BSP kararı öncesinde rekor kapanış
Filipin pesosu, yatırımcıların beklenen faiz artışına hazırlandığı 21 Ekim 2026’da ABD doları karşısında 63,361’den kapandı ve yılın 29. rekor düşük seviyesini gördü. Ekonomistler, faiz artışının para birimindeki düşüşü tersine çevirmeden yavaşlatabileceğini belirtiyor. Gerileme, ülkenin dünyanın geri kalanıyla yaptığı ödemelerdeki açığın merkez bankasının yıl geneli tahminine yaklaşmasıyla yaşandı.
İçindekiler
- BSP kararı öncesinde rekor kapanış
- Çeyrek puanlık artış neden yalnızca kısa süreli rahatlama sağlayabilir?
- Ödemeler dengesi açığı yıllık tahmine yaklaştı
- İthalat dolar gelirlerinden daha hızlı artıyor
- Rezervler geriledi, ancak BSP yeterli düzeyde olduğunu belirtiyor
- Petrol ve ABD faizleri baskıyı artırıyor
- BSP’de daha büyük bir artış için öne sürülen gerekçeler
- Hisse senetleri ve tahviller farklı baskılara işaret ediyor
- Zayıf peso aileler için ne anlama geliyor?
- Öne Çıkanlar
Filipinler Bankalar Birliği verilerine göre peso, çarşamba günkü işlemlerde dolar karşısında 63,373 ile en düşük seviyesini gördü. 63,01’den açılan kur kısa süreliğine 63,00’a yükselse de günü önceki kapanış olan 63,09’a kıyasla 27,1 sentavo, yani yaklaşık yüzde 0,43 düşüşle tamamladı.
Bangko Sentral ng Pilipinas (BSP), 22 Ekim’deki toplantısında zorlu bir bileşimle karşı karşıya: eylülde yüzde 7,2 enflasyon, varil başına 110 doların üzerinde petrol fiyatı, gerileyen döviz rezervleri ve yavaşlayan ekonomik büyüme. Faiz artışı fiyatların kontrol altına alınmasına ve peso cinsinden yatırımların daha cazip hâle gelmesine yardımcı olabilir; ancak işletmeler ve hane halkı için borçlanma maliyetlerini de artırır.
20 ekonomistin katıldığı ankette, tamamı faiz artışı bekledi. On sekiz ekonomist, politika faizinin yüzde 5’ten yüzde 5,25’e çıkmasını sağlayacak 25 baz puanlık artış öngördü. İki ekonomist ise faizi yüzde 5,5’e taşıyacak 50 baz puanlık artış bekledi. Bir baz puan, yüzde puanın yüzde biridir.
Temel soru, yüksek maliyetli ithalat ve süregelen dolar talebi para birimini baskılamaya devam ederken geniş ölçüde beklenen bir kararın ne kadar etkili olabileceği.
Çeyrek puanlık artış neden yalnızca kısa süreli rahatlama sağlayabilir?
Eskiden Asya ve Pasifik Üniversitesi’nde ekonomist olarak çalışan, şimdi özel bir ticari bankada görev yapan Alyssa Nuñez, faizin yüzde 5,25’e çıkarılmasının sınırlı destek sağlayabileceğini söyledi. Nuñez, yatırımcıların bu kararı önceden pozisyonlarına yansıttığı bir piyasa tablosu çizdi.
Nuñez, "Kısa süreli bir rahatlama tepkisi mümkün, ancak gerçek bir toparlanmaya bel bağlamazdık" dedi.
Faiz artışı piyasa fiyatlarına önceden yansıdığında yatırımcılar, bu beklenti doğrultusunda varlık alıp satar. Dolayısıyla beklenen artışın gerçekleşmesi, onlara sürpriz bir karara kıyasla daha az yeni bilgi verir. Nuñez, bu adımın "pesonun yönünü değiştirmesinin olası olmadığını" söyledi.
Singapur merkezli Oversea-Chinese Banking Corp. (OCBC) da 20 Ekim tarihli değerlendirmesinde benzer bir sonuca vardı. Araştırma ekibi, pesodaki zayıflığı dış dengelerin bozulması, yatırım girişlerinin yavaşlaması ve petrolün pahalılaşmasıyla ilişkilendirdi.
OCBC Grup Araştırma, "BSP’nin sıkılaşma adımı değer kaybını sınırlayabilir, ancak kalıcı toparlanma için petrol fiyatlarında ve dış finansman akımlarında iyileşme gerekiyor" değerlendirmesinde bulundu.
Filipinler’de faizlerin yükselmesi yatırımcıları peso cinsinden varlıkları elde tutmaya teşvik edebilir. Ancak ithalatçılar yurt dışındaki tedarikçilere ödeme yapmak için hâlâ dolara ihtiyaç duyarken, dış borç ödemeleri de ek talep yaratıyor. Bu işlemler, faiz artışıyla pesonun zayıf seyretmesinin neden aynı anda görülebildiğini açıklamaya yardımcı oluyor.
Ödemeler dengesi açığı yıllık tahmine yaklaştı
BSP, eylül ayındaki ödemeler dengesi açığını 3,144 milyar dolar olarak açıkladı. Bu rakam ağustostaki 596 milyon dolarlık açıktan yüksek ve Eylül 2025’te kaydedilen 82 milyon dolarlık fazlanın tersine dönmesi anlamına geliyor. Eylül açığı ağustos ayının beş katından fazlaydı.
Ödemeler dengesi, ülkenin dünyanın geri kalanıyla yaptığı işlemleri kaydeder. Açık, bu işlemlerin toplamında net para çıkışı olduğunu gösterir. Ocak-eylül dönemindeki açık 9,087 milyar dolara ulaştı. 2025’in aynı döneminde yaklaşık 5,3 milyar dolar olan açık, yaklaşık yüzde 71 arttı.
Eylül sonunda açık, BSP’nin 2026 yılının tamamı için öngördüğü 9,2 milyar doların yalnızca 113 milyon dolar altında kaldı. Bu, projeksiyonun aşılmaması için yılın son üç ayında daha fazla açık oluşmasına çok az alan bıraktı. Merkez bankası daha önce bu tahmini 10,7 milyar dolardan düşürmüş, 2027 için 8,5 milyar dolarlık açık öngörmüştü.
BSP, birikimli açığı mal ticaretindeki açığa ve yabancı portföy yatırımlarındaki net çıkışlara bağladı. İşçi dövizleri, hükümetin yurt dışından borçlanması, hizmet ticareti ve doğrudan yabancı yatırımlar bu açığı kısmen dengeledi.
SM Investments Corp. Grup Ekonomisti Robert Dan Roces, ekonominin karşı karşıya olduğu pratik zorluğu şöyle anlattı:
Roces, "Asıl zorluk yalnızca pesoyu savunmak değil, onu destekleyecek kadar dolar yaratmak" dedi.
İthalat dolar gelirlerinden daha hızlı artıyor
Filipinler İstatistik Kurumu verilerine göre mal ithalatı, ocak-ağustos döneminde bir yıl önceki 88,69 milyar dolardan yüzde 19,1 artarak 105,60 milyar dolara ulaştı. Mal ihracatı 64,04 milyar dolar oldu; böylece bu sekiz ayda 41,56 milyar dolarlık dış ticaret açığı kaydedildi.
Petrol, üretim girdileri ve sermaye malları döviz talebini artırıyor. Bazı alımlar gelecekteki üretimi desteklese de ödemelerinin şimdi yapılması gerekiyor. İşçi dövizleri, iş süreci dış kaynak kullanımı gelirleri ve turizm gelirleri ülkeye dolar getiriyor, ancak bu girişler ithalat faturasını bütünüyle karşılayamadı.
BSP’nin ön veriler içeren ödemeler dengesi tablosunda, 2026’nın ocak-haziran dönemindeki cari işlemler açığı 8,968 milyar dolar, genel ödemeler dengesi açığı ise 5,588 milyar dolar olarak yer alıyor. Bu rakamlar yılın ilk yarısını kapsarken eylül verileri daha sonraki bir döneme ait.
Cari işlemler hesabı ticaret, gelir ve işçi dövizleri gibi transferleri izler. Daha geniş kapsamlı ödemeler dengesi ise yatırım ve diğer finansal işlemleri de içerir. İki açık ölçütünün farklı tutarlarda olmasının nedeni budur.
Aynı BSP tablosunda, yılın ilk yarısında kişisel işçi dövizleri bir yıl önceki 18,672 milyar dolardan yüzde 2,4 artarak 19,123 milyar dolara çıktı. Bankalar üzerinden gönderilen nakit işçi dövizleri de yüzde 2,4 artışla 17,149 milyar dolara ulaştı. Yurt dışındaki Filipinlilerden gelen dolar gelirleri artmayı sürdürürken ülke önemli bir dış finansman ihtiyacıyla karşı karşıya kaldı.
Rezervler geriledi, ancak BSP yeterli düzeyde olduğunu belirtiyor
Brüt uluslararası rezervler eylül sonunda 99,5 milyar dolara gerileyerek Eylül 2023’ten bu yana en düşük aylık seviyesini gördü. Bu tutar ağustostaki 104,85 milyar doların ve bir yıl önceki 109,1 milyar doların altındaydı. Eylül verisi, 8 Ekim’de açıklanan ilk 99,997 milyar dolarlık tahminden aşağı yönlü revize edildi.
BSP, düşüşü döviz işlemlerine, altın ve diğer rezerv varlıklarının değerindeki gerilemeye, ayrıca hükümetin borç ödemeleri ve diğer ihtiyaçlar için döviz çekmesine bağladı. Bu unsurlar hem işlemler hem de varlıkların piyasa değerindeki değişimler yoluyla rezerv toplamını azaltabiliyor.
Merkez bankası, kalan rezervlerin mal ithalatı ile hizmet ve birincil gelir ödemelerini 6,2 ay karşılayabildiğini söyledi. Rezervler, kalan vadesiyle ölçülen ve ilgili kısa dönemde vadesi dolacak dış borcun da 3,1 katına denk geliyor. Kalan vade, geri ödemeye kadar geçen süreyi ifade ediyor.
İsmi açıklanmayan bir döviz yatırımcısı, peso piyasasına müdahalenin sınırlı olduğunu söyledi. BSP, genel olarak kurun piyasa koşullarına göre hareket etmesine izin verdiğini ve aşırı oynaklık dönemlerinde müdahale ettiğini belirtti. Çarşamba günkü işlemlerde yapılan müdahalenin tutarı açıklanmadı.
Filipinler Adaları Bankası Başekonomisti Emilio Neri Jr., rezervlerdeki düşüşün yeni bir faiz artışı gerekçesini güçlendirdiğini söyledi. Orta Doğu’daki çatışmanın ne kadar süreceğinin belirsiz olduğunu belirten Neri, çatışmanın 2027’ye uzaması hâlinde yeterli bir rezerv tamponunu korumanın özellikle önem taşıdığını ifade etti.
Petrol ve ABD faizleri baskıyı artırıyor
Brent petrol çarşamba günü yüzde 1,5 artarak varil başına 110,40 dolara yükselirken, ABD Batı Teksas türü ham petrol yüzde 1,5 artışla 99,27 dolara çıktı. Orta Doğu’daki arzla ilgili yeniden artan endişeler ve ABD stoklarındaki düşüş fiyatları destekledi.
Rizal Ticaret Bankası AŞ Başekonomisti Michael Ricafort, pesodaki zayıflığı doların güçlenmesine ve İran’ın Hürmüz Boğazı’nda gemilere saldırılarının ardından Brent petrolün 110 doların üzerine çıkmasına bağladı. Filipinler, ihraç ettiğinden daha fazla petrol ithal ettiği için yüksek petrol fiyatları dolar ihtiyacını artırıyor.
İthalatçılar açısından pahalı ham petrol ve zayıf peso birlikte etkili oluyor. Bir varil petrol daha fazla dolara mal olurken her doların peso cinsinden maliyeti de artıyor. Yakıt maliyetleri daha sonra ulaşım ücretleri, teslimat giderleri ve gıdanın çiftliklerden dükkânlara taşınma maliyeti üzerinden hane halkına yansıyabiliyor.
ABD’de enflasyonun beklenenden yüksek çıkması, ABD Merkez Bankası’nın (Fed) bir faiz artışı daha yapacağı beklentisini de güçlendirdi. ABD faizlerinin yükselmesi, dolar cinsinden yatırımları daha cazip hâle getirerek pesonun da aralarında bulunduğu para birimlerinden sermaye çıkışına yol açabilir.
