Çip talebi hızla artarken Tayvan için büyüme tahmini iki kattan fazla yükseldi
Uluslararası Para Fonu (IMF), yapay zekâ yatırımlarının bilgi işlem donanımına yönelik talebi artırmasıyla Tayvan’ın 2026 ekonomik büyüme tahminini nisandaki yüzde 5,2’den yüzde 10,7’ye yükseltti. Böylece Tayvan, Asya-Pasifik bölgesindeki diğer tüm ekonomileri geride bıraktı. Tahmindeki 5,5 puanlık artış, Tayvan’ı IMF’nin yüzde 3,1 olan küresel büyüme öngörüsünün çok üzerine taşıyor.
İçindekiler
- Çip talebi hızla artarken Tayvan için büyüme tahmini iki kattan fazla yükseldi
- Nisan ile ekim arasında görünüm nasıl değişti?
- Tayvan’ın komşularına kıyasla konumu
- Yapay zekâ harcamaları Tayvan’a neden bu kadar doğrudan fayda sağlıyor?
- İhracat gücü, yurt içindeki tablonun tamamını göstermiyor
- Ekonomistler bu yılın ötesinde de büyüme olanağı görüyor
- Küresel büyüme patlamasının faydaları giderek daha eşitsiz dağılıyor
- Enerji ve yapay zekâ yatırımlarının getirisi başlıca riskler
- Çip patlamasını daha geniş tabanlı büyümeye dönüştürmek
- Öne çıkanlar
“Baskı Altında Direnç, Acil Tercihler” başlıklı ekim ayı Dünya Ekonomik Görünüm raporu, Tayvan’ın cari işlemler fazlasının gayrisafi yurt içi hasılanın yüzde 22,0’ı olacağını öngörüyor. IMF’ye göre Tayvan ve Güney Kore, yapay zekâyla bağlantılı bilgi işlem donanımındaki küresel net ticaretin yüzde 62’sini oluşturuyor. Bu oran, yatırım patlamasının arkasındaki tedarik zincirinin ne kadar yoğunlaşmış olduğunu gösteriyor.
Tahmin, fiyat değişimleri hesaba katıldıktan sonraki ekonomik üretimi ölçen reel GSYH’ye ilişkin. Bu, yılın tamamı için yapılan bir öngörü; kesinleşmiş bir büyüme sonucu değil. Sert revizyona rağmen IMF tahmini, Tayvan’ın Bütçe, Muhasebe ve İstatistik Genel Müdürlüğünün ağustosta açıkladığı yüzde 11,05’lik tahminin 0,35 puan altında kalıyor.
Tayvan’ın yüzde 10’un üzerinde büyümesi beklenen tek ekonomi olup olmadığı konusunda haberlerde farklı ifadeler kullanılıyor. Bazı haberler Tayvan’ı tek örnek olarak gösterirken bazıları Guyana için yüzde 22,3, Güney Sudan için yüzde 10,5 büyüme öngörüyor. Bu rakamlara göre Tayvan, sıralamada Guyana’nın ardından ikinci, Güney Sudan’ın ise hemen önünde. Tutarlı biçimde öne çıkan nokta, Tayvan’ın bölgesel liderliği ve olağanüstü hızlı büyümesi.
Görünümde bir uyarı da var: Tayvan’da büyümenin 2027’de yüzde 4,3’e gerilemesi bekleniyor. Yapay zekâ harcamalarının kısa vadeli katkısı önemli olsa da bu hızda büyümenin sürmesi veya yatırımların beklenen getiriyi sağlaması kesin değil.
Nisan ile ekim arasında görünüm nasıl değişti?
Revizyon, Tayvan’ı IMF’nin altı ay önce beklediğinden daha güçlü bir büyüme patikasına yerleştiriyor. 2026 için öngörülen büyüme oranı artık nisan tahmininin iki katından biraz fazla ve 2025’te kaydedilen yüzde 8,8’lik büyümeden 1,9 puan yüksek.
Tahminlerin seyri, yıl ilerledikçe beklentilerin nasıl değiştiğini gösteriyor:
- Nisan 2026: IMF, Tayvan’ın yıllık büyümesini yüzde 5,2, enflasyonunu yüzde 1,5, cari işlemler fazlasını ise GSYH’nin yüzde 18,1’i olarak tahmin etti.
- Ağustos 2026: Tayvan Bütçe, Muhasebe ve İstatistik Genel Müdürlüğü yıllık büyümenin yüzde 11,05 olacağını öngördü.
- 12 Ekim 2026: Ekim ayı Dünya Ekonomik Görünüm raporuna ilişkin haberlerde IMF’nin büyüme tahmini yüzde 10,7, enflasyon tahmini yüzde 2,0, cari işlemler fazlası tahmini ise GSYH’nin yüzde 22,0’ı olarak yer aldı.
- 13 Ekim 2026: IMF yetkilileri Bangkok’ta küresel görünümü ele aldı. Ekonomistler, IMF ve Dünya Bankasının yıllık toplantıları sırasında Tayvan’ın görünümünü de değerlendirdi.
- 2027: IMF, Tayvan’da büyümenin yüzde 4,3, enflasyonun yüzde 1,8, cari işlemler fazlasının ise GSYH’nin yüzde 23,1’i olacağını öngörüyor.
Haberlerde görünüm raporunun yayımlanma tarihi 12 Ekim olarak verilirken Bangkok’taki sunum ve görüşmelere ilişkin haberlerde 13 Ekim tarihleri yer alıyor. Tahminler aynı ekim ayı raporuna ait.
Gelecek yıl beklenen yavaşlama kayda değer: yüzde 4,3’lük büyüme, 2026 tahmininin 6,4 puan altında. Yine de bu oran daralmaya değil, ekonominin büyümeyi sürdürmesine işaret ediyor. Tayvan’ın istatistik kurumunun 2027 için benzer bir tahmini burada verilmediğinden ağustos ve ekim tahminleri yalnızca 2026 için doğrudan karşılaştırılabilir.
Tayvan’ın komşularına kıyasla konumu
Tayvan için öngörülen büyüme, Vietnam’ın yüzde 8,4, Hindistan’ın yüzde 7,0, Endonezya’nın yüzde 5,1 ve Singapur’un yüzde 5,0 olan tahminlerini aşıyor. IMF, Çin’de yüzde 4,5, Hong Kong’da yüzde 3,8, Güney Kore’de yüzde 3,3 ve Japonya’da yüzde 0,7 büyüme öngörüyor.
Teknoloji talebinden yararlanan ekonomiler arasında bile farklar büyük. Yarı iletken tedarik zincirlerinde önemli ortaklar olmalarına rağmen Tayvan’ın büyüme tahmini Güney Kore’ninkinden 7,4 puan yüksek. Yüzde 10,7 ve yüzde 4,5’lik tahminler karşılaştırıldığında Tayvan’ın büyüme oranı Çin’in öngörüsünün de iki katından fazla.
Tayvan’da hızlı büyüme, Asya’nın bütününde büyümenin hızlandığı anlamına gelmiyor. IMF, bölgesel büyümenin 2025’teki yüzde 5,0’dan 2026’da yüzde 4,8’e gerilemesini, 2027’de ise yüzde 4,4 olmasını öngörüyor. Asya’nın gelişmiş ekonomileri için 2026 büyüme tahmini yüzde 3,2.
Güney Kore ekonomisinin 2027’de yüzde 2,8 büyümesi, Çin’de büyümenin ise yüzde 4,0’a gerilemesi bekleniyor. Haberler Çin için nihai tahminlerde aynı rakamları verse de son revizyonun yönü konusunda ayrışıyor: Bir haberde tahminin yükseltildiği, diğerinde ise iki yıllık tahminin de temmuz ayına kıyasla 0,1 puan düşürüldüğü belirtiliyor. Ortak tahminler 2026 için yüzde 4,5, 2027 için yüzde 4,0.
