Yapay zekâ araçları soru yanıtlamaktan iş yapmaya geçiyor
Japonya, yaklaşık 180.000 kamu çalışanı için yapay zekâ ajanlarını 20 Ekim 2026'da kullanıma sunmaya başladı. Böylece, tek bir talimatla birden fazla görevi yerine getirebilen yazılımlara yönelik ulusal deneme genişletiliyor. Dijital Ajans, aralık ayı civarında daha gelişmiş bir geliştirme ortamı eklemeyi, ardından her iki aracı da Şubat 2027 civarında açık kaynaklı yazılım olarak yayımlamayı planlıyor.
İçindekiler
- Yapay zekâ araçları soru yanıtlamaktan iş yapmaya geçiyor
- Agent Chat ve Gennai Workshop neler yapabiliyor?
- Uygulama süreci bu noktaya nasıl geldi?
- Genişleme ne kadar büyük?
- Önceki projeler zamandan nerede tasarruf edilebileceğini gösteriyor
- Güvenlik kuralları üç gruba sorumluluk yüklüyor
- Kamu verilerine ne oluyor?
- Yazılımın yayımlanması merkezî hükümetin ötesine uzanıyor
- Yerel modeller ve personelin benimsemesi de sınanıyor
- Öne Çıkanlar
Dijital Dönüşüm Bakanı Toshiharu Furukawa, kullanıma sunma sürecini 20 Ekim'de düzenlenen basın toplantısında duyurdu. İlk araç olan Agent Chat, Gennai adlı kamu yapay zekâ platformu üzerinden bakanlık ve kurumlarda aşamalı olarak kullanıma sunuluyor. Ajansın İngilizce duyurusunda GENAI Workbench olarak adlandırılan ikinci araç Gennai Workshop ise çalışanların daha gelişmiş ajanlar oluşturup çalıştırmasına imkân verecek.
Hedeflenen kullanıcılar arasında teknik uzmanların yanı sıra genel idari görevlerde çalışan personel de bulunuyor. Yurt dışındaki politikaları araştırmak ve izin başvurularının incelenmesine destek olmak, öngörülen görevler arasında. Yetkililer, her adımı bilgisayar kodu olarak yazmak yerine talimatlarını günlük dille verebilecek.
Dijital Ajans, kendi araştırmasına dayanarak bu uygulamayı dünya çapında bir ilk olarak nitelendiriyor. Bu iddia; gelişmiş ajan özelliklerinin ortak bir kamu platformunda sunulmasını, genel personelin günlük kullanımına açılmasını ve yaklaşık 180.000 kullanıcıya ulaşmasının planlanmasını kapsıyor.
Genişleme, Mayıs 2026'dan Mart 2027'ye kadar sürecek daha kapsamlı Gennai pilot uygulamasının bir parçası. Pilotun sonuçlarına dayanarak 2027 mali yılında tam kullanıma geçilmesi planlanıyor. 20 Ekim'deki duyuru, ajanların kullanıma sunulacağı hedef kullanıcı sayısını belirtiyor; uygulamanın tamamlandığına ilişkin bir sayı vermiyor. Ajans, yeni araçların yanı sıra kullanıcılara, yöneticilere ve geliştiricilere sorumluluklar yükleyen kuralları da yayımladı.
Agent Chat ve Gennai Workshop neler yapabiliyor?
Agent Chat, alışıldık sohbet robotu formatının ötesine geçiyor. Çalışan bir talimat veriyor; ajan birden fazla adımı uygulayabiliyor, web'de arama yapabiliyor, içerik oluşturabiliyor, kod çalıştırabiliyor ve sonuçları dosya veya belge olarak sunabiliyor. Personel ayrıca, tekrarlanan görevler için talimat kümeleri anlamına gelen yeniden kullanılabilir beceriler oluşturup çalıştırabiliyor.
Sıradan bir sohbet robotu genellikle konuşma sırasında yanıt verir. Bir ajan ise istenen sonuca ulaşmak için araçlardan yararlanarak yanıtın ötesinde çalışmayı sürdürebilir. Gennai'de bu, bilgi bulma, materyalleri işleme ve çıktı oluşturma gibi faaliyetler arasında geçiş yapmak anlamına geliyor.
Gennai Workshop daha kapsamlı işler için tasarlandı. Planlanan özellikleri arasında web sitelerine doğrudan erişim, birden fazla sitede araştırma, dosya işlemleri, komut çalıştırma ve prototip geliştirme bulunuyor. Ağustos ayındaki teknik önizlemede, kullanıcıların özelleştirebileceği beceriler içeren ve özel bir kişisel sunucuda çalışan bir kodlama yapay zekâ ortamı tanıtılmıştı.
Ajans, Agent Chat'in özelliklerini Claude Cowork'ünkilerle, Workshop'ın özelliklerini ise Claude Code'unkilerle karşılaştırıyor. Ajanların kullanıma sunulmasına ilişkin duyurusunda, gelişmiş kodlama ajanlarını doğal dille verilen talimatlar doğrultusunda kod üretebilen ve değiştirebilen, dosyalar üzerinde işlem yapabilen, komut çalıştırabilen ve test yürütebilen sistemler olarak tanımlıyor.
Uygulama süreci bu noktaya nasıl geldi?
Başbakan Sanae Takaichi, 19 Aralık 2025'te hükümete Gennai'yi Mayıs 2026'ya kadar 100.000'den fazla çalışanın kullanımına açma talimatı verdi. Dört gün sonra Bakanlar Kurulu, hükümetin kendi yapay zekâ kullanımına öncülük etmesini öngören Japonya Yapay Zekâ Temel Planı'nı onayladı.
Dijital Ajansın mart ayındaki pilot duyurusunda, merkezî bakanlıkların dışındaki personel de dâhil olmak üzere yaklaşık 180.000 çalışanı kapsayan bir deneme planı ortaya kondu. Başlıca aşamalar şöyle:
- Mayıs 2025: Dijital Ajans bünyesinde Gennai için kurum içi deneme başladı.
- Aralık 2025: Takaichi talimatını verdi, Bakanlar Kurulu da Yapay Zekâ Temel Planı'nı onayladı.
- Mayıs 2026: Bakanlık ve kurumlarda daha kapsamlı Gennai pilot uygulaması başladı.
- 25 Ağustos 2026: Ajans, planlanan yazılım sürümü hakkında ülke çapında çevrim içi bir bilgilendirme toplantısı düzenledi.
- 20 Ekim 2026: Agent Chat aşamalı olarak kullanıma sunulmaya başladı.
- Aralık 2026 civarı: Gennai Workshop'ın kullanıma sunulması hedefleniyor.
- Şubat 2027 civarı: Her iki ajan ortamının da Gennai OSS Version 2.0 kapsamında yayımlanması planlanıyor.
- Mart 2027: Daha kapsamlı pilot uygulamanın sona ermesi planlanıyor; sonuçlara bağlı olarak 2027 mali yılında tam kullanıma geçilmesi öngörülüyor.
Genişleme ne kadar büyük?
Mevcut hedef, 39 kamu kurumunda çalışan yaklaşık 180.000 kişiyi kapsıyor. Dijital Ajansın Şubat 2026 tarihli önceki bir sunumunda, yaklaşık 130.000 yetkili için deneme planlanmıştı; mart ayındaki pilot duyurusu ve ekim ayındaki ajan duyurusu ise hedefi yaklaşık 180.000 olarak belirledi.
Şubat ayındaki sunumda, 2027 mali yılından itibaren yaklaşık 280.000 kamu çalışanının düzenli kullanımı da öngörülmüştü. Daha uzun vadeli bu hedef, mevcut pilot uygulamanın katılımcı sayısını aşacak ve bakanlıkların gerekli bütçeleri ayırmasına bağlı olacak.
Erişim kademeli olarak genişletildi. 29 Mayıs 2026'ya kadar yaklaşık 100.000 çalışan Gennai'yi kullanabilir hâle geldi. Şimdi amaç, çalışanların araçları işlerine dâhil etmesine destek olurken ajan erişimini planlanan kullanıcı kitlesinin tamamına yaymak.
Hükümet programı, Japonya'daki nüfus azalması ve iş gücünün yaşlanmasıyla ilişkilendiriyor. Açıklanan amaç, idari yükü azaltıp iş kalitesini yükselterek kamu hizmetlerini sürdürmek. 2025 mali yılı ek bütçesinden altyapı, eğitim, uygulamalar ve veri kümelerini kapsayan daha geniş Kamu Yapay Zekâsı geliştirme programına 4,40 milyar yen ayrıldı.
Önceki projeler zamandan nerede tasarruf edilebileceğini gösteriyor
Dijital Ajansın şubat ayındaki program sunumunda, yeni ajanların kullanıma sunulmasından önce yapay zekâ desteğiyle yürütülen çalışmalara ilişkin somut örnekler yer alıyor. Bunlardan biri, Tarım, Ormancılık ve Balıkçılık Bakanlığının 2025'in haziran-ağustos döneminde yürüttüğü, gelecekteki pirinç üretimi planlarına ilişkin ankete verilen 8.095 yanıtı kapsıyordu.
Bakanlık yanıtlara ilişkin 20'den fazla varsayım geliştirdi; Dijital Ajans da bunların sınanmasına yardımcı olmak için yapay zekâdan yararlandı. Yaklaşık 8.000 yanıtı ve 30 anket maddesini içeren analiz için ajans, normalde bir çalışanın yaklaşık iki ayını alacak işin yaklaşık üç günde tamamlanabileceğini tahmin etti.
Bir polis projesinde, X'te yasa dışı işlere yönelik olduğu düşünülen işe alım ilanları ele alındı. Ajans, daha yakından incelenecek ilanları seçen bir prototip geliştirdi. Böylece polis personelinin görsel olarak kontrol etmesi gereken ilan sayısı, başlangıçtaki hacmin yaklaşık üçte birine indi; başka bir deyişle yaklaşık üçte iki oranında azaldı.
Ajans ayrıca bakanlıklara çok sayıda kamuoyu görüşünü sınıflandırma konusunda destek verdi ve kamuoyu görüşlerini değerlendirmeye yardımcı olacak yapay zekâyı Gennai üzerinden kullanıma sunmayı planlıyor. Bu örnekler, çok sayıda belge veya tekrarlanan adım içeren görevlere neden odaklanıldığını açıklıyor: Çalışanların materyalleri değerlendirmeden ve harekete geçmeden önce düzenlemelerine yardımcı olmak gerekiyor.
Güvenlik kuralları üç gruba sorumluluk yüklüyor
Yeni Kamu Yapay Zekâsı Gennai: Yönetişim, Güvenlik ve Emniyet Standartları; kullanıcılar, yöneticiler ve geliştiriciler arasındaki sorumlulukları belirliyor. Dijital Ajans bu standartları, yapay zekâ güvenliğinin değerlendirilmesine yönelik yöntemler ve standartlar üzerinde çalışan Japonya Yapay Zekâ Güvenliği Enstitüsü (AISI) ile iş birliği içinde hazırladı.
Ajans, Gennai standartlarına ilişkin duyurusunda, ajanların geleneksel yapay zekâ uygulamalarına kıyasla daha karmaşık işlevlere ve daha geniş bir olası eylem yelpazesine sahip olduğunu belirtiyor. İngilizce duyuruda şu ifadeler yer alıyor:
Bu nedenle, güvenlik ve yönetişimi sağlarken kamu çalışanlarının bu araçları etkin biçimde kullanabilmesi için açık kurallar büyük önem taşıyor.
Kullanım kuralları, personelden yapay zekâya aşırı ölçüde bağımlı olmamasını, çalışmasını uygun aşamalarda kontrol etmesini ve önemli bilgileri birincil kaynaklarla doğrulamasını istiyor. Yurt dışındaki bir politikayı araştıran çalışan, sonuç doğurabilecek ayrıntıları özgün hükümet belgesinden kontrol etmeli.
Bakanlıklar ayrıca Üretken Yapay Zekâ Tedarik ve Kullanım Yönergeleri kapsamında, Yapay Zekâdan Sorumlu Yöneticilerin (CAO) kapsamlı yönetimi de dâhil olmak üzere yönetişim düzenlemeleri oluşturmalı. Furukawa, ajan kullanımının daha büyük riskler doğurduğunu kabul ederken hükümetin önce güvenli ve güvenilir bir ortam oluşturması, ardından bu araçların faydalarını daha geniş kitlelere yayması gerektiğini söyledi.
Kamu verilerine ne oluyor?
Dijital Ajans, yapay zekâ hizmeti sağlayıcılarından çalışanların talimatlarını ve yapay zekâ yanıtlarını model eğitiminde kullanmamalarını ve bu verileri yapay zekâ hizmeti tarafında saklamamalarını istiyor. Verilerin, ilke olarak, Japonya'da tutulması gerekiyor.
Her bakanlığın bilgi kuralları da çalışanların hangi bilgileri sisteme girebileceğini belirliyor. Dijital Ajans, kendi düzenlemeleri kapsamında gizlilik seviyesi 2 olarak sınıflandırılan bilgilerin kullanılmasına izin verirken diğer bakanlıklar kendi kurallarına göre koşullarını belirliyor. Bu nedenle çalışanların, bilgiyi işleyen kurumun gerekliliklerine uyması gerekiyor.
Yabancı ülkelerin yargı yetkisi de güvenlik düzenlemelerinin bir parçası. ABD CLOUD Act, Amerikan makamlarının, yurt dışında saklansa dahi ABD yargı yetkisine tabi şirketlerin elindeki belirli verilere erişim talep etmesine imkân tanıyor. Kamu kurumlarının aldığı önlemler arasında uygulanacak hukuk, mahkeme yetkisi ve yabancı ülkelerden gelen veri açıklama taleplerine ilişkin bildirim süreçleri bulunuyor.
Ajanlar daha fazla dosyaya, web sitesine ve komuta eriştikçe bu ayrım önem kazanıyor. Standartlar, tüm kararları talimatı yazan çalışana bırakmak yerine sorumluluğu sistemi kullananlar, yönetenler ve işlevlerini geliştirenler arasında paylaştırıyor.
Yazılımın yayımlanması merkezî hükümetin ötesine uzanıyor
Dijital Ajans, Agent Chat ve Gennai Workshop'ı Şubat 2027 civarında Gennai OSS Version 2.0 kapsamında yayımlamayı planlıyor. Açık kaynaklı yazılım, diğer kurum ve kuruluşlara kullanabilecekleri, değiştirebilecekleri ve yeniden dağıtabilecekleri kod sağlar; böylece kendi ihtiyaçlarına uygun ortamlar geliştirmelerine imkân verir.
Ajansın 18 Eylül'de yayımlanan ağustos ayındaki bilgilendirme toplantısının özeti, yerel yönetimlerin, özel şirketlerin, üniversitelerin ve araştırma kurumlarının olası kullanım alanlarını anlatıyor. Planlanan sürümde ayrıca SAKURA Cloud üzerinde temel bir modelin çalıştırılmasına yönelik materyaller ile kullanım verilerini bir araya getiren, analiz eden ve görüntüleyen araçlar bulunuyor.
