Doğrudan ödemeler eyalet bütçelerinde daha büyük yer tutuyor
Hindistan eyaletleri, 2026-27 mali yılında belirlenen 128 koşulsuz nakit transferi programı için yaklaşık 4,02 lakh crore rupi ayırdı. Bu tutar, ülkenin gayrisafi yurt içi hasılasının yaklaşık yüzde 1’ine denk geliyor. Programlar kadınları, çiftçileri, gençleri ve sosyal güvenlik aylığı alan kişileri destekliyor. Programlar için ayrılan toplam bütçe, 2022-23’te kaydedilen 1,5 lakh crore rupinin yaklaşık üç katına ulaştı.
İçindekiler
- Doğrudan ödemeler eyalet bütçelerinde daha büyük yer tutuyor
- En fazla harcamayı hangi eyaletler yapıyor?
- En büyük pay kadınlara gidiyor
- Çiftçilere, emeklilere ve gençlere farklı düzeylerde destek sağlanıyor
- Harcamalar bütçeler açısından ne anlama geliyor?
- Nakit transferleri kadınların yaşamında ne kadar değişiklik yaratabilir?
- 2027 seçim dönemi neden önem taşıyor?
- Bilinmesi gerekenler
Artış hızlı gerçekleşti. Sübvansiyon ve transfer harcamalarının eyaletlerin gelir tahsilatları içindeki payı, 2018-19’da yüzde 16’dan 2023-24’te yüzde 21’e yükseldi. Bu harcamalar içinde transferler yılda ortalama yüzde 24 artarken sübvansiyonlardaki artış yüzde 12’de kaldı. Gelir tahsilatları, vergiler ve hibeler dâhil eyaletlerin topladığı ve aldığı parayı ifade ediyor.
Doğrudan transferlerde para, genellikle alıcının belirli bir ürünü satın alması veya bir koşulu yerine getirmesi gerekmeksizin banka hesabına yatırılıyor. Bu, hanelere esneklik sağlayabiliyor ancak hükümetleri her yıl harcama yapma yükümlülüğü altına da sokuyor. 128 programlık sayı tüm programları kapsamıyor; dolayısıyla gerçek harcama daha yüksek olabilir.
Bu artış, kadınlara yönelik programların hızla yaygınlaşmasının ardından geldi. PRS Legislative Research’ün 2025 eyalet maliyesi raporunda, koşulsuz nakit transferi sunan eyaletlerin sayısının 2022-23’te ikiden 2025-26’da 12’ye çıktığı belirtildi. Bu eyaletler, 2025-26’da programlara 1,68 lakh crore rupi harcamayı öngördü; bu tutar GSYH’nin yüzde 0,5’ine denk geliyor. Yararlanıcılar gelir eşiği, yaş grubu ve diğer etkenlere göre belirleniyor.
Rapordaki tabloda bu 12 program, uygunluk kriterleri, aylık ödemeler ve 2025-26 bütçe tahsisleriyle birlikte sıralanıyor:
| Eyalet | Program | Uygunluk kriterleri | Aylık ödeme | Bütçe tahsisi (₹ crore) |
|---|---|---|---|---|
| Assam | Orunodoi Scheme | 18 yaşından büyük kadınlar | ₹1,250 | 5,000 |
| Chhattisgarh | Mahtari Vandan Yojana | 21 yaşından büyük evli kadınlar | ₹1,000 | 5,500 |
| Delhi | Mahila Samriddhi Yojana | — | ₹2,500 | 5,110 |
| Himachal Pradesh | Indira Gandhi Pyari Behna Sukh Samman Nidhi Yojana | Yararlanıcılar temel alınarak kademeli uygulama - 18-59 yaş | ₹1,500 | 138 |
| Haryana | Lado Laxmi Yojana | 18 yaşından büyük kadınlar | ₹2,100 | 5,000 |
| Jharkhand | CM Maiyan Samman Yojana | 18-50 yaş | ₹2,500 | 13,363 |
| Karnataka | Gruha Lakshmi Yojana | — | ₹2,000 | 28,608 |
| Maharashtra | Mukhyamantri Majhi Ladki Bahin Yojana | 21-65 yaş | ₹1,500 | 36,000 |
| Madhya Pradesh | Mukhyamantri Ladli Behna Yojana | 21-60 yaş | ₹1,250 | 18,669 |
| Odisha | Subhadra Scheme | 21-60 yaş | ₹833 | 10,145 |
| Tamil Nadu | Magalir Urimai Thogai | 21 yaş ve üzeri | ₹1,000 | 13,807 |
| West Bengal | Lakshmir Bhandar Scheme | 25-60 yaş | ₹1,000 - ₹1,200 | 26,700 |
En fazla harcamayı hangi eyaletler yapıyor?
Belirlenen transferler için en büyük toplam bütçeyi, 2026-27’de 47.542 crore rupiyle Batı Bengal ayırdı. Bu tutar; yollar, okullar ve hastaneler gibi uzun ömürlü kamu varlıklarının inşası veya iyileştirilmesine yönelik bütçe olan 40.930 crore rupilik sermaye harcamasını aşıyor. Planlanan transfer harcamalarının sermaye harcamasını aştığı tek eyalet Batı Bengal; transferler yatırım bütçesinin yüzde 116’sına ulaşıyor.
Karnataka 40.392 crore, Maharashtra 38.549 crore, Andhra Pradesh 33.943 crore ve Telangana 32.629 crore rupi tahsis etti. Madhya Pradesh bütçesinde 32.059 crore rupi ayırdı. Dokuz eyalette transfer tahsisi, planlanan sermaye harcamasının en az yarısı kadar.
Transferler, bazı eyaletlerin gelirlerinin de önemli bir bölümünü oluşturuyor. Gelir tahsilatlarının Batı Bengal’de yaklaşık yüzde 15’ine, Andhra Pradesh ve Telangana’da yüzde 14’üne, Karnataka ve Jharkhand’da ise yüzde 13’üne denk geliyor. Batı Bengal’de bu tutar sermaye harcamasından yüksek; diğer bazı eyaletlerde kamu varlıklarına ayrılan miktara yaklaşıyor.
En büyük pay kadınlara gidiyor
Kadınlara yönelik programlar, yaklaşık 1,98 lakh crore rupiyle belirlenen toplam transferlerin yüzde 49’una yakınını oluşturuyor. Batı Bengal kadınlar için 36.000 crore rupi ayırırken onu 28.608 crore rupiyle Karnataka ve 26.500 crore rupiyle Maharashtra izliyor. Madhya Pradesh ise 23.883 crore rupi ayırdı.
Programların adları ve kuralları farklılık gösteriyor. Bunlar arasında Batı Bengal’de Lakshmir Bhandar, Karnataka’da Gruha Lakshmi, Maharashtra’da Ladki Bahin, Madhya Pradesh’te Ladli Behna, Odisha’da Subhadra ve Tamil Nadu’da Magalir Urimai Thogai yer alıyor. Kadınlara yönelik programların çoğunda ödeme aylık yapılıyor. Odisha’nın Subhadra programı ise yılda 10.000 rupi ödemeyi iki taksitte gerçekleştiriyor.
En büyük programların birçoğu 2023’ten itibaren başlatıldı veya genişletildi. Madhya Pradesh, Karnataka ve Tamil Nadu 2023’te büyük programları uygulamaya koydu; Maharashtra, Odisha ve Jharkhand ise 2024’te kapsamlı girişimlerle bu eyaletleri izledi. Punjab, 2026-27’de kadınlara yönelik bir transfer programı başlatırken Kerala ve Batı Bengal mevcut programlara ayrılan bütçeyi artırdı.
Batı Bengal ve Jharkhand’da kadınlara yönelik transferlerin gelir tahsilatları içindeki payı sırasıyla yüzde 11 ve yüzde 10 olarak tahmin ediliyor. Tüm eyaletlerde kadınlar ve sosyal güvenlik aylığı alanlar, belirlenen transfer harcamalarının yaklaşık yüzde 88’ini oluşturuyor.
Çiftçilere, emeklilere ve gençlere farklı düzeylerde destek sağlanıyor
Çiftçi programları toplam 46.194 crore rupi tutuyor. 18.000 crore rupiyle Telangana ilk sırada yer alırken Andhra Pradesh 6.600 crore, Maharashtra ise 6.060 crore rupide kaldı. Programlar arasında Telangana’nın Rythu Bharosa’sı, Andhra Pradesh’in Annadata Sukhibhava’sı, Maharashtra’nın Namo Shetkari Mahasanman Nidhi’si ve Odisha’nın CM-Kisan’ı bulunuyor. Bu programlar, Merkezî Hükümetin PM-Kisan ödemelerine eyalet desteği ekliyor.
Nakit destek; hasat, hava koşulları ve piyasa fiyatlarındaki belirsizliklerle karşı karşıya olan çiftçi hanelerine daha öngörülebilir bir gelir kaynağı sağlayabilir. PRS analizinde, desteğin çiftçilerin uzun vadeli sıkıntıları üzerindeki etkisinin kısmen ödemelere sulama, depolama ve pazara erişim yatırımlarının eşlik edip etmemesine bağlı olduğu belirtiliyor. Bu yatırımlar çiftçilerin ürünlerini korumasına ve daha iyi fiyatlar elde etmesine yardımcı olabilir.
Sosyal güvenlik aylıkları yaklaşık 1,54 lakh crore rupi tutuyor ve 2026-27’de GSYH’nin yaklaşık yüzde 0,39’una denk geliyor. On dört eyalet, transfer harcamalarının dörtte üçünden fazlasını aylıklar için bütçeye koydu. En büyük aylık tahsisi 27.343 crore rupiyiyle Andhra Pradesh yaptı; onu 16.172 crore rupiyiyle Rajasthan ve 14.629 crore rupiyiyle Telangana izledi. Gujarat, Uttar Pradesh ve Meghalaya’da aylıklar, belirlenen koşulsuz transfer harcamalarının neredeyse tamamını oluşturuyor.
Gençlere yönelik destek çok daha sınırlı; toplam 3.132 crore rupi. 2.020 crore rupiyle Batı Bengal ilk sırada, onu 600 crore rupiyle Karnataka ve 370 crore rupiyle Haryana izliyor. Belirlenen programlar kapsamında gençler için özel tahsis yapan eyalet sayısı yalnızca beş.
Harcamalar bütçeler açısından ne anlama geliyor?
Eyalet bütçeleri; maaşları, aylıkları, borç faizlerini, kamu hizmetlerini ve altyapıyı finanse etmenin yanı sıra transfer ödemelerini de karşılamak zorunda. Eyaletler 2026-27’de toplam harcamalarının yüzde 82’sini yinelenen giderleri kapsayan cari harcamalara, yüzde 17’sini ise sermaye harcamalarına ayırdı. Maaşlar, aylıklar ve faiz ödemelerinin toplamının eyaletlerin gelir tahsilatlarının yüzde 52’sini oluşturması bekleniyor.
Faizsiz merkezî sermaye projesi kredileri hariç tutulduğunda, eyaletlerin toplam mali açığının 2026-27’de GSYH’nin yüzde 2,9’u olması bütçelendi. Bu krediler dâhil edildiğinde oran yüzde 3,2’ye çıkıyor. Dokuz eyalet, 16. Mali Komisyonun önerdiği yüzde 3’lük eşiğin üzerinde açık öngördü. Toplam gelir açığının 2025-26’da GSYH’nin yüzde 0,71’i olduğu tahmin edildi; bu, yinelenen gelirlerin yinelenen harcamaları karşılamaya yetmediği anlamına geliyor.
PRS’nin 2025 değerlendirmesine göre, kadınlara yönelik transfer programı bulunan 12 eyaletten altısı o yıl gelir açığı vermeyi bekliyordu. Hesaplamalar, diğer etkenler sabit tutulduğunda transferler hariç bırakılırsa Karnataka’nın gayrisafi eyalet yurt içi hasılasının yüzde 0,3’ü kadar gelir fazlasının yüzde 0,6’lık açığa dönüşeceğini gösterdi. Madhya Pradesh’te ise yüzde 1,1’lik fazlanın yüzde 0,4’e düşeceği hesaplandı. Analizde ayrıca, bu programları uygulayan eyaletlerde gelir dengelerinin bozulduğu; bunun diğer yinelenen harcamalarda sınırlı kesintiler yapılması veya gelir tahsilatlarının yeterince artmamasıyla bağlantılı olduğu belirtildi.
16. Mali Komisyon, geniş yararlanıcı listelerinin yüksek maliyet yaratabileceği uyarısında bulundu ve kimlerin uygun olduğunun gözden geçirilmesini önerdi. Eyalet bütçelerinin karşı karşıya olduğu temel soru, uzun yıllar boyunca insanlara fayda sağlayan hizmetler ve yatırımlar için de kaynak ayırırken doğrudan desteğin nasıl sunulacağı.
Nakit transferleri kadınların yaşamında ne kadar değişiklik yaratabilir?
Nakit destek, alıcılara gıda, ulaşım, okul masrafları ve sağlık hizmetleri için kullanabilecekleri ya da biriktirebilecekleri para sağlıyor. Observer Research Foundation’ın incelediği araştırmalar, kadınlara yapılan transferlerle hane harcamaları, tasarruflar ve kadınların mali kararlardaki söz hakkındaki iyileşmeler arasında bağlantı olduğunu ortaya koyuyor. Ücretli işe erişimi ve gelir üzerindeki kontrolü sınırlı olan çok sayıda kadının yaşadığı bir ülkede bu faydalar önem taşıyor.
