Güney Kore'de yapay zekâ şarkısı 2 numaraya yükseldi; insan yaratıcıların telif gelirleri tartışılıyor

8 dakikalık okuma
AI Song Reaches No. 2 in South Korea as Human Creators Face Royalty Questions

İnsan sözleri ve yapay zekâ sesiyle liste başarısı

Meomuru'nun Güney Kore'nin Melon Top 100 listesinde 2 numaraya yükselmesi, insan bir şarkıcının yer almadığı bir parçayı yaratıcılık, ödeme ve bilgilendirme tartışmalarının merkezine taşıdı. Şarkının listedeki sırası 31 Ekim 2026'da kayda geçti. Tanınmayan projenin arkasında deneyimli iki müzik prodüktörü bulunuyor; melodi, düzenleme ve vokal ise Suno adlı yapay zekâ platformundan geldi.

İçindekiler
  1. İnsan sözleri ve yapay zekâ sesiyle liste başarısı
  2. Müziği kim yaptı?
  3. Telif gelirleri neden belirsizliğini koruyor?
  4. Tartışmanın ardındaki tarihler
  5. Dinleyiciler fırsat ve aşinalık görüyor
  6. Sanal performansçılar farklı biçimlerde karşımıza çıkıyor
  7. ABD'den bir örnek ve geçim kaynakları üzerine tartışma
  8. Hukuki anlaşmazlıklar yapay zekânın eğitilmesine kadar uzanıyor
  9. Öne Çıkanlar

İngilizcede hem The Adult I Dreamed Of hem de Have You Become the Adult You Dreamed Of? adıyla bilinen parça, Lee Yong-seok ve Choi Sung-hyuk'tan oluşan söz yazarı ve prodüktör ikilisi Glorywave tarafından yaratıldı. İkili, konsepti geliştirdi, sözleri yazdı ve dinleyicilerin duyduğu içeriğin büyük kısmını Suno'nun üretmesinin ardından kaydı tamamladı.

Glorywave, şarkıyı Kore Müzik Telif Hakları Derneği'ne (KOMCA) kaydettirmediğini ve standart söz yazarlığı ya da düzenleme telif geliri almadığını söylüyor. Böylece başarılı bir kayıt dinleyicilere ulaşırken, arkasındaki kişiler müzik bestelerinden ödeme almak için kullanılan alışıldık yolun dışında kalıyor.

Güney Koreli milletvekilleri, yapay zekâyla üretilen müziklere zorunlu etiket konulması çağrıları sürerken Yapay Zekâ Temel Yasası'nın kapsamının genişletilip genişletilmemesi gerektiğini inceliyor. Tartışma, dinleyicilerin şarkıyı beğenip beğenmemesinin ötesine geçiyor. İnsan katkılarının nasıl tanınacağı, dinleyicilere ne söylenmesi gerektiği ve yazılımın eğitilmesine kimin çalışmalarının katkıda bulunmuş olabileceği de gündemde.

Müziği kim yaptı?

Lee ve Choi, on yılı aşkın süredir Güney Koreli sanatçılarla çalışıyor. Meomuru'daki rolleri, yazılım herhangi bir ses üretmeden önce başladı: Konsepti seçip sözleri yazdılar. Ardından Suno melodi, müzik düzenlemesi ve vokal kaydını üretti. İkili ortaya çıkan çalışmayı düzenledi, miksledi ve masteringini yaptı.

Miksaj, kaydedilen seslerin birbiriyle uyumlu olacak şekilde dengelenmesi anlamına geliyor. Mastering ise ses seviyesi ve tını dengesi dahil olmak üzere tamamlanan kaydı yayıma hazırlıyor. Baş vokali bir insan seslendirmemiş olsa da bu son aşamalar, yayımlanan parça üzerinde Glorywave'e kontrol sağladı.

Reklam

Meomuru'nun üretim süreci, tek bir kayıtta çeşitli yaratıcı çalışma türlerini bir araya getiriyor. Sözleri insanlar yazdı, müzikal ve vokal içerik yazılımdan geldi, nihai yapım kararlarını ise insanlar verdi. Telif ve telif geliri sistemlerinin artık, bir şarkı yazarının eserini şarkıcıya teslim ettiği alışıldık model yerine bu katkıları ayrı ayrı ele alması gerekiyor.

