ağustos 2025 itibarıyla bu eğilimin yavaşladığına dair bir işaret yoktu. Zorlu istihdam koşulları ve yüksek toplumsal beklentiler; genç yetişkinlerin rutin, arkadaşlık ve amaç duygusu bulabileceği yerlere yönelik talebi sürdürüyordu.

Bazı müşteriler ofisi bir işe, işletmeye ya da sınava hazırlık sürecine geçiş için kullanıyor. Bazılarıysa öncelikle işsizliğin damgasından kurtulmaya çalışıyor. Bu hizmet, söz konusu ihtiyaçları tek bir odada buluşturuyor ve insanların genellikle beraberinde gelen gelir ve güvenceyi aradığı bir dönemde onlara çalışma günü düzeni sunuyor.

Önemli Noktalar

  • Çin şehirlerindeki sahte ofisler masa, tesis ve bazen iş yeri etkileşimlerinin simülasyonu için günde 30 ila 50 yuan, yaklaşık 4 ila 7 dolar ücret alıyor.
  • Müşteriler bu alanları iş aramak, işletme geliştirmek, ders çalışmak, başkalarıyla tanışmak ya da çalışıyor görüntüsünü sürdürmek için kullanıyor.
  • Öğrencilerin hariç tutulduğu, 16-24 yaş grubuna ilişkin resmî işsizlik oranı Eylül 2024’te yüzde 17,6’ydı.
  • Aile beklentileri, işsizliğe yönelik damgalama ve sosyal medyanın ilgisi bu eğilime duyulan talebi artırdı.
  • Destekleyenler rutin ve arkadaşlığın faydalarına dikkat çekerken eleştirenler kaçınma ve iş arayışının ertelenmesinden kaygı duyuyor.
  • Hükümet girişimleri girişimciliği, eğitimi ve esnek çalışmayı teşvik ediyor; ancak bu girişimlerin etkililiği ve sahte ofislerin uzun vadede kârlı olup olmayacağı belirsizliğini koruyor.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir