İşe alım 1 Nisan 2027’de başlayacak
Japonya, yeni bir istihdam ve beceri anlaşması kapsamında Bangladeşli işçileri 1 Nisan 2027’de işe almaya başlayacak. Bangladeş hükümeti, bu işçilere Japon işçilerle eşdeğer yasal koruma sağlanacağını ve hamilelik ya da doğum nedeniyle işten çıkarılmalarına karşı güvenceler sunulacağını taahhüt etti.
İçindekiler
- İşe alım 1 Nisan 2027’de başlayacak
- Anlaşmayı kimler imzaladı, bundan sonra ne olacak?
- Bangladeş hangi korumaları vaat ediyor?
- Eski stajyerlik sistemi neden önemli?
- Japonya’nın bir anlaşması, güvencelerin nasıl uygulanabileceğini gösteriyor
- Mevcut nitelikli işçi programı nasıl işliyor?
- Daha uzun süreli istihdam ve daimi ikamet
- Eğitim gerçek işlerle örtüşmeli
- Bangladeş, daha geniş kapsamlı işe alım sürecine katılıyor
- Önemli Noktalar
17 Ekim 2026’da imzalanan İstihdam Becerilerinin Geliştirilmesine İlişkin İşbirliği Mutabakatı, yaklaşık bir yıllık müzakerelerin ardından geldi. Anlaşma, işletmelerin yabancı stajyer çalıştırdığı Teknik Stajyer Eğitim Programı’nın yerine, istihdamı beceri gelişimiyle daha yakından ilişkilendirmeyi amaçlayan yeni bir sistemin getirilmesine eşlik ediyor.
Bangladeş Gurbetçiler Refahı ve Yurtdışı İstihdam Bakanlığına göre anlaşma başlangıçta beş yıl yürürlükte kalacak, ardından otomatik olarak beş yıl daha uzatılacak. Bakanlık, işçilerin becerilerini geliştirmesiyle Japonya’da daha yüksek ücretleri ve daha uzun süreli istihdamı desteklemesini bekliyor.
Japonya Adalet Bakanlığına atfedilen verilere göre ülke, 1 Nisan 2027 ile Mart 2029 arasında Bangladeş’in de aralarında bulunduğu 17 ülkeden yeni program kapsamında 426.200 yabancı işçi almayı planlıyor. Bangladeş’in bu toplam içindeki payı, işe alım ücretleri ve yeni programın ayrıntılı başvuru koşulları henüz açıklanmadı.
Bangladeş’in Japonya’daki büyükelçiliğine göre hâlihazırda 55.000’den fazla Bangladeşli Japonya’da çalışıyor. İş alanları arasında inşaat, bakım hizmetleri, gemi yapımı, havalimanlarında yer hizmetleri, hazır giyim ve tarım bulunuyor. Büyükelçiliğin verdiği rakama, Japon vatandaşlığına geçmiş Bangladeş kökenli 2.000’den fazla kişi dahil değil.
Çalışmayı düşünenler için anlaşma, işe alımın başlangıç tarihini ve daha güçlü koruma vaadini beraberinde getiriyor. Bu vaatlerin güvenilir istihdam olanaklarına dönüşmesi için Japonca hazırlığı, güvenilir iş eşleştirmesi ve açık sözleşmeler de gerekecek.
Anlaşmayı kimler imzaladı, bundan sonra ne olacak?
Bangladeş’i, Bangladeş Gurbetçiler Refahı ve Yurtdışı İstihdam Bakanlığı Sekreteri Mokhtar Ahmed temsil etti. Japonya adına ise adalet, dışişleri, sağlık, çalışma ve refah bakanlıkları ile Ulusal Polis Teşkilatı temsilcileri kendi ülkelerinde imza attı.
Anlaşma nüshalarının, Başbakan Tarique Rahman’ın 26-29 Ekim tarihleri arasında Japonya’ya yapacağı ziyaret sırasında resmen teati edilmesi planlanıyor. Bangladeş’in Japonya’daki büyükelçiliğinden bir yetkili, işçi gönderme ve kabul etme alanlarında faaliyet gösteren yaklaşık 60 özel şirketin ziyaret sırasında ticari anlaşmalar imzalamasının beklendiğini söyledi.
Takvim; imza, diplomatik teati ve işe alımın başlaması aşamalarını birbirinden ayırıyor:
- 17 Ekim 2026: Bangladeş ve Japonya, yaklaşık bir yıllık çalışmaların ardından istihdam ve beceri mutabakatını imzaladı.
- 26-29 Ekim 2026: Rahman’ın planlanan Japonya ziyareti sırasında anlaşma belgeleri resmen teati edilecek.
- 1 Nisan 2027: Yeni anlaşma kapsamındaki işe alımın başlaması planlanıyor.
- Mart 2029: Japonya’nın 426.200 işçiye yönelik açıkladığı işe alım planının kapsadığı dönem sona eriyor.
Şirketler arasındaki anlaşmalar, işverenlerle işe alım kuruluşlarını buluşturmaya yardımcı olabilir. İşçilerin yine de bireysel iş teklifleri alması ve çalışacakları programa özgü göç izinlerini edinmesi gerekecek.
Bangladeş hangi korumaları vaat ediyor?
Gurbetçiler Refahı ve Yurtdışı İstihdam Bakanı Ariful Haque Chowdhury, anlaşma kapsamındaki Bangladeşli işçilere Japon yerel işçilere sağlananlarla eşdeğer yasal koruma sunulacağını söyledi. Kadınlara ve erkeklere işyerinde eşit fırsatlar tanınacağını da belirtti.
Bakan, hamilelik ve doğumun, yabancı kadın işçilerin işten çıkarılmaya veya ayrımcı muameleye karşı korunması gereken özel durumlar olduğunu vurguladı. Bakanlık, anlaşmada kadınların hamile kalmaları veya doğum yapmaları nedeniyle zorla Bangladeş’e gönderilmelerini gerektiren herhangi bir hüküm bulunmadığını bildirdi.
Aile kurmayı planlayan bir işçi açısından bu güvenceler, hem işi hem de geçerli göç kuralları çerçevesinde Japonya’da yaşamayı sürdürme imkânını ilgilendiriyor. Bu hükümler, işveren ya da işe alım kuruluşunun annelik nedeniyle işçiye ülkeden ayrılması için baskı yapması riskini ele alıyor.
Chowdhury, beceri gelişimini de koruma paketinin bir parçası olarak sundu. Hükümetin amacı, istihdamın işçilerin yetkinliklerini artırması ve daha iyi ücretlerle sürekli çalışma olanağını geliştirmesi; işçilerin tek bir geçici işe bağımlı kalmaması.
Eski stajyerlik sistemi neden önemli?
Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD), 2024’te yayımlanan Japonya göç incelemesinde ülkenin stajyerlik programındaki aksaklıkları ele aldı. Teknik stajyerler beş yıla kadar Japonya’da kalabiliyordu; işveren değiştirmelerine ise genellikle yalnızca istisnai durumlarda izin veriliyordu.
OECD, işe alım aracılarını ve aşırı ücretlerin yol açtığı borçları süregelen kırılganlıklar arasında saydı. Bir işe yerleşmek için yüklü miktarda borç alan işçi, kazancı beklentilerin altında kalsa bile borç ödemeleri devam ettiği için uygun olmayan bir işte kalma baskısı hissedebilir.
İşveren değişikliğinin kısıtlanması bu baskıyı artırıyor. İstihdam ve göç düzenlemeleri ilk işe yerleştirmeye sıkı sıkıya bağlı olduğunda başka bir işyeri bulmak özellikle zorlaşıyor.
Japonya’ya işçi gönderme hazırlıkları üzerine yazılar kaleme alan ekonomist Abdullah Shibli de gizli kayıt ücretleri, zorunlu birikimlere el konulması, yasal asgari ücretin altında ödeme ve aşırı çalışma saatleriyle ilgili kaygıları dile getirdi. Yeni işe alım düzenlemelerinde şeffaf ücretler, anlaşılır sözleşmeler ve yardım alabilme imkânı gibi pratik konuların ele alınması gerekiyor.
OECD’ye göre işçi gönderen ülkelerle yürütülen işbirliği, işe alım uygulamalarında bir miktar iyileşme sağladı; ancak bazı ülkelerde aşırı ücretler varlığını sürdürdü. Bu nedenle Bangladeş’in anlaşması, işe alım masraflarının nasıl belirlendiğinin işyeri korumalarına ilişkin ifadeler kadar önem taşıdığı bir alanda devreye giriyor.
Japonya’nın bir anlaşması, güvencelerin nasıl uygulanabileceğini gösteriyor
Japonya’nın yayımladığı Sri Lanka beceri mutabakatı, Beceri Geliştirme Amaçlı İstihdam çerçevesindeki korumalara ayrıntılı bir örnek sunuyor. Japonya ve Sri Lanka belgeyi 20 Mayıs 2026’da Tokyo’da, 23 Temmuz 2026’da ise Kolombo’da imzaladı; işbirliği de ikinci tarihte başladı.
Sri Lanka mutabakatı, iş sözleşmesi imzalanmadan önce çalışma koşullarının işçiye yüz yüze ya da çevrim içi olarak açıklanmasını şart koşuyor. Belgede Japonya İş Standartları Yasası, İş Sağlığı ve Güvenliği Yasası ile İstihdamda Kadın ve Erkeklere Eşit Fırsat ve Muamele Yasası kapsamındaki korumalara yer veriliyor.
Hükümler arasında, eşdeğer işi yapan Japon işçilerle aynı ücretin ödenmesi, şikâyet mekanizmalarına erişim ve işçinin kusuruyla ilgisi olmayan işten çıkarmalarda ülkesine dönüş masraflarının işveren tarafından karşılanması bulunuyor. Sözleşmelerin hem Japonca hem de işçinin ana dilinde düzenlenmesi de kuvvetle tavsiye ediliyor.
Belge, beceri geliştirme süresini en fazla üç yılla sınırlandırıyor ve onaylı bir işçi gönderme kuruluşuna yapılacak ödemeleri, işçinin gelişim planında belirtilen iki aylık ücreti aşmayacak şekilde sınırlıyor. İşçiler ayrıca doğrudan ya da dolaylı olarak denetim ve destek ücretlerini ödemekten korunmalı.
Yiyecek ve konaklama ücretlerinin işçi tarafından anlaşılması ve kabul edilmesi; tutarların gerçek maliyetleri ya da uygun başka bir düzeyi yansıtması gerekiyor. Bu hükümler Japonya-Sri Lanka anlaşmasına ait. Bangladeş’in açıkladığı taahhütler ise eşit yasal koruma, işyerinde eşit fırsatlar ve annelik güvencelerine odaklanıyor.
Mevcut nitelikli işçi programı nasıl işliyor?
Bangladeşliler hâlihazırda Japonya’ya teknik staj, Japonca eğitimi ve Belirli Nitelikli İşçi programı dahil çeşitli yollarla gidiyor. Japonya Göçmenlik Hizmetleri Ajansı, mevcut nitelikli işçi sistemiyle anlaşması bulunan ülkeler arasında Bangladeş’i de sayıyor.
Ajansın nitelikli işçi prosedürleri, Bangladeş’ten bir Bangladeş vatandaşının işe alınmasına ilişkin somut adımları açıklıyor. İşçiyi kabul edecek Japon kuruluşunun önce Japonya’daki Bangladeş büyükelçiliğine bir Talep Mektubu sunması ve bu mektubu tasdik ettirmesi gerekiyor.
Ardından işçi adayı ya da onaylı bir işçi gönderme kuruluşu, Japon vizesi dahil ilgili belgeleri Bangladeş İşgücü, İstihdam ve Eğitim Bürosuna (BMET) sunmalı. İncelemenin ardından BMET, işçinin yola çıkmadan önce edinmesi gereken Göç İzin Kartı’nı veriyor.
Ajansa göre başvurudan sonra kartın çıkarılması yaklaşık iki iş günü sürüyor. Bu süre yalnızca kartın işleme alınması için geçerli; işe alım, eğitim, sözleşmeler ve vize düzenlemelerinin her birinin ayrı adımları bulunuyor.
Mevcut nitelikli işçi programı kapsamında Japonya’ya giden Bangladeşlilerin bir işçi gönderme kuruluşu kullanması isteğe bağlı. Kuruluş kullanıldığında, Bangladeş hükümetinin onayını almış olması gerekiyor. Ajans ayrıca işverenlerin ve işe alım aracılarının Japonya’daki istihdam aracılığı yasalarına uyması gerektiğini belirtiyor.
Bu prosedürler, göç etmeyi düşünenlere sorumlulukların nasıl bölüşüldüğüne dair yararlı bir fikir veriyor: işverenler işe alım taleplerini tasdik ettiriyor, Bangladeş çıkış belgelerini kontrol ediyor, Japonya ise göç izinlerini düzenliyor. Yeni beceri programı kapsamında işe alım başladığında kendi uygulama düzenlemelerine ihtiyaç duyulacak.
Daha uzun süreli istihdam ve daimi ikamet
Bangladeş hükümeti, yeni anlaşmanın Japonya’da daha uzun süreli istihdam ve ikamet imkânları yaratmasını bekliyor. Büyükelçilikten bir yetkili, daimi ikamet izni almanın zor olduğu uyarısında da bulundu.
OECD, 2019’da uygulamaya konan mevcut Belirli Nitelikli İşçi programını, mesleki yeterlilik sahibi kişiler için istihdamı sürdürmeye yönelik olası bir yol olarak tanımlıyor. Program iki kademeden oluşuyor. Daha yüksek beceri kademesi aile birleşimine ve daimi ikamet yoluna imkân tanıyor.
OECD’ye göre adaylar, ilgili beceri sınavını geçerek ya da aynı sektörde teknik stajyer eğitimini tamamlayarak programa girebiliyor. Bu nedenle, Japonya’da kariyer kurmayı uman işçiler için eğitim ile bir sonraki istihdam aşaması arasındaki bağlantı özellikle önem taşıyor.
Japonya, bazı kategoriler daha hızlı başvuru imkânı sunsa da göçmenlerin daimi ikamete hak kazanabilmesi için genellikle ülkede on yıl yaşamış olmasını şart koşuyor. Her işçinin göçmenlik statüsü, ülkede kalmayı sürdürme ve aile düzenlemeleriyle ilgili seçenekleri belirliyor.
İkili anlaşmanın başlangıçtaki beş yıllık süresi ve otomatik beş yıllık uzatması, hükümetler arasındaki işbirliğinin ne kadar süreceğini belirtiyor. Bireysel bir işçinin ülkede kalmasına izin verilen süreyi ise kabul edildiği göçmenlik kategorisi belirleyecek.
Eğitim gerçek işlerle örtüşmeli
Bangladeş daha önce beş yıl içinde Japonya’ya 100.000 genç gönderme hedefini açıklamıştı. Dönemin Başdanışmanı Profesör Muhammad Yunus, Japon parlamenter heyetle yaptığı toplantıda gençler için planlanan hazırlığı şöyle anlatmıştı:
Japonya’ya 100.000 genç göndermeyi planlıyoruz. Dil eğitimi, beceri geliştirme, görgü kuralları dersleri ve hatta bir miktar tarih eğitimi alacaklar.
Bu önceki hedef, eğitimi işe alım sürecinin merkezine yerleştiriyor. İşçinin, işin gerektirdiği pratik becerilerin yanı sıra talimatları anlamak, ücretleri konuşmak, yaralanma durumunu bildirmek ve sağlık hizmetlerinden yararlanmak için gereken kelime dağarcığına sahip olması gerekiyor.
Bangladeş, gurbetçiler refahı bakanlığı bünyesinde bir Japonya Masası kurdu. Bu birimin görevleri arasında Japonya işgücü piyasasındaki talebi incelemek, işleri belirlemek, Japonca eğitimi ve dijital testleri düzenlemek, iki ülkedeki kurumlar arasındaki çalışmaları koordine etmek ve kalite belgelendirme merkezlerini desteklemek bulunuyor.
Eğitimin mevcut açık işlerle eşleştirilmesi, insanların uygun bir işe yönelmeyen nitelikler için para harcaması riskini azaltabilir. OECD, işçi gönderen ülkelerdeki eğitim kurumlarının işverenler, kamu kurumları ya da iş dünyası dernekleri tarafından desteklendiği ortaklıkları tavsiye ediyor.
OECD ayrıca eğitimin ülkedeki istihdam açısından da yararlı olmasını öneriyor. Böylece meslek öğrenen ancak Japonya’ya gitmeyen kişiler, Bangladeş’te iş bulmalarına yardımcı olabilecek becerileri kazanmış olur.
Bangladeş, daha geniş kapsamlı işe alım sürecine katılıyor
Japonya’nın planladığı 426.200 kişilik işçi alımı 17 ülkeyi kapsıyor. Bangladeş’in yanı sıra bu ülkeler Bhutan, Kamboçya, Fiji, Hindistan, Endonezya, Laos, Moğolistan, Myanmar, Nepal, Pakistan, Filipinler, Sri Lanka, Tayland, Doğu Timor, Özbekistan ve Vietnam.
Japonya’nın işçi talebi, göç yaklaşımında yaşanan daha geniş bir değişimin parçası. OECD, yaşlanan nüfus karşısında işgücü göçünün; verimliliği artırma ve hâlihazırda Japonya’da yaşayanlar arasındaki istihdamı yükseltme çabalarının yanı sıra başvurulan yöntemlerden biri olduğunu belirtiyor.
Yurt dışında doğmuş kişiler 2021’de Japonya nüfusunun yüzde 2,2’sini oluşturuyordu; OECD ortalaması ise yüzde 10,4’tü. Aradaki 8,2 puanlık fark, göçün Japonya’daki rolünün örgüt üyelerinin genelinden ne kadar daha sınırlı kaldığını gösteriyor.
OECD’ye göre işe alımı, iş sunan Japon işverenler yönlendiriyor. Bangladeş’in öncelikli görevi ise bu talebi, gerekli dil ve mesleki becerilere sahip işçilerle buluştururken işe alım masraflarının ve çalışma koşullarının en baştan anlaşılır olmasını sağlamak.
Önemli Noktalar
- Bangladeş-Japonya istihdam ve beceri anlaşması kapsamında işe alımın 1 Nisan 2027’de başlaması planlanıyor.
- Anlaşma 17 Ekim 2026’da imzalandı; başlangıç süresi beş yıl, ardından beş yıl daha otomatik uzatılacak.
- Bangladeş, işçilere Japon işçilerle eşdeğer yasal koruma sağlanacağını ve cinsiyetten bağımsız olarak işyerinde eşit fırsatlar sunulacağını belirtiyor.
- Kadın işçilere hamilelik veya doğum nedeniyle işten çıkarılma, ayrımcılık ve zorla ülkelerine gönderilmeye karşı koruma vaat ediliyor.
- Japonya’nın açıkladığı işe alım planı, Mart 2029’a kadar 17 ülkeden 426.200 işçiyi kapsıyor.
- Bangladeş’in Japonya’daki büyükelçiliğine göre hâlihazırda 55.000’den fazla Bangladeşli Japonya’da çalışıyor.
- Dil hazırlığı, onaylı işe alım kuruluşları, açık sözleşmeler ve karşılanabilir ücretler işçilerin deneyiminde belirleyici olacak.