Müzik eleştirmeni Kim Sung-hwan, yaratıcı niyetin nerede başladığına özellikle önem veriyor. Yazarlığı anlamak için ilk konseptin merkezî olduğunu söyledi:

En önemli şey, yapay zekâyla üretilen bir şarkının ardındaki özgün fikir," dedi Kim. "Önemli olan, şarkının yaratılmasına yol açan konseptin, yani ilk fikrin bir insandan gelip gelmediği.

Telif gelirleri neden belirsizliğini koruyor?

Güney Kore'nin Telif Hakkı Yasası, bir eserin koruma kapsamına girmesi için insan yaratıcılığının katkısını şart koşuyor. Meomuru gibi bir yapımda zor soru, insanlar sözleri yazıp süreci yönlendirirken yazılım ezgiyi, düzenlemeyi ve sesi ürettiğinde korumanın nasıl uygulanacağı.

Telif hakkı, yaratıcıların eserlerinin kullanımı üzerinde yasal haklar sağlar. Söz yazarlığı ve düzenleme telif gelirleri, bu yaratıcı katkılarla bağlantılı ödemelerdir. Glorywave'in açıklaması bu standart telif gelirleriyle ilgili; kaydın başka kullanımlarından elde edilen gelirin ayrıntıları açıklanmadı.

KOMCA, ağustos ayında bir sınır çizmeye çalışarak insan yaratıcıların kayda değer ve öncü rol üstlendiği, yapay zekâ destekli müziklerin kaydına izin veren ölçütler getirdi. Yaratıcı topluluğun itirazları ve açık bir yasal yönlendirmenin bulunmaması üzerine bu ölçütleri yalnızca 22 gün sonra geri çekti.

Geri çekme kararı, bu teknolojiyi kullanan yaratıcılar için pratik bir sorun bıraktı. İnsan yaratıcılığı şartı; söz yazma, üretimi yönlendirme ve sonucu seçme ya da düzenleme gibi katkıları değerlendirmek için uygulanabilir bir yöntem gerektiriyor. Glorywave'in hit şarkısı bu çözüme kavuşmamış soruyu ülkenin ana akım müzik piyasasına taşıdı.

Tartışmanın ardındaki tarihler

Güney Kore'nin dijital performansçılarla deneyimi 1998'e uzanıyor; ancak son tartışma, müzikal içeriği doğrudan üreten yazılımlarla ilgili. Bu kronoloji, sanal yıldızlarla uzun süredir devam eden deneylerin nasıl yazarlık ve ödeme anlaşmazlığına dönüştüğünü gösteriyor.

  • 1998: Sanal grup Adam çıkış yaptı ve yaklaşık 200.000 albüm sattı; ancak bir yıl dolmadan listelerden kayboldu.
  • Ağustos: KOMCA, insanların kayda değer ve öncü bir yaratıcı rol üstlendiği yapay zekâ destekli müziklerin kaydına yönelik ölçütler getirdi.
  • 22 gün sonra: KOMCA, yaratıcı topluluğun tepkisinin ardından ölçütleri geri çekti.
  • 31 Ekim 2026: Meomuru'nun şarkısı Melon Top 100 listesinde 2 numarada kayda geçti.

Milletvekilleri şimdi Yapay Zekâ Temel Yasası'nın üretilen müziğin gündeme getirdiği daha fazla konuyu kapsaması gerekip gerekmediğini değerlendiriyor. Yasama kararı ya da zorunlu müzik etiketlemesi için bir takvim açıklanmadı.

Reklam

Dinleyiciler fırsat ve aşinalık görüyor

Meomuru'nun sosyal medya hesaplarında yapay zekâyla üretilen görseller ve videolar yer alıyor. Dinleyiciler müziğin de yapay olup olmadığını tekrar tekrar sordu. 41 ve 19 yaşlarındaki iki dinleyici, şarkıların nasıl yapıldığını öğrendikten sonra farklı tepkiler verdi.

Daejeon'da ev hanımı olan Lee Sun-mi, hit şarkıyı ilk başta tanıdık buldu. Eşi, şarkının yapay zekâyla üretilmiş olabileceğini söyledi. Daha fazla Meomuru parçası dinledikten sonra şarkıların "biraz fazla sıradan" olduğunu belirten Lee, yeniden yapay zekâ müziği arayacağını düşünmediğini söyledi.

