Vietnam, Değerleme, Tazminat ve Kamulaştırmaya İlişkin Yeni Kurallar İçeren Arazi Yasası’nı Onayladı

7 dakikalık okuma
Vietnam Approves Land Law With New Rules for Valuation, Compensation and Expropriation

Arazilerin değerinin belirlenmesi ve edinilme biçiminde büyük değişiklik

Vietnam Ulusal Meclisi, 479 milletvekilinden 466’sının lehte oy kullandığı oylamada, 21 Kasım 2026’da Arazi Yasası’nda yapılan değişiklikleri onayladı. Beş milletvekili karşı oy kullandı, sekizi oy kullanmadı. Yasa 1 Temmuz 2027’de yürürlüğe girecek; yeni arazi fiyat listeleri ve düzeltme oranları ise 1 Ocak 2028’den itibaren uygulanacak.

İçindekiler
  1. Arazilerin değerinin belirlenmesi ve edinilme biçiminde büyük değişiklik
  2. Yetkililer tazminat onaylanmadan önce hangi durumlarda arazi edinebilir?
  3. Arazi alındığında kişilere ne verilmesi gerekiyor?
  4. Yeni arazi fiyatları nasıl belirlenecek?
  5. Arazisini atıl bırakan projelere ne olacak?
  6. Arazi planlaması ve mülkiyet kayıtları nasıl değişecek?
  7. Hangi konuların incelemesi sürüyor?
  8. Önemli Noktalar

Değişiklikler fiyatların ötesine geçiyor. Kamu projeleri için arazi edinilmesine ilişkin yeni koşullar getiriyor, arazi alındığında kişilere ne verilmesi gerektiğini değiştiriyor ve etkilenen hanelerin gelirlerini ve günlük yaşamlarını yeniden kurmalarına yardımcı olmayı amaçlayan destekler ekliyor. Ayrıca arazi fiyatlarının onaylanmasında ve belirli projelerin zorunlu kamulaştırma koşullarını karşılayıp karşılamadığına karar verilmesinde il yönetimlerine merkezi bir rol veriyor.

Arazileri söz konusu olan kişiler için en önemli pratik değişikliklerden biri, belirli öncelikli projelere yönelik yeni bir seçenek: Yeniden yerleşim gerekmiyorsa ve tazminat planı kamuoyuna açıklanmışsa yetkililer, plan onaylanmadan önce arazi edinimi kararı çıkarabilecek. Yasa ayrıca bu hızlandırılmış sürecin hangi durumlarda kullanılabileceğine ilişkin kurallar ve geçim kaynaklarına yönelik desteğin en az üç yıl boyunca planlanması zorunluluğu da dahil olmak üzere güvenceler getiriyor.

Yetkililer tazminat onaylanmadan önce hangi durumlarda arazi edinebilir?

Önceki süreçte, arazi edinilebilmesi için genellikle tazminat planlarının onaylanması gerekiyordu. Değiştirilen yasa, etkilenen hanelerin taşınması gerekmiyorsa ve tazminat planı kamuoyuna açıklanmışsa, belirli durumlarda daha erken karar alınmasına izin veriyor. Düzenleme; ulusal öneme sahip projeleri, acil kamu yatırımı projelerini ve etkilenen arazi kullanıcılarının yüzde 75’inden fazlasının onay verdiği durumları kapsıyor.

Ulusal ya da kamu yararına hizmet eden ekonomik ve sosyal kalkınma projeleri için zorunlu kamulaştırma yapılabilmesi, arazinin alınmasının gerçekten gerekli olması da dahil olmak üzere gerekli ve yeterli koşulların karşılanmasına bağlı. İl Halk Konseyi, her bir durumda bu koşulların karşılanıp karşılanmadığını belirlemeli. Yasada, belirli kamu tesisleri, altyapı, sosyal refah projeleri ve kentsel ya da kırsal kalkınma dahil olmak üzere kamulaştırma kapsamına girebilecek proje türleri sıralanıyor.

Devlet tarafından arazi edinimi koşullarını karşılayan bir projede, bazı durumlarda yine de müzakere yolu izlenebilir. Proje devlet bütçesinden yararlanmıyorsa ve yatırımcı arazi kullanıcılarıyla doğrudan müzakere etmeyi seçerse taraflar, devletten araziyi almasını istemek yerine arazi kullanım haklarının devri konusunda anlaşabilir.

CNC Counsel ortağı Chris Luong, erken karar düzenlemesinin usule ilişkin güvenceleri korurken öncelikli projelerin ilerlemesine yardımcı olmayı amaçladığını söyledi. Düzenlemenin amacını şöyle anlattı:

Teknik açıdan bakıldığında, bu düzenleme usule ilişkin güvenceleri korurken öncelikli projelerin zamanında hayata geçirilmesini kolaylaştırmak üzere tasarlanmış görünüyor.

Değişiklik, tazminat müzakerelerinin çalışmaları geciktirdiği büyük ölçekli projeler açısından önem taşıyabilir. Hanoi’de Kızıl Nehir boyunca önerilen 28 milyar dolarlık yeniden geliştirme projesi yaklaşık 280 bin kişiyi etkileyebilir. Yeni süreç, hanelerin konutların bulunduğu projelere kıyasla taşınma ihtimalinin daha düşük olduğu bazı tarım arazisi projelerine de uygulanabilir.

Reklam

Arazi alındığında kişilere ne verilmesi gerekiyor?

Yasa, tazminat için bir öncelik sırası belirliyor. Yetkililer öncelikle, alınan araziyle aynı izin verilen kullanım amacına sahip arazi sunmalı. Böyle bir arazi yoksa yerel yönetimin elinde arazi ya da konut bulunması ve etkilenen kişinin bu seçeneği istemesi koşuluyla farklı amaçla kullanılabilecek arazi veya konut sunulabilir. Konut ve mesken amaçlı araziyle ilgili durumlara ilişkin ayrı kurallar bulunurken, nakit ödeme genellikle son seçenek oluyor.

Evleri alınan kişiler, imar kurallarının izin vermesi hâlinde, etkilenen mesken amaçlı arazi karşılığında aynı komündeki başka bir araziyi, sahip oldukları diğer araziler de dahil olmak üzere, alabilir. Bir parselin geriye kalan kısmı kullanılamayacak kadar küçükse veya biçimi elverişsizse, arazi sahibi belirtilen koşullar çerçevesinde bu kısmı devretmek, başka bir parsel ile birleştirmek ya da araziyi bölmek için başvurabilir. Bu tür bazı işlemler araziyle ilgili harç ve ücretlerden muaftır.

Yeniden yerleşim alanları temel teknik ve sosyal altyapıya sahip olmalı, yerel koşullara ve geleneklere uygun olmalı. Yasa, mümkün olduğunda aynı bölgede yeniden yerleşime öncelik veriyor. Bir hanenin taşınması gerekiyorsa yetkililer, onaylanan yeniden yerleşim konutunu ya da geçici barınma imkânını sağlamadan arazi edinimi kararını uygulamaya koyamaz.

Tazminat planlarında, arazi edinimi kararından sonra en az üç yıl boyunca sağlanacak geçim kaynaklarını yeniden oluşturma desteğinin maliyeti tahmin edilmeli. Tarım ve Çevre Bakanı Trinh Viet Hung, milletvekillerine yasanın yeniden yerleşim güvencelerini güçlendirdiğini, geçim kaynaklarına yönelik yardımı ve mesleki eğitim olanaklarını genişlettiğini söyledi. Yerel yönetimlerden ayrıca, iş kayıplarına veya gelir düşüşlerine karşı destek sağlanabilmesi için etkilenen kişilerin gelir ve istihdam durumlarını değerlendirmeleri bekleniyor.

Onaylanan tazminatın geç ödenmesi durumunda yasa, gecikmiş vergi ödemelerine ilişkin kurallara göre hesaplanacak ek bir ödeme öngörüyor. Amaç, ödemeden sorumlu kurum açısından gecikmenin sonuçlarını daha net hâle getirmek.

Reklam

Yeni arazi fiyatları nasıl belirlenecek?

Yasa, arazi değerlemesini devlet kurallarına bağlıyor ve kararlarda arazi verileri ile ilgili uzmanlık bilgilerinin kullanılmasını öngörüyor. Değerlemede arazi türü, kullanım süresi ve fiyatı etkileyen diğer koşullar gibi unsurlar dikkate alınmalı. Ayrıca belirlenmiş usullere uyulmalı ve süreç açık ve şeffaf yürütülürken devletin, arazi kullanıcılarının ve yatırımcıların çıkarları dengelenmeli.

Önceki sistemdeki belirli arazi fiyatları ve arazi değerleme danışmanlarından yararlanılması yerine, değiştirilen yaklaşım il bazındaki fiyat listelerine ve düzeltme oranlarına dayanıyor. Fiyat listesi; arazi türü, alanı ve konumuna göre değerleri belirliyor. Düzeltme oranı ise altyapı, imar planı ve konum gibi farklılıkları yansıtmak için bu değerleri değiştiriyor.

İl Halk Konseyleri, fiyat listeleri ve düzeltme oranlarına üç yılda bir karar verecek. İl maliye kurumları, ilgili dairelerle birlikte taslak hazırlama sürecine öncülük edecek, ardından öneriler il yetkililerinin incelemesine sunulacak ve konsey karar verecek. Bu rakamlar, araziden elde edilen devlet gelirleri, açık artırmaların başlangıç fiyatları ve arazi alındığında ödenecek tazminat dahil olmak üzere çeşitli konularda kullanılacak.

Yeni sistem hemen yürürlüğe girmeyecek. 2024 tarihli Arazi Yasası ve 254 sayılı Kararname kapsamındaki arazi fiyatı kuralları 31 Aralık 2027’ye kadar uygulanmaya devam edecek. Değiştirilen yasanın fiyat listeleri ve düzeltme oranlarının ise ertesi gün, 1 Ocak 2028’de yürürlüğe girmesi planlanıyor.

Arazisini atıl bırakan projelere ne olacak?

Arazisini kullanmayan veya takvimin gerisinde kalan projelerin yatırımcıları, ek arazi kullanım ya da arazi kirası ödemeleriyle karşı karşıya kalabilir. Ek ücret otomatik olarak projenin tüm sahasına değil, kullanılmayan veya takvimin gerisinde kalan kısmına uygulanacak. Proje sonlandırılana kadar uygulanmaya devam edebilir.

Mücbir sebeplerden veya diğer nesnel engellerden kaynaklanan gecikmeler bu kapsamın dışında tutuluyor. Bu önlem, projelerde atıl kalan arazilere karşı devletin yalnızca araziyi geri almak yerine mali bir yaptırım uygulamasını sağlıyor.

Değiştirilen yasa, yatırım projesi için arazi tahsis edilmesi ya da kiralanmasına karar verilirken arazi kullanımının ve yatırımın ilerleme durumunu ölçüt sayan kuralı da kaldırıyor. Hükümet, kira ödemesinin tek seferlik ödemeden yıllık ödemelere dönüştüğü durumlarda önceden ödenen kiranın nasıl ele alınacağına ilişkin kuralların kararnameyle belirlenmesini istedi; mevcut bütçe yasasının bu konuyu açıklığa kavuşturmadığını belirtti.

Reklam

Arazi planlaması ve mülkiyet kayıtları nasıl değişecek?

Yasa, her bölge için ortak bir planlama çerçevesine geçilmesini öngörüyor. İller artık ayrı arazi kullanım planları hazırlamayacak; arazi kullanım düzenlemeleri il planının bir parçası olacak. Komünler de ayrı arazi kullanım planları yapmayacak. Komünlerin arazi kullanım planları, il, kent, kırsal alan ve sektör planlarından yararlanarak daha geniş çerçeveyi uygulamaya koyacak ve yerel arazi yönetimini takip edecek.

Arazi kullanım sertifikası alabilecek hane ve kişi sayısı artırılabilir. Arazi haklarını kayda geçirmek için yaygın olarak kullanılan bu belgeler, yasanın koşullarını karşılamaları hâlinde 1 Ağustos 2024’ten önce devir yoluyla arazi edinmiş ancak resmî devir işlemlerini tamamlamamış kişilere de verilebilecek. Yasa ayrıca, varlığın sahibi arazi kullanım hakkına sahip değilse arazi üzerindeki binalar veya diğer varlıklar için sertifika düzenlenmesine ilişkin bir ilke belirliyor.

Yabancı taraflara ilişkin kurallar, mülkiyet türlerini birbirinden ayırıyor. Yasa, yabancı yatırımlı belirli işletmeler ve tanınan diğer gruplar için arazi kullanım haklarını korurken yabancı kişileri arazi kullanıcısı olarak tanımıyor. Varlıklara ilişkin sertifika hükümlerinin, konut ve gayrimenkul kurallarıyla birlikte uygulanması amaçlanıyor.

Hangi konuların incelemesi sürüyor?

Arazi kirasını yıllık ödeyen kişilerin kiralama haklarını ipotek edebilmesine yönelik öneri daha ayrıntılı incelenecek. Hükümet, bu yeni politikanın etkilerinin yasaya dahil edilecek ölçüde henüz değerlendirilmediğini söyledi.

Yap-devret projelerinde yatırımcılara ödeme yapmak için kullanılan arazinin zamanlaması ve değerleme yöntemi de hâlâ inceleniyor. Maliye Bakanlığına, kamu-özel sektör ortaklıklarına ilişkin yasada olası değişiklikler için konuyu değerlendirme görevi verildi. Yasanın geçiş hükümleri, hukuki boşlukların oluşmasını önlemeyi amaçlıyor; hükümet geçişe ilişkin ek ayrıntıları kararnameyle belirleyebilir.

Değiştirilen noterlik kurallarının, ana arazi yasasından önce, 1 Ocak 2027’de yürürlüğe girmesi planlanıyor. Kurallar, noter onayı gerektiren işlemleri, katılım koşullarının sıkı ve hukuki güvenlik düzeyinin yüksek olması gereken önemli işlemler olarak tanımlıyor.

Önemli Noktalar

  • Ulusal Meclis, 479 milletvekilinden 466’sının lehte oyuyla yasayı 21 Kasım 2026’da onayladı.
  • Ana hükümler 1 Temmuz 2027’de yürürlüğe girecek; il bazındaki yeni arazi fiyat listeleri 1 Ocak 2028’den itibaren uygulanacak.
  • Yeniden yerleşim gerekmiyorsa ve planlar kamuoyuna açıklanmışsa, koşulları karşılayan bazı projeler için tazminat planları onaylanmadan önce arazi edinimi kararı alınabilecek.
  • Tazminatta, mevcut olması hâlinde ikame arazi veya konuta öncelik verilecek; geçim kaynaklarına yönelik destek en az üç yıl boyunca planlanacak.
  • İl konseyleri arazi fiyat listeleri ve düzeltme oranlarına üç yılda bir karar verecek.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir