Trump, Nvidia'ya eski CEO'sunu geri getirmesi için baskı yapıyor
Başkan Donald Trump, şirketin yönetim kurulunun Huang'ı yeniden göreve getirme niyetinde olmadığını söylemesine rağmen, Nvidia'ya cuma günü Jensen Huang'ın özrünü kabul etmesi ve işe dönmesine izin vermesi çağrısında bulundu. Böylece eski CEO'ya verdiği desteği daha açık biçimde ortaya koydu. Trump, Asya gezisinden ve Çin'deki görüşmelerinden döndükten sonra Beyaz Saray'da düzenlediği basın toplantısında konuştu.
İçindekiler
- Trump, Nvidia'ya eski CEO'sunu geri getirmesi için baskı yapıyor
- Yönetim krizi nasıl gelişti?
- Trump, Huang'ın değerini neden vurguluyor?
- Destekçiler ve eleştirenler Nvidia'nın neye ihtiyacı olduğu konusunda farklı düşünüyor
- Çin'le çip tartışmasında neler söz konusu?
- Veri merkezleri, ihracat politikasını yapay zekâ yarışına bağlıyor
- Hangi konular hâlâ çözüme kavuşmadı?
- Öne Çıkanlar
Trump, Huang hakkında “Bazı kötü kararlar aldı ama zeki bir insan” dedi. “Jensen'a ikinci bir şans verilmesini çok isterim.” Huang'ın Nvidia'nın Blackwell çiplerini geliştirmedeki rolünü övdü ve şirkette onunla kıyaslanabilecek yeteneğe sahip çok az kişi olduğunu söyledi.
Trump, hangi kararları yanlış bulduğunu belirtmedi. Açıklamaları, Huang'ın özel yaşamına, Nvidia'daki yönetim değişikliğine ve gelişmiş ABD çiplerinin Çinli kullanıcılara ulaşabileceği olası yollarla ilgili iddialara yönelik incelemelerin sürdüğü bir dönemde geldi. Siyasi tartışmalarda bu konular birbiriyle bağlantılı olsa da ayrı sorulara karşılık geliyor: Biri Huang'ın davranışlarıyla, diğeri şirket yönetimiyle, üçüncüsü ise ihracat kontrolleriyle ilgili.
Yönetim kurulunun tutumu, Trump'ın çağrısının önündeki büyük bir engel. Nvidia Yönetim Kurulu Başkanı Harvey C. Jones, 17 Kasım'da yöneticilerin Huang'ın istifasını oybirliğiyle kabul ettiğini ve onu CEO olarak yeniden görevlendirmeyi planlamadıklarını söyledi. Yönetim kurulu bu kararı, Huang'ın yöneticiler şirketin çıkarına olduğuna karar verirse geri dönmeyi teklif etmesinin ardından aldı. Şirket, kalıcı bir halefi değerlendirirken Mali İşler Direktörü Colette Kress'i geçici CEO olarak atadı. Yönetim kurulunun ret kararı, Huang'ın kurucu ortağı olduğu şirkete 33 yıl liderlik ettikten sonra görevden ayrılmasının ardından geldi.
Yönetim krizi nasıl gelişti?
Huang, 12 Kasım'da Nvidia'daki başkanlık, CEO'luk ve yönetim kurulu üyeliği görevlerinden ayrıldı. Şirketteki yönetim değişikliği, evlilik dışı ilişkilerle ilgili kamuoyuna yansıyan iddiaların ve Nvidia çipleri satın alan Singapur merkezli bilişim şirketi Megaspeed'le bağlantılı bir iş kadını hakkındaki iddiaların incelenmesinin ardından geldi.
ABD'li yetkililerin, Alice Huang olarak da bilinen Huang Le adlı iş kadınının Çin istihbaratıyla bağlantıları olduğundan şüphelendiği bildirildi. Alice Huang ile Jensen Huang'ın akrabalık bağı yok. Pekin casusluk iddialarını reddetti; istihbaratla ilgili iddialar ise kamuoyu önünde kanıtlanmış değil. Nvidia daha önce şirket sırlarının veya ulusal güvenlik bilgilerinin tehlikeye girdiğine inanmak için bir neden olmadığını söylemişti. Huang istifa etmeden önce şirket bağımsız bir inceleme başlattı. Yönetim kurulunun soruşturması, iddia edilen istihbarat girişimiyle ilgili suçlamaları inceliyor.
Huang, Nvidia çalışanlarına gönderdiği bir mesajda sadakatsiz davrandığını kabul etti ve daha sonra ciddi hatalar yaptığını söyledi. 17 Kasım'da yönetim kurulu isterse geri dönmeye hazır olduğunu açıkladı. Aynı gün yönetim kurulu üyeleri, onu CEO olarak geri getirmeyeceklerini kamuoyuna duyurdu.
Bu gelişmelerin sırası, Trump'ın çağrısının bir teknoloji yöneticisine yönelik genel bir övgüden ibaret olmadığını açıklıyor. Huang olası bir geri dönüş yolu arıyor, başkan şirkete onu kabul etmesi için çağrı yapıyor, yönetim kuruluysa kamuoyu önünde farklı bir yol izlemeyi seçmiş bulunuyor.
- 8 Kasım: Nvidia, Huang ve şüpheli bir yabancı istihbarat girişimiyle ilgili iddialar hakkında bağımsız inceleme başlattığını duyurdu.
- 12 Kasım: Huang, yöneticilik ve yönetim kurulu üyeliği görevlerinden istifa etti.
- 17 Kasım: Huang, kendisinden istenirse geri döneceğini söyledi; Nvidia Yönetim Kurulu Başkanı ise yönetim kurulunun onu yeniden görevlendirme niyetinde olmadığını açıkladı.
- 20 Kasım: Trump, Nvidia'ya Huang'ın özrünü kabul etmesi ve ona ikinci bir şans vermesi çağrısında bulundu.
Trump, Huang'ın değerini neden vurguluyor?
Trump, Nvidia'nın ABD için önemli olduğunu söyledi ve gelişmiş yapay zekâ sistemlerinde kullanılan bir işlemci nesli olan Blackwell çip serisinin geliştirilmesine katkısından dolayı Huang'ı takdir etti. Bu tür çipler, güçlü yapay zekâ yazılımlarını eğitmek ve çalıştırmak için gereken çok sayıda hesaplamayı yapabiliyor. Trump, Huang gibi yetenekleri ABD'de tutmanın ülkenin çıkarına olduğunu savundu.
Trump, “Bence şirket akıllıysa o zeki adamı alır, özrünü kabul eder ve işine dönmesine izin verir” dedi. Ayrıca ABD'yi insanlara ikinci bir şans veren bir ülke olarak nitelendirdi ve Huang'a verdiği desteği, Elon Musk'a daha önce verdiği destekle kıyaslayarak Musk'ın Starlink'teki çalışmalarını övdü.
Trump, gezi sırasında Çin Devlet Başkanı Şi Cinping'le Huang hakkında konuştuğunu ve Şi'nin Huang'ı son derece yetenekli biri olarak nitelendirdiğini söyledi. Trump, Nvidia'nın gelecekte izleyeceği yönü ele alan başka kişileri de gördüğünü, ancak yine de Huang'ın geri dönmesini istediğini belirtti. Açıklamaları, Huang'ın yeteneklerine duyduğu güveni ortaya koyarken yerine başka birinin geçip geçemeyeceği konusunda şüphelerini de gösterdi.
Bu görüşü bazı teknoloji yöneticileri ve yatırımcılar da paylaşıyor; ancak Huang'a destek verilmesi yönetim kurulunun kararını belirlemiyor. Stand With Jensen adlı çevrim içi kampanya, pazartesi öğleden sonra 185 binden fazla imza toplamıştı. İmzacılardan 9.300'den fazlası kendisini Nvidia çalışanı olarak tanıttı. Kampanyanın imzacıları arasında Musk, Epic Games CEO'su Tim Sweeney ve Replit CEO'su Amjad Masad da yer aldı. Musk daha önce Huang'ın geri dönmesi çağrısı yapan çok daha küçük bir imza kampanyasına katılmıştı. Kampanyanın önceki girişimi, 14 Kasım'da yaklaşık 36 bin imza toplamıştı.
Destekçiler ve eleştirenler Nvidia'nın neye ihtiyacı olduğu konusunda farklı düşünüyor
OpenAI CEO'su Sam Altman, Huang'ın görevine dönmesi gerekip gerekmediğine karar verecek kadar bilgi sahibi olmadığını söylerken Nvidia'nın kurucusunu yapay zekânın gelişiminde merkezi bir isim olarak nitelendirdi. Altman, “Jensen Huang olmadan yapay zekâ devrimini hayal etmek zor” dedi. Nvidia, yapay zekâ sistemleri geliştiren birçok şirketin kullandığı çipleri tedarik ediyor. Bu nedenle şirketin yönetimine ilişkin kararlar, kendi çalışanları ve hissedarlarının ötesinde önem taşıyor.
Diğer bazı isimlerse, çok takdir edilen bir kurucunun vazgeçilmezmiş gibi görülmemesi gerektiğini savundu. Ekonomist Paul Krugman, Huang'a açıkça destek veren teknoloji milyarderlerini eleştirerek, varlıklıların çıkarları olarak nitelendirdiği şeyleri savunduklarını söyledi. Krugman'ın daha geniş kapsamlı endişesi, o kişi ne kadar başarılı olursa olsun ulusal güvenlikle ilgili kararların tek bir şirket yöneticisinin eline bırakılmaması gerektiğiydi.
Nvidia'nın bir çalışanını da ilgilendiren ilişki iddiaları ve yönetim kurulu kurallarının tutarlı biçimde uygulanıp uygulanmadığına ilişkin sorular, şirket yönetimine dair tartışmaları daha da alevlendiriyor. Bunlar Nvidia'nın yürüttüğü incelemenin ve yönetim kurulu denetiminin konusu. Ayrı nitelikteki istihbarat iddiaları ve kısıtlamalara tabi çiplerin olası sevkiyatıysa hükümet soruşturmacılarını ve ihracat kontrolü yetkililerini ilgilendiriyor.
Singapur üzerinden gerçekleşen çip akışlarının incelenmesinin mali bir nedeni de var. Bir analizde Nvidia'nın 2025 gelirinin yüzde 18'inin fatura adresleri Singapur'da bulunan müşterilerden geldiği, Singapur'un küresel gayrisafi yurt içi hasılasındaki payının ise yaklaşık yüzde 0,5 olduğu belirtildi. Aradaki fark, Singapur üzerinden satın alınan çiplerin nihayetinde nerede kullanılacağına yönelik ilgiyi artırdı. Fatura adresi tek başına nihai kullanıcıyı göstermediğinden soruşturmacılar satış kanallarını ve bilişim hizmetlerini inceliyor.
Çin'le çip tartışmasında neler söz konusu?
Trump, eski çiplerin Çin'e satılmasına izin vereceğini söylerken bu ülkeye çip ihracatının tamamen durdurulmasını da kabul edebileceğini belirtti. Çin'in kendi çiplerini ürettiğini de kabul eden Trump, ABD satış yapmayı reddederse Çinli şirketlerin kendi alternatiflerini geliştirmeye çalışacağını savundu.
Trump aynı zamanda ABD'nin Çin'in Blackwell ve diğer gelişmiş işlemcilere erişmesini önlemek için çalıştığını söyledi. ABD'nin çip üretiminde Çin'in 10 yıl önünde olduğunu öne sürdü. Blackwell serisi önem taşıyor; çünkü çok sayıda gelişmiş çipe erişim, şirketlerin veri merkezleri kurmasına ve daha yetenekli yapay zekâ sistemleri eğitmesine yardımcı olabiliyor.
Çip erişimi için ürünün doğrudan Çin'e sevk edilmesi her zaman gerekmiyor. Çin merkezli bir şirket, başka bir ülkedeki veri merkezinden bilişim gücü kiralayarak işlemcileri uzaktan kullanabiliyor. Kullanıcı, ağ üzerinden bilişim kapasitesinden yararlanırken fiziksel çipler yurt dışında kalıyor. ABD'li yetkililer, bu tür erişimin ve başka alıcılar üzerinden yapılan sevkiyatların kısıtlamaların uygulanmasını zorlaştırabileceği yönündeki endişelerini dile getirdi.
16 Kasım'da açıklanan ABD önlemleri, Çin'e büyük miktarda bilişim gücü sağlayan yurt dışındaki veri merkezleri için özel lisans şartı getiriyor ve Singapur ile Malezya'nın da aralarında bulunduğu beş ülkeye yönelik gelişmiş çip sevkiyatlarına ilişkin kuralları sıkılaştırıyor. Yeni kontroller, uzaktan erişim ve olası yön değiştirme endişelerine karşılık geliyor. Megaspeed hakkında bir ceza soruşturması yürütüldüğü de bildirildi; ancak soruşturmanın sonucu ve somut kanıtlar henüz bilinmiyor.
Veri merkezleri, ihracat politikasını yapay zekâ yarışına bağlıyor
Trump'ın çiplere ilişkin açıklamaları, ABD'de daha fazla veri merkezi kurulmasına verdiği destekle birlikte değerlendiriliyor. Bu tesislerde bilgisayar sunucuları ve yapay zekâ hizmetlerine güç sağlayan çipler bulunuyor. Veri merkezleri ayrıca çok miktarda elektrik tüketiyor; bu da yerel topluluklarda elektrik maliyetleri, elektrik şebekeleri üzerindeki yük, gürültü ve çevresel etkilerle ilgili endişelere yol açıyor.
