Bir futbol yıldızının özrü lig krizine dönüştü
Kylian Mbappe, Mao Zedong’a gönderme yaptığı anlaşılan bir video nedeniyle Dongpeng Beverage, süt ürünleri üreticisi Mengniu ve peynir üreticisi Milkground’un Real Madrid’in forvetiyle sponsorluk anlaşmalarını sonlandırmasının ardından salı günü özür diledi. Çin Medya Grubu, pazartesi günü La Liga maçlarının yayınını durdurma kararı aldığını açıkladı. Böylece sonuçlar, bir oyuncunun ticari sözleşmelerinden İspanya ligine uzandı.
İçindekiler
- Bir futbol yıldızının özrü lig krizine dönüştü
- Dolaşımdaki video ne gösteriyor?
- Anlaşmazlık nasıl yayıldı?
- Sponsorlar neden bu kadar hızlı harekete geçti?
- Mao neden hâlâ siyasi açıdan hassas bir konu?
- Taraftarlar öfke ve bilgi eksikliğiyle karşı karşıya
- La Liga daha geniş ilişkisini korumaya çalışıyor
- Geçmişteki anlaşmazlıklar, etkinin tek bir sporcunun ötesine geçtiğini gösteriyor
- Öne çıkanlar
Çin devlet televizyonu CCTV’yi de yöneten yayın kuruluşu, Real Madrid’den de özür dilemesini istedi. La Liga, Real Madrid ve Mbappe’nin kamuoyu önünde özür dilemesini, konunun daha fazla ele alınması için “temel ön koşul” olarak nitelendirdi. Kulüp, Mbappe ve La Liga’nın açıklamalarının karşılamadığı bir taleple karşı karşıya kaldı.
Çin Medya Grubu ilk açıklamasında Mbappe’nin Çin hakkındaki sözlerini “ciddi biçimde hatalı” olarak nitelendirdi ve yayının durdurulmasının La Liga maçlarını, Mbappe’nin yer aldığı tüm karşılaşmaları ve onu tanıtan reklamları kapsadığını bildirdi. Yayın kuruluşunun başkanı ayrıca La Liga Başkanı Javier Tebas’a mektup yazarak Real Madrid ve Mbappe’den vakit kaybetmeden samimi bir kamuoyu özrü dilemelerini, olayın olumsuz etkilerini gidermelerini ve Çin Medya Grubu’na yazılı özür sunmalarını istedi.
Fransa Milli Takımı’nın kaptanı Mbappe, özrünü Fransızca, Çince ve İngilizce yayımladı. Kendi görüntüsüne verdiği tepkinin Çin’de ve başka yerlerdeki Çin topluluklarında insanları incittiğini kabul etti.
Mbappe açıklamasında şunları söyledi:
Yorumum düşüncesizceydi. Sözlerimin Çin’de ve dünyanın dört bir yanındaki Çin topluluklarında birçok kişiyi incittiğini şimdi anlıyorum. Sözlerimle üzdüğüm herkesten özür dilerim.
Ticari tepki reklam anlaşmalarının ötesine geçti. Xiaohongshu, Mbappe’yle sözleşmesinin sona erdiğini açıkladı. Bir milyondan fazla kişinin takip ettiği Çin sosyal platformundaki hesabında ise topluluk kurallarının ihlal edildiği gerekçesiyle hesabın askıya alındığını bildiren bir uyarı yer aldı.
Çinli futbolseverler açısından en doğrudan sonuç, 20 kulübün mücadele ettiği ligin televizyon yayınlarının kesilmesi. Real Madrid de bu kulüplerden biri; dolayısıyla forvetini ilgilendiren bir anlaşmazlık, söz konusu açıklamalarla ilgisi olmayan takımların maçlarına erişimi de etkiliyor.
Dolaşımdaki video ne gösteriyor?
Videoda Mbappe, insanların şaka yapmak için kopyalayıp değiştirdiği internet caps’leri, görseller ya da videolar hakkında konuşuyor. En sevdiği Mbappe caps’inin ne olduğu sorulunca, yüzünün başka bir kişinin görüntüsüne yerleştirildiğini anlatıyor ve bu kişiyi Çinli bir diktatör olarak tanımlıyor.
Ardından, Mao’yu Mbappe’nin yüzüyle gösterdiği anlaşılan bir görüntü beliriyor. Dolaşımdaki videoda Mbappe, Mao’nun adını söylemiyor. Ayrıca kendisinin ve arkadaşlarının bu cap’i kullandığını belirtiyor.
Konuşmanın, Real Madrid’den takım arkadaşı Aurelien Tchouameni’nin sunduğu Fransız çevrim içi sohbet programı The Bridge’den olduğu tespit edildi. Programın YouTube kanalında orijinal video bulunamadı ve dolaşımdaki videonun gerçekliği bağımsız olarak hemen doğrulanamadı. İlk yayımlanma tarihi de belirsiz: Video bir önceki ilkbaharda yapılmış bir röportaj olarak tanımlanırken Mbappe özründe yakın zamanda çekildiğini söylüyor.
Şaka, Mbappe’yi futboldaki etkisi nedeniyle otoriter bir yönetici gibi gösteren daha geniş bir caps dizisinin parçası. Bu benzetmeler yalnızca Mao’ya değil, çeşitli tarihî kişilere gönderme yapıyor.
Mbappe, eylül ayındaki bir röportajında benzer görsellerden söz etmiş, şaka amaçlı olduklarını kabul ederken acılara yol açan kişilerle kıyaslanmaktan rahatsızlık duyduğunu belirtmişti. Daha önce yaptığı açıklamalar, bu şakaların tarihî anlamını mevcut tepki dalgasından önce de kamuoyu önünde değerlendirdiğini gösteriyor.
Anlaşmazlık nasıl yayıldı?
Pazartesi günü video dolaşıma girdi ve Çin Medya Grubu La Liga yayınlarını durdurma kararı aldı. Salı gününe gelindiğinde tepki, şirketlerin sponsorluklarını sonlandırmasını, özürleri ve Çin Dışişleri Bakanlığından gelen açıklamayı da kapsıyordu.
Başlıca gelişmeler şu sırayla yaşandı:
- Eylül ayında Mbappe, kendisini diktatörlerle kıyaslayan eski caps’lerden söz etti ve bunların tarihî çağrışımlarının bazılarını daha az komik kıldığını söyledi.
- Pazartesi günü video Çin sosyal medyasında geniş biçimde yayıldı. Çin Medya Grubu, La Liga yayınlarını durdurma kararını aynı gün aldığını bildirdi.
- Salı günü Dongpeng, Mengniu ve Milkground, Mbappe’yle ilişkilerini sonlandıracaklarını açıkladı.
- La Liga üzüntüsünü dile getirdi, Mbappe ise üç dilde özür yayımladı.
- Çin Medya Grubu, daha fazla görüşme yapılabilmesi için Real Madrid’den özür dilemesini istedi.
Anlaşmazlığın bir sonraki aşaması açısından zamanlama önemli. Yayın kuruluşu, özürler gelmeden önce yayınları durdurma kararı aldı; ardından kulüpten yanıt beklediğini kamuoyu önünde yineledi. Yayınların ne zaman yeniden başlayacağına ilişkin bir tarih verilmedi.
Sponsorlar neden bu kadar hızlı harekete geçti?
Dongpeng, Mengniu ve Milkground, ünlülerin yüzlerinin mağazalarda, reklamlarda ve çevrim içi tanıtımlarda tekrar tekrar kullanılabildiği tüketici ürünleri pazarında faaliyet gösteriyor. Şirketlerin açıklamaları, Mbappe’ye yönelik kamuoyu tepkisini markalarını kimin temsil edeceğine ilişkin anlık kararlara dönüştürdü.
Dongpeng, Fransa kaptanıyla tüm iş birliğini sonlandırdığını açıkladı. İçecek şirketi, tutumunu şu sözlerle ifade etti:
Şirketimiz, ulusal hassasiyetleri inciten her türlü davranışa kesinlikle karşıdır ve bu konuda sıfır tolerans politikası izlemektedir.
Mengniu da Çin halkının duygularını inciten söz ve davranışlara karşı olduğunu bildirdi. Şirketlerin açıklamalarında tartışmaya konu olan sözler açıkça belirtilmedi, ancak kararlar videonun hızla yayılmasının ardından geldi.
Dongpeng, Dünya Kupası reklamlarında Mbappe’nin içeceğini tükettiğini gösteren yapay zekâ üretimi görseller kullanmıştı. Çinli sosyal medya kullanıcıları ayrıca şirketten onun görselini şişelerden kaldırmasını istedi. Böylece tartışma, futbol dışındaki gündelik tüketici ürünlerine de taşındı.
Xiaohongshu’nun tepkisi iki ayrı gelişmeden oluşuyordu: Platform, Mbappe’yle sözleşmesinin sona erdiğini açıkladı ve topluluk kurallarını ihlal ettiği gerekçesiyle hesabını askıya aldı. Mbappe, 2024’te platformun geniş kitlelere ulaşan bir reklamında yer almıştı.
Şirketler sona erdirdikleri sponsorlukların değerini açıklamadı. Ancak kararları, Mbappe’nin Çin’deki ticari varlığını sürdürdüğü çeşitli kanalları ortadan kaldırdı: Süt ürünleri ve içecek reklamlarından bir milyondan fazla takipçisi olan sosyal medya hesabına kadar.
Mao neden hâlâ siyasi açıdan hassas bir konu?
Mao, 1949’da Çin Halk Cumhuriyeti’ni kurdu ve 1976’daki ölümüne kadar ülkenin tartışmasız lideri oldu. Çin’in iktidardaki Komünist Partisi, ülke tarihindeki merkezi konumunu bugün de koruyor; portresi 100 yuanlık banknotta yer alıyor.
Mao döneminde büyük insani acılarla anılan politikalar da uygulandı. Tarım ve sanayiyi hızla dönüştürmeyi amaçlayan Büyük İleri Atılım kampanyası, tarihçilerin on milyonlarca kişinin ölümüne yol açtığını tahmin ettiği kıtlığa katkıda bulundu. Kültür Devrimi ise siyasi baskı, şiddet ve toplumsal çalkantılara neden oldu.
Komünist Parti, Mao dönemindeki hataları kabul etmekle birlikte başarılarının bu hatalardan ağır bastığı görüşünü koruyor. Bu resmî tutum, Mao’nun imgesiyle ilgili bir şakanın neden yalnızca bir futbolcunun mizah anlayışına ilişkin bir tartışma olarak kalmayıp ulusal kimliği ilgilendiren siyasi bir anlaşmazlığa dönüşebildiğini açıklamaya yardımcı oluyor.
Çin Dışişleri Bakanlığı, tartışmadan haberdar olduğunu belirterek Çin halkının duygularını inciten söz ve davranışların toplumun her kesiminden tepki göreceği uyarısında bulundu. Haberlerde bakanlık sözcüsünün kimliği farklı biçimlerde aktarıldı: Bazı haberlerde Guo Jiakun, bir başkasında ise Lin Jian adı yer aldı. Bakanlığın dile getirdiği itiraz ise aynıydı.
Taraftarlar öfke ve bilgi eksikliğiyle karşı karşıya
Weibo’da Dongpeng’in Mbappe’yle sponsorluk ilişkisini sonlandırmasına ilişkin en çok konuşulan konu 430 milyon görüntülenmeye ulaştı. 27’sinin öğleden sonrasındaki bir anlık görüntüde platformun en çok aranan on konusu arasından beşi oyuncuyla ilgiliydi. Bu da tartışmanın gündemi ne ölçüde kapladığını gösteriyordu.
