İskoçya, Taliban’ın Kadınlara ve Kız Çocuklarına Yönelik Muamelesi Nedeniyle Afganistan’la Kriket İlişkilerini Sınırlıyor

8 dakikalık okuma
Scotland Restricts Afghanistan Cricket Ties Over Taliban Treatment of Women and Girls

ICC fikstürleri devam edecek, ancak diğer takım faaliyetleri duracak

Cricket Scotland, Taliban yönetimi altında kadınlara ve kız çocuklarına getirilen kısıtlamaları gerekçe göstererek Afganistan erkek takımıyla ikili seriler düzenlemeyeceğini, üç takımlı turnuvalara katılmayacağını ve Uluslararası Kriket Konseyi (ICC) etkinlikleri dışında Afganistan’a antrenman kampı olanağı sağlamayacağını açıkladı. 9 Kasım 2026 Pazartesi günü duyurulan politika, resmî turnuvalar öncesindeki hazırlık maçları da dahil olmak üzere ICC müsabaka kurallarının gerektirdiği karşılaşmaların oynanmasına izin veriyor.

İçindekiler
  1. ICC fikstürleri devam edecek, ancak diğer takım faaliyetleri duracak
  2. İskoçya artık neleri düzenlemeyecek?
  3. İki başvuru daha geniş kapsamlı bir incelemeyi tetikledi
  4. Kararın merkezinde kadınların dışlanması var
  5. Munsey lig için yine de izin alabilir
  6. ICC üyeliği ve mülteci oyuncular farklı kulvarlarda ilerliyor
  7. Son karşılaşmalar turnuva istisnasını açıklıyor
  8. İskoçya, Avustralya ve İngiltere’nin ardından geldi
  9. Politikayı neler değiştirebilir?
  10. Öne Çıkanlar

Karar, İskoçya’nın maç takviminden daha geniş bir alanı kapsıyor. Temmuz ve eylül aylarında Afganistan Kriket Kurulu’ndan gelen başvuruların ardından politika; hazırlık maçlarını ve antrenman tesislerine erişimi de kapsayacak şekilde genişletildi. Önlemler, Cricket Scotland Council Limited’in yakın tarihli toplantısında yönetim kurulu tarafından onaylandı.

İskoç oyuncuların bireysel katılımı için farklı bir düzenleme geçerli. Afganistan Premier Ligi’nin son seçmelerinde yer alan tek İskoç oyuncu olan açılış vurucusu George Munsey, ICC’nin turnuvayı onaylaması hâlinde katılım izni alabilecek. Aralık ayında Birleşik Arap Emirlikleri’nde düzenlenmesi planlanan ligde beş takımın yer alması bekleniyor.

İskoçya’nın sözleşmeli erkek ve kadın oyuncularına politika pazartesi günü bildirildi. Yönetim kurulu politikayı her yıl gözden geçirecek; önemli bir ICC kararı alınması veya koşullarda kayda değer bir değişiklik olması hâlinde daha erken bir değerlendirme de yapılabilecek. Politikanın temel talebi, Afganistan’da kadın kriketinde ve genel insan hakları koşullarında anlamlı bir iyileşme sağlanması.

İskoçya artık neleri düzenlemeyecek?

Ülkenin millî takımlarından sorumlu yönetim organı Cricket Scotland, kısıtlamayı açıklamasında şöyle duyurdu:

Afganistan kadın kriketinin durumu ve genel insan hakları koşullarında kayda değer bir değişiklik olmadıkça Cricket Scotland, Afganistan Erkek Takımı’yla ikili seriler düzenlemeyecek veya üçlü serilere katılmayacaktır.

İkili seri, iki ülke arasında düzenlenen bir dizi maçtan oluşur. Üçlü seride ise üç takım yer alır. Yeni politika uyarınca İskoçya, Afganistan’la ilk türde bir karşılaşma düzenlemeyecek; Afganistan erkek takımının yer aldığı ikinci türdeki karşılaşmalara da katılmayacak.

Reklam

Cricket Scotland, ICC etkinlikleri dışındaki Afganistan erkek takımı antrenman kamplarına ev sahipliği yapmayı veya bu kamplara katılmayı; tur öncesi hazırlık maçlarını ve ısınma karşılaşmalarını da durduracak. Böylece politika, yalnızca resmî sonuç alınan maçlarla sınırlı kalmayıp uluslararası seri öncesindeki hazırlıkları da kapsıyor.

ICC istisnası, takımların karşılaşmaya devam edebilmesine olanak tanıyor. İskoçya, resmî ICC turnuvalarına bağlı hazırlık maçları da dahil olmak üzere müsabaka kurallarının gerektirdiği hâllerde Afganistan’la oynayacak. Uygulamadaki sınır, karşılaşmayı kimin düzenlediğine göre çiziliyor: bağımsız olarak planlanan takım faaliyetleri kısıtlanırken ICC etkinlik kurallarına tabi maçlar sürecek.

İki başvuru daha geniş kapsamlı bir incelemeyi tetikledi

Afganistan Kriket Kurulu, erkek takımının İrlanda’yla oynayacağı seri öncesinde antrenman tesislerinden yararlanmak için temmuz ayında Cricket Scotland’a başvurdu. Cricket Scotland, operasyonel kısıtlamalar nedeniyle ve yönetim kuruluna tutumunu değerlendirme süresi tanımak amacıyla talebi reddettiğini belirtti. Başvurunun kısa süre önce yapılması ve uygun tesis bulunmaması da kararda etkili oldu.

Eylül ayında Afganistan Premier Ligi’yle ilgili ikinci bir başvuru geldi. Bu iki talep, farklı nitelikteki iki ilişkinin birlikte incelenmesine yol açtı: millî kriket kurulları arasındaki iş birliği ve İskoç profesyonel oyuncuların Afganistan’da düzenlenen bir franchise turnuvasına katılımı.

Cricket Scotland yönetimi, Afganistan’daki insani durumu, kadınlara ve kız çocuklarına yönelik muameleyi, kuruluşun eşitlik taahhütlerini ve kadın kriketine verdiği desteği inceledi. Sürece hükümetle istişareler ve diğer büyük kriket kurullarının tutumlarının değerlendirilmesi de dahil oldu.

Yönetim kurulu, kadınların ve kız çocuklarının krikette ilerlemesini ve gelişimini dört stratejik önceliğinden biri olarak tanımladı. Karar, ülke içindeki bu taahhüdü uluslararası alanda düzenlemeye istekli olduğu faaliyetlerle ilişkilendiriyor.

Kararın merkezinde kadınların dışlanması var

Taliban, Ağustos 2021’de Afganistan’da yeniden iktidara geldi. O tarihten bu yana kadınlar ve kız çocukları eğitim, istihdam, kamusal yaşama katılım ve spor alanlarında kapsamlı kısıtlamalarla karşı karşıya. Kız çocuklarının ortaöğretim ve yükseköğretime erişimi engellenirken ülkede kadın kriketi fiilen ortadan kalktı.

Reklam

Afganistan erkek millî takımı uluslararası müsabakalarda oynamayı sürdürüyor. Ülkelerini temsil etmek isteyen kadınlar ise farklı bir yol izlemek zorunda kaldı; bazı oyuncular Afganistan’dan kaçtı ve kriket kariyerlerini yurt dışında yeniden kurmaya çalışıyor.

Taliban, kendi İslam hukuku yorumuna ve yerel geleneklere göre kadın haklarına saygı duyduğunu ve iç meselelerin yerel düzeyde ele alınması gerektiğini söylüyor. Cricket Scotland ise Afganistan kurulu ile ilişkilerini yeniden değerlendirmesini, kadın kriketindeki ve genel insan hakları koşullarındaki değişikliklere bağlıyor.

Dolayısıyla İskoçya’nın politikası, isteğe bağlı sportif iş birliğine erişimi kadınlar ve kız çocuklarına sunulan fırsatlarla ilişkilendiriyor. Afganistan erkek takımı ICC turnuvalarında İskoçya’yla karşılaşabilecek; ancak mevcut koşullarda Afganistan kurulu İskoçya’yla ek takım faaliyetleri düzenleyemeyecek.

Munsey lig için yine de izin alabilir

George Munsey’nin Afganistan Premier Ligi seçmelerinde yer alması, politikanın İskoç bir oyuncu açısından doğrudan bir sonucu olduğunu gösteriyor. Cricket Scotland, ligin ICC onayı alması koşuluyla Munsey’ye genellikle NOC olarak adlandırılan itirazsızlık belgesi vereceğini açıkladı.

NOC, oyuncunun başka bir müsabakaya katılabilmesi için bağlı olduğu yönetim organından aldığı izindir. Franchise kriketinde oyuncular millî takımlarını temsil etmek yerine lig takımlarında yer alır. Bu takımlar farklı ülkelerden profesyonel oyuncuları kadrolarına katabildiğinden İskoç bir vurucu, Afganistan kurulu tarafından düzenlenen bir turnuvada oynayabilir.

Cricket Scotland, oyunculara karşı sözleşmeden doğan yükümlülüklerini yerine getireceğini belirtti. Politika, bu yükümlülükleri yönetim kurulunun Afganistan millî takımıyla maç ve antrenman faaliyetleri düzenleme kararından ayrı tutuyor.

Birleşik Arap Emirlikleri’nde aralık ayında düzenlenmesi beklenen ligde beş franchise takımının ve yurt dışından oyuncuların yer alması planlanıyor. Munsey’nin izin alabilmesi için ICC onayı gerekiyor; onay kararının ne zaman verileceği açıklanmadı.

Sürgünde yaşayan Afgan kadın kriketi temsilcileri, uluslararası oyunculara turnuvaya katılma kararlarını yeniden değerlendirme çağrısı yaptı. İngiltere’deki birkaç kriketçi seçmelere kaydoldu. Bu gelişmeler, Afgan kadınlar kendi ülkelerinde kriket oynama olanağından yoksun bırakılırken erkek profesyonellere sunulan fırsatlara ilişkin daha geniş tartışmayı ligin odağına taşıdı.

ICC üyeliği ve mülteci oyuncular farklı kulvarlarda ilerliyor

Afganistan, bu statü için genellikle gerekli görülen kadın millî takımı ve gelişim yapılarından yoksun olmasına rağmen 2017’de ICC’nin tam üyesi oldu. Ülke, erkek takımı uluslararası kriket oynamayı sürdürürken üyeliğini koruyor.

Reklam

Tam üyelik, bir ülkenin uluslararası kriket yönetim organı içindeki statüsünü ifade eder. İskoçya’nın kararı, kendi Afganistan Kriket Kurulu’yla ilişkisiyle ilgili; ICC üyeliğinde veya müsabaka kurallarında değişiklik yapılması için uluslararası yönetim organının harekete geçmesi gerekir.

Yurt dışındaki Afgan kadınları spora geri dönmenin yollarını arıyor. Ağırlıklı olarak Avustralya’da yaşayan oyunculardan oluşan Afganistan Mülteci Kadınlar XI takımı, yaz aylarında Kadınlar T20 Dünya Kupası’yla aynı dönemde İngiltere turuna çıktı.

ICC, mülteci takımının 2030’a kadar uluslararası etkinliklerinde mücadele etmesini sağlayabilecek bir yol haritası hazırladı. Bu oyuncular için uluslararası müsabakalara dönüş yolu Afganistan dışında oluşturuluyor; ülkede ise devam eden kısıtlamalar kadın kriketinin faaliyet göstermesini engelliyor.

Son karşılaşmalar turnuva istisnasını açıklıyor

İskoçya, Afganistan’la son tam uluslararası karşılaşmasını 25 Ekim 2021’de Şarika’da düzenlenen T20 Dünya Kupası’nda oynadı. Afganistan maçı 130 sayı farkla kazandı. İki takım o tarihten sonra turnuvanın 2024 ve 2026 edisyonları öncesindeki hazırlık maçlarında karşılaştı.

Yakın tarihteki karşılaşmalar ve politikaya giden süreç, resmî uluslararası maçların, turnuva hazırlıklarının ve kurullar arası iş birliğinin nasıl bir araya geldiğini gösteriyor:

  • 25 Ekim 2021: Afganistan, Şarika’daki T20 Dünya Kupası’nda İskoçya’yı 130 sayı farkla yenerek iki takım arasındaki son tam uluslararası karşılaşmayı kazandı.
  • 31 Mayıs 2024: Afganistan, Trinidad’da oynanan T20 Dünya Kupası hazırlık maçını 55 sayı farkla kazandı.
  • 2 Şubat 2026: Afganistan, Hindistan’ın Bengaluru kentindeki bir diğer T20 Dünya Kupası hazırlık maçını 61 sayı farkla kazandı.
  • Temmuz 2026: Afganistan kurulu, erkek takımının İrlanda’yla serisi öncesinde İskoçya’da antrenman tesisleri talep etti.
  • Eylül 2026: Afganistan Premier Ligi’yle ilgili yeni bir başvuru yapıldı.
  • 9 Kasım 2026: Cricket Scotland, ICC etkinlikleri dışındaki faaliyetlere yönelik kısıtlamalarını duyurdu.