Trump, ABD'nin yapay zekâ alanında Çin'in gerisine düşmemesi gerektiğini söyledi ve veri merkezlerini destekleme sözü verdi. Yönetiminin şirketlerin başka ülkelerde veri merkezi kurmasını engelleyeceğini ve bunu yapmaya çalışanlara ağır yaptırımlar uygulayacağını da belirtti. Açıklama, bilişim kapasitesini ABD'nin erişim alanında tutmaya yönelik daha geniş kapsamlı bir çabaya işaret ediyor; ancak konuşmada yaptırımların ayrıntıları ve hukuki dayanağı açıklanmadı.
Senato, İki Partili Amerikan Yaşanabilirlik ve İstihdam Yasası'nı 62'ye karşı 33 oyla kabul etti. Tasarı, enerji projeleri için izin süreçlerini hızlandırırken veri merkezi işletmecilerini kullandıkları elektriğin bedelini ödemeye zorlamayı öngörüyor. Yasalaşması için Temsilciler Meclisinin de onay vermesi gerekiyor.
Nvidia'nın altyapı yatırımlarına finansman sağlamadaki rolü, çip üreticisiyle yapay zekâ alanındaki daha geniş çaplı büyüme arasındaki bir başka bağlantıyı oluşturuyor. Şirket, bir OpenAI iştiraki tarafından kullanılan Ohio'daki bir veri merkezi kampüsüyle bağlantılı belirli kira ve elektrik ödemelerinin 105 milyar dolara kadar olan kısmını, kiracının anlaşmada belirtilen koşullar kapsamında ödemelerini yapamaması hâlinde garanti etmeyi kabul etti. Bu düzenleme, müşterilerin, yatırımcıların ve politika yapıcıların Nvidia'nın liderliğini ve ticari taahhütlerini neden yakından izlediğini gösteriyor.
Hangi konular hâlâ çözüme kavuşmadı?
Nvidia'nın yönetim kurulu, Kress'in şirkete geçici olarak liderlik ettiğini ve kalıcı bir CEO arayışında olduklarını açıkça belirtti. Yönetim kurulu henüz kalıcı halefi açıklamadı ya da bağımsız incelemenin tamamlanması için kamuoyuyla bir takvim paylaştı. Haberlere göre Huang, Kongre'de ifade vermeyi kabul etti. Olası çip yönlendirmelerine ve Megaspeed davasına ilişkin hükümet incelemesiyse sürüyor.
Huang'ın geleceği üzerine yürütülen siyasi tartışma, Çin'le teknoloji rekabetinin nasıl yönetileceğine ilişkin daha geniş bir görüş ayrılığını da yansıtıyor. Trump, Çin'in Nvidia'nın en gelişmiş çiplerine erişmemesi gerektiğini vurgularken, satışların kesilmesinin Çinli şirketleri kendi yerli alternatiflerini geliştirmeye yöneltebileceği görüşünü de yineledi. Yönetimin lisans kuralları, yurt dışındaki veri merkezleri üzerinden erişimi sınırlamayı hedefliyor ve doğrudan sevkiyatların ötesine uzanıyor.
Şimdilik Trump'ın desteği, Nvidia'nın açıkladığı tutumu değiştirmedi. CEO atamasını yönetim kurulu belirliyor, Kress geçici olarak görevini sürdürüyor ve davranışlara ve çip erişimine ilişkin soruşturmalar henüz kamuoyuna açıklanmış bir sonuca ulaşmadı. Bu kararlar, tartışmanın Huang'ın geri dönüşü üzerine mi süreceğini, yoksa şirketin bir sonraki liderine ve Nvidia teknolojisinin nasıl satılıp kullanılacağına mı yöneleceğini belirleyecek.
Öne Çıkanlar
- Trump, Nvidia'ya Jensen Huang'ın özrünü kabul etmesi ve ona ikinci bir şans vermesi çağrısında bulundu.
- Nvidia'nın yönetim kurulu Huang'ı yeniden görevlendirme niyetinde olmadığını açıkladı; Colette Kress geçici CEO olarak görev yapıyor.
- ABD'li yetkililerin Alice Huang'a ve olası çip yönlendirmelerine ilişkin şüpheleri iddia niteliğinde; Çin casusluk suçlamalarını reddediyor.
- Yeni ABD kuralları, Çin'e hizmet veren bazı yurt dışı veri merkezleri için lisans şartı getiriyor ve çip sevkiyatlarına yönelik kontrolleri sıkılaştırıyor.
- Senato, veri merkezleri ve enerji projelerine yönelik izin süreçleriyle ilgili tasarıyı 62'ye karşı 33 oyla kabul etti; ancak Temsilciler Meclisinin de harekete geçmesi gerekiyor.






