Bakanlık incelemesi, F1'i geri getirmenin maliyetini değerlendirecek
Malezya, Formula 1'i Sepang'a geri getirmek için kasım ayında Kabine'ye sunulacak bir teklif hazırlıyor. Aylık en az 300 milyon RM'lik taahhüt, bu ay Sepang'da düzenlenen Bahreyn Grand Prix'sinin ülkeye kazandırdığı belirtilen 950 milyon RM'lik ekonomik hareketlilikle karşılaştırılıyor.
İçindekiler
- Bakanlık incelemesi, F1'i geri getirmenin maliyetini değerlendirecek
- Acil yer değişikliği tartışmayı yeniden başlattı
- Her yıl yarış mı, birkaç yılda bir ev sahipliği mi?
- Malezya'nın ödemesi gereken tutar
- 950 milyon RM'lik rakamın daha yakından incelenmesi gerekiyor
- Büyük kalabalıklar teklifi güçlendirirken ulaşımın iyileştirilmesi gerekiyor
- Beş yıllık plan ve diğer sporların bütçesinin korunması
- Takımlar ve aydınlatma şirketleri fırsat görüyor
- Takvimdeki rekabet ek bir kısıt oluşturuyor
- Öne Çıkanlar
Sepang Uluslararası Pisti Üst Yöneticisi Azhan Shafriman Hanif, fizibilite çalışması için hükümetten, kamu kurumlarından ve sektörden bilgi topladıklarını söyledi. 26 Ekim'de yapılacak açıklama öncesinde dönüş ihtimalini yüzde 50 olarak değerlendiren Hanif, nihai kararın hükümete ait olduğunu belirtti.
Değerlendirme, Batı Asya'daki çatışmaların yarışın sezonun başlarında Bahreyn'de düzenlenmesini engellemesinin ardından 2-4 Ekim 2026'da Sepang'da yapılan Gulf Air Bahreyn Grand Prix'sinin ardından başlatıldı. Malezya, Formula 1'e en son 2017'de ev sahipliği yapmıştı.
Gençlik ve Spor Bakanı Dr. Mohammed Taufiq Johari, hükümetin hem her yıl yarış düzenlenmesini hem de Malezya'nın başka bir ülkeyle işbirliği içinde birkaç yılda bir ev sahipliği yapabileceği bir modeli incelediğini söyledi. Değerlendirmenin kasım sonuna kadar tamamlanarak Kabine'ye sunulması bekleniyor.
Kararda maliyetler, getiriler ve ulaşım altyapısının hazır olup olmadığı belirleyici olacak. Ekim ayındaki etkinlik büyük kalabalıkları ve yeniden canlanan ilgiyi beraberinde getirirken servis araçlarının bekleme süreleri ve kalabalık yönetimiyle ilgili şikâyetler de gündeme geldi. Etkinliğin mali yapısı da Malezya'ya avantaj sağladı: Ev sahipliği ücretini Bahreyn ödedi ve bilet gelirini aldı; yerel hazırlıkları ise Malezya üstlendi.
Yarışların kalıcı olarak geri dönmesi için ödemeyi kimin yapacağı, Sepang'ın ne sıklıkta ev sahipliği yapacağı ve etkinliğin ülkeye ne kadar yeni harcama getireceği netleştirilmeli.
Acil yer değişikliği tartışmayı yeniden başlattı
Sepang, 1999'dan 2017'ye kadar Malezya Grand Prix'sine ev sahipliği yaptı. Artan maliyetler ve lisans ücretleri, yarışın sona ermesinde etkili oldu. Dokuz yıl sonra pist; Formula 1, Uluslararası Otomobil Federasyonu (FIA) ile Malezya ve Bahreyn hükümetlerinin dahil olduğu bir anlaşmayla yeniden Formula 1 takvimine döndü.
Ekim ayındaki yarış, Bahreyn Grand Prix'si kimliğini korudu. Malezya Kralı Sultan İbrahim, Bahreyn Kralı Hamad bin İsa Al Halife ve iki hükümet arasındaki işbirliği, yarışın ilk planlanan nisan tarihi gerçekleştirilemeyince etkinliğin düzenlenmesini sağladı.
Başlıca gelişmeler birkaç haftaya yayıldı:
- 2-4 Ekim 2026: Sepang, yeri değiştirilen Gulf Air Bahreyn Grand Prix'sine ev sahipliği yaptı.
- 4 Ekim: Başbakan Anwar Ibrahim, Formula 1 Üst Yöneticisi Stefano Domenicali ile Malezya'nın kalıcı dönüşünü görüştü.
- 15 Ekim: Mohammed Taufiq, hükümetin maliyetler, ekonomik getiriler ve olası ev sahipliği modellerine ilişkin değerlendirmesini parlamentoda anlattı.
- 26 Ekim: Azhan'ın açıklamasında pistin istişareleri ve kasım ayında Kabine'ye sunulacak teklif planı aktarıldı.
- Kasım sonuna kadar: Hükümet değerlendirmesinin Kabine'nin incelemesine sunulmaya hazır olması bekleniyor.
Azhan, Batı Asya'daki çatışmalardan etkilenen başka ülkelerin alternatif mekân arayışıyla Sepang'a başvurmadığını da söyledi. Pist, gereken hazırlık süresinin sağlanması koşuluyla görüşmelere açık.
Her yıl yarış mı, birkaç yılda bir ev sahipliği mi?
Mohammed Taufiq, Dewan Rakyat'ta yaptığı açıklamada ilk görüşmelere başbakanın, Formula 1 Üst Yöneticisi'nin ve yönetiminin katıldığını söyledi. Bakanın Soru Zamanı oturumunda Bangi milletvekili Syahredzan Johan'ın ek sorusunu yanıtlıyordu.
Gençlik ve Spor Bakanlığı, tüm bakanlıkların ve Hükümet Genel Sekreteri Tan Sri Shamsul Azri Abu Bakar'ın yer aldığı F1 değerlendirme komitesine liderlik ediyor. Komite, getirilerin pistin ve spor bakanlığının ötesine yayılması amacıyla ev sahipliği maliyetlerini, yatırım getirisini ve altyapının hazır olup olmadığını inceliyor.
Birkaç yılda bir ev sahipliği yapmak, Malezya'nın yarış düzenlemek için ödeme yapma sıklığını azaltabilir. Ekonomist Yeah Kim Leng de aralıklı düzenlenecek etkinliklerin halkın ilgisini canlı tutabileceğini söyledi. Olası ortak ülke, takvim ve ticari anlaşma hakkında henüz açıklama yapılmadı.
Anwar, 4 Ekim'de Domenicali ile yaptığı görüşmenin ardından kalıcı dönüşün zaman alacağını söyledi. Formula 1'in yoğun takvimi ve ev sahibi ülkelerle mevcut anlaşmaları dikkate alması gerekiyor.
Malezya'nın ödemesi gereken tutar
Azhan, kalıcı bir Formula 1 yarışına ev sahipliği yapma hakkının güvence altına alınmasının, ev sahipliği hakları ve yerel hazırlıklar dahil olmak üzere yılda en az 300 milyon RM'ye mal olacağını tahmin etti. Yalnızca ev sahipliği haklarının maliyetinin 70 milyon ila 80 milyon ABD doları olduğu tahmin ediliyor. Bu, şampiyona yarışı düzenleme izni için ödenen ticari ücrettir.
Ekim ayındaki etkinliğin bu ücretini Bahreyn karşıladı ve bilet gelirini aldı. Böylece Malezya, gelecekteki bir Malezya Grand Prix'sinin gerektirebileceği aynı ticari düzenlemeyi üstlenmeden ziyaretçi çekme fırsatı elde etti.
Malezya'nın hazırlık gideri 10 milyon ila 16 milyon RM olarak açıklanırken, başka bir tahminde bu tutar 10 milyon ila 16 milyon ABD doları, yani yaklaşık 40,8 milyon ila 65,3 milyon RM olarak verildi. Kesinleşmiş bir hesap dökümü bu önemli farkı açıklığa kavuşturacaktır.
Universiti Teknologi Mara'da turizm yönetimi öğretim görevlisi olan Hafiz Hanafiah, Sepang'ı Formula 1 standartlarında tutmanın yılda 10 milyon RM'ye kadar maliyet yaratabileceğini tahmin etti. Malezya yalnızca ara sıra ev sahipliği yapmayı seçse bile yarışlar arasında bu gider ortaya çıkacak.
Pistin eski üst yöneticisi Razlan Razali, kalıcı dönüşün uygulanabilirliğini sorguladı. Taahhüdün büyüklüğü, hükümetin teklifi yalnızca hareketli bir hafta sonuna göre değerlendirmek yerine daha uzun bir dönemi incelemesinin nedenini ortaya koyuyor.
950 milyon RM'lik rakamın daha yakından incelenmesi gerekiyor
Mohammed Taufiq başlangıçta ekim ayındaki yarışın tahmini ekonomik getirisini 950 milyon RM olarak açıkladı. Daha sonra üç günde 261 bin seyirci ve 50 binden fazla yabancı ziyaretçinin yanı sıra yaklaşık 232 milyon ABD dolarına denk gelen bu tutarda ekonomik hareketlilik gerçekleştiğini duyurdu.
Kabine değerlendirmesinde bu harcamanın nasıl hesaplandığı ve ev sahipliği maliyetleri ödendikten sonra Malezya'nın ne kadar kazanç sağladığı incelenmeli. Ekonomik hareketlilik; oteller, restoranlar ve ulaşım işletmeleri dahil olmak üzere harcamaların işletmeler arasında dolaşımını kapsar. Vergiler gibi yollarla elde edilen kamu geliri ise farklı bir kalemdir.
Sunway Üniversitesi ekonomisti Yeah Kim Leng, değerlendirmede özellikle yarış için seyahat eden yabancı ziyaretçilerin harcamalarının belirlenmesi gerektiğini söyledi. Ayrıca yarışa gitmeyen Malezyalıların paralarını ülke içindeki başka bir tatil veya eğlence etkinliğinde kullanabileceklerine dikkat çekti.
UiTM'de turizm alanında ders veren Hafiz Hanafiah, bu farkı bir ev benzetmesiyle anlattı:
Malezya ekonomisini bir küvet gibi düşünün.
Ardından ülke içindeki harcamaların farklı destinasyonlar arasında nasıl yer değiştirebileceğini şöyle açıkladı:
Bir Malezyalı Langkawi'ye gitmekten vazgeçip F1 bileti alırsa, suyu küvetin bir ucundan diğerine taşımış olur. Ortalık hareketli görünebilir ama suyun seviyesi yükselmez.
Hafiz, ev sahipliği ücretini karşılamayı haklı çıkarabilmesi için etkinliğin en az 300 milyon RM ek yabancı turist geliri sağlaması gerektiğini tahmin etti. Bu tahmin, hükümete daha geniş kapsamlı 950 milyon RM'lik rakamın yanı sıra değerlendirebileceği somut bir harcama hedefi sunuyor.
Büyük kalabalıklar teklifi güçlendirirken ulaşımın iyileştirilmesi gerekiyor
Mohammed Taufiq'in aktardığı verilere göre ekim ayındaki etkinlik için yaklaşık 100 bin bilet satıldı. Bu sayı 2017'de yaklaşık 30 bindi. Arada yaklaşık 70 bin bilet farkı bulunuyor; son sayı öncekinin üç katından fazla.
