Güney Koreli hâkimler yapay zekâ kaynaklı sahte atıfların yaygın olduğunu bildirdi; mahkeme yönetimi yasal değişiklikler istiyor

7 dakikalık okuma
South Korean Judges Report Widespread AI Fake Citations as Court Administration Seeks Legal Changes

Sahte Kararlar Mahkeme Dosyalarına Giriyor

Güney Kore Yüksek Mahkemesi, yapay zekâyla bağlantılı sahte hukuk atıflarına ilişkin hâkimler arasında yaptığı ilk araştırmayı yayımladı. Araştırmada, hukuk, aile ve idari davalara bakan hâkimlerden bu soruyu yanıtlayanların 196’sının, yani yüzde 80,7’sinin, gerçekte var olmayan emsal kararlara yapılan atıflarla karşılaştığı belirlendi. Bazı mahkeme dilekçelerinde, gerçek Yüksek Mahkeme kararlarıymış gibi gösterilen uydurma hükümler yer aldı.

İçindekiler
  1. Sahte Kararlar Mahkeme Dosyalarına Giriyor
  2. Araştırma Verileri Ne Gösteriyor?
  3. Sahte Atıflar Nasıl Ortaya Çıktı?
  4. Hatalı Başvuruları Hem Avukatlar Hem Davacılar Yaptı
  5. Uydurma Bir Kararı Denetlemenin Yükünü Kim Taşıyor?
  6. Dört Önlem Çoğunluğun Desteğini Aldı
  7. Sırada Yasal Değişiklikler ve Çevrimiçi Rehberlik Var
  8. Öne Çıkanlar

6-16 Ekim tarihleri arasında yapılan ve 2 Kasım’da yayımlanan araştırmaya ülke genelindeki mahkemelerden 360 hâkim yanıt verdi. Araştırma ayrıca avukatların yanı sıra davalarını kendileri takip eden kişilerin de sahte hukuk atıfları içeren belgeler sunduğunu ortaya koydu.

Yüksek Mahkemenin idari organı olan Ulusal Mahkeme İdaresi, Hukuk Muhakemeleri Kanunu ve Ceza Muhakemeleri Kanunu’nda yapılabilecek değişiklikler hakkında Adalet Bakanlığı ve diğer kurumlarla görüşmeyi planlıyor. Görüşmelerde, hatalı başvurulara para cezası ve başka yaptırımlar uygulanmasının yasal dayanakları ele alınacak.

Hâkimler önlem alınmasına güçlü destek verdi: Yüzde 91,7’si kurumsal tedbirlerin gerekli olduğunu, yüzde 64,8’i ise bunların çok gerekli olduğunu söyledi. İdare, sahte atıfları denetlemenin hâkimlerin ve karşı tarafların zamanını aldığını, maliyet yarattığını ve kişilerin makul sürede yargılanma hakkını geciktirebildiğini belirtti.

Araştırma Verileri Ne Gösteriyor?

En sık karşılaşılan sorun, var olmayan bir karara atıf yapılmasıydı. Hâkimler ayrıca içeriği değiştirilmiş gerçek kararlara veya anlamı yanlış aktarılmış hükümlere de rastladı. Hukuki emsal, hukukun nasıl uygulanması gerektiğine ilişkin bir savı desteklemek için atıf yapılan önceki bir mahkeme kararıdır.

Araştırmada katılımcılar birden fazla sahte atıf türü seçebildi. Hukuk, aile ve idari davalara bakan hâkimlere ilişkin bulgular şöyleydi:

  • 196 hâkim, yani yüzde 80,7, var olmayan emsal kararlara atıf yapıldığını gördü.
  • 159 hâkim, yani yüzde 65,4, emsal kararların içeriğinin yanlış aktarıldığı durumlarla karşılaştı.
  • 41 hâkim, yani yüzde 16,9, sahte ya da var olmayan kanun ve yönetmeliklere atıf yapıldığını gördü.
  • 10 hâkim, yani yüzde 4,1, sahte ya da var olmayan akademik makale ve diğer yayınlara atıf yapıldığını gördü.
Reklam

Yüzdeler, her araştırma sorusuna yanıt veren katılımcı grubuna göre hesaplandı; araştırmanın tamamına 360 hâkim katıldı. Hâkimler birden fazla hata türü bildirebildiğinden kategoriler birbiriyle örtüşüyor.

Var olmayan emsal kararlara atıf yapıldığını bildiren hâkimlerin sayısı, kararların içeriğinin yanlış aktarıldığını bildirenlerden 37 fazlaydı: 196’ya karşı 159. Bu bulgular, denetim işinin iki aşamalı olduğunu gösteriyor: Atıf yapılan kararı bulmak ve savı destekleyip desteklemediğini doğrulamak için kararı okumak.

Sahte Atıflar Nasıl Ortaya Çıktı?

Hâkimler, yapay zekâ tarafından oluşturulmuş ve Yüksek Mahkeme kararlarının biçimini taklit eden belgeler içeren başvurular bulunduğunu anlattı. Bazı dilekçelerde ise alışılmadık bir hukuki savla birlikte, arama yapıldığında bulunamayan bir Yüksek Mahkeme dosya numarası yer aldı.