Günlük iş yükü de bu tablonun bir parçası. Hindistan’ın Ocak-Aralık 2024 dönemini kapsayan Zaman Kullanımı Araştırması’na göre kadınlar ev işlerine günde ortalama 289 dakika, bakım işlerine ise 137 dakika ayırdı. Erkeklerde bu süreler ev işleri için 88, bakım işleri için 75 dakika oldu. Aylık ödeme, bir hanenin masrafları karşılamasına yardımcı olabilir ancak tek başına çocuk bakım hizmeti sunmaz, istihdam yaratmaz veya kadınların ücretsiz işlere ayırdığı zamanı azaltmaz.
Uygun fiyatlı ulaşıma erişim de kadınların ücretli işlerde çalışmaya başlayıp başlayamayacağını etkileyebilir. 2026-27 mali analizi kapsamında aktarılan bir hane içi ulaşım araştırmasına göre, kentte yaşayan kadınların beşte birinden fazlası işe gidip gelirken otobüs kullanıyor; bu oran kentte yaşayan erkeklerin yaklaşık üç katı. Oran Kerala’da yüzde 46,8, Tamil Nadu’da yüzde 41,1 olarak kaydedildi. Bu veriler, hane desteği ile kamu hizmetlerinin neden birlikte önem taşıyabileceğini açıklıyor: Para acil ekonomik baskıyı hafifletebilirken ulaşım ve işe erişim, kişilerin önündeki seçenekleri belirliyor.
2027 seçim dönemi neden önem taşıyor?
2027’de seçime gidecek yedi eyalet, 2026-27’de koşulsuz transferler için toplam 35.333 crore rupi bütçe ayırdı. Bu tutarın 15.432 crore rupisi Punjab’a, 13.604 crore rupisi Uttar Pradesh’e ait. Gujarat 4.167 crore rupi ayırırken tahsisler Goa’da 809 crore, Uttarakhand’da 699 crore, Himachal Pradesh’te 614 crore ve Manipur’da 8 crore rupi oldu.
Gelir tahsilatları içindeki pay eyaletlere göre büyük farklılık gösteriyor. Punjab’da tahsis, gelir tahsilatlarının yüzde 12’sine denk gelirken oran Goa’da yüzde 3; Uttar Pradesh, Gujarat ve Himachal Pradesh’te yüzde 2’şer; Uttarakhand’da yüzde 1 ve Manipur’da yüzde 0,04 oldu. Bu rakamlar, aynı tür politikanın eyalet maliyesine neden çok farklı yükler getirebileceğini gösteriyor.
Seçim takvimi, programların yaygınlaşmasının nedenlerinden biri. Ancak programlar; hane gelirlerinin düşüklüğü, ücretsiz bakım emeği ve çiftçilerin gelirlerindeki belirsizlik gibi ihtiyaçlara da yanıt veriyor. Mali tartışmanın odağında bu ihtiyaçların aylık yükümlülükleri, kamu hizmetlerini ve yatırımları finanse etme zorunluluğuyla nasıl dengeleneceği yer alıyor. Eyaletler ödemeleri de değiştirdi: Maharashtra, başka bir eyalet transferi alan bazı kadınlara yaptığı aylık ödemelerden birini Nisan 2025’te azaltırken Jharkhand Ekim 2024’te aylık ödemesini artırdı.
Bilinmesi gerekenler
- Eyaletler, 2026-27’de belirlenen 128 koşulsuz transfer programı için yaklaşık 4,02 lakh crore rupi, yani GSYH’nin yaklaşık yüzde 1’i kadar bütçe ayırdı.
- Kadınlara yönelik programlara yaklaşık 1,98 lakh crore rupi, sosyal güvenlik aylıklarına ise yaklaşık 1,54 lakh crore rupi ayrıldı.
- 47.542 crore rupilik toplam tahsisle Batı Bengal ilk sırada yer alıyor; bu tutar 40.930 crore rupilik sermaye harcamasını aşıyor.
- Çiftçilere yönelik transferler toplam 46.194 crore rupi; 18.000 crore rupilik tahsisle Telangana ilk sırada. Gençlik programlarına yaklaşık 3.132 crore rupi ayrıldı.
- 2027’de seçime gidecek yedi eyalet, transferler için 35.333 crore rupi bütçe ayırdı.
- Nakit destek hanelerin masraflarını karşılamasına yardımcı olabilir; kalıcı iyileşmeler ise kamu hizmetlerine, altyapıya ve ücretli iş fırsatlarına da bağlıdır.