Önerilen Gennai Marketplace, kurumların ajan becerilerini paylaşmasına imkân verecek. Bilgilendirme toplantısında pazar yeri henüz planlama ve tasarım aşamasındaydı; ajans, sürümün içeriğinin geliştirilmekte olduğunu ve değişebileceğini belirtti.
Geri getirmeli artırılmış üretim (RAG) kullanan 20'den fazla uygulama idari işler için zaten çalışır durumdaydı. RAG, bir soruya yanıt vermesine yardımcı olmak üzere ilgili belgeleri bulup yapay zekâ modeline sunar. Bu uygulamalara ilişkin materyaller OSS Version 1.0'da yayımlandı; Version 2.0 için büyük bir güncelleme planlanmıyor.
Yerel modeller ve personelin benimsemesi de sınanıyor
Gennai, Dijital Ajans tarafından oluşturulan ve dil modelleri dış şirketlerce sağlanan ortak bir yazılım ortamı. AWS ve Anthropic modellerinin yanı sıra Japonca ve İngilizce çeviri uygulamasında Preferred Networks'ün PLaMo çeviri teknolojisi kullanılıyor.
Hükümet, yerli dil modellerinin denenmesi için yapılan 15 başvuru arasından yedi teklifi seçti ve beş şirketle sözleşme imzaladı: NTT Data, SoftBank, NEC, Fujitsu ve Preferred Networks. Mevcut modellerle karşılaştırmaların Eylül-Kasım 2026 arasında yapılması, kasım ayında da modeller için yeni bir başvuru çağrısına çıkılması planlanıyordu. Program, yerli yapay zekâ geliştirme kapasitesini ve Japonya'nın kendi teknolojisini seçebilme kabiliyetini desteklemeyi amaçlıyor.
Çalışanların katılımı farklı bir zorluk oluşturuyor. Dijital Ajansın Mayıs-Temmuz 2025 arasındaki ilk kullanım döneminde yaklaşık 1.200 çalışanın 950'si Gennai'yi kullandı; buna karşın bölüm başkanı düzeyindeki personelin yarısı hiç kullanım kaydetmedi. 110 kişinin yanıtladığı ankette yüzde 79,1'i aracın iş verimliliğine katkı sağladığını söyledi; katılımcılar ayrıca hatalı yanıtları ve model kapasitesindeki sınırlamaları dile getirdi.
Hükümet, kullanıma sunma sürecine eğitim, kullanım ölçümü ve erişilebilirlik çalışmalarını da eşlik ettiriyor. Ağustos ayındaki bilgilendirmede, görme engelli kişiler de dâhil olmak üzere erişilebilirlik uzmanlarının kontrolleri sürdürdüğü belirtildi. Pilot uygulamanın başarısı, teknolojiyi kullanıma açmanın yanı sıra bakanlıklarda faydalı çalışma yöntemleri oluşturulmasına da bağlı.
Öne Çıkanlar
- Japonya, yaklaşık 180.000 kamu çalışanını hedefleyen Agent Chat'i 20 Ekim 2026'da aşamalı olarak kullanıma sunmaya başladı.
- Daha gelişmiş ajanlar için tasarlanan Gennai Workshop'ın Aralık 2026 civarında kullanıma sunulması hedefleniyor.
- Araçlar birden fazla görevi yerine getirebiliyor, dosyalar üzerinde çalışabiliyor, araştırma yapabiliyor ve yeniden kullanılabilir beceriler oluşturabiliyor.
- Yeni standartlar kullanıcılara, yöneticilere ve geliştiricilere sorumluluk yüklüyor; personelin önemli yapay zekâ çıktılarını kontrol etmesi bekleniyor.
- Hükümet, her iki ortamı da Şubat 2027 civarında açık kaynaklı yazılım olarak yayımlamayı planlıyor.
- Daha kapsamlı pilot uygulama Mart 2027'ye kadar sürecek; sonuçlara bağlı olarak 2027 mali yılında tam kullanıma geçilmesi planlanıyor.