Dosya numarası normalde okuyucunun belirli bir yargılamayı ya da kararı bulmasına yardımcı olur. Bu atıf hiçbir sonuca ulaşmadığında hâkim veya karşı taraf, iddianın dayandığı kararı belirlemek için ek zaman harcamak zorunda kalır.

Bazı belgelerde gerçek kararlara atıf yapılmasına rağmen mahkemenin verdiği karar değiştirilmiş ya da hüküm anlamından farklı biçimde kullanılmıştı. Yalnızca dosya numarasını kontrol etmek bu sorunu çözmezdi. Okuyucunun, dilekçedeki savı gerçek kararla da karşılaştırması gerekirdi.

Başka başvurularda ise bir yapay zekâ aracıyla yapılan konuşmalardan alınmış metinler veya dava stratejisine ilişkin ifadeler yer aldı. Bu tür bölümler, belgelerin hazırlanmasında yapay zekâ kullanıldığına dair hâkimlere açık işaretler verdi.

Araştırmada, doğruymuş gibi sunulan yanlış bilgiler için kullanılan “yapay zekâ halüsinasyonu” kavramına ilişkin kaygılar incelendi. Mahkeme belgesindeki uydurma bir dava, alışıldık hukuk dili, dosya numarası ve karar biçimiyle sunulduğunda inandırıcı görünebilir.

Hatalı Başvuruları Hem Avukatlar Hem Davacılar Yaptı

Sahte emsal kararları ya da başka yanlış bilgiler içeren başvuruları kimin yaptığı sorulduğunda, bu soruya yanıt veren hâkimlerden 164’ü, yani yüzde 69,5’i, tarafların kendilerini işaret etti. 136 hâkim, yani yüzde 57,6, tarafların temsilcisi veya müdafii olarak görev yapan avukatları gösterdi.

Reklam

164 sayısı, davacıların yaptığı sahte atıflarla karşılaşan hâkimleri ifade ediyor. Hâkimler araştırma kapsamında yargılama sırasında kendilerine ulaşan hatalı materyalleri bildirdi.

Bir hâkim hem davasını kendi takip eden bir kişinin hem de avukatın sahte atıflarıyla karşılaşabileceğinden yanıt grupları örtüşüyor. Veriler, bu deneyimleri bildiren hâkimlerin sayısını ölçüyor; araştırma her hatalı dilekçeyi saymaktan ziyade hâkimlerin sorunla ne ölçüde karşılaştığına odaklanıyor.

Avukatların da bu işe karışması, önerilen doğrulama yükümlülüğünü özellikle önemli kılıyor. Avukatla temsil edilmek, müvekkilin savıyla mahkeme arasına zaten hukuk eğitimi almış bir kişinin girmesi demek. Buna rağmen soruya yanıt veren hâkimlerin yarısından fazlası, avukatlar tarafından sunulan hatalı materyallerle karşılaşmıştı.

Davasını kendi takip eden kişiler ise farklı bir pratik zorlukla karşı karşıya. Bir avukatın yardımı olmadan savlarını hazırlamaları ve karşı tarafın iddialarına yanıt vermeleri gerekiyor. İdare, bu davacıların uydurma bir kararı veya gerçek bir kararın yanıltıcı biçimde aktarılmasını tespit edip bunlara itiraz etmekte özellikle zorlanabileceği uyarısında bulundu.

Uydurma Bir Kararı Denetlemenin Yükünü Kim Taşıyor?

Ulusal Mahkeme İdaresi, sahte atıfların karşı tarafa ek iş yükü getirebildiğini belirtti. Alışılmadık bir emsal karar içeren belgeyi alan kişi, kararı bulmak, alıntılanan içeriği kontrol etmek ve hatayı açıklayan bir yanıt hazırlamak zorunda kalabilir.

Dolayısıyla sahte bir atıf, yer aldığı belgenin ötesinde maliyet yaratabilir. Avukatla temsil edilen tarafın daha fazla hukuki destek alması gerekebilir; avukatı olmayan kişi ise gerçek bir karara ulaşmayan bir atfı araştırmak için kendi zamanını harcamak zorunda kalır.

Hâkimler de benzer bir yükle karşı karşıya. Bir kararın var olup olmadığını veya içeriğinin değiştirilip değiştirilmediğini kontrol etmek için harcanan zaman, mahkemenin uyuşmazlığı incelemesine ekleniyor. İdare, bu ek işin yargılamaların yavaşlamasına ve adalete erişimin gecikmesine yol açabileceğini belirtti.

Sahte atıf, yetkili bir Yüksek Mahkeme kararı gibi göründüğünde sorun daha da somutlaşıyor. Kararın görünürdeki otoritesi, karşı tarafa atfı dikkatle incelemek için gerekçe sunarken mahkeme de üzerine kurulan hukuki savı değerlendirmeden önce bu atıf sorununu çözmek zorunda kalıyor.