OCBC, Fed’in 28 Ekim’deki toplantısında faizleri sabit tutmasını, ardından aralık ayında son bir artış yapmasını bekliyordu. Bir analist anketi de ekimde ara verilmesine, aralıkta ise artış yapılmasına işaret ediyordu. Bunlar kararlar açıklanmadan önceki tahminlerdi.
BSP’de daha büyük bir artış için öne sürülen gerekçeler
BSP’nin eski başkan yardımcısı Diwa C. Guinigundo, 22 Ekim’de 50 baz puanlık artış yapılmasını istedi. Manşet enflasyon eylülde ağustostaki yüzde 6,1’den yüzde 7,2’ye yükselirken çekirdek enflasyon yüzde 4,7’ye çıktı. Çekirdek enflasyon, genel fiyat baskılarını daha net göstermek için seçilmiş oynak kalemleri dışarıda bırakıyor.
Guinigundo, yüksek petrol fiyatlarının, pesodaki değer kaybının ve El Niño’yla bağlantılı olası gıda arzı kesintilerinin fiyatları daha da yükseltebileceği uyarısında bulundu. Daha güçlü bir adımın enflasyonun daha fazla mal ve hizmete, ayrıca gelecekteki fiyatlara yönelik beklentilere yayılmasını sınırlayabileceğini savundu.
2005-2019 yılları arasında başkan yardımcılığı yapan Guinigundo, kararı enflasyonu kontrol altına almakla krediye erişimi korumak arasında bir denge olarak değerlendirdi.
Guinigundo, "Sonuçta BSP, enflasyonun kalıcı hâle gelmesine izin vermenin riskleriyle daha sıkı finansal koşulların büyüme ve kredi üzerindeki maliyetini tartmak zorunda" dedi.
BSP, üç kez 25 baz puanlık artış yaparak politika faizini toplamda 75 baz puan yükseltmişti. 2026’nın kalan planlı toplantıları 22 Ekim ve 17 Aralık tarihlerindeydi.
Başlıca politika ve piyasa gelişmeleri şöyleydi:
- 23 Nisan, 18 Haziran ve 27 Ağustos: Üç faiz artışıyla politika faizi yüzde 5’e yükseldi.
- 19 ve 20 Ekim: Peso dolar karşısında 63,09’dan kapandı.
- 21 Ekim: Para birimi 63,361’lik rekor kapanış seviyesine geriledi.
- 22 Ekim: Para Politikası Kurulu’nun Filipinler’deki faizlere ilişkin kararını açıklaması planlandı.
- 28 Ekim: Fed’in bir sonraki politika kararını açıklaması bekleniyordu.
- 17 Aralık: BSP’nin yılın son planlı politika toplantısı.
Hisse senetleri ve tahviller farklı baskılara işaret ediyor
Peso gerilerken Filipin hisseleri yükseldi. Filipinler Menkul Kıymetler Borsası Endeksi çarşamba günü 15,34 puan, yani yüzde 0,26 artışla 5.821,51’e çıktı. Yabancı yatırımcılar net 503,33 milyon peso tutarında alım yaparken piyasa işlem hacmi 6,30 milyar peso oldu.
Yükseliş genele yayılmadı: düşen hisseler yükselenleri 18’e 9 geride bıraktı. Hizmetler sektörü yüzde 1,53 yükselirken finans sektörü yüzde 0,61 geriledi. Ayala Land yüzde 3,09 artarak 16 pesoya çıktı, PLDT ise yüzde 4 düşüşle 1.200 pesoya indi. Mynt, 6,60 pesoluk halka arz fiyatının hemen altında, 6,59 pesodan kapandı.
Hazine’nin borçlanma verileri, BSP toplantısı öncesindeki temkinliliğin maliyetini gösterdi. Beş yıl vadeli hazine tahvillerinin ortalama getirisi, 22 Eylül’deki ihalede yüzde 7,438 iken yüzde 7,83’e yükseldi. Yatırımcılar paralarını bağlamadan önce daha yüksek getiri talep etti.
Hazine, planlanan 30 milyar pesonun 21,378 milyar pesosunu kabul ederken toplam teklif tutarı 27,578 milyar peso oldu. Manulife Investments Filipinler sabit getirili menkul kıymetler birimi başkanı Jean Olivia De Castro, yatırımcıların Para Politikası Kurulu kararı öncesinde temkinli davrandığını ve fonları hazırda tutmayı ya da daha kısa vadeli menkul kıymetleri almayı tercih ettiğini söyledi.
Hazine ayrıca sonraki hafta toplam 42 milyar peso tutarında bono ihalesi düzenlemeyi planladı. Yüksek getiriler, hükümetin yeni borçlanma maliyetini artırarak enflasyon ve para politikasının kamu maliyesini etkilediği bir başka kanal oluşturuyor.
Zayıf peso aileler için ne anlama geliyor?
Yurt dışından dolar alan aileler, para birimi zayıfladığında daha fazla peso elde ediyor. Doların 63,361 peso olduğu kurla 100 dolar, masraflar düşülmeden 6.336,10 pesoya çevriliyor. Kurun 63,09 olduğu seviyedeyse bu tutar 6.309 peso ediyordu. Gün içindeki hareketin getirdiği fark 27,10 peso.
Yakıt, ulaşım ve ithal ürünlere daha fazla ödeyen hane halkı, bu kazancın bir kısmını artan giderlerle kaybedebilir. İthal girdiler kullanan işletmeler de benzer baskıyla karşı karşıya; bu durum satış fiyatlarının yükselmesine ya da kârların azalmasına yol açabilir.
Filipinler Kalkınma Araştırmaları Enstitüsü kıdemli araştırmacısı John Paolo Rivera, uzun süren değer kaybının ithalat maliyetlerini ve enflasyonu artırırken hane halkının satın alma gücünü aşındırabileceği uyarısında bulundu. Etkinin ne olacağı, zayıflığın ne kadar süreceğine ve işletmelerin ek maliyetlerin ne kadarını müşterilere yansıtacağına bağlı.
Filipinler’in devlet borcunun yaklaşık üçte biri yabancı alacaklılara borçlu bulunuyor. Yabancı para cinsinden borçlarda pesonun zayıflaması, geri ödeme için gereken peso miktarını artırıyor. Dolar geliri elde eden ihracatçılar satışlarından daha fazla peso kazanabiliyor, ancak ithal malzemelerin maliyeti bu kazancın bir bölümünü götürebiliyor.
China Banking Corp. Grup Başekonomisti Domini S. Velasquez, döviz kuruna ilişkin daha olumlu bir tahminde bulunarak işçi dövizi sezonu yaklaşırken yıl sonunda doların yaklaşık 62,50 peso olmasını bekledi. OCBC ise kalıcı toparlanma için petrol fiyatlarının düşmesini ve dış finansmanın güçlenmesini bekleyerek temkinli tutumunu korudu.
Guinigundo, para biriminin kalıcı biçimde güçlenmesi için ihracat kapasitesinin artması, üretken yatırımlar, güvenilir kurumlar ve sağlam ekonomi yönetiminin de gerekli olduğunu savundu. Bu değişiklikler ülkenin kullandığı dolarları yeniden artırmaya yardımcı olurken BSP’nin yakın vadeli kararı borçlanma maliyetlerini ve enflasyon beklentilerini etkileyecek.
Öne Çıkanlar
- Peso, 21 Ekim’de işlem sırasında 63,373’ü gördükten sonra dolar karşısında 63,361’lik rekor seviyeden kapandı.
- 20 ekonomistin 18’i BSP’nin 22 Ekim’de politika faizini yüzde 5,25’e yükseltmesini, ikisi ise yüzde 5,5’e çıkarmasını bekledi.
- Ocak-eylül dönemindeki ödemeler dengesi açığı 9,087 milyar dolara ulaştı; BSP’nin yıllık tahmininin yalnızca 113 milyon dolar altında kaldı.
- Döviz rezervleri 99,5 milyar dolara geriledi. BSP, rezervlerin ithalatı ve ilgili ödemeleri hâlâ 6,2 ay karşılayabildiğini söyledi.
- Varil başına 110 doların üzerindeki petrol fiyatları ve ABD’de faizlerin yükseleceği beklentisi pesoyu baskılamayı sürdürdü.
- Dolar cinsinden işçi dövizleri daha fazla pesoya çevriliyor; buna karşılık artan ithalat maliyetleri hane halkının satın alma gücünü tehdit ediyor.