Bakan, üç gün boyunca toplam 261 bin seyirci olduğunu da söyledi. Bilet satışları ile yarış hafta sonundaki seyirci sayısı farklı ölçütlerdir: Birkaç günlük erişim hakkı olan kişi etkinliğe birden fazla kez katılabilir. Sepang'daki önceki Malezya Grand Prix'sinde seyirci rekoru 2008'de 126 bin 690 olarak kaydedilmişti.
Taraftarlar servis otobüslerini uzun süre beklemekten ve kalabalık yönetiminin yetersizliğinden şikâyet etti. Bazıları bölgeden ayrılmak için ana yollar ve otoyollar boyunca birkaç kilometre yürüdü. Sepang şikâyetleri kabul ederek trafik, servis düzeni ve kalabalık yönetimini iyileştirmek için ulaşım ortakları ve yetkililerle çalıştığını söyledi.
Azhan, fizibilite çalışmasında trafik sıkışıklığı ve toplu taşıma konularına özellikle odaklanılacağını belirtti. Bu kararlar, seyircilerin piste nasıl ulaşacağını ve eve nasıl döneceğini belirliyor. Organizasyon açısından ise birkaç gün boyunca büyük bir kalabalığın mekânda ne kadar düzenli hareket edebileceğini etkiliyor.
2017 ile yapılan karşılaştırma, Malezya'ya ilginin yeniden arttığına dair kanıt sunuyor. Mali değerlendirmede, yarışlar düzenli olarak geri dönerse benzer bilet satışlarının ve ziyaretçi harcamalarının sürdürülüp sürdürülemeyeceği incelenmeli.
Beş yıllık plan ve diğer sporların bütçesinin korunması
FIA Başkanı Mohammed Ben Sulayem, Malezya'nın ticari, tanıtım ve lojistik düzenlemeleri içeren en az beş yıllık bir iş planına ihtiyaç duyacağını söyledi. 4 Ekim'de konuşan Ben Sulayem, bu hazırlık için yönetim organının desteğini sundu.
"En az beş yılı kapsayan bir iş planı hazırlayın, biz de destek olalım," dedi.
Pistin yılda en az 300 milyon RM olarak tahmin ettiği maliyet üzerinden, beş yıllık yarışların toplamı maliyetlerdeki olası değişiklikler hesaba katılmadan en az 1,5 milyar RM'yi bulur. Bu hesaplama, kalıcı dönüş için gereken planlamanın boyutunu gösteriyor.
Mohammed Taufiq, Formula 1'e ayrılacak kaynağın sporcuların gelişimi ve diğer sporlar için ayrılan ödenekleri koruması gerektiğini söyledi. Bakanlık, 2025'te iki veya dört tekerlekli araçlara yönelik 159 etkinlik ve yarışmayı kapsayan 29 motor sporları programına 5,6 milyon RM ayırdı.
Rakan Muda kapsamında motokros, karting, drift, ralli ve mini motosiklet yarışları aracılığıyla yerel yeteneklerin gelişimine yönelik çalışmalar sürüyor. Sepang ayrıca Malaysia Touring Car Championship ve Sepang 1000km yarışlarıyla da fırsatlar sunuyor.
Yeah, hükümetin okullar ve hastaneler dahil olmak üzere bu paranın alternatif kullanım alanlarını değerlendirmesi gerektiğini söyledi. Hafiz ise özel sponsorların sürece dahil edilmesini ve daha uzun süreli konaklamaları ve daha yüksek ziyaretçi harcamalarını teşvik etmek için Formula 1 bağlantılı etkinliklerin Malezya'nın farklı bölgelerinde 10 güne yayılmasını önerdi.
Takımlar ve aydınlatma şirketleri fırsat görüyor
Mercedes takımının yardımcı patronu Bradley Lord, Sepang'ın kalıcı olarak takvime dönmesini memnuniyetle karşılayacaklarını söyledi. Ekim ayındaki yarış öncesinde Petronas İkiz Kuleleri önünde toplanan binlerce taraftarı hatırlatan Lord, Malezya'da kendilerini ev sahibi yarışındaymış gibi hissettiklerini belirtti.
"Malezya'da kendimizi biraz evimizdeki yarıştaymışız gibi hissediyoruz. Geri dönmeyi çok isteriz," dedi.
Olası bir gece yarışı da ticari ilgi çekti. Signify Üst Yöneticisi As Tempelman, aydınlatma teknolojisinin böyle bir etkinliği destekleyebileceğini ve ilk kararın organizatörler ile yetkililere ait olduğunu söyledi.
DZ Engineering Genel Müdürü Roberto Grilli, Signify teknolojisini kullanan bir çözüm önermekle ilgilendiklerini belirtti. Şirketler, Singapur'un 2008'deki ilk Formula 1 gece yarışından bu yana motor sporları aydınlatması alanında birlikte çalışıyor.
Singapur'daki Marina Bay pistinde 2023'te devreye alınan Philips ArenaVision LED projektörleri, önceki sisteme kıyasla aydınlatmanın elektrik tüketimini yüzde 30 azalttı. Sepang'a yönelik bir aydınlatma önerisinin daha geniş iş planının parçası olarak kendine özgü maliyet ve tasarımı olması gerekecek.
Takvimdeki rekabet ek bir kısıt oluşturuyor
Malezya, Tayland, Vietnam ve Güney Kore'nin bildirdiği ilgiyle aynı dönemde kendi teklifini ilerletiyor. Türkiye Grand Prix'sinin geri dönüşüyle 2027'de Asya'nın dokuz, Avrupa'nın ise sekiz Formula 1 yarışına ev sahipliği yapması bekleniyor.
Anwar'ın mevcut sözleşmelere ilişkin uyarısı, takvimde yer bulmayı müzakerelerin pratik bir unsuru hâline getiriyor. Hükümetin onayı Malezya'nın anlaşma için girişimde bulunmasına imkân tanıyacak; ancak Formula 1'in de olası Malezya yarışını ticari taahhütlerine ve takvimine sığdırması gerekecek.
Kasım ayındaki değerlendirme, atılacak bir sonraki somut adım. Kabine'den kamu maliyetini, beklenen yabancı ziyaretçi harcamalarını, ulaşım altyapısının hazır olup olmadığını ve başka bir ülkeyle olası ortaklığı değerlendirmesi istenecek. Bulgular, Malezya'nın her yıl Grand Prix mi, aralıklı bir yarış mı yoksa başka bir düzenleme mi isteyeceğini belirleyecek.
Öne Çıkanlar
- Sepang, kasım ayında Kabine'nin incelemesine sunulmak üzere fizibilite teklifi hazırlıyor. Hükümet değerlendirmesinin ay sonuna kadar tamamlanması bekleniyor.
- Malezya, her yıl yarış düzenlemeyi veya başka bir ülkeyle işbirliği içinde birkaç yılda bir ev sahipliği yapmayı değerlendiriyor.
- Kalıcı bir Formula 1 yarışına ev sahipliği yapma hakkının yılda en az 300 milyon RM'ye mal olacağı tahmin ediliyor.
- Spor bakanı, Sepang'da ekim ayında düzenlenen Bahreyn Grand Prix'sinin 950 milyon RM ekonomik hareketlilik ve 50 binden fazla yabancı ziyaretçi sağladığını belirtti.
- Ekim ayındaki etkinliğin ev sahipliği ücretini Bahreyn ödedi ve bilet gelirini aldı; gelecekte Malezya'da düzenlenecek bir yarış için yeni mali koşullar gerekecek.
- Çalışmada trafik, toplu taşıma, ekonomik getiriler ve altyapı incelenecek. FIA ise en az beş yılı kapsayan bir iş planı hazırlanmasını istedi.