Reklam

Dört Önlem Çoğunluğun Desteğini Aldı

Hâkimler, en çok destek gören seçeneklerin birbirine yakın oranlara ulaştığı çeşitli olası önlemleri destekledi. Para cezası için yasal dayanak oluşturulmasını 215 hâkim, yani yüzde 61,4, destekledi. Atıf yapılan emsal kararları ve diğer materyalleri doğrulama yükümlülüğüne ise 214 hâkim, yani yüzde 61,1, destek verdi.

Yapay zekâ kullanımının açıklanmasının zorunlu tutulmasını 212 hâkim, yani yüzde 60,6, destekledi. Avukatlara yönelik disiplin sürecine sevk de dahil yaptırımları 194 hâkim, yani yüzde 55,4, destekledi.

Para cezaları için yasal dayanak oluşturulmasına verilen destekle yapay zekâ kullanımını açıklama zorunluluğuna verilen desteği yalnızca üç hâkim ayırdı: 215’e karşı 212. Rakamların birbirine yakın olması, katılımcıların tek bir önleme odaklanmak yerine soruna farklı yollarla müdahale edilmesini desteklediğini gösteriyor.

Önerilerin her biri mahkeme belgesinin hazırlanması ve sunulmasının farklı bir aşamasına yönelik. Doğrulama, hukuki materyalin kontrol edilmesini gerektirecek. Açıklama, yapay zekâ kullanıldığını mahkemeye bildirecek. Para cezaları, önerilen yasal çerçeve kapsamında mali sonuç doğuracak; disiplin sürecine sevk ise avukatın davranışını ilgili mesleki inceleme sürecine taşıyacak.

Tekrarlanan sahte atıflar, olası disiplin sevklerine konu olabilecek davranışlar arasında gösterildi. İdarenin önerileri, dilekçenin doğruluğuna ilişkin sorumluluğu, hatalı materyalin mahkemeye ulaşması hâlinde uygulanacak yaptırımlarla bir araya getiriyor.

Sırada Yasal Değişiklikler ve Çevrimiçi Rehberlik Var

Ulusal Mahkeme İdaresi, Adalet Bakanlığı da dahil olmak üzere ilgili kurumlarla Hukuk Muhakemeleri Kanunu ve Ceza Muhakemeleri Kanunu’nda yapılacak değişiklikleri görüşmeyi ve görüşlerini Ulusal Meclise sunmayı planlıyor. Önerilen değişiklikler, para cezası gibi tedbirler için yasal dayanak sağlayacak.

İdarenin açıkladığı takvim şöyle:

  • 6-16 Ekim: Ülke genelindeki mahkemelerden hâkimler araştırmaya katıldı.
  • 2 Kasım: Araştırmanın bulguları yayımlandı.
  • Sonraki adımlar: İlgili kurumlarla görüşmeler yapılması ve yasal değişiklikler hakkında idarenin görüşlerinin Ulusal Meclise sunulması.

Görüşmeler, yasa tasarısının oylanması veya para cezalarının uygulamaya konulması için herhangi bir takvim açıklanmadı. Önerilen para cezalarının miktarı ve uygulanma koşullarının ayrıntıları da açıklanan planlarda henüz karara bağlanmadı.

Reklam

İdare, elektronik dava sitesinde yapay zekâ kullanımına ilişkin bir rehber yayımlamayı değerlendiriyor. Böylece avukatlar ve davacılar, yapay zekâ yardımıyla hazırlanan materyallerin doğruluğunu kontrol etmelerine yardımcı olmayı amaçlayan önerilere mahkeme işlemlerini yürüttükleri platform üzerinden erişebilecek.

Araştırma bulguları, bu rehberin pratik açıdan öncelik vermesi gereken noktayı gösteriyor: Hem kararın varlığını hem de anlamını kontrol etmek. Gerçek bir dosya numarası kararı bulmaya yardımcı olurken kararı okumak, mahkemenin gerçekte ne söylediğini ortaya koyar. Hâkimlerin karşılaştığı örnekler, her iki kontrolün de neden önemli olduğunu gösteriyor.

Öne Çıkanlar

  • Yüksek Mahkemenin yapay zekâyla bağlantılı sahte atıflara ilişkin ilk araştırmasına 360 hâkim yanıt verdi.
  • Soruya yanıt veren hukuk, aile ve idari dava hâkimlerinin yüzde 80,7’si var olmayan emsal kararlara atıf yapıldığını gördü.
  • Hâkimler, uydurma Yüksek Mahkeme kararları, aramada bulunamayan dosya numaraları, değiştirilmiş hükümler ve dilekçelerde bırakılmış yapay zekâ konuşma metinleriyle karşılaştıklarını anlattı.
  • Hatalı materyaller hem davacıların kendileri hem de tarafları temsil eden avukatlar tarafından sunuldu.
  • Katılımcıların yüzde 91,7’si kurumsal önlemleri destekledi; çoğunluk para cezalarını, doğrulama yükümlülüklerini, yapay zekâ kullanımının açıklanmasını ve avukatlara yaptırım uygulanmasını destekledi.
  • Ulusal Mahkeme İdaresi, usul hukukunda değişiklikler için görüşmeler yapmayı planlıyor ve elektronik dava sitesinde bir rehber yayımlamayı değerlendiriyor.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir