Üç büyük havalimanında SpiceJet'in tarifeli uçuşlarının çoğu iptal edildi
Delhi, Mumbai ve Bengaluru havalimanlarında 19 Kasım Perşembe günü yapılması planlanan 42 SpiceJet uçuşunun 31'i iptal edilmiş ya da yapılmıyor olarak kayda geçti. Havalimanı işletmecilerinin verilerine göre Delhi'de planlanan 22 seferin 16'sında, Mumbai'de dört seferin üçünde ve Bengaluru'da 16 seferin 12'sinde aksama yaşandı. İptaller, yolcuların uçuşların kalkıp kalkmayacağından emin olamadığı ve havayolunun yayımladığı tarifeyi uygulamakta zorlandığı krizin çarpıcı bir tablosunu ortaya koyuyor.
İçindekiler
- Üç büyük havalimanında SpiceJet'in tarifeli uçuşlarının çoğu iptal edildi
- Planlanan uçuşlarla gerçekleşen uçuşlar arasındaki fark ne kadar büyük?
- Peşin ödeme düzeni ne anlama geliyor?
- DGCA'nın bildirimi hangi konuları gündeme getirdi?
- Küçülen filo ve düşen pazar payı
- 5.500 crore rupi zararı telafi edebilir mi?
- Yasal ve piyasa takvimindeki tarihler baskıyı artırıyor
- Krizdeki önemli tarihler
- Bilinmesi gerekenler
Paranın tükenmesi, uçakların yerde kalması ve hizmet sağlayıcılara ve kiralayan şirketlere yapılan ödemelerin gecikmesiyle SpiceJet'in sorunları daha da ağırlaştı. Delhi'deki Indira Gandhi Uluslararası Havalimanı, SpiceJet'in operasyonel sorunlarının uçuşları etkileyebileceği konusunda yolcuları uyardı ve seyahate çıkmadan önce doğrudan havayolundan bilgi almalarını istedi. Mumbai Havalimanı da yakın dönemde yaşanan aksaklıklar sırasında benzer bir uyarıda bulundu.
Sivil Havacılık Bakanlığının AirSewa yolcu şikâyet portalında 19 Kasım itibarıyla SpiceJet hakkında 7.674 şikâyet yer aldı. Bakanlık verilerine göre havayolunun aynı gün zamanında kalkış oranı yüzde 25'te kalırken, Hindistan'ın diğer büyük havayollarında bu oran yüzde 80'in üzerindeydi. Buna rağmen SpiceJet, gerçekleştirebildiği uçuş sayısı keskin biçimde azalırken yayımladığı tarifenin tamamında rezervasyon almaya devam etti.
Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü (DGCA), 17 Kasım tarihli bir bildirimle havayoluna yanıt vermesi için yedi gün süre tanıdı. SpiceJet yönetim kurulu 5.500 crore rupiye kadar kaynak sağlanması önerisini onayladı; ancak kaynak yaratılması için gerekli onayların alınması gerekiyor ve havayolu paranın ne zaman eline geçmesini beklediğini açıklamadı.
Krizin ilk etkisini iptal edilen seyahatlerle, gecikmelerle ve başka bir uçuş bulmanın maliyetiyle karşı karşıya kalan yolcular hissediyor. Daha kapsamlı soru ise yeni finansmanın havayolunun daha olağan ölçekte faaliyet göstermesini sağlayacak kadar uçağı ve güvenilir hizmeti yeniden devreye sokup sokamayacağı.
Planlanan uçuşlarla gerçekleşen uçuşlar arasındaki fark ne kadar büyük?
Havayolunun operasyonlarına ilişkin ilk açıklamaya göre DGCA, SpiceJet'in kış tarifesinde günde yaklaşık 66 uçuş yapmasına onay verdi. Ancak havayolu günde yalnızca 15 civarında uçuş gerçekleştirirken, yakın tarihli başka tahminlere göre faal uçak sayısı 10'un altında. Bu rakamlar farklı şeyleri ifade ediyor: Uçuş, planlanmış tek bir seferdir; bir uçak ise günde birkaç sefer yapabilir. Gerçekten havalanan uçuş sayısı da günden güne değişiyor.
Havalimanı verileri, aksaklıkların 19 Kasım itibarıyla ne kadar yaygınlaştığını gösteriyor. Verilerin derlendiği en büyük üç havalimanında, SpiceJet'in planlanan seferlerinin yaklaşık dörtte üçü iptal edildi ya da yapılmadı. Havalimanlarının yakın tarihli diğer verileri, bazı günlerde iptallerin planlanan uçuşların yarısını aştığını gösteriyor. Dolayısıyla havayolunun onaylı kış tarifesi, belirli bir seferin gerçekleşip gerçekleşmeyeceği konusunda yolculara pek güvence vermiyor.
Yolcular, havalimanı gişelerinde uzun süre beklediklerini ve yeterince bilgilendirilmediklerini de aktardı. Mumbai'de salı gecesi geç saatlerde yapılması planlanan Delhi seferlerinden ikisi çarşamba sabahı erken saatlerde kalktı. SG-511 sefer sayılı uçuş, planlanan kalkış saati 23.20'den yaklaşık beş saat sonra, 04.13'te havalandı. SG-670 ise planlanan 23.55 kalkış saatinden iki buçuk saatten fazla bir süre sonra, 02.31'de kalktı. Salı günü Mumbai'den en az 12 kalkış iptal edildi; çarşamba günü saat 19.00 itibarıyla en az 17 iç ve dış hat uçuşunun iptal edildiği duyurulmuştu.
DGCA, eylül ayında SpiceJet'in iptal oranını yüzde 20.29 olarak kaydetti. Bu, o ay tarifeli iç hat seferleri yapan havayolları arasındaki en yüksek orandı. Düzenleyiciden aktarılan verilere göre yaklaşık 36.000 yolcu iki saatten uzun gecikmelerden etkilenirken, yaklaşık 21.700 yolcu da iptallerden etkilendi. Aylık veriler, son havalimanı aksaklıklarının tek bir zor günden değil, daha uzun süredir devam eden kötü hizmet döneminden kaynaklandığını gösteriyor.
Peşin ödeme düzeni ne anlama geliyor?
Havalimanları, yakıt şirketleri ve diğer tedarikçiler, SpiceJet'ten bazı hizmetler için peşin ödeme yapmasını istedi. Peşin ödeme düzeninde şirket, hizmeti kullandıktan sonra fatura ödemek yerine hizmeti almadan önce ödeme yapar. Bir havayolu için bu, her uçuşun gerçekleştirilebilmesi için havalimanı ücretlerini ve yakıt masraflarını önceden karşılayacak parayı bulması anlamına gelebilir.
Havalimanı ücretleri, uçağın seyrüsefer ve iniş desteği gibi hizmetler için ödenir. Havayolu gerekli tutarı ödeyemezse uçuşa izin verilmeyebilir. Bu nedenle söz konusu düzen, nakit sıkışıklığını doğrudan operasyonel bir soruna dönüştürebilir: Daha az ödeme, daha az uçuş anlamına gelebilir; bu da yolcu ve gelir sayısının düşmesine yol açar.
Baskı yalnızca iç hat havalimanlarıyla sınırlı değil. Dubai Havalimanları, yer hizmetleri şirketi dnata'nın 35 crore rupiyi, yani 14 milyon BAE dirhemini aşan ödenmemiş alacaklar nedeniyle çalışmalarını durdurmasının ardından geçen hafta SpiceJet'in check-in hizmetlerini askıya aldı. Askıya alma kararının ardından 12 Kasım'da Dubai'ye yapılan dört uçuş iptal edildi. Yabancı havacılık otoriteleri de hizmet sağlayıcılara yapılan ödemelerin gecikmesiyle bağlantılı yurt dışı aksaklıklar konusunda DGCA'ya kaygılarını iletti.