Jecheon'da üniversite öğrencisi olan Shin Ji-hye ise Suno'nun rolünü öğrendikten sonra bile müziği "etkileyici ve akılda kalıcı" bulduğunu söyledi. Kendisi de yapay zekâ müzik araçlarını deneyen Shin, fikir sahibi olup parası ya da icra becerisi sınırlı olan kişilerin kayıt tamamlamasına imkân veren bir yol gördü.

Shin, bu erişimin kendisi için neden önemli olduğunu şöyle açıkladı:

Birisi beste yapmaya ilgi duyabilir ama şarkı söyleme becerisi ya da şarkı üretmek için parası olmayabilir," dedi. "Başkaları söz yazmayı sevse de bunları tamamlanmış bir parçaya dönüştürmekte zorlanabilir. Yapay zekâ bu boşlukları kapatmaya ve daha fazla kişinin müzik üretmesine yardımcı olabilir.

Tepkileri, piyasayı şekillendiren iki baskıyı ortaya koyuyor: Bazı dinleyiciler müziği daha kolay üretme fırsatına değer verirken bazıları şarkıları fazla tanıdık bulduğunda ilgisini kaybediyor. Prodüktörler için ilk dinleyici kitlesini çekmek ve onu elde tutmak birbirinden ayrı zorluklar.

Sanal performansçılar farklı biçimlerde karşımıza çıkıyor

Sanal erkek grubu Plave, dijital görünümün bir kaydın nasıl yapıldığı hakkında dinleyicilere neden pek bir şey söylemediğini gösteriyor. Beş animasyon karakteri, hareket yakalama ve yüz takibiyle kontrol ediliyor. İnsan performansçılar bu karakterler aracılığıyla şarkı söylüyor, dans ediyor ve hayranlarla etkileşim kuruyor.

Grubun HYPERDRIVE albümü Billboard Top Album Sales listesinde zirveye çıktı; Plave, 18.000 kişilik Seul Gocheok Sky Dome konser alanında biletleri tükenen bir gösteri yaptı. Başarısı, animasyonlu kimlikler üzerinden sunulan insan performansına dayanıyor. Meomuru ise şarkı söyleme kısmını doğrudan yazılımla üretiyor.

Güney Kore'nin 1998 tarihli sanal grubu Adam daha eski bir karşılaştırma sunuyor. Yaklaşık 200.000 albüm satmasına rağmen pahalı yapım ve 3D görüntü oluşturma maliyeti dahil teknolojik kısıtlar projeyi sınırladı. Grup bir yıl dolmadan listelerden kayboldu.

Ewha Kadın Üniversitesi'nde tüketici psikolojisi uzmanı medya çalışmaları profesörü Yoo Seung-chul, Adam'ın hayranlarla duygusal bir bağ kurmakta da zorlandığını söyledi. Sanal performansçıların bu tür ilişkiler kurabileceğinin kanıtı olarak Plave'i gösterdi.

Reklam

Yoo, bu kabullenişi özellikle gençler arasında ChatGPT ve Gemini gibi sohbet tabanlı yapay zekâ hizmetlerine aşinalığın artmasına bağladı. Yapay zekâ müziğinin kendine özgü bir türe dönüşmesini beklediğini, ancak insan performansçıların sahnede yer almaya devam edeceğini söyledi.

ABD'den bir örnek ve geçim kaynakları üzerine tartışma

Xania Monet, üretim süreci bakımından Meomuru'ya daha yakın bir örnek. ABD'li R&B projesinde Suno'nun ürettiği vokaller, şair ve tasarımcı Telisha "Nikki" Jones'un yazdığı sözlere eşlik ediyor. Monet, Hallwood Media ile milyonlarca dolarlık bir anlaşma imzaladı ve Billboard listelerinde çeşitli sıralamalarda yer aldı.

Ticari başarı, Grammy ödüllü Victoria Monet'in de aralarında bulunduğu tanınmış müzisyenlerin eleştirilerine yol açtı. Bu müzisyenler, yapay zekâ projelerinin geçimini performansçılıkla sağlayanların önünü kestiğini savunuyor. Endişe somut: Şarkıcı çalıştırılmadan üretilen müzik, insan performansına dayanan kayıtlarla aynı dinleyici ilgisi için rekabet edebiliyor.