Görüntülenme sayıları, aynı konuya tekrar tekrar yapılan ziyaretler dâhil olmak üzere konuya gösterilen ilgiyi ölçüyor; tekil kişi sayısını vermiyor. Rakamlar tartışmanın ne ölçekte yayıldığını gösterirken yorumlarda öfke, boykot çağrıları ve Mbappe’nin gerçekte ne söylediğine ilişkin sorular bir arada görülüyor.
Bazı kullanıcılar, bu unsurları incitici buldukları için caps’i gizledi veya Çinli bir diktatöre gönderme yapan ifadeyi kapattı. Diğer kullanıcılar ise eleştiriler sürerken tam olarak hangi sözlerin söylendiğini sordu. Mbappe’yi savunanlar da vardı, ancak öne çıkan tepkiler yorumlarını hakaret olarak nitelendirdi.
Pekin’deki bir alışveriş merkezinde çalışan 30 yaşındaki Zhang Jingqi, tartışmanın oyuncuya bakışını nasıl değiştirdiğini anlattı:
Mbappe’yi sahada izlemekten gerçekten keyif alırdım.
Zhang, haberlerin çıkmasının ardından oyuncuya duyduğu hayranlığın azaldığını söyledi. Onun tepkisi, anlaşmazlığın kişisel boyutunu yansıtıyor: Sahadaki performanslarıyla hayranlık uyandıran bir futbolcu, bazı taraftarların gözünde artık bir hakaretle özdeşleşmişti.
Spor endüstrisi yazarı Mark Dreyer, kamuoyu öfkesinin markaları çıkarlarını korumaya yönelttiği daha geniş bir ticari baskıya dikkat çekti. Bu tür olayların uluslararası sporcuları ve ünlüleri Çin’le ilişkilerinde daha temkinli davranmaya itebileceği uyarısında bulundu.
La Liga daha geniş ilişkisini korumaya çalışıyor
La Liga, Çinli taraftarların incinmesine yol açtığı için özür dilerken oyuncunun sözlerini ligin tutumundan ayrı tuttu. Açıklamasında şöyle dedi:
Bu yorumlar kişisel olarak yapılmıştır ve La Liga’yı temsil etmemektedir.
Lig Başkanı Javier Tebas, La Liga’nın durumu aşmak için Çinli iş ortaklarıyla çalıştığını söyledi. Yanıtı, bir yayın kuruluşunun tek bir sporcunun açıklamalarına karşılık tüm müsabakanın yayınlarını durdurmasının yarattığı geniş çaplı etkiyi yansıtıyordu.
Çin Medya Grubu, Tebas’ın mektubuna salı öğleden sonra yanıt verdiğini; Mbappe’nin davranışını kınayıp yol açtığı incinme için özür dilediğini bildirdi. Tebas, La Liga’nın uygun önlemleri alacağını, durumu son derece ciddiyetle ele alacağını ve yayın kuruluşunu gelişmelerden haberdar edeceğini söyledi. Çin Medya Grubu ise yanıtında La Liga, Real Madrid ve özellikle Mbappe’nin en kısa sürede kamuoyu önünde özür dilemesi gerektiğini belirtti; bu özürler gelmeden hiçbir görüşmenin yapılamayacağını açıkça ifade etti.
Çin Medya Grubu’nun açıklaması, yayınları durdurma kararına doğrudan kurumsal bir dayanak sundu. Daha önce CCTV çalışanlarına atfedilen bilgiler de paylaşılmıştı; buna karşın önümüzdeki hafta sonunun La Liga maçları yayın kuruluşunun çevrim içi programında görünmeye devam ediyordu. Dolayısıyla yayımlanan program, açıklanan kararla çelişiyordu.
Yayın kuruluşu çalışanlarına atfedilen bilgilere göre, Mbappe’nin yer aldığı reklamlar da CCTV’den kaldırıldı. Oyuncunun ticari görünürlüğü ve lig maçlarının yayınlanması aynı anda etkileniyordu.