Yapay zekâ harcamaları Tayvan’a neden bu kadar doğrudan fayda sağlıyor?
Yapay zekâ sistemleri, modelleri eğitmek ve kullanıma sunulduktan sonra çalıştırmak için güçlü çiplere ve bilgi işlem altyapısına ihtiyaç duyuyor. Eğitim, bir modelin veriler kullanılarak geliştirilmesi; çıkarım ise eğitilmiş modelin yanıt üretmesi veya bir görevi yerine getirmesi süreci. Her iki faaliyete yapılan yatırımlar da Tayvan teknoloji sektörünün sağladığı donanıma talep yaratıyor.
IMF, sektörü iki uçta yoğunlaşmış olarak tanımlıyor: tedarik zincirinin üst aşamalarında gelişmiş bilgi işlem donanımı, alt aşamalarında ise önde gelen yapay zekâ modellerinin geliştirilmesi ve işletilmesi. Tayvan ve Güney Kore, donanım tedarik zincirinde merkezi konumda.
Yüzde 62’lik oran, yalnızca iki ülkenin küresel yapay zekâ bilgi işlem donanımı net ticaretindeki toplam payını ifade ediyor. Bazı haberlerde bu oran daha geniş biçimde yapay zekâ donanımı sektöründeki pay olarak aktarılıyor. Ancak oran, tüm yapay zekâ faaliyetlerinin, yazılım gelirlerinin veya çip üretiminin ölçüsü olarak yorumlanmamalı. Net ticaret, ithalat hesaba katıldıktan sonraki ihracatı ifade ediyor.
IMF grafiklerine ilişkin haberlerde Tayvan, Güney Kore, Malezya, Meksika ve Hollanda’nın ilgili donanım ihracatının yaklaşık yüzde 80’ini birlikte karşıladığı belirtiliyor. İthalatın yaklaşık yüzde 80’i ise ABD ve Çin’e ait. Bu tablo, büyük yapay zekâ pazarlarındaki harcamaları çeşitli imalat ekonomilerindeki üretime bağlıyor.
IMF, Tayvan ve Güney Kore’nin bilgisayar, elektronik ve optik ürün ihracatının yüzde 40 artması hâlinde Singapur, Vietnam, Malezya ve Japonya’nın da bundan yarar göreceğini modelleyen bir çalışma da yaptı. Bu, Tayvan’ın elektronik ve optik ekipman ihracatının yaklaşık yüzde 40 arttığına ilişkin haberlerden farklı, varsayımsal bir tedarik zinciri senaryosu.
İhracat gücü, yurt içindeki tablonun tamamını göstermiyor
Tayvan’ın cari işlemler fazlası tahmini, nisandaki GSYH’nin yüzde 18,1’i düzeyinden yüzde 22,0’a yükseldi; artış 3,9 puan. Cari işlemler hesabı, mal ve hizmet ticaretini, gelir akımlarını ve dünyanın geri kalanıyla yapılan transferleri kayda geçiriyor. Fazla, bu kalemler genelinde yurt dışından elde edilen gelirlerin yurt dışına yapılan ödemeleri aştığı anlamına geliyor.
IMF, cari işlemler fazlasının 2025’te GSYH’nin yüzde 20,0’ı olduğunu belirtiyor ve 2027’de yüzde 23,1’e ulaşmasını bekliyor. Bu oranın yükselmesi, yıllık GSYH büyümesinin yavaşlaması beklense de dış ekonomik gücün sürdüğüne işaret ediyor.
Yurt içi göstergelerde değişim daha sınırlı. Tüketici fiyat enflasyonunun 2026’da yüzde 2,0 olması bekleniyor; bu, nisan tahmini olan yüzde 1,5’in üzerinde. İşsizliğin ise hem 2026’da hem 2027’de yüzde 3,4 düzeyinde kalacağı öngörülüyor. Enflasyonun gelecek yıl yüzde 1,8’e gerilemesi bekleniyor.
Bu veriler, kazanımların haneler veya sektörler arasında nasıl dağıldığını göstermiyor. GSYH büyümesi toplam üretimi ölçüyor; ücretlerin, tüketimin veya istihdamın herkes için eşit ölçüde iyileşip iyileşmediğini değil. İşsizlik tahmininin değişmemesi de üretim tahminindeki büyük bir revizyonun, manşet iş gücü piyasası göstergesinde benzer bir değişime yol açmayabileceğini gösteriyor.
İhracat artışının bileşimi de önemli. IMF analizine ilişkin bir haberde, yapay zekâ donanımı ticaretinin artan değerinin sevkiyat hacmindeki benzer büyüklükte bir artıştan ziyade büyük ölçüde fiyatlardan kaynaklandığı belirtiliyor. Bu nedenle ihracat gelirlerindeki yükseliş, sevk edilen cihaz sayısının da aynı hızla arttığının kanıtı olarak görülmemeli.
Ekonomistler bu yılın ötesinde de büyüme olanağı görüyor
Bangkok’taki yıllık toplantılara katılan ekonomistler, güçlü yarı iletken talebini Tayvan’ın büyüme tahmini için genel olarak inandırıcı bir açıklama olarak değerlendirdi. İngiliz ekonomist Paul Temperton, Tayvan’ın yapay zekâ altyapısı için çip tedarikindeki rolü ve ihracata bağımlılığı göz önüne alındığında büyüme tahmininin anlaşılır olduğunu söyledi.
Temperton, talebin birkaç yıl daha sürebileceğine inanıyor ve sektörün şimdiden bir balon hâline geldiği görüşünde değil. Ona göre değerlendirilmesi gereken, yalnızca yatırım harcamaları değil, yapay zekâ şirketlerinin gelecek yıllarda ne kadar gelir elde edeceği.
Hükümetlerarası G24 Grubu Direktörü Iyabo Masha da sektör istikrar kazandıkça büyüme yavaşlayabilse de yarı iletken faaliyetlerinin önümüzdeki iki ila üç yılda genişlemeyi sürdüreceğini düşünüyor. G24, gelişmekte olan ülkelerin uluslararası para ve kalkınma meselelerindeki tutumlarını koordine ediyor.
ABD Yarı İletken Sanayisi Birliğinden Emma Rafaelof, genişleyen yapay zekâ pazarına ilişkin iyimserliğini dile getirdi. Haberlerde kendisi kimi zaman ekonomist, kimi zaman da birliğin küresel politika direktörü olarak tanımlanıyor. Rafaelof, büyümenin sürmesi için ABD, Tayvan ve diğer ekonomilerin iş birliği yapması gerektiğini, bu iş birliğinin desteklenmesi için iletişimin devam etmesinin önemini vurguladı.
Bu görüşler, daha fazla büyüme olasılığını destekliyor; Tayvan’ın yıllık yüzde 10,7 büyümeyi tekrarlayacağına dair bir güvence sunmuyor. IMF’nin 2027 için yüzde 4,3’lük tahmini, üretim artmayı sürdürürken büyüme hızının yavaşlayacağına işaret ediyor.
Küresel büyüme patlamasının faydaları giderek daha eşitsiz dağılıyor
IMF, küresel büyümenin 2026’da yüzde 3,1, 2027’de yüzde 3,4 olmasını bekliyor. Bu yılki tahmin, temmuzda öngörülen yüzde 3,0’ın biraz üzerinde; ancak 2025’te kaydedilen yüzde 3,5’lik büyümenin altında. Yapay zekâ yatırımları, Orta Doğu’daki savaşla bağlantılı enerji şokunun etkisini hafifletmeye yardımcı oldu.
Ancak bu destek eşit dağılmıyor. IMF’ye göre artık küresel büyümenin yüzde 95’ini 32 ekonomi sağlıyor; nisanda bu sayı 54’tü. Fon, ekonomilerin yüzde 47’sine ilişkin tahminlerini düşürdü. Yapay zekâ altyapısı tedarik eden ülkeler bundan yararlanırken tedarik zincirlerinin dışında kalan birçok enerji ithalatçısı ülke, artan maliyetler ve düşen satın alma gücüyle karşı karşıya.
ABD ekonomisinin hem 2026’da hem 2027’de yüzde 2,3 büyümesi bekleniyor. Avro Bölgesi için bu yılki büyüme tahmini yüzde 1,1; Hindistan ekonomisinin ise her iki yılda da yüzde 7,0 büyümesi öngörülüyor. Buna karşılık IMF, 2026’da Suudi Arabistan’da yüzde 3,3, Irak’ta yüzde 16, Kuveyt’te yüzde 16,7 ve Katar’da yüzde 15,6 daralma tahmin ediyor.
IMF’nin ekonomik danışmanı ve Araştırma Departmanı Direktörü Silvana Tenreyro, art arda gelen şokları karşılama kapasitesinin zayıfladığı uyarısında bulundu:
Küresel ekonomi direnç gösterdi ancak bu direnç sınırlarına yaklaşıyor. Bu nedenle yalnızca başa çıkmaya çalışmaktan yeniden inşa etmeye geçmemiz gerekiyor.
IMF Araştırma Departmanı Direktör Yardımcısı Petya Koeva Brooks, enerji rezervlerinin kullanılması, tedarikçilerin değiştirilmesi ve petrol talebinin azaltılması gibi önlemlerin küresel büyümenin bu yıl yüzde 2,5’e gerilemesini önlediğini söyledi. Çatışma sürdükçe bu önlemlerin koruyucu etkisi azalıyor.
Enerji ve yapay zekâ yatırımlarının getirisi başlıca riskler
IMF’nin temel tahmini, Hürmüz Boğazı’nın Mart 2027’de yeniden açılacağını ve deniz taşımacılığı koşullarının Ekim 2027’ye kadar genel olarak savaş öncesi düzeye döneceğini varsayıyor. Fon, ortalama petrol fiyatlarını 2026’da varil başına 96 dolar, 2027’de 87 dolar olarak alıyor. Bunlar tahmin varsayımları; kesinleşmiş tarihler veya fiyatlar değil.
Küresel petrol rezervleri günde yaklaşık 2,7 milyon varil azalıyor. Savaşın şiddetlendiği ve petrol fiyatının 2027’nin ilk çeyreği boyunca varil başına 130 dolarda kaldığı olumsuz bir senaryoda IMF, büyümenin 2026’da 0,2 puan, 2027’de 0,5 puan düşeceğini tahmin ediyor. Gelecek yıl küresel enflasyon, temel tahmindeki yüzde 4,1’e karşılık yüzde 5,2’ye yükselecek.
Yapay zekâ ayrı bir risk oluşturuyor. Çiplere, veri merkezlerine ve elektrik kapasitesine yönelik harcamalar, verimlilikte geniş çaplı artışlar görülmeden yapılıyor. Gelirler ve verimlilik kazanımları beklentilerin altında kalırsa yatırımlar ve varlık fiyatları birlikte düşebilir.
IMF’nin hayal kırıklığı yaratan yapay zekâ kazanımlarını finansal piyasa stresiyle birleştiren senaryolarından birinde ABD hisse senetleri yüzde 20 değer kaybediyor ve küresel üretim 2028’e kadar temel senaryonun yüzde 1,1 altında kalıyor. Asya’daki üretim yüzde 1,7’ye varan ölçüde gerileyebilir. Daha sınırlı bir yatırım geri çekilmesi senaryosunda ise Asya GSYH’si 2029’a kadar temel senaryonun yaklaşık yüzde 0,5 altında kalıyor.
Bu senaryolar farklı varsayımlara dayanıyor ve sonuçları birbiriyle toplanmamalı. Bunlar IMF’nin temel tahmininden olası sapmaları anlatıyor; söz konusu kayıpların gerçekleşeceğine dair öngörüler değil. Öte yandan yapay zekânın daha hızlı benimsenmesi ve yatırımların artması, 2029’a kadar küresel GSYH’ye yüzde 0,6 daha katkı sağlayabilir. Bu faydanın büyük bölümünün ABD ve Çin’e gitmesi bekleniyor.
Çip patlamasını daha geniş tabanlı büyümeye dönüştürmek
Masha, Tayvan’ın büyümeden elde edilen ek kamu gelirlerini ve diğer kaynakları teknoloji dışındaki sektörleri geliştirmek için kullanması gerektiğini söyledi. Gelişmekte olan ülkelere borç hafifletilmesini savunan kâr amacı gütmeyen Jubilee USA Network’ün İcra Direktörü Eric LeCompte de istihdam ve ekonomik riskler konusunda benzer bir görüş dile getirdi.
LeCompte, çeşitlendirmenin Tayvan’ı yapay zekâya ilişkin aşırı iyimserlikten korumaya yardımcı olacağını belirtti:
Tayvan hükümeti riskleri gerçekten dengelemek ya da bu riskler konusunda daha az kaygılanmak istiyorsa, bence yapması gereken en önemli şey ekonomisinin büyüme biçimini çeşitlendirmek ve istihdam alanlarını çeşitlendirmek.
Tayvan Ulusal Kalkınma Konseyi, IMF revizyonunun ülkenin ekonomik ivmesini tanıdığını söyledi. Konsey, yapay zekânın benimsenmesi, finansman, yetenek geliştirme, mevzuat değişiklikleri ve uluslararası genişleme yoluyla faaliyetleri çip üretiminin ötesine taşımak üzere “On Yeni Yapay Zekâ Altyapı Projesi” ve “On Üç Temel Stratejik Sektör” olarak tanımlanan girişimleri sürdürecek.
Haberlerde bu girişimlere ilişkin uygulama takvimi, bütçe veya ölçülmüş sonuç belirtilmiyor. Bu ayrım önemli: Hükümetin faydaları yaygınlaştırma planları, büyümenin her sektöre ulaştığının kanıtı değil.
Tayvan’ın önündeki temel politika sorunu, olağanüstü ihracat talebini daha çeşitli gelir ve istihdam kaynaklarına dönüştürmek. Tahmin, ülkenin küresel yapay zekâ tedarik zincirinde kısa vadeli bir avantaja sahip olduğunu gösterirken beklenen yavaşlama ve risk senaryoları, yalnızca bu avantaja bel bağlamanın ekonomiyi neden kırılgan bırakacağını ortaya koyuyor.
Öne çıkanlar
- IMF, Tayvan’ın 2026 reel GSYH büyüme tahminini yüzde 5,2’den yüzde 10,7’ye yükseltti. Bu, Asya-Pasifik bölgesindeki en yüksek büyüme tahmini.
- Tahmin, Tayvan’ın ağustos ayında açıkladığı yüzde 11,05’lik resmî öngörünün altında kalıyor.
- Tayvan ve Güney Kore, yapay zekâ bilgi işlem donanımındaki küresel net ticaretin yüzde 62’sini oluşturuyor.
- Tayvan’da cari işlemler fazlasının GSYH’nin yüzde 22,0’ı, enflasyonun yüzde 2,0 ve işsizliğin yüzde 3,4 olması bekleniyor.
- IMF, Tayvan’da büyümenin 2027’de yüzde 4,3’e yavaşlayacağını öngörüyor.
- Guyana için yüzde 22,3, Güney Sudan için yüzde 10,5 büyüme öngören haberler, yüzde 10’un üzerinde büyüme kaydedecek tek ekonominin Tayvan olduğu iddiasıyla çelişiyor.
- Ekonomistler, enerji kesintileri ve yapay zekâ yatırımlarının beklenenden düşük getiri sağlaması görünümü tehdit ederken sanayinin daha geniş tabanlı geliştirilmesini savunuyor.






