Çocukların da etkilendiği hastalıklarda keskin artış
Ho Chi Minh City Hastalık Kontrol Merkezi’nin (HCDC) 14 Ekim’de açıkladığı verilere göre kentte 40. sürveyans haftasında 34.664 akut solunum yolu enfeksiyonu kaydedildi. Bu sayı, önceki dört haftanın ortalamasından yüzde 64’ün üzerinde. Hastaneler aynı hafta grip testi pozitif çıkan 151 örnek kaydetti; bunların 116’sında A/H1N1 2009 suşu tespit edildi.
İçindekiler
- Çocukların da etkilendiği hastalıklarda keskin artış
- Grip verileri ne gösteriyor?
- Artış nasıl gelişti?
- Hastanelerde tedaviye ihtiyaç duyan çocukların sayısı artıyor
- Hava koşulları ve sınıflar neden etkili?
- Belirtiler benzerlik gösterebilir; ancak tehlike işaretlerinde hızla harekete geçilmeli
- Evde bakım ve ilaç kullanımı dikkat gerektiriyor
- Korunma, aşı ve teması azaltmayı bir arada gerektiriyor
- Kentin izleyeceği göstergeler
- Önemli Noktalar
Artış, çocuk hastanelerinin hizmetlerinde de hissediliyor. Children's Hospital 2, eylül ayında solunum yolu hastalıkları nedeniyle 39.869 ayaktan hasta başvurusu kaydetti; bu sayı ağustos ayına göre 10 binden fazla arttı. Hastaneye daha yakın zamanda günde 4.000 ila 5.000 çocuk başvururken, bunların yüzde 60’ından fazlasında akut solunum yolu enfeksiyonu görülüyor.
HCDC, artışı solunum yolu enfeksiyonlarının yayılmasını kolaylaştıran koşullara bağlıyor: mevsim geçişindeki hava değişimleri ve okul çağındaki çocuklarla üniversite öğrencilerinin sınıflara dönmesi. Grip, en hızlı artış gösteren etkenler arasında yer alırken yaşlılar, küçük çocuklar ve mevcut sağlık sorunları bulunan kişiler enfeksiyon kapmaları halinde özellikle risk altında.
Veriler, birbiriyle bağlantılı iki durumu ortaya koyuyor. 34.664 vaka, burun, boğaz veya akciğerleri etkileyen geniş bir hastalık grubunu kapsayan akut solunum yolu enfeksiyonlarını ifade ediyor. Grip testi pozitif çıkan 151 örnek ise hastalar arasında dolaşan virüslerin belirlenmesine yardımcı olan laboratuvar sürveyansından elde edildi.
Pozitif grip örneklerinin yaklaşık yüzde 77’sinde A/H1N1 2009 tespit edildi. Aileler için öncelikler; belirtileri tanımak, hastalık sırasında teması sınırlamak ve solunum, uyanıklık ya da sıvı alımı kötüleştiğinde vakit kaybetmeden tıbbi yardım almak.
Grip verileri ne gösteriyor?
HCDC’nin sürveyans sistemi, yılın başından 40. haftaya kadar 397 grip vakası kaydetti. Tek bir haftada kaydedilen 151 vaka, toplamın yaklaşık yüzde 38’ine karşılık geliyor. Bu da son dönemdeki artışın yıl içinde tespit edilen vakalara önemli ölçüde katkı sağladığını gösteriyor.
Laboratuvar testleri, pozitif çıkan 151 örneğin 116’sında, yani yaklaşık yüzde 76,8’inde A/H1N1 2009 tespit etti. Bu suş A/H1N1pdm09 olarak da adlandırılıyor. Adı, 2009 pandemisiyle ilişkilendirilen ve günümüzde mevsimsel grip virüsü olarak dolaşımda olan influenza A alt tipini tanımlıyor.
Grip tiplendirmesi, sağlık yetkililerine yalnızca belirtilere bakıldığında elde edilenden daha kesin bir tablo sunuyor. Öksürük ya da ateş çeşitli enfeksiyonlarda görülebilir; testler grip olup olmadığını, ileri analizler ise türünü veya alt tipini belirliyor. HCDC, bulaşmadaki değişimleri izlemek için bu bulguları hastanelerin vaka sayılarıyla birlikte değerlendiriyor.
Sürveyans toplamı, izleme sistemi aracılığıyla tespit edilen enfeksiyonları yansıtıyor. Pozitif örneklerin ne kadarında H1N1 bulunduğu, o hafta test edilen grip örneklerinin dağılımını gösterirken daha geniş kapsamlı solunum yolu vaka sayısına başka etkenlerin yol açtığı hastalıklar da dahil.
Artış nasıl gelişti?
Yılın ilk 25 haftasında grip tespitleri seyrek görüldü; saptanan virüsler arasında influenza A ve B de vardı. Sayılar 26. haftadan itibaren artmaya başladı ve 40. haftada keskin biçimde yükseldi.
HCDC’nin 14 Ekim’de açıkladığı veriler, artışın 28 Eylül-4 Ekim olarak tanımlanan 40. haftada yaşandığını belirtiyor. Aynı sürveyans haftası için yayımlanan başka bir tarih aralığı ise 2-8 Ekim olarak verildi; bu nedenle takvim tarihlerinin netleştirilmesi gerekiyor.
- İlk 25 hafta: Sürveyansta yalnızca dağınık grip vakaları kaydedildi.
- 26. haftadan itibaren: Tespit edilen grip vakaları artmaya başladı.
- Eylül: Children's Hospital 2, solunum yolu hastalıkları nedeniyle 39.869 ayaktan hasta başvurusu kaydetti. Tam Anh hastane sistemi ise grip hızlı testi pozitif çıkan 71 çocuk bildirdi.
- 40. hafta: Kentte 34.664 akut solunum yolu enfeksiyonu ve grip testi pozitif çıkan 151 örnek kaydedildi.
- Ekim ayının ilk iki haftası: Tam Anh’de grip hızlı testi pozitif çıkan 111 çocuk kaydedildi.
- 14 Ekim: HCDC verileri açıkladı ve halka önlemleri artırma çağrısında bulundu.
Bu seyir, haftalık keskin artışın tek bir hastanedeki yoğunluktan ibaret olmadığını, birkaç aydır devam eden yükselişin parçası olduğunu gösteriyor.
Hastanelerde tedaviye ihtiyaç duyan çocukların sayısı artıyor
Children's Hospital 2’de eylül ayında solunum yolu hastalıkları nedeniyle yapılan başvurular, bir önceki aya göre 10 binden fazla arttı. Hastanenin son dönemdeki günlük verileri de iş yükünün ne kadarının solunum yolu hastalıklarından kaynaklandığını gösteriyor: çocuk başvurularının beşte üçünden fazlası bu grupta yer alıyor.
Tam Anh hastane sistemi, ekim ayının ilk iki haftasında grip hızlı testi pozitif çıkan 111 çocuk kaydetti. Eylül ayının tamamında bu sayı 71’di. Yaklaşık yarısı kadar süren bir dönemde 40 çocuk daha pozitif çıktı; artış yaklaşık yüzde 56 oldu.
Hastane verileri farklı ölçümleri kapsıyor. Children's Hospital 2, solunum yolu hastalıkları nedeniyle yapılan ayaktan hasta başvurularını sayarken Tam Anh’nin verileri, grip testi pozitif çıkan çocuklarla ilgili. Birlikte değerlendirildiklerinde hem solunum yolu hastalıkları nedeniyle başvurulardaki genel artışı hem de tedavi gören çocuklarda tespit edilen grip vakalarındaki yükselişi ortaya koyuyorlar.
Children's Hospital 2 Birinci Solunum Hastalıkları Bölümü Başkanı Dr. Nguyen Hoang Phong, gribin özellikle iki yaşından küçükler olmak üzere beş yaş altı çocuklarda ağır seyredebildiği uyarısında bulunuyor. Erken doğan, düşük doğum ağırlıklı veya yetersiz beslenen çocuklar ile mevcut hastalığı ya da bağışıklık sistemi zayıflığı olanların da yakından izlenmesi gerekiyor.
Hava koşulları ve sınıflar neden etkili?
Ho Chi Minh City ve güneydeki diğer illerde eylül sonundan ekim başına kadar gündüzleri güneşli, akşamları ise şiddetli yağışlı günler yaşandı. HCDC, mevsimsel hava değişimleriyle öğrencilerin okula dönmesini, solunum yolu enfeksiyonu etkenlerinin dolaşımını kolaylaştıran koşullar arasında gösteriyor.
Military Hospital 175 Solunum Hastalıkları Bölümü Başkanı Dr. Nguyen Hai Cong, grip ve soğuk algınlığına virüslerin yol açtığını belirtiyor. Enfekte bir kişiyle temas, virüsün özellikleri ve vücudun enfeksiyona yanıt verme kapasitesi hastalanma olasılığını etkiliyor.
Dr. Cong’a göre uzun süre soğuk veya nemli havada kalmak, yetersiz uyumak ve beslenmek ya da ağır iş yükü insanları yorgun düşürebilir. Islanınca kuru kıyafetler giyip dinlenmek kişinin rahatlamasına yardımcı olur; enfeksiyondan korunmanın temelinde ise virüslere maruz kalmayı azaltmak yatar.
Grip, enfekte bir kişinin öksürmesi, hapşırması veya konuşması sırasında yayılan solunum parçacıklarıyla bulaşır. Havalandırması yetersiz, kalabalık kapalı alanlarda bulaşma kolaylaşır. Kişi hasta olduğunu fark etmeden önce de gribi başkalarına bulaştırabilir; böylece enfeksiyon evlerde, sınıflarda ve iş yerlerinde yayılabilir.
Children's Hospital 1 Enfeksiyon Hastalıkları ve Nöroloji Bölümü eski Başkanı Dr. Truong Huu Khanh, bu dönemde test edilen hastalarda öne çıkan etkenlerden birinin influenza A olduğunu belirtiyor. Gözlemleri, kentin laboratuvar bulgularında influenza A’nın baskın olmasıyla örtüşüyor.
Belirtiler benzerlik gösterebilir; ancak tehlike işaretlerinde hızla harekete geçilmeli
Grip genellikle aniden başlar; ateş, titreme, baş ve kas ağrıları, belirgin yorgunluk, öksürük ve boğaz ağrısı görülebilir. Dr. Phong’a göre çocuklarda karın ağrısı, bulantı, kusma veya ishal de gelişebilir.
Soğuk algınlığında burun akıntısı veya tıkanıklığı ve hapşırma daha sık görülür; ateş ya hiç olmaz ya da hafif seyreder. Ancak belirtiler örtüşebilir. Ateş ve vücut ağrıları, dang hummasının erken döneminde de görülebilir. Ateş yüksekse, bitkinlik olağan dışıysa veya belirtiler beklenmedik şekilde ortaya çıkmışsa tıbbi değerlendirme özellikle yararlıdır.
Dr. Phong, ateş düşürücüye yanıt vermeyen ve 39 santigrat derecenin üzerinde seyreden sürekli ateşi olan; hızlı ya da zor nefes alan veya her nefeste göğsü içeri çöken çocukların acilen değerlendirilmesini öneriyor. Dudaklarda ya da uzuvlarda morarma, emzirmeyi reddetme, az sıvı içme, olağan dışı uyku hali, uyandırmada güçlük veya nöbet de acil tıbbi müdahale gerektiriyor.
Yetişkinler nefes almakta güçlük, devamlı göğüs ağrısı ya da baskı hissi, bilinç bulanıklığı, şiddetli sıvı kaybı veya başlangıçta iyileşme görüldükten sonra belirtilerin aniden kötüleşmesi halinde acilen tıbbi yardım almalı. Grip zatürreye, ikincil bakteriyel enfeksiyona ve ağır vakalarda organ yetmezliğine yol açabileceğinden yaşlılar ve kronik hastalığı olanlar özellikle dikkatli olmalı.
Dr. Cong, küçük çocukların bağışıklık sistemleriyle solunum yollarını koruyan savunma mekanizmalarının henüz gelişmekte olduğunu belirtiyor. Yaşlıların bağışıklık yanıtı daha zayıf olabilir; kronik hastalıklar da eklendiğinde solunum yolu enfeksiyonlarına karşı koymaları zorlaşabilir.
Evde bakım ve ilaç kullanımı dikkat gerektiriyor
Bir hekim tarafından evde bakımı uygun görülen çocuklar temiz ve iyi havalandırılan bir ortamda dinlendirilmeli; ateşleri, solunumları ve yiyip içebilme durumları izlenmeli. Dr. Phong, çocuk hastayken başka kişilerle temasının sınırlandırılmasını öneriyor.
Aileler çocuğun yaşına uygun sıvılar sunmalı, emzirmeyi sürdürmeli ve uygun beslenmeyi sağlamalı. İştahsız veya kusan bir çocuğa daha küçük porsiyonları daha sık vermek yardımcı olabilir. Gerektiğinde ağızdan sıvı kaybını önleyici çözelti kullanılmalı; ürün talimatlara tam olarak uygun biçimde hazırlanmalı ve sağlık uzmanından tavsiye alınmalı.
Dr. Phong, çocuğun ateşi 38,5 santigrat dereceye ulaştığında veya bu değeri geçtiğinde, ateş düşürücü olarak genellikle her dozda vücut ağırlığının kilogramı başına 10-15 miligram parasetamol verilmesini ve dozlar arasında dört ila altı saat bırakılmasını öneriyor. Ebeveynler hekimin talimatlarına uymalı, ilacın yoğunluğunu kontrol etmeli ve önerilen azami dozu aşmamalı.
Dr. Khanh, öksürük, ateş veya burun akıntısı için doktora danışmadan antibiyotik alınmaması gerektiğini belirtiyor. Antibiyotikler bakterilere karşı etkilidir; grip ve soğuk algınlığına ise virüsler yol açar. Gereksiz antibiyotik kullanımı hastaları yan etkilere maruz bırakır ve bakterilerin tedaviye direnç kazanmasını teşvik eder.
Dr. Phong ayrıca ebeveynlerin reçete veya uygun bir sağlık uzmanının tavsiyesi olmadan antiviral ilaç ya da başka bir tedaviye başlamamasını öneriyor. Evde bakım sırasında çocukta tehlike işaretleri görülürse planlanmış kontrol randevusu beklenmeden hemen bir sağlık kuruluşuna götürülmeli.
Korunma, aşı ve teması azaltmayı bir arada gerektiriyor
HCDC, sağlık önerileri doğrultusunda özellikle yaşlılara ve altta yatan hastalığı bulunan kişilere her yıl grip aşısı yaptırmalarını tavsiye ediyor. Aşı, grip ve komplikasyon riskini azaltmaya yardımcı oluyor; bu nedenle hassas gruplardan kişilerin bulunduğu haneler için uygulanabilir bir önlem.
Dr. Khanh, pnömokok hastalığına ve respiratuvar sinsityal virüse (RSV) karşı aşıların da yaşa ve sağlık durumuna göre farklı koşulları bulunduğunu belirtiyor. Hangi aşıların uygun olduğu konusunda sağlık uzmanı bilgi verebilir.
Günlük önlemler, aşının yanında önemini koruyor. HCDC, ellerin su ve sabunla düzenli yıkanmasını; öksürürken veya hapşırırken ağız ve burnun mendille ya da dirseğin iç kısmıyla kapatılmasını öneriyor.
Ateşi, öksürüğü, boğaz ağrısı veya burun akıntısı olanlar maske takmalı, yakın teması sınırlamalı ve gerektiğinde tıbbi tavsiye almalı. Mümkünse hastalık süresince evde kalmak, sınıf arkadaşlarının, iş arkadaşlarının ve yakınların enfeksiyona maruz kalmasını azaltır. Belirtiler sürerken küçük çocuklarla, yaşlılarla ve kronik hastalığı bulunanlarla yakın temastan kaçınmak özellikle yararlıdır.
Dr. Phong, ebeveynlerin çocuklarıyla kalabalık yerlere gereksiz ziyaretleri sınırlamalarını ve çocukları solunum yolu belirtileri gösteren kişilerden uzak tutmalarını öneriyor. İyi havalandırma ve temiz bir yaşam ortamı da tavsiye edilen önlemler arasında.
Kentin izleyeceği göstergeler
HCDC, hastaneler ve bölgesel tıp merkezleri dahil 29 sağlık kuruluşundan solunum yolu örnekleri topluyor. Kurum ayrıca toplumdaki hastalık kümelerini izleyerek sağlık çalışanlarının hem hasta sayısını hem de dolaşımdaki etkenleri takip etmesini sağlıyor.
Hastane bildirimleri genel vaka sayılarını, laboratuvar analizleri ise virüsleri ve alt tiplerini ortaya koyuyor. Bu iki veri akışının bir arada değerlendirilmesi, sağlık sektörünün artan riskleri fark etmesine, bulaşma eğilimlerini öngörmesine ve yerel koşullara uygun önlemler önermesine yardımcı oluyor.
Ho Chi Minh City’deki hastaneler 2024’te yaklaşık bir milyon akut solunum yolu enfeksiyonu vakasıyla ilgilendi; son üç ayda belirgin bir artış yaşandı. Tespit edilen etkenler arasında mevsimsel grip, RSV, enterovirüsler ve Haemophilus influenzae, Streptococcus pneumoniae ile Mycoplasma pneumoniae gibi bakteriler vardı.
Kentin Sağlık Dairesi, aşısı bulunan mevsimsel grip dahil olmak üzere başlıca viral etkenleri yaygın solunum yolu virüsleri olarak tanımladı. Mevcut öncelik, yayılımlarını izlerken hastalık ağırlaştığında halkın erken harekete geçmesine yardımcı olmak.
Önemli Noktalar
- Ho Chi Minh City’de 40. haftada 34.664 akut solunum yolu enfeksiyonu kaydedildi; bu sayı önceki dört haftanın ortalamasından yüzde 64’ün üzerinde.
- Grip testi pozitif çıkan 151 örneğin 116’sında, yani yaklaşık yüzde 77’sinde A/H1N1 2009 tespit edildi.
- Children's Hospital 2, eylül ayında solunum yolu hastalıkları nedeniyle 39.869 ayaktan hasta başvurusu kaydetti; bu sayı ağustos ayına göre 10 binden fazla arttı.
- Küçük çocuklar, yaşlılar ve mevcut sağlık sorunları bulunan kişiler ağır hastalık açısından daha fazla risk altında.
- Nefes almada güçlük, dudaklarda morarma, olağan dışı uyku hali, az sıvı tüketimi veya geçmeyen yüksek ateş durumunda vakit kaybetmeden tıbbi yardım alınmalı.
- HCDC, 29 sağlık kuruluşunda örnek toplamayı sürdürüyor; yıllık grip aşısı, el yıkama ve hastalık sırasında temasın azaltılmasını öneriyor.