Shin'in heyecanı ile müzisyenlerin itirazları, aynı teknolojiden etkilenen farklı kişilere odaklanıyor. Kayıt bütçesi olmayan bir söz yazarı müzik sektörüne girmenin yeni bir yolunu bulabilir. Profesyonel bir şarkıcı ise vokal kaydı gerektirmeyen bir ürünle rekabet etmek zorunda kalabilir. Dolayısıyla erişim tartışmasının yanında ücretli çalışma tartışması da yer alıyor.

Müzik eleştirmeni Kim, yapay zekâ müziğini kayıt sektörünün üretim maliyetlerini düşürme çabasının bir parçası olarak görüyor. Sürece çok az insan emeği katıldığında yaratıcı niteliğin zarar görebileceği uyarısında da bulunan Kim, müzik üretiminde yapay zekâ kullanımına yön verecek kurumsal bir çerçeve oluşturulması çağrısı yaptı.

Hukuki anlaşmazlıklar yapay zekânın eğitilmesine kadar uzanıyor

Suno, Universal Music Group ve Sony Music Entertainment'ın da aralarında bulunduğu büyük plak şirketlerinin ABD'de açtığı davalarla karşı karşıya. Şirketler, Suno'nun modellerini telifli kayıtlarla izin ya da tazminat olmaksızın eğittiğini öne sürüyor. İzin alınmadan kullanıldığı iddia edilen kayıtlar arasında Güney Koreli sanatçılar Psy ve BTS'in şarkıları da bulunuyor.

Eğitim, yapay zekâ sisteminin büyük miktarda içerikten örüntüler öğrendiği süreçtir. Müzik yazılımları açısından bu örüntüler; sesler, enstrümanlar, ritimler ve sesler arasındaki ilişkileri içerebilir. Davalarda, şirketlerin bu süreçte koruma altındaki kayıtları kullanma iznine sahip olup olmadığı ve hak sahiplerine ödeme yapılıp yapılmaması gerektiği ele alınıyor.

Reklam

Bir başka anlaşmazlık da üretken yapay zekâ geliştiricisi Anthropic'i ilgilendiriyor. Elvis Presley'in kataloğu ve benzerliğiyle bağlantılı haklara sahip Authentic Brands Group, 274 şarkının lisanssız kullanıldığı iddiasıyla dava açtı. Bu dava, anlaşmazlığı Meomuru kaydını üretmek için kullanılan yazılımın ötesine taşıyor.

Bu nedenle yaratıcılar, müzik şirketleri ve milletvekilleri üretimin iki ucundaki sorularla uğraşıyor. Başlangıçta, mevcut eserlerin bir modeli eğitmek için kullanılmasına izin verilip verilmediği sorusu var. Sonda ise yapay zekânın üretmeye yardımcı olduğu yeni müziğin yazarlığı, telif gelirleri ve dinleyicilere açıklanması geliyor. Meomuru açısından bugünkü gerçeklik, parçanın arkasındaki kişilerin nasıl tanınacağına ilişkin kurallar çözüme kavuşmamışken önemli bir liste başarısı elde etmesi.

Öne Çıkanlar

  • Meomuru, 31 Ekim 2026'da kayda geçen sıralamayla Melon Top 100 listesinde 2 numaraya yükseldi.
  • Glorywave konsepti ve sözleri yazdı, melodi, düzenleme ve vokaller için Suno'yu kullandı, ardından kaydı tamamladı.
  • İkili, şarkıyı KOMCA'ya kaydettirmediğini ve standart söz yazarlığı ya da düzenleme telif geliri almadığını söylüyor.
  • KOMCA, yapay zekâ destekli müziklerin kaydına ilişkin ölçütleri getirdikten yalnızca 22 gün sonra geri çekti.
  • Güney Koreli milletvekilleri, müziklerin etiketlenmesi çağrıları sürerken Yapay Zekâ Temel Yasası'nda yapılabilecek değişiklikleri inceliyor.
  • Suno, telifli kayıtların izinsiz ve tazminatsız biçimde eğitim amacıyla kullanıldığı iddiasıyla davalarla karşı karşıya.
Bu haberi paylaş

Bunlar da ilginizi çekebilir