Maaşların geciktiğine ilişkin haberler de baskıyı artırıyor. Çalışanların birkaç aydır maaş alamadığı, ödenmemiş nihai hak edişlerin ve mürettebat eksikliğinin operasyonları etkileyen unsurlar arasında olduğu bildiriliyor. Personel göreve gelmediğinde, uçak hazır olsa bile havayolu bir uçuşu gerçekleştiremeyebilir. Mürettebat üyelerinin göreve gelmemesi nedeniyle 19 Eylül'de Delhi'den yapılacak dört uçuşun gerçekleştirilemediği bildirildi.
DGCA'nın bildirimi hangi konuları gündeme getirdi?
17 Kasım tarihli bildirim, SpiceJet'ten düzenlemelere ve operasyonlara ilişkin iddia edilen aksaklıklar nedeniyle neden işlem yapılmaması gerektiğini açıklamasını istiyor. Havayolunun yanıt vermesi için yedi günü var. Yanıt vermezse düzenleyici kurum, önce açıklamasını dinlemeden karar çıkarabilir.
Bildirimde SpiceJet'in artan iptal ve gecikmeleri, düşük zamanında kalkış performansı, onaylı tarifeye uymaması ve uçuşlar aksadığında yolculara nasıl yardımcı olduğu konusundaki kaygılara yer veriliyor. Ayrıca Rota Dağılımı Yönergeleri kapsamında IIA ve III. Kategori güzergâhlardaki uçuşların yetersiz kaldığı belirtiliyor. Bu kurallar, havayollarının daha geniş kapsamlı operasyonlarının parçası olarak ticari açıdan daha az cazip olabilecek yerler de dahil olmak üzere belirli güzergâhlara hizmet vermesini gerektiriyor.
DGCA, SpiceJet'in tarifeli uluslararası uçuşlara uygunluğu düzenleyen AIC 10/2022'ye uyumuyla ilgili kaygıları da dile getirdi. Bildirimde gerekli sigortanın yenilenmesine ilişkin belirsizlik, 11 Mayıs 2026 tarihli kararla uygulanan ancak ödenmeyen para cezası ve yerdeki uçakları yeniden hizmete sokmaya yönelik inandırıcı bir planın bulunmaması konularına değinildi.
Düzenleyicinin atıfta bulunduğu uluslararası uçuş uygunluğu kuralına göre bir havayolunun, toplam kapasitesinin en az yüzde 20'sini ya da en az 20 uçağını iç hat seferlerinde kullanması gerekiyor. Toplam kapasite, kalkışlardaki ortalama koltuk sayısına göre ölçülüyor; bu iki eşikten yüksek olanı geçerli. Dolayısıyla düzenleyicinin kaygıları, havayolunun küçülen filosunu tarifeli uluslararası uçuş şartlarını karşılama becerisiyle ilişkilendiriyor.
Küçülen filo ve düşen pazar payı
SpiceJet'in hizmete hazır uçak sayısı, geniş kapsamlı bir tarifeyi uygulamak için ihtiyaç duyduğu sayının çok altında. DGCA bildiriminde filonun büyük bölümünün yerde olduğu ve havayolunun bu uçakları ticari hizmete geri döndürmek için inandırıcı bir plan sunmadığı belirtiliyor. Yakın zamanda kiralanan altı uçak, ödenmemiş alacaklar nedeniyle yerde bekliyor. Moldova merkezli havayolu FLYONE ise ödenmemiş ödemeleri gerekçe göstererek SpiceJet'e üç uçak kiralama anlaşmasını sona erdirdi.
Operasyonel filo tahminleri, tarihe ve kullanılan yönteme göre değişiyor. Yakın tarihli değerlendirmelerde uçak sayısı 10'un altında verilirken, başka bir tahminde 12 ya da 13 civarında olduğu belirtiliyor. Ortak nokta, havayolunun filosunun yalnızca küçük bir bölümünün şu anda hizmete hazır olması. CARE Ratings, değerlendirmesini yaptığı sırada filodaki faal uçak sayısının Aralık 2025'te 33 olduğunu, yaklaşık 37 uçağın ise yerde bulunduğunu bildirdi. Kuruluş, mali baskı ve sınırlı likiditeyi gerekçe göstererek SpiceJet'in uzun vadeli kredi notunu CARE BB-'den CARE B+'ya indirdi.
