Ağır satışlar Tayvan borsasını 44.000 puanın altına çekti
Tayvan'ın gösterge endeksi Taiex, 3 Kasım 2026 Salı günü 1.612,60 puan, yani yüzde 3,59 düşerek 43.307,54 puandan kapandı. Yatırımcıların teknoloji hisselerini satması ve yabancı kurumların ana piyasadan net 107,31 milyar NT$ çıkış yapmasıyla endeks, tek seansta yaşanan en büyük yedinci puan kaybını kaydetti.
İçindekiler
- Ağır satışlar Tayvan borsasını 44.000 puanın altına çekti
- Yapay zekâ harcamalarına ilişkin endişeler Tayvan'a neden yansıdı?
- TSMC, büyük tedarikçilerin birçoğundan daha az geriledi
- Yabancı yatırımcıların dört seanslık satışları birikti
- Aktif ETF'ler başlıca satış hedefleri arasına girdi
- Küçük ve pahalı hisselerde kayıplar daha derin oldu
- Borçla alınan hisseler ek bir baskı kaynağı oluşturdu
- Fon çıkışları sırasında Tayvan doları değer kaybetti
- Satış dalgası sürerken düzenleyiciler gelir artışına dikkat çekti
- Öne Çıkanlar
İşlem hacmi, pazartesi günkü 799,69 milyar NT$’den 928,06 milyar NT$’ye (28,48 milyar ABD doları) yükseldi. Yaklaşık yüzde 16,1’lik, 128,37 milyar NT$ tutarındaki artışa çip üreticileri, elektronik tedarikçileri, finans şirketleri ve küçük ölçekli hisselerdeki kayıplar eşlik etti. Endeks 43.191,58 ile 44.614,64 puan arasında işlem gördü ve seansı gün içindeki en düşük seviyesinin yalnızca 115,96 puan üzerinde tamamladı.
Hisselerle birlikte Tayvan doları da değer kaybetti. Kur, 32,860 seviyesini gördükten sonra ABD doları karşısında 32,760 NT$’den kapandı. Yabancı yatırımcılar üst üste dördüncü işlem seansında net satıcı olurken, yerli yatırım ortaklıkları alımlarını sürdürdü.
Satış baskısının büyük kısmı teknoloji hisselerinden geldi. Taiwan Semiconductor Manufacturing Co. yüzde 1,50, MediaTek yüzde 7,43 gerilerken ASE Technology Holding yüzde 8,61 düştü. Küçük şirketlerin ağırlıkta olduğu piyasadaki kayıp daha da büyüktü; TPEx Endeksi yüzde 6,42 düşüşle 345,52 puana indi.
Yatırımcılar yapay zekâ yatırımlarının maliyetini, ABD yarı iletken hisselerindeki zayıflığı ve ABD ara seçimlerine ilişkin belirsizliği değerlendirdi. Tayvan'ın mali düzenleyici kurumu şirket gelirlerindeki artışa dikkat çekerek borsalardan uluslararası piyasalardaki gelişmeleri yakından izlemelerini istediğini bildirdi.
Yapay zekâ harcamalarına ilişkin endişeler Tayvan'a neden yansıdı?
Tayvan piyasası açılmadan önce ABD teknoloji hisseleri gerilemişti. Philadelphia Yarı İletken Endeksi gece boyunca yüzde 3,37, Nasdaq ise yüzde 1,07 değer kaybetti. Bu hareketler; en büyük şirketlerinin çip ürettiği, sunucu montajı yaptığı ve yapay zekâ hesaplamalarında kullanılan ekipmanları tedarik ettiği Tayvan piyasası üzerinde baskı yarattı.
Concord Securities analisti Kerry Huang, Tayvan'daki işlem hacminin artmasını, ABD'deki yapay zekâ hisselerinde yeni kayıpların ardından yatırımcıların pozisyonlarını azaltmasına bağladı.
"İşlem hacmindeki artışa bakın. Bence ABD piyasalarında yapay zekâyla bağlantılı hisselerin yeniden ağır kayıplar verdiğini gören birçok yatırımcı panikle pozisyonlarını azaltmak için adeta yarıştı. Yapay zekâ yatırımlarına ilişkin endişeler yatırımcı duyarlılığını olumsuz etkilemeyi sürdürdü," dedi Huang.
Huang ayrıca yüksek borçlanma maliyetlerinin yapay zekâ altyapısı kuran büyük bulut bilişim şirketlerini nasıl etkileyebileceğini anlattı.
"Getiriler yüksek seviyelerde seyrederken büyük bulut hizmeti sağlayıcılarının fon bulma maliyetleri artabilir; bu da tatmin edici getiri sağlamalarını zorlaştırabilir," dedi Huang.
Tahvil getirisi, yatırımcıların borç para vermek karşılığında talep ettiği kazançtır. Şirketler borçlanmak için daha yüksek getiri sunmak zorunda kaldığında veri merkezlerini finanse etmek pahalılaşır. Bunun üzerine yatırımcılar, yapay zekâ hizmetlerinden elde edilecek gelirin çip, bina, elektrik ve borç maliyetlerini karşılayıp karşılamayacağına daha yakından bakar.
Tayvanlı tedarikçiler bu harcama zincirinin tam merkezinde yer alıyor. Büyük inşaat bütçeleri siparişleri artırabilirken beklenen getiriler hakkındaki şüpheler, yatırımcıların bu şirketlerin hisseleri için ödemeye razı olduğu fiyatları düşürebilir.
TSMC, büyük tedarikçilerin birçoğundan daha az geriledi
TSMC, 35 NT$ düşüşle 2.295 NT$’den kapandı. Şirketin ABD'de işlem gören depo sertifikaları yüzde 1,85 değer kaybetti. Bu sertifikalar, yatırımcıların şirketteki payları ABD borsasında alıp satmasına imkân veriyor.
TSMC, ana piyasa değerinin yüzde 40'ından fazlasını oluşturduğundan hisse fiyatındaki hareketler Taiex'i önemli ölçüde etkiliyor. Şirketteki düşüş, salı günkü kayba yaklaşık 280 puan katkıda bulundu; bu, endeksin 1.612,60 puanlık gerilemesinin yaklaşık yüzde 17,4'üne denk geliyor. Kayıpların büyük bölümü diğer hisselerden kaynaklandı.
Çip tasarımcısı MediaTek, 295 NT$ düşüşle 3.675 NT$’ye geriledi. Yarı iletkenleri paketleyip test eden ASE Technology 816 NT$’den kapandı. Güney Koreli bellek üreticileri Samsung Electronics ve SK Hynix'teki satışların sektördeki baskıyı artırmasının ardından Nanya Technology yüzde 10 düşerek günlük azami kayıp sınırı olan 411 NT$’ye indi.
iPhone montajcısı ve yapay zekâ sunucusu üreticisi Hon Hai Precision Industry yüzde 2,19 düşüşle 245,50 NT$’ye geriledi. Güç yönetimi ürünleri tedarikçisi Delta Electronics yüzde 6,27 kayıpla 1.270 NT$’ye indi. Quanta Computer ise yüzde 2,04 düşüşle 311,50 NT$’den kapandı.
Etkilenen şirketlerin çeşitliliği, yapay zekâ yatırımları tartışmasının Tayvan'ın üretim ağına ne kadar geniş yayıldığını gösteriyor: çip tasarımı ve üretiminden test ve sunucu montajına, güç ekipmanlarına kadar.
Yabancı yatırımcıların dört seanslık satışları birikti
Tayvan Borsası verilerine göre yabancı yatırımcılar salı günü net 107,307 milyar NT$ değerinde satış yaptı. Bu, kayıtlardaki en yüksek sekizinci günlük toplam oldu. Net satış, satılan hisselerin değerinin alınan hisselerin değerini söz konusu tutarda aşması anlamına geliyor.
Yabancı yatırımcılar önceki üç seansta da yoğun satış yapmıştı. Sıralama şöyleydi:
- 29 Ekim: Net 68,815 milyar NT$ satış.
- 30 Ekim: Net 112,467 milyar NT$ satış.
- 2 Kasım: Net 73,520 milyar NT$ satış.
- 3 Kasım: Net 107,307 milyar NT$ satış.
Günlük rakamlar dört seansta toplam yaklaşık 353,01 milyar NT$’ye ulaştı. Salı günkü çıkış, pazartesininkinden büyüktü; ancak yabancıların günlük net satışında yedinci sırada yer alan 30 Ekim tutarının altında kaldı.
Yerli aracı kurumlar da salı günü net 59,055 milyar NT$ satış yaptı. Bu işlemlerin yaklaşık 8,704 milyar NT$’si kendi hesaplarına yapılan alım satımlardan, 50,351 milyar NT$’si ise finansal riskleri dengelemek için kullanılan korunma işlemlerinden oluştu.
Yatırım ortaklıkları ters yönde hareket ederek net 19,905 milyar NT$ alım yaptı ve net alımlarını üst üste 16. seansa taşıdı. Bu alımlar satışları kısmen karşıladı. Böylece üç büyük kurumsal yatırımcı grubunun toplam net satışı yaklaşık 146,457 milyar NT$ oldu.
Aktif ETF'ler başlıca satış hedefleri arasına girdi
Yabancı yatırımcıların satışları tek tek şirketlerin ötesine geçerek aktif yönetilen borsa yatırım fonlarına (ETF) yayıldı. ETF, çeşitli yatırımlardan oluşan bir portföyü elinde tutar ve borsada hisse gibi işlem görür. Aktif ETF'lerde yöneticiler sabit bir endeksi takip etmek yerine portföydeki varlıkları seçip düzenler.
En büyük azaltımlar arasında CTBC Taiwan Income Active ETF'de yaklaşık 164.000 lot, UPAMC Taiwan Growth Active ETF'de 134.000 lot ve UPAMC Upgrade 50 Active ETF'de 101.000 lot yer aldı. Bunlar nakit tutarını değil, işlem gören fon birimi miktarlarını ifade ediyor.
Yabancıların en büyük altı net satış pozisyonundan beşi aktif ETF'lerden oluştu; toplam azaltım 460.000 lotu aştı. Yabancı yatırımcılar pasif Yuanta Taiwan 50 ETF'deki pozisyonlarını da yaklaşık 78.000 lot azalttı. Fonlardaki yoğunlaşma, bireysel şirketlerin satış listesinin başında yer aldığı 2 Kasım'a kıyasla bir değişime işaret etti.
Bireysel hisselerde yabancı yatırımcılar Winbond Electronics'te net 36.740 lot, Powerchip Semiconductor Manufacturing'de 33.154 lot ve Nanya Technology'de 13.284 lot satış yaptı. TSMC'de net yabancı satışı 11.703 lot oldu.
Nan Ya Plastics, KGI Financial, Innolux ve Formosa Plastics'in de aralarında bulunduğu plastik, finans ve sanayi şirketleri de en çok azaltılan pozisyonlar arasına girdi. Dolayısıyla çıkış, en büyük yapay zekâ hisselerinin çok ötesine yayıldı.
Küçük ve pahalı hisselerde kayıplar daha derin oldu
TPEx Endeksi'ndeki yüzde 6,42'lik düşüş, Taiex'in yüzde 3,59'luk kaybından 2,83 yüzde puan daha büyüktü. Küçük şirketlerin işlem gördüğü bu piyasada, ana piyasadaki teknoloji devleriyle birlikte güçlü satışlar yaşandı.
Kapanış verilerinin bir dökümünde iki piyasada günlük alt fiyat sınırına ulaşan 76 hisse sayıldı: ana piyasada 33, TPEx'te 43 hisse. Başka bir hesaplamada toplam sayı 74 olarak verildi. Günlük fiyat sınırı, tek bir hissenin bir işlem seansında ne kadar hareket edebileceğini kısıtlıyor.
Fiyatı 1.000 NT$ veya üzerinde olan hisseler en sert darbeyi alanlar arasındaydı. Largan Precision, MPI ve Hermes Testing Solutions'ın da aralarında bulunduğu bu gruptan 14 hisse alt sınıra ulaştı. Gold Circuit Electronics, Materials Analysis Technology ve Genius Electronic Optical 1.000 NT$’nin altına gerileyince bu eşiğin üzerinde işlem gören hisse sayısı 46'dan 43'e düştü.
Aspeed Technology önce 15.800 NT$’ye yükseldi, ardından yön değiştirerek 895 NT$ veya yüzde 5,73 düşüşle 14.730 NT$’den kapandı. Bu tersine dönüş, piyasanın en pahalı hisselerinden bazılarında bile erken alımların yerini satışların aldığını gösterdi.
Good Finance analisti Huang Tzu-tung, büyük ve pahalı hisseler üzerindeki baskı unsurları arasında Tayvan dolarının zayıflamasını ve ABD seçimleri öncesindeki belirsizliği gösterdi. Yurt dışındaki yatırımcılar açısından yerel para biriminin değer kaybetmesi, Tayvan'daki varlıklarının dolara çevrildiğinde daha az değerli olması anlamına gelebilir.
Borçla alınan hisseler ek bir baskı kaynağı oluşturdu
Analist Chen Lung, yapay zekâ harcamalarına ilişkin endişelerden farklı bir noktaya dikkat çekerek düşüşün başlıca nedenlerinden birinin borçla yatırım yapanların satışları olduğunu savundu. Bu seansı, şirket faaliyetlerinde bozulmadan ziyade kaldıraçlı pozisyonların duygusal bir tepkiyle azaltılması olarak değerlendirdi.
Marjinli işlem, yatırımcının hisse almak için gereken paranın bir kısmını borçlanmasına imkân verir. Fiyatlar düştüğünde krediyi güvence altına alan hisselerin değeri azalır. Bu durumda yatırımcıdan nakit eklemesi veya pozisyonunu küçültmesi istenebilir; bu da piyasa zaten zayıfken satışları artırır.
Chen, borsada işlem gören hisselerdeki açık marjin finansmanının 30 milyar NT$’den fazla azalabileceğini tahmin etti. Pozisyonların daha istikrarlı hâle gelmesi için 20-30 milyar NT$ tutarında ek bir düşüşün gerekebileceğini savundu. Bunlar onun tahminleriydi; gerçekleşmiş günlük finansman rakamları değildi.
Menkul Kıymetler ve Vadeli İşlemler Bürosu, marjin hesaplarının sürdürme oranını 2 Kasım itibarıyla yüzde 173,62 olarak açıkladı. Bu ölçüt, marjin hesaplarını destekleyen teminatı finansman yükümlülükleriyle karşılaştırıyor. Söz konusu oran, salı günkü düşüş öncesindeki piyasa genelini yansıtıyordu; bireysel yatırımcıların risk düzeyleri ise farklılık gösteriyordu.
Chen, Microsoft, Meta ve Oracle yapay zekâ altyapısını genişletirken TSMC, MediaTek ve ASE için sipariş görünümünü olumlu değerlendirdi. Toparlanma beklentisi, Taiex'in 29 Temmuz'da gördüğü 39.384 puanlık gün içi düşük seviyeye doğru yeni bir baskıyla karşılaşabileceği uyarısında bulunan Kerry Huang'ın görüşüyle çelişiyordu. Toparlanmanın ne zaman başlayacağı belirsizliğini koruyordu.
Fon çıkışları sırasında Tayvan doları değer kaybetti
Tayvan doları ABD doları karşısında 32,610 seviyesinden açıldı, 32,860'a kadar zayıfladı ve 32,760'tan kapandı. Pazartesi günkü 32,592'lik kapanışla karşılaştırıldığında kur, ABD doları başına 0,168 NT$ değer kaybetti. Taipei Forex Inc. üzerinden yapılan işlemler, önceki günkü 3,078 milyar ABD dolarından 3,94 milyar ABD dolarına yükseldi.
Tayvan hisselerini satan ve elde ettikleri geliri dolara çeviren yabancı yatırımcılar, ABD para birimine olan talebi artırdı. Bu bağlantı, borsadaki baskının döviz piyasasına da yansımasına yol açtı.
Merkez bankası, ihracatçıların ABD doları satışlarına uygulanan günlük sınırı geçici olarak gevşetti. Dolarla ödeme alan ihracatçılar bu gelirlerini Tayvan dolarına çevirebilir; böylece yurt dışındaki yatırımcıların dolar almak istediği sırada piyasadaki dolar arzı artar.
OCBC Bank döviz stratejisti Huang Ching-lung, gevşemenin daha fazla değer kaybını sınırlamaya yardımcı olabileceğini, ancak yabancıların hisse satışlarının ve fonları yurt dışına aktarmasının toparlanmayı kısıtlayacağını söyledi.
Kurun 32,860'tan 32,760'a gerileyerek günün ilerleyen saatlerinde toparlanması günlük kaybı azalttı. Yatırımcılar her iki piyasada da baskıyla karşı karşıya kaldı: düşen hisse fiyatları varlıklarının yerel para cinsinden değerini, zayıflayan Tayvan doları ise ABD doları cinsinden değerini düşürdü.
Satış dalgası sürerken düzenleyiciler gelir artışına dikkat çekti
Mali Denetleme Komisyonu Menkul Kıymetler ve Vadeli İşlemler Bürosu Genel Müdür Yardımcısı Huang Chung-hao, dalgalanmayı büyük uluslararası teknoloji şirketlerinin mali performansına, değerlemeler konusundaki görüş ayrılıklarına ve jeopolitik istikrarsızlığa bağladı. Komisyon, Tayvan Borsası ile TPEx'ten uluslararası gelişmeleri yakından izlemelerini istedi.
Büro, borsada ve TPEx'te işlem gören şirketlerin 2026'nın ilk dokuz ayında 49,89 trilyon NT$ gelir elde ettiğini; bunun bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 38,21 artış anlamına geldiğini bildirdi. Piyasanın eylül sonundaki fiyat/kazanç oranı yaklaşık 26,68, nakit temettü getirisi ise yüzde 1,54'tü. Hisse temettüleri de dâhil edildiğinde getiri yüzde 1,58'e çıkıyordu.
Fiyat/kazanç oranı, hisse fiyatlarını şirket kârlarıyla karşılaştırır. Bu rakamlar yatırımcıların karşı karşıya olduğu zıt dinamikleri ortaya koyuyor: şirket satışları güçlü biçimde artarken yatırımcılar gelecekteki kazançlar için ne kadar ödemeye razı olduklarını yeniden değerlendiriyordu.
Mali Denetleme Komisyonu Başkanı Peng Jin-lung da piyasanın daha önce kaydettiği büyümeye dikkat çekti. Tayvan'ın toplam borsa değerinin Ekim 2025 sonunda 98 trilyon NT$’den bir yıl sonra 158 trilyon NT$’ye yükseldiğini, yani yüzde 61'den fazla büyüdüğünü söyledi.
Salı günkü kayıplara rağmen bazı hisseler yükseldi. Taiwan Glass yüzde 6,28 artışla 67,70 NT$’ye çıktı ve yabancı yatırımcıların bireysel hisse alımlarında 54.775 lotla ilk sırada yer aldı. EVA Airways yüzde 1,27 artışla 43,70 NT$’ye, China Airlines yüzde 0,24 artışla 20,70 NT$’ye, Uni-President Enterprises ise yüzde 0,62 artışla 81,10 NT$’ye yükseldi.
Yerli yatırım ortaklıklarının sektörde seçili hisseleri almasına rağmen finans hisseleri yüzde 2,54 geriledi. Fubon Financial yüzde 3,45 düşüşle 154 NT$’ye, Cathay Financial ise yüzde 2,59 düşüşle 113 NT$’ye indi.
Yatırımcıların önünde ABD seçim sonuçları, teknoloji şirketlerinin açıklayacağı yeni kazançlar ve 6 Kasım Cuma günü yayımlanması planlanan ekim ayı ABD istihdam raporu vardı. Bu gelişmeler politika, şirket getirileri ve borçlanma maliyetlerini şekillendiren ekonomik koşullar hakkında yeni bilgiler sağlayacaktı.
Öne Çıkanlar
- Taiex, 3 Kasım'da 1.612,60 puan veya yüzde 3,59 düşerek 43.307,54 puandan kapandı. Bu, tek günlük puan kayıpları arasında yedinci en büyük düşüştü.
- İşlem hacmi pazartesiye göre yaklaşık yüzde 16,1 artarak 928,06 milyar NT$’ye ulaştı.
- Yabancı kurumlar net 107,307 milyar NT$ satış yaptı ve satış serisini dört seansa taşıdı.
- MediaTek, ASE Technology, Nanya Technology ve Delta Electronics'teki yüzde kayıplar TSMC'dekinden daha büyüktü.
- TPEx Endeksi yüzde 6,42 gerilerken satışlar finans ve sanayi hisselerine de yayıldı.
- Tayvan doları pazartesi günkü 32,592 seviyesine kıyasla ABD doları karşısında 32,760'tan kapandı.
- Düzenleyiciler, borsada ve TPEx'te işlem gören şirketlerin 2026'nın ilk dokuz ayında gelirlerini yüzde 38,21 artırdığını bildirdi.