Çin Medya Grubu, kulüpten açıkça özür istediği için Real Madrid şimdi anlaşmazlığın merkezinde yer alıyor. Mbappe kendi sözleri hakkında konuşabilir, La Liga ise müsabakayı temsil edebilir; ancak yayın kuruluşu oyuncunun işvereninden de yanıt bekliyor.
Geçmişteki anlaşmazlıklar, etkinin tek bir sporcunun ötesine geçtiğini gösteriyor
Ekim 2019’da Houston Rockets yöneticisi Daryl Morey, Hong Kong protestocularına destek veren “Özgürlük için mücadele et, Hong Kong’un yanında dur” mesajını paylaştı. Çin, NBA’i ilgilendiren sponsorluk anlaşmalarını askıya aldı ve CCTV bir yıl boyunca maçları yayımlamadı.
Bu olay, mevcut anlaşmazlıkla somut bir karşılaştırma sunuyor. Bir takımla bağlantılı tek bir kişi açıklama yaptı; ticari ve yayıncılıkla ilgili sonuçlar ise çok daha büyük bir spor organizasyonunu etkiledi. Mbappe örneğinde de duyurulan televizyon yayını durdurma kararı tüm La Liga’yı kapsıyor.
Eski NBA oyuncusu Dwight Howard, 2023’te dönemin Tayvan Cumhurbaşkanı Yardımcısı, bugün ise Cumhurbaşkanı olan Lai Ching-te ile bir videoda Tayvan’dan ülke olarak söz etmesinin ardından eleştirilere maruz kaldı. Pekin, Tayvan’ı kendi topraklarının parçası sayıyor. Tartışma, bir sporcunun sözlerinin Çinli yetkililerin temel gördüğü siyasi tutumlarla başka bir biçimde nasıl çatışabileceğini gösterdi.
Mbappe’nin vakası, görünürde Mao’yla ilgili bir caps’i konu alması bakımından farklı. Ancak pratikteki baskılar tanıdık: Sponsorlar iş birliklerini yeniden değerlendiriyor, çevrim içi eleştiriler yayılıyor ve spor kuruluşları Çinli izleyicilerle ve iş ortaklarıyla ilişkilerini korumaya çalışıyor.
Bir sonraki somut mesele, Real Madrid’in yayın kuruluşunun talebine yanıt verip vermeyeceği ve bunun yayınların yeniden başlaması konusunda görüşmelerin önünü açıp açmayacağı. Şimdilik Mbappe özür diledi, üç büyük tüketici markası onunla ilişkisini kesti ve Çin’deki izleyiciler, tek bir oyuncunun sahaya çıkmasından çok daha fazlasını etkileyen yayın durdurma kararıyla karşı karşıya.
Öne çıkanlar
- Mbappe, Mao Zedong’a gönderme yaptığı anlaşılan bir video nedeniyle Fransızca, Çince ve İngilizce özür diledi.
- Dongpeng Beverage, Mengniu ve Milkground, Mbappe’yle sponsorluk ilişkilerini sonlandırdı.
- Çin Medya Grubu, özürler gelmeden önce, pazartesi günü La Liga yayınlarını, Mbappe’nin yer aldığı tüm maçları ve onu tanıtan reklamları durdurma kararı aldığını bildirdi.
- Yayın kuruluşu, görüşmelerin “temel ön koşulu” olarak La Liga, Real Madrid ve Mbappe’nin vakit kaybetmeden kamuoyu önünde özür dilemesini istedi; kulüp ve oyuncudan olayın olumsuz etkilerini gidermelerini ve yazılı özür sunmalarını talep etti.
- Bir milyondan fazla kişinin takip ettiği Mbappe’nin Xiaohongshu hesabı, topluluk kurallarını ihlal ettiği gerekçesiyle askıya alındı.
- Orijinal röportajın yayın tarihi belirsizliğini koruyor; La Liga yayınlarının ne zaman yeniden başlayacağı da açıklanmadı.