Havayolunun küçülen operasyonları pazar payına da yansıyor. DGCA verilerine göre SpiceJet'in iç hat pazar payı eylülde yüzde 0.6'ya geriledi; ocak ayında bu oran yüzde 3.9'du. Yolcu sayısı ocak ayındaki yaklaşık 592.000'den eylülde 73.000'e düştü. Ekim ayına ilişkin ayrı bir karşılaştırmada da pazar payı ocak ayındaki yaklaşık yüzde 4'e kıyasla yüzde 0.6 olarak verildi. SpiceJet, COVID-19 pandemisi öncesinde, 2019'da pazarın yaklaşık yüzde 15'ine sahipti.
Yolcular açısından daha küçük bir havayolu, SpiceJet'te tercih edilebilecek koltuk sayısının azalması ve diğer havayollarının kapasitesinin sınırlı olduğu güzergâhlarda alternatiflerin de azalması anlamına geliyor. Uçuşu iptal edilen yolcuların son dakikada bilet alması gerekebilir; boş koltuk sayısı az olduğunda biletler daha pahalı olabilir. Fiyatlara etkisi, güzergâha ve rakip havayollarında kaç koltuk kaldığına bağlı.
5.500 crore rupi zararı telafi edebilir mi?
SpiceJet yönetim kurulu, öz kaynak ve izin verilen diğer finansal araçlar yoluyla 5.500 crore rupiye kadar kaynak sağlanması önerisini onayladı. Yönetim kurulu ayrıca kayıtlı sermayenin 2.000 crore rupiden 7.500 crore rupiye çıkarılması planını da onayladı. Kayıtlı sermaye, bir şirketin ihraç etmesine izin verilen azami sermaye tutarıdır. Önerilen kaynak artışı için hissedar ve düzenleyici kurum onaylarının alınması gerekiyor.
Şirket daha önce de kaynak arayışına girdi. Eylül 2024'te seçilmiş kurumsal yatırımcılara hisse satışı anlamına gelen nitelikli kurumsal yerleştirme yoluyla 3.000 crore rupi topladı. Şirketin FY25 yıllık raporunda, bu kaynağın 2.699.54 crore rupi tutarındaki kısmının 31 Mart 2025'e kadar kullanıldığı belirtildi. Bu harcamalar arasında yasal ödemeler, alacaklılarla yapılan uzlaşmalar, bakım, uçakların yeniden hizmete sokulması, çalışan giderleri ve havalimanı borçları yer aldı. Havayolu, FY24'te 409.44 crore rupi zarar ettikten sonra FY25'te tek başına 58.07 crore rupi kâr açıkladı.
Bu iyileşme, uzun vadeli mali baskıyı ortadan kaldırmadı. SpiceJet'in FY25 yıllık raporunda birikmiş zararlar 7.764.81 crore rupi, dönen varlıklarla kısa vadeli yükümlülükler arasındaki fark ise 3.845.07 crore rupi olarak kaydedildi. Kısa vadeli yükümlülükler, bir yıl içinde vadesi gelen faturalar ve diğer borçlardır; dönen varlıklar ise aynı dönem içinde kullanılabilir olması beklenen kaynaklardır. Şirketin denetçileri, işletmenin faaliyetlerini sürdürüp yükümlülüklerini karşılamaya devam edip edemeyeceğini ifade eden, işletmenin sürekliliği konusunda önemli belirsizlik bulunduğuna da dikkat çekti.
Havayolunun yeni kaynak yaratma önerisini kullanılabilir nakde dönüştürüp dönüştüremeyeceği ve ardından bu parayı tedarikçilere ödeme yapmak ve uçakları yeniden hizmete sokmak için kullanıp kullanamayacağı, uçuş sayısının artıp artmayacağını belirleyecek. Yönetim kurulu onayı önemli bir adım olsa da paranın hâlâ toplanması ve kullanıma sokulması gerekiyor. SpiceJet ayrıca kiralayan şirketlerin açtığı iflas başvuruları ile eski yönetici Kalanithi Maran ve KAL Airways'in ödeme talepleriyle de karşı karşıya.
Yasal ve piyasa takvimindeki tarihler baskıyı artırıyor
Delhi Yüksek Mahkemesi, 17 Kasım'da SpiceJet'in Kalanithi Maran ve KAL Airways ile arasındaki anlaşmazlıkta 144.51 crore rupiyi yatırmak için ek süre talebini reddetti. Karar ayrıntılarına göre mahkeme, teminat olarak Gurugram'daki bir mülkün gösterilmesi önerisini de kabul etmedi. Bu anlaşmazlık, havayolunun ödenmemiş tedarikçi faturaları ve uçak kiralama ödemelerinin yanı sıra çözmesi gereken mali baskılardan biri.
SpiceJet, Mart ve Haziran 2026 çeyreklerine ilişkin mali sonuçlarını da henüz açıklamadı. Bombay Borsası, sonuçların 7 Aralık'a kadar açıklanmaması durumunda havayolunun hisselerinin alım satımının 10 Aralık'tan itibaren askıya alınabileceği uyarısında bulundu. Şirket, gecikmenin nedenini denetimi tamamlamak için gereken süre olarak açıkladı.
Bir sonraki acil düzenleyici adım, SpiceJet'in DGCA bildirimine vereceği yanıt. Havayolunun, 17 Kasım tarihli bildirime yedi gün içinde yanıt vermesi gerekiyor. Bildirimde zorunlu sigortanın yenilenmesine ilişkin belirsizlik de kayda geçiriliyor ve ödenmemiş para cezasına değiniliyor. DGCA'nın havayolunun faaliyetlerini askıya almasına ilişkin nihai bir karar açıklanmadı. Üst düzey bir düzenleyici kurum yetkilisi, faaliyetlerin askıya alınıp alınmayacağına Sivil Havacılık Bakanlığının karar vermesi gerektiğini söyledi.
Krizdeki önemli tarihler
Eylül 2024: SpiceJet, nitelikli kurumsal yerleştirme yoluyla 3.000 crore rupi topladı.
12 Kasım 2026: Ödenmemiş alacaklar nedeniyle dnata'nın check-in hizmetlerini askıya almasının ardından Dubai'ye yapılan dört uçuş iptal edildi.
17 Kasım 2026: DGCA bildirimini yayımladı; Delhi Yüksek Mahkemesi, SpiceJet'in 144.51 crore rupiyi yatırmak için ek süre talebini reddetti.
19 Kasım 2026: Havalimanı verileri, Delhi, Mumbai ve Bengaluru'da planlanan 42 SpiceJet uçuşunun 31'inin iptal edildiğini ya da yapılmadığını gösterdi; AirSewa'da 7.674 şikâyet yer aldı.
7 ve 10 Aralık 2026: BSE'ye bildirim için son tarih ve hisselerin alım satımının olası askıya alınma tarihi.
Bilinmesi gerekenler
Havalimanı işletmecileri, 19 Kasım'da Delhi, Mumbai ve Bengaluru'da planlanan 42 SpiceJet seferinden 31'inin iptal edildiğini ya da yapılmadığını kaydetti.
AirSewa'da 19 Kasım itibarıyla 7.674 yolcu şikâyeti yer aldı; havayolunun aynı gün zamanında kalkış performansı yüzde 25 oldu.
DGCA, iptaller, yerdeki uçaklar, güzergâh yükümlülükleri ve sigorta konuları dahil olmak üzere kaygılara yanıt vermesi için SpiceJet'e 17 Kasım tarihli bildirimden itibaren yedi gün süre tanıdı.
SpiceJet'in iç hat pazar payı ocak ayındaki yüzde 3.9'dan eylülde yüzde 0.6'ya gerilerken yolcu sayısı yaklaşık 592.000'den 73.000'e düştü.
Yönetim kurulu, hissedar ve düzenleyici kurum onaylarına bağlı olarak 5.500 crore rupiye kadar kaynak sağlanması önerisini onayladı; paranın ne zaman toplanacağı açıklanmadı.