2024 ve 2026’daki hazırlık maçları, yeni politika kapsamında devam edebilecek karşılaşma türünü gösteriyor. Kurullar arasında bağımsız olarak düzenlenen bir hazırlık maçı kısıtlamaya tabi olurken ICC turnuva düzenlemeleri kapsamındaki maçlara izin veriliyor.

İskoçya, Avustralya ve İngiltere’nin ardından geldi

Cricket Scotland’ın yaklaşımı, Taliban’ın kadınlara ve kız çocuklarına yönelik muamelesi nedeniyle Cricket Australia ve İngiltere ve Galler Kriket Kurulu’nun Afganistan’la ikili kriket düzenlemelerini askıya alma kararlarını izliyor.

Reklam

İskoçya, incelemesi sırasında hükümetle istişarelerin ve kendi stratejik taahhütlerinin yanı sıra bu tutumları da değerlendirdi. Politika, isteğe bağlı iş birliğine sınırlar getirirken ICC’nin gerektirdiği karşılaşmalara katılımı sürdürüyor.

Dolayısıyla doğrudan değişiklik, İskoç yönetim organının bundan sonra neleri kabul edebileceğiyle ilgili: ikili seri düzenlenmeyecek, Afganistan erkek takımının yer aldığı üçlü serilere katılınmayacak ve ICC etkinlikleri dışında antrenman kampı ya da hazırlık maçı yapılmayacak. Oyuncuların liglere katılım izinleri ise sözleşmelere ve turnuva onayına bağlı kalacak.

Politikayı neler değiştirebilir?

Cricket Scotland, politikanın yeniden değerlendirilmesi için iki yol belirledi: düzenli yıllık inceleme ve önemli bir ICC kararı ya da koşullarda kayda değer bir değişiklik olması hâlinde daha erken inceleme. Yönetim kurulu açıklamasına göre ikili ve üçlü serilere yeniden katılım, Afganistan’daki kadın kriketinin durumu ve genel insan hakları koşullarına bağlı.

Politika, değişimin nasıl ölçüleceğine ilişkin ayrıntılı bir kontrol listesi sunmuyor. İnceleme sürecinde, Afganistan’daki gelişmeleri ve kısıtlamaları değiştirmeden önce ICC’nin aldığı kararları değerlendirme sorumluluğu yönetim kurulunda kalıyor.

Sıradaki gelişme, onay koşuluna bağlı olarak aralık ayında düzenlenmesi planlanan Afganistan Premier Ligi. Bunun ötesinde ICC’nin 2030 yol haritası, mülteci kadın takımının uluslararası etkinliklere katılması için olası bir yol sunuyor. Cricket Scotland’ın kendi politikası ise yıllık değerlendirmeye açık kalacak.

Öne Çıkanlar

  • İskoçya, ICC etkinlikleri dışında Afganistan erkek takımının yer aldığı ikili seriler düzenlemeyecek, üçlü serilere katılmayacak veya antrenman faaliyeti sağlamayacak.
  • ICC turnuva maçları ve resmî hazırlık karşılaşmaları devam edebilecek.
  • Karar, Afganistan kurulunun 2026’nın temmuz ve eylül aylarında yaptığı başvuruların ardından alındı.
  • ICC’nin onay vermesi hâlinde George Munsey, Afganistan Premier Ligi için izin alabilecek.
  • Beş takımın yer alması beklenen ligin aralık ayında Birleşik Arap Emirlikleri’nde düzenlenmesi planlanıyor.
  • Cricket Scotland politikayı her yıl veya önemli bir ICC kararı ya da koşullarda kayda değer bir değişiklik sonrasında gözden geçirecek.
  • ICC’nin yol haritası, Afganistan mülteci kadın takımının 2030’a kadar uluslararası etkinliklere katılmasını sağlayabilir.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir