Sosyal Medya Japonya’da Seçimleri ve Demokrasiyi Nasıl Dönüştürüyor?

10 dakikalık okuma
Japan's ruling bloc gains sweeping victory in upper house election ...

Çevrimiçi Kampanyalar Seçmenlere Kimin Ulaşabildiğini Değiştiriyor

Taro Yamada, Japonya’da 2019’da yapılan Danışmanlar Meclisi seçimlerinde yaklaşık 540.000 oy aldı. Liberal Demokrat Parti (LDP) mensubu siyasetçi, başarısının büyük bölümünü sosyal medyaya odaklanan kampanya stratejisine bağlıyor. Yamada’nın deneyimi, köklü partilerin görmezden gelmesinin giderek zorlaştığı bir değişime işaret ediyor: Siyasi nüfuz, insanlara telefonları üzerinden ulaşmaya giderek daha fazla bağlı.

İçindekiler
  1. Çevrimiçi Kampanyalar Seçmenlere Kimin Ulaşabildiğini Değiştiriyor
  2. Yerel Ağlardan Canlı Yayınlara
  3. Üç Seçim, Siyasi Getirileri Gözler Önüne Seriyor
  4. Yanlış İddialar Düzeltmelerden Daha Hızlı Yayılabiliyor
  5. Platformlar Neden Tanıdık Görüşleri Göstermeyi Sürdürüyor?
  6. Seçimlere Gösterilen İlgi Gelire Dönüştüğünde
  7. Milletvekilleri Nasıl Karşılık Verileceği Konusunda Anlaşamıyor
  8. Platformların Sorumlulukları Hâlâ Netleşmedi
  9. Kuşaklar Siyaseti Farklı Yerlerde Buluyor
  10. Öne Çıkanlar

Japonya’da 2024’te yapılan seçimler bu değişimi daha da görünür kıldı. Motohiko Saito, gensoru önergesine ve görevi kötüye kullandığı iddialarına rağmen Hyogo valiliğine yeniden seçildi. Büyük bir partinin desteğini almayan ve kamuoyunda pek tanınmayan eski belediye başkanı Shinji Ishimaru, Tokyo valiliği seçimlerini ikinci sırada tamamladı. Her iki isim de güçlü çevrimiçi kampanyalardan yararlandı.

Halk için Demokrat Parti (DPFP), Reiwa Shinsengumi ve Sanseito da sosyal medyadan yararlanırken 2024 Temsilciler Meclisi seçimlerinde sandalye sayılarını artırdı. DPFP lideri ve YouTube’da aktif olan Yuichiro Tamaki, Ishimaru’nun yöntemlerini incelediğini kabul etti. Partisinin sandalye sayısı dört katına çıktı.

13 Haziran 2025 itibarıyla bu başarılar, çetin bir tartışmayı daha da alevlendirmiş durumda. Sosyal medya, kendini yerleşik siyasetten uzak hisseden insanlara adayların doğrudan ulaşmasını sağlıyor. Öte yandan yanıltıcı iddiaların hızla yayılmasına imkân tanıyor, ilgi çekmeyi reklam gelirine dönüştürüyor ve seçmenleri mevcut inançlarını tekrarlayan mesajlarla kuşatabiliyor.

Kyodo News’in yaptığı bir ankete göre katılımcıların %85,5’i seçim kampanyaları sırasında sosyal medyada yanlış bilgilerin yayılmasından endişe duyuyor. Siyasi partiler sorunu kabul etse de düzenleme ve ifade özgürlüğü konusundaki görüş ayrılıkları, harekete geçilmesini geciktiriyor.

Reklam

Yerel Ağlardan Canlı Yayınlara

Japon siyasetçiler geleneksel olarak kişisel temas, yerel festivallere katılım ve sektör gruplarıyla kurulan ilişkiler üzerinden destek topluyordu. Bu yöntemler adayları örgütlü topluluklarla buluşturuyor, seçmenlerin siyaseti tanıdık kişiler ve kurumlar aracılığıyla anlamasına yardımcı oluyordu.

YouTube, eskiden Twitter olarak bilinen X ve TikTok yeni bir iletişim yolu açtı. Adaylar konuşmalarını canlı yayınlayabiliyor, kampanya etkinliklerini paylaşabiliyor ve bir gazete haberi ya da televizyon programına çıkmayı beklemeden izleyicilerle doğrudan konuşabiliyor. Kısa videolar, bir konuşmadan seçilmiş anları etkinliğe katılanların çok ötesindeki kitlelere ulaştırabiliyor.

Yamada’nın 2019’da aldığı yaklaşık 540.000 oy, sosyal medyayı merkeze alan bir stratejinin neler başarabileceğine örnek oldu. Doğrudan iletişim, kendilerine daha yakın ve samimi gelebileceği için bu yaklaşım özellikle genç seçmenler ve ana akım siyasetten hayal kırıklığına uğrayanlar arasında güçlü bir karşılık buluyor.

LDP artık çevrimiçi alanda çoğu zaman daha hızlı hareket eden rakiplerle karşı karşıya. DPFP, Reiwa Shinsengumi ve Sanseito, 2024 Temsilciler Meclisi kampanyası sırasında dijital etkileşimde daha geleneksel partiyi geride bıraktı. Bu zorluğun farkına varan LDP, YouTube kanalında öne çıkan parti üyelerine yer vermeye ve geniş kitlelere yayılması hedeflenen videolar denemeye başladı.

Üç Seçim, Siyasi Getirileri Gözler Önüne Seriyor

Saito’nun Hyogo’da yeniden seçilmesi, çevrimiçi bir anlatının adayın davranışlarına ilişkin haberlerle nasıl rekabet edebileceğini gösterdi. Gensoru önergesine ve görevi kötüye kullanma iddialarına rağmen destekçilerin sosyal medya paylaşımları, onu köklü çıkarlarla mücadele eden bir reformcu olarak sundu. Bu portre çok sayıda seçmende karşılık buldu ve geleneksel medyada yer alan haberlerin önüne geçti.

Ishimaru’nun Tokyo kampanyası, büyük bir partinin desteği olmadan yarışan bir adayın ne kadar geniş kitlelere ulaşabileceğini ortaya koydu. YouTube’daki canlı yayınlar ve TikTok’taki kısa videolar, eski belediye başkanının köklü siyasetçileri geride bırakarak ikinci sıraya yerleşmesine yardımcı oldu. Gösterdiği performans, yöntemlerini diğer siyasi liderlerin de ilgisini çeken bir konu hâline getirdi.

Tamaki, Ishimaru’nun yaklaşımından ders aldığını açıkça kabul etti. DPFP’nin ardından Temsilciler Meclisi’ndeki sandalye sayısını dört katına çıkarması, partilerin bu konuya neden dikkat kesildiğini gösterdi. Çevrimiçi iletişim, kamuoyunun ilgisini seçim desteğine dönüştürme çabalarının bir parçası hâline gelmişti.

Bu gelişmeler birkaç seçime yayıldı:

  • 2019: Yamada, Danışmanlar Meclisi seçimlerinde yaklaşık 540.000 oy aldı ve başarısının büyük bölümünü sosyal medyaya bağladı.
  • 2024: Ishimaru, çevrimiçi videoları merkeze alan kampanyasının ardından Tokyo valiliği seçimlerini ikinci sırada tamamladı.
  • 2024: DPFP, Reiwa Shinsengumi ve Sanseito, Temsilciler Meclisi seçimlerinde sandalye sayılarını artırdı.
  • 2024: Saito, sosyal medyada güçlü destek görürken Hyogo valiliğine yeniden seçildi.
Reklam

Yanlış İddialar Düzeltmelerden Daha Hızlı Yayılabiliyor

LDP Politika Araştırma Konseyi Başkanı Itsunori Onodera, NHK’de yayımlanan bir programda yaptığı bir açıklamanın bağlamından koparılarak X’te hızla yayılmasıyla çevrimiçi tepkinin ne kadar çabuk büyüyebildiğini deneyimledi. Eleştiriler ivme kazandıktan sonra yorumunun yanlış anlaşıldığını açıkladı.

Adaylar ve seçmenler açısından sorun somut. Kısa bir açıklama, çevresindeki tartışmadan koparılarak dolaşıma girebiliyor. Bu parçayla karşılaşanlar bir açıklamayı görmeden fikir edinebiliyor; hedef alınan kişinin ise ilk paylaşımı gören herkese ulaşma imkânı sınırlı kalıyor.

Katılımcıların %85,5’inin seçimlerle ilgili yanlış bilgilerden endişe duyduğunu ortaya koyan anket, bu ortamın toplum genelinde kaygı yarattığını gösteriyor. Doğrulanmamış veya yanıltıcı içerikler, özellikle duygulara hitap eden iddialar hızla ilgi gördüğünde, adaylara ilişkin algıyı değiştirebilir ve kampanyanın adil yürütülmesini etkileyebilir.

Tokyo Üniversitesi sosyal psikoloji profesörü emeritus Yoshiaki Hashimoto, insanların kendi görüşlerine uyan bilgilere nasıl bağlanabildiğini şöyle anlattı:

Kullanıcılar bir mesajla, doğru ya da yanlış olduğuna bakmaksızın, bağ kurduğunda yalnızca gerçek kabul etmeye razı oldukları bilgileri benimseme ve algılarıyla çelişen her şeyi görmezden gelme eğilimi gösteriyor.

Hashimoto’nun açıklaması, bireysel alışkanlıklarla daha geniş kapsamlı bir demokrasi sorununu ilişkilendiriyor. İnsanlar kendi düşüncelerine uyan mesajları tekrar tekrar kabul edip çelişen bilgileri reddettiğinde, seçmenler yaşananlara dair temel anlatı üzerinde bile daha fazla ayrışabiliyor.

Platformlar Neden Tanıdık Görüşleri Göstermeyi Sürdürüyor?

Sosyal medya platformları, kullanıcıların ne göreceğine karar vermek için içerikleri seçip sıralayan otomatik sistemlerden, yani algoritmalardan yararlanıyor. Bu sistemler tarama geçmişini ve ilgi alanlarına ilişkin diğer işaretleri analiz ederek kullanıcıların tercihlerine göre içerik sunuyor. Platformların iş modeli, reklam geliri sağlayan görüntülenme ve etkileşimleri artırmaya dayanıyor.

Sonuçta, kişinin zaten beğendiği veya inandığı şeylere göre şekillenen bir bilgi akışı, yani filtre balonu ortaya çıkabiliyor. Yankı odası ise benzer görüşlerin tekrar edilip pekiştirildiği, karşıt görüşlerin daha az ilgi gördüğü buna yakın bir durumu ifade ediyor.

Bu durum seçmenlerin siyasi bilgilere ulaşmasını kolaylaştırırken bunları dengeli biçimde değerlendirmesini zorlaştırabiliyor. Bir adayla ilgili belirli bir anlatıya güçlü tepki veren kişiye aynı görüşü savunan daha fazla içerik gösterilebiliyor. Tekrarlar o anlatıya duyulan güveni pekiştirirken diğer kanıtların kişinin olağan akışının dışında kalmasına yol açabiliyor.

Dolayısıyla etkileşimi en üst düzeye çıkarmak üzere tasarlanan platformlar, yalnızca tek tek videoların popülerliğini etkilemiyor. İçerik seçme sistemleri, insanların hangi siyasi argümanlarla karşılaşacağını, bunları ne sıklıkta göreceğini ve ilk izlenimlerine meydan okuyan bilgilerle karşılaşıp karşılaşmayacağını da belirlemeye yardımcı oluyor.

Reklam

Seçimlere Gösterilen İlgi Gelire Dönüştüğünde

Ulusal Politika Çalışmaları Enstitüsü profesörü Jun Iio, seçimlerle ilgili bazı içeriklerin ardındaki maddi teşvike dikkat çekiyor. İnsanlar siyasi paylaşımlarla ilgi çekerek para kazanabiliyor; bu da geniş kitlelere ulaşan içerikler yayımlamak için bir gerekçe oluşturuyor.

Iio, bu faaliyet ile Japonya’daki yasal çerçeve arasındaki farkı şöyle anlattı:

Önemli olan, bazı kişilerin seçimleri çevrimiçi ortamda bu konuyla ilgili bilgiler paylaşarak para kazanmak için kullanması ve Japonya’daki mevzuatın bunu yasaklamamasıdır.

NHK Partisi lideri Takashi Tachibana, Hyogo valiliği seçimi sırasında yüzlerce video yayımladı. Videolarda geleneksel medyayı hedef aldı ve doğrulanmamış iddiaları destekledi. Milyonlarca kez izlenen videolar, resmî kampanya kanallarından çok daha geniş bir kitleye ulaştı.

Bu nedenle seçim tartışmaları, anlık kazancı izleyici sayısına bağlı olan kişiler için bir gelir kaynağına dönüşebiliyor. Öfke, bağlılık veya kuşku uyandıran içerikler tekrar tekrar izlenip etkileşim toplayabiliyor; böylece siyasi tartışmayla reklam geliri elde etmek amacıyla üretilen içerik arasındaki sınır bulanıklaşıyor.

Keio Üniversitesi anayasa ve bilgi hukuku profesörü Tatsuhiko Yamamoto, mevcut sistemin seçmenlerin güvenilir bilgiye erişmesini zorlaştırdığını savunuyor. Siyasi bilgilere erişimi öncelikle etkileşimi artırmaya odaklı algoritmalara bırakmak yerine seçim dönemlerinde kanıtlara dayanan dengeli içerik sunacak mekanizmaları destekliyor.

Milletvekilleri Nasıl Karşılık Verileceği Konusunda Anlaşamıyor

Japonya Parlamentosu, seçimler sırasında sosyal medyanın yol açtığı bilgi kargaşasına karşı alınacak önlemler üzerinde uzlaşmakta zorlandı. Büyük partiler yanlış bilgiyle mücadele edilmesi gerektiğini kabul ediyor ancak mevcut yasaların yeterli olup olmadığı ve yeni kuralların kapsamının ne olması gerektiği konusunda ayrışıyor.

LDP Seçim Sistemi Araştırma Komisyonu Başkanı Ichiro Aisawa, televizyonda yayımlanan bir tartışmada Kamu Görevlileri Seçim Yasası ve Ceza Kanunu da dâhil olmak üzere mevcut mevzuattan yararlanılması gerektiğini savundu. Bu yaklaşım, zararlı davranışlarla hâlihazırda mevcut yasal araçlar kullanılarak mücadele edilmesini öngörüyor.

Anayasal Demokrat Parti’den Hiroshi Ogushi ise farklı bir tutum sergiliyor ve sosyal medyanın yarattığı özgül zorluklara yönelik yeni düzenlemelere ihtiyaç olduğunu savunuyor. Anlaşmazlığın temelinde, paylaşımların hızla yayılabildiği ve resmî kampanya kanallarının ötesindeki kitlelere ulaşabildiği bir iletişim ortamına yasanın nasıl yanıt vermesi gerektiği sorusu yatıyor.

Meiji Üniversitesi profesörü Harumichi Yuasa, Kamu Görevlileri Seçim Yasası’nın kampanya malzemeleri ve medyanın davranışları üzerinde zaten katı sınırlamalar getirdiğine dikkat çekiyor. Sosyal medya platformlarının bu denetimlerin yanında neden büyük ölçüde düzenleme dışında kaldığını sorguluyor.

İfade özgürlüğü tartışmayı karmaşıklaştırıyor. Milletvekilleri sansür olarak algılanabilecek kısıtlamalardan ve bu tür önlemlerin yol açabileceği toplumsal tepkiden çekiniyor. Yanlış bilgiler seçim tartışmalarının niteliğini tehdit ederken bile seçmenler ve adaylar tartışma, eleştiri ve örgütlenme özgürlüğüne sahip olmalı.

Reklam

Platformların Sorumlulukları Hâlâ Netleşmedi

Gündemdeki öneriler arasında sosyal medya şirketlerinin sorumluluklarının daha açık belirlenmesi, algoritmalara ilişkin şeffaflığın artırılması ve yanlış bilgileri tespit edip bunlara karşılık verecek mekanizmalar oluşturulması bulunuyor. Şeffaflık, platformların siyasi içerikleri nasıl seçip dağıttığını kamuoyunun daha iyi anlamasını sağlayabilir.

Tartışmada ele alınan parlamento oturumu sona erdiğinde kayda değer bir yasal ilerleme sağlanamamıştı. Somut adım atılmaması, Japonya’yı başka demokrasilerde görülen türden manipülasyon ve yabancı müdahalelere karşı savunmasız bıraktı.

Siyasi partiler ve düzenleyici kurumlar birbiriyle bağlantılı kararlarla karşı karşıya. Platformların sistemleri hakkında neleri açıklaması gerektiğini, zararlı iddiaların nasıl ele alınacağını ve siyasi ifade özgürlüğünün nasıl korunacağını değerlendirmeleri gerekiyor. Yanlış bilginin bir sorun olduğu konusunda uzlaşılmış olsa da bu sorumlulukların nasıl paylaşılacağı konusunda henüz anlaşmaya varılmadı.

Haber kuruluşlarının da çözümde rolü var. Önerilerden biri, adillik adına aşırı ihtiyatlı davranarak haberlerini sınırlamak yerine çevrimiçi ortamda dolaşıma giren yanlış iddiaları daha etkin biçimde araştırıp doğrulamaları.

Kuşaklar Siyaseti Farklı Yerlerde Buluyor

Japonya’da yaşlı seçmenler gazeteleri okumayı sürdürüyor, orta yaşlı seçmenler televizyonu tercih ediyor; gençler ise haber ve analiz için giderek daha fazla internete ve sosyal medyaya yöneliyor. Bu üç grubun tamamına ulaşmaya çalışan adayların farklı bilgi edinme alışkanlıklarına hitap etmesi gerekiyor.

İşveren örgütleri, işçi sendikaları ve dinî gruplar bir zamanlar siyasi kimlik ve davranışların şekillenmesinde merkezi rol oynuyordu. Bu yapıların etkisinin azalmasıyla daha fazla kişi, geleneksel aracı kurumlar olmaksızın siyasi tercihlerini belirliyor ve bunun yerine çoğu zaman çevrimiçi topluluklara ve kanaat önderlerine yöneliyor.

Bu değişim daha fazla sesin duyulmasına alan açıyor ve daha önce dışlandığını hisseden kişileri siyasi tartışmalara katabiliyor. Öte yandan seçmenlerin adaylara ve olaylara ilişkin birbirinden çok farklı anlatılarla karşılaşan topluluklara ayrılma riskini de artırıyor.

Önerilen önlemler arasında bilgi okuryazarlığı ve yurttaşlık eğitimi de yer alıyor. Bilgi okuryazarlığı; bir iddiayı incelemeyi, dayanaklarını değerlendirmeyi ve tanıdık akışın ötesinde bilgi aramayı öğrenmek anlamına geliyor. Yurttaşlık eğitimi ise insanların siyasetin işleyişini ve tercihlerinin kamu kararlarıyla ilişkisini anlamasına yardımcı oluyor.

Japonya’da yaklaşan seçimler, partileri, haber kuruluşlarını ve düzenleyici kurumları uyum sağlamaya zorluyor. Önerilen çözümler eğitim, çevrimiçi iddiaların etkin biçimde doğrulanması ve daha açık platform kurallarını bir araya getiriyor. Yapay zekâyla üretilen deepfake’ler ve giderek daha gelişmiş hâle gelen dezenformasyon kampanyaları da teyakkuz ihtiyacını artırıyor; acil görev ise seçmenlerin güvenilir bilgiye ulaşmasına yardımcı olmak.

Öne Çıkanlar

  • Yamada’nın 2019’da aldığı yaklaşık 540.000 oy ve 2024’te öne çıkan birkaç kampanya, Japonya seçimlerinde sosyal medyanın artan önemini gösteriyor.
  • Saito Hyogo’da yeniden seçildi, Ishimaru Tokyo’da ikinci oldu ve DPFP’nin Temsilciler Meclisi’ndeki sandalye sayısı dört katına çıktı.
  • Kyodo News’in anketine göre katılımcıların %85,5’i kampanyalar sırasında yanlış bilgilerin yayılmasından endişe duyuyor.
  • Algoritmalar ve reklam gelirleri ilgi çekmeyi ödüllendirirken, görüşlerle uyumlu mesajlara tekrar tekrar maruz kalmak siyasi ayrışmayı derinleştirebiliyor.
  • Milletvekilleri mevcut yasaların kullanılmasından yana olanlarla yeni kurallar getirilmesini savunanlar arasında ayrışıyor; ifade özgürlüğü tartışmanın merkezinde yer alıyor.
  • Önerilen önlemler arasında platform şeffaflığı, bilgi okuryazarlığı, yurttaşlık eğitimi ve çevrimiçi iddiaların daha etkin biçimde doğrulanması bulunuyor.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir