Vaat edilen maaş, kayıp pasaport ve eve dönmenin yolu yok
Hindistan'ın Uttar Pradeş eyaletindeki Muzaffarnagar'dan üç erkek, Malezya'da ayda 2.127,33 RM maaşlı işler için işe alındıklarını, ardından şirketler arasında aktarıldıklarını, ücretlerinin ödenmediğini ve pasaportları üzerindeki kontrollerini kaybettiklerini söylüyor. Anlattıklarına göre ağır yükler taşıdılar, 17 saate varan vardiyalarda çalıştılar ve Hintli işçileri başka bir milliyettenmiş gibi göstererek işe yerleştirmek için sahte kimlik belgeleri kullanıldı.
İçindekiler
- Vaat edilen maaş, kayıp pasaport ve eve dönmenin yolu yok
- İşçiler ağır yükleri ve tekrar tekrar başka işyerlerine aktarılmayı anlatıyor
- Sahte pasaportlar ve rızayı gösterdiği öne sürülen kayıtlar
- Uyarıların ve öne sürülen sömürünün zaman çizelgesi
- Sömürü nasıl belgesiz statüye yol açabiliyor?
- Pasaportlar, borç ve yardım istemenin önündeki engeller
- Resmi insan ticareti değerlendirmesinin kayda geçirdikleri
- BM uzmanları Bangladeşlileri etkileyen benzer uygulamalara dikkat çekiyor
- Yeni plan var, ancak acil çözümler hâlâ belirsiz
- Öne Çıkanlar
37 yaşındaki Ramjaan, Isha adlı Hintli bir işe alım görevlisinin 23 Ocak 2026'da, Malezya'ya vardığı gece pasaportuna el koyduğunu söylüyor. Johor'daki bir lojistik şirketinde maruz kaldığını öne sürdüğü sömürüden kaçtıktan sonra saklanmaya başladı. Ne İngilizce ne de Malayca konuşabiliyor; belgesiz yetkililere başvurmasının korunmak yerine tutuklanmasına yol açmasından korkuyor.
Ramjaan, içinde bulunduğu durumu anlatamamanın yardım aramaktan neden korkmasına yol açtığını şöyle anlattı:
Ya kaçak göçmen olarak tutuklanırsam diye korkuyorum. Durumumu Hintçe nasıl anlatacağım?
29 yaşındaki Danis ve 37 yaşındaki Babbar da aynı işe alım görevlisini içeren benzer deneyimler yaşadıklarını anlatıyor. Vaat edilen iş, çalışma izinleri, Malezya'da oturma hakkı ve aylık yaklaşık 50.000 Hindistan rupisi karşılığı ücretle kuruyemiş paketlemekti. Gerçekte ise lojistik, tarım ve başka sektörlerde ücretsiz çalıştırıldıklarını söylüyorlar.
Bu iddialar, haberde belirtilen herhangi bir mahkeme kararıyla doğrulanmış değil. Şirketlerden biri usulsüzlük yaptığını reddetti. Buna rağmen anlatılanlar, resmi kurumlarca ayrı ayrı belgelenmiş çeşitli risklere işaret ediyor: pasaporta el konulması, yanıltıcı işe alım, rıza olmadan işyeri değişikliği, işe alım borcu ve göçmenlik denetimlerinden korkma.
Temel sorun, işçilerin istismarcı bir işyerinden ayrılıp ayrılamayacaklarından daha büyük. Asıl mesele, ayrıldıklarında güvenli bir yere ulaşabilmeleri, ücretlerini alabilmeleri ve önce göçmenlik suçu işlemekle suçlanmadan ülkelerine dönebilmeleri.
İşçiler ağır yükleri ve tekrar tekrar başka işyerlerine aktarılmayı anlatıyor
Danis, erkeklerin koruyucu ekipman olmadan 30 ila 50 kilogram ağırlığındaki kutuları taşıdığını söylüyor. Anlattıklarına göre kronik sırt ağrısı çektiler, yetersiz beslendiler ve ücretlerini talep ettiklerinde ya da pasaportlarını istediklerinde işverenleri değiştirildi.
23 Ocak 2026'da Kuala Lumpur'a geldiğini söyleyen Danis, çalışma koşullarını şöyle anlattı:
17 saate varan vardiyalarda çalışırken kronik sırt ağrısı çektik ve günde tek öğün yemekle hayatta kaldık. Ücretlerimizi talep etmemize rağmen hiç ödeme almadık; bunun yerine rızamız olmadan işverenler arasında aktarıldık,
Danis, bunun ikinci kez borç karşılığı çalıştırılması olduğunu; COVID pandemisi sırasında Hindistan'daki bir tuğla fırınında da sömürüldüğünü söylüyor. Borç karşılığı çalıştırma, bir kişinin özgürce ayrılamayacağı koşullarda çalışmaya zorlanması için borcun kullanılmasıdır. İşe alım kredileri, işçi gideceği ülkeye ulaşmadan önce bile bu baskıyı yaratabilir.
Babbar, Malezya'da geçirdiği beş ayda üç kez başka işyerlerine aktarıldığını; büyük çevrimiçi alışveriş platformlarının kullandığı bir ekspres teslimat şirketinde, bir meyve toptancısında ve ticari araçların montajı ile bakımını yapan bir işletmede çalıştığını söylüyor. Üç erkeğin anlattıklarına göre her biri üç ila beş şirket arasında dolaştırıldı.
İşyerleri arasındaki bu aktarımlar önem taşıyor; çünkü işe alım görevlisi, işyeri işletmecisi ve görünürdeki işveren farklı taraflar olduğunda sorumluluğun izini sürmek güçleşebilir. Herhangi bir soruşturmada işçileri kimin kontrol ettiği, belgelerini kimin alıkoyduğu ve ücretlerini kimin ödemesi gerektiğinin belirlenmesi temel önem taşıyacaktır.
Sahte pasaportlar ve rızayı gösterdiği öne sürülen kayıtlar
Babbar, meyve deposundaki bir işe alım görevlisinin onu ticari araç tesisinde işe yerleştirmeden önce sahte bir Nepal pasaportu verdiğini söylüyor. Danis de aynı işyerine gönderilmeden önce kendisine sahte bir Nepal pasaportu verildiğini anlatıyor.
Babbar, işe alım görevlisinin kendisine yaptığı açıklamayı şöyle aktardı:
Hintlilerin orada çalışması yasak, bu yüzden sahte pasaport gerekiyor, dedi,
Bu sözler, işe alım görevlisinin öne sürülen açıklamasıdır; yasal bir kısıtlamanın doğrulandığı anlamına gelmez. İşçilerin anlatımları belgeleri kimin hazırladığını ya da onları kabul eden işletmedeki herhangi birinin belgelerin sahte olduğunu bilip bilmediğini ortaya koymuyor.
Babbar ayrıca, işçilerin yardım istemek için yakınlarıyla ya da yetkililerle iletişime geçmesinin ardından aracıların onları, işyerlerinin ve konaklama yerlerinin güvenli olduğunu söyleyen senaryolu videolar çekmeye zorladığını öne sürüyor. Bu tür kayıtlar, tehditleri veya istismarı gizlerken yetkililere işçilerin rıza gösterdiği izlenimini verebilir.
Hindistan'daki Borç Karşılığı Çalıştırmanın Ortadan Kaldırılması Ulusal Kampanya Komitesi'nin koordinatörü Nirmal Gorana, bu kayıtların soruşturmaları sekteye uğratabileceğini söylüyor:
çünkü yetkililer, işçiler güvende olmadıkları hâlde güvende olduklarını düşünebilir
İddialar hakkında görüşü alınan şirketlerden biri, yabancı uyruklu çalışan istihdam ettiğine dair kaydı olmadığını ve Hindistan Yüksek Komiserliği ile Çalışma Ofisi'yle işbirliği yaptığını söyledi. Kendisine yöneltilen yasa dışı istihdam, ücretlerin ödenmemesi, pasaporta el koyma ve insan ticareti uygulamaları iddialarını reddetti.
Şirket ayrıca, devlet kurumlarının açıklamasını ve belgelerini yeterli bulduğunu söyledi. Bu, her iddiayı aklayan bağımsız biçimde belgelenmiş bir tespitten ziyade, şirketin resmi makamların yanıtına ilişkin beyanıdır. İşçilerin iddiaları ve şirketin inkârı; istihdam kayıtları, işe alım düzenlemeleri ve belgelerin nasıl ele alındığı konularını çözümsüz bırakıyor.
Uyarıların ve öne sürülen sömürünün zaman çizelgesi
İşçilerin anlattıkları, Malezya'daki işe alım ve koruma açıklarına ilişkin yıllardır süren kurumsal araştırmaların ve resmi uyarıların ardından geliyor. Tarihler ayrıca, hükümetin önerilen yanıtının Ramjaan ve Danis'in bildirdiği gelişlerden önce hazırlanmakta olduğunu gösteriyor.
- Mart-Ağustos 2022: Araştırmacılar, Uluslararası Göç Örgütü'nün işçilerin Malezya'da yasal statülerini nasıl kaybettiklerini inceleyen çalışması kapsamında belgesiz 40 göçmen işçiyle görüştü.
- 17 Ekim 2024: ODI, Kuala Lumpur, Selangor ve Sabah'ta yürütülen saha çalışmalarına dayanan Pilar Domingo ve Andika Wahab imzalı araştırmayı yayımladı.
- 20 ve 21 Kasım 2025: Malezya İnsan Kaynakları Bakanlığı, 2026-2030 dönemini kapsayacak Ulusal Zorla Çalıştırmayla Mücadele Eylem Planı taslağını gözden geçirmek üzere bir çalıştay düzenledi.
- 21 Kasım 2025: Bağımsız BM insan hakları uzmanları, Bangladeşli göçmen işçilerin süregelen sömürüsü konusunda uyarıda bulundu.
- 23 Ocak 2026: Ramjaan ve Danis Malezya'ya geldiklerini söylüyor. Ramjaan, o gece pasaportunun alındığını belirtiyor.
- Mart 2026: Babbar, Malezya'ya getirildiğini söylüyor.
- 1 Eylül: Babbar'ın Malezya'da yaklaşık beş ay kaldıktan sonra Hindistan'a döndüğü bildirildi. Anlatım, dönüşü Mart 2026'daki gelişinden sonraya yerleştiriyor ancak bu tarihin yılını ayrıca belirtmiyor.
Babbar, 6.124 RM borçla (anlatımda 150.000 Hindistan rupisine denk geliyor) ve sahte bir Nepal pasaportuyla geri döndü. Üç erkekten yalnızca birinin ülkesine dönebildiği bildirildi. Diğer ikisi için bir duruşma tarihi, kurtarılma için son tarih veya dönüşün kesinleşmiş bir düzenlemesi belirtilmiyor.
Sömürü nasıl belgesiz statüye yol açabiliyor?
IOM'un Malezya araştırması, Mart-Ağustos 2022 arasında yapılan görüşmelerle sekizi kadın 40 belgesiz işçiyi inceledi. Katılımcıların 14'ü Bangladeş'ten, yedisi Endonezya'dan ve 19'u Nepal'dendi. Araştırmacılar ayrıca 10 paydaş görüşmesi ve iki odak grup tartışması gerçekleştirdi.
Katılımcıların 40'ı da belgesiz duruma düşmeden önce Malezya'ya yasal kanallardan giriş yapmıştı. Ancak yasal yollardan giriş, çalışma iznine sahip olmak anlamına gelmiyordu: giriş yolları arasında çalışma bağlantılı vizeler, turist vizeleri ve öğrenci vizeleri vardı. Yine de bu bulgu, belgesiz statünün her zaman düzensiz bir sınır geçişiyle başladığı varsayımına karşı çıkıyor.
Araştırmanın ayrıntılı dökümünde, 24 kişinin sömürü, etik dışı işe alım veya diğer hak ihlalleri nedeniyle işten ayrıldığı belirtiliyor. Bu, tüm örneklemin yüzde 60'ına ve işverenden ayrıldıktan sonra belgesiz duruma düşen 26 kişinin 24'üne karşılık geliyor. Bu 26 kişiden ikisi, ayrılmalarının temel nedeni olarak başka bir işi gösterdi.
Raporun bir bölümünde sömürüden kaçanların sayısı daha geniş biçimde 26 olarak veriliyor; ancak tablo ve daha ayrıntılı açıklama, sömürü nedeniyle ayrılan 24 kişiyle başka bir iş için ayrılan iki kişiyi birbirinden ayırıyor. Karşılaştırma için daha kesin temel, ayrıntılı döküm.
Rapora göre çalışma izinleri ve vizeler belirli bir işverene ve sektöre bağlı; onaylanmış istisnalar dışında iş değiştirmek genellikle göçmenlik iznini geçersiz kılıyor. Bu bir çıkmaz yaratıyor: kalmak, süregelen istismara katlanmak; ayrılmak ise yasal statüyü kaybetmek anlamına gelebiliyor.
Raporda, Göçmenlik Yasası'nın 15(4). bölümü uyarınca vize süresini aşmaya yönelik azami 10.000 RM para cezası, beş yıla kadar hapis veya her iki cezanın birden uygulanması da anlatılıyor. Bu cezalar göçmenlik suçlarıyla ilgili; yardım isteyen bir kişinin otomatik olarak böyle bir suç işlediğinin tespit edildiği anlamına gelmiyor.
Pasaportlar, borç ve yardım istemenin önündeki engeller
IOM örneklemindeki her işçi, işveren veya işe alım kuruluşunun pasaportunu alıkoyduğunu bildirdi. 40 kişiden 36'sı, işini kaybetmekten, tutuklanmaktan veya gözaltına alınmaktan korktuğu için sorunları bildirecek ya da yardım alacak bir yolu olmadığını söyledi. Dil engeli ve göçmenlik statüsü, dışarıdan birilerine başvurmayı zorlaştırdı.
Örneklemin yarısı, yani 20 işçi; yetersiz ücret, kesintiler veya pandemi sırasındaki aksaklıklar nedeniyle aylık borç taksitlerini ödeyemediğini bildirdi. İşe alım ve göç masrafları 5.000 ABD dolarına kadar çıktı. Araştırma, bu borcun işçileri sömürüye rağmen Malezya'da kalmaya zorlamasıyla bağlantı kuruyor.
Bu bulgular, belgesiz işçilerden oluşan küçük bir grubu inceleyen araştırmanın sonuçları oldukları için ülke geneline ilişkin yaygınlık tahminleri olarak değerlendirilemez. Ancak Hintli işçilerin iddialarına çok benzeyen mekanizmaları açıklıyorlar: alıkonulan pasaportlar ayrılma özgürlüğünü kısıtlıyor, ödenmeyen ücretler borçların geri ödenmesini engelliyor ve tutuklanma korkusu şikâyette bulunmayı caydırıyor.
17 Ekim 2024'te yayımlanan ayrı bir ODI Malezya araştırması, 78 paydaşla yapılan görüşme ve tartışmalar sonucunda benzer sonuçlara ulaştı. Pilar Domingo ve Andika Wahab, Kuala Lumpur, Selangor ve Sabah'ta saha çalışması yürüttü.
Araştırmacılar, koruma yasalarının uygulamada, güçlü gruplara yarar sağlayan ekonomik ve siyasi çıkarlar nedeniyle zayıflatıldığını ortaya koydu. Göçmenler, kurumlara güvenmedikleri ya da olumsuz sonuçlardan korktukları için resmi koruma mekanizmalarından çoğu zaman kaçınıyordu. Çalışmada eşgüdümlü politikalar, kurumların kapasitesinin artırılması, sivil toplum kuruluşları ve işletmelerle işbirliği ve çalışanları etkileyen kararlarda işçilerin daha fazla söz sahibi olması önerildi.
Resmi insan ticareti değerlendirmesinin kayda geçirdikleri
ABD Dışişleri Bakanlığının 2025 insan ticareti değerlendirmesi, Malezya'yı 2. Kademe'de tuttu. Bu sınıflandırma, hükümetin insan ticaretini ortadan kaldırmak için gereken asgari standartları tam olarak karşılamadığı ancak bu yönde önemli çaba gösterdiği anlamına geliyor. Her işverenin veya işe alım kuruluşunun insan ticaretine karıştığı yönünde bir tespit değil.
Değerlendirmede, tespit edilen 635 potansiyel mağdurdan 160'ının insan ticareti mağduru olduğunun doğrulandığı kaydediliyor. Doğrulanmış mağdurların 126'sı zorla çalıştırılmıştı; bu, toplamın yaklaşık yüzde 79'una denk geliyor. Yetkililer, işçi ticaretiyle ilgili 122 soruşturma başlattı ve işçi ticareti yaptığı öne sürülen 64 kişi hakkında dava açtı.
Önceki raporlama dönemiyle karşılaştırma karmaşık bir tablo ortaya koyuyor. İnsan ticareti soruşturmalarının toplamı 157'den 188'e yükselirken dava sayısı 117'den 72'ye, mahkûmiyetler ise 40'tan 26'ya geriledi. İşçi ticareti davaları 77'den 64'e düşerken zorla çalıştırma mahkûmiyetleri 13'ten 16'ya çıktı. Bu sayılar farklı dava gruplarını kapsadığından mahkûmiyet oranı olarak değerlendirilemez.
Değerlendirmede yolsuzluk, mağdurların tutarsız biçimde belirlenmesi, tercüman eksikliği ve yetersiz eşgüdüm süregelen sorunlar olarak sıralanıyor. Bazı mağdurların, görevliler onları gerektiği gibi tespit edemediği için insan ticaretinin doğrudan sonucu olan yasa dışı eylemler nedeniyle cezalandırıldığı belirtiliyor.
Ayrı bir haberde, 1 Nisan 2025'ten 31 Mart 2026'ya kadar olduğu belirtilen bir değerlendirme döneminde, 1981 Özel İstihdam Kuruluşları Yasası kapsamında hiçbir istihdam kuruluşuna dava açılmadığı bildiriliyor. Bu dönem, bağlantısı verilen 2025 değerlendirmesinin adında belirtilen yılın ötesine uzanıyor ve burada sunulan resmi metinle bağdaştırılamıyor. Bu nedenle kurumlar hakkında dava açılmadığı iddiası, 2025 istatistiklerine dahil edilmemeli; ayrı olarak bildirilen bir bulgu şeklinde ele alınmalı.
BM uzmanları Bangladeşlileri etkileyen benzer uygulamalara dikkat çekiyor
Bağımsız BM İnsan Hakları Konseyi uzmanları, Kasım 2025'te yayımladıkları açıklamada, Bangladesh Overseas Employment and Services aracılığıyla işe alınan binlerce işçinin Bangladeş'te mahsur kaldığını ya da Malezya'da sömürü riskiyle karşı karşıya olduğunu söyledi.
Uzmanlar arasında Çağdaş Kölelik Biçimleri Özel Raportörü Tomoya Obokata, Göçmenlerin İnsan Hakları Özel Raportörü Gehad Madi ve İş Dünyası ve İnsan Hakları Çalışma Grubu üyeleri yer aldı. Resmi ücretlerin beş katını aşan işe alım ücretleri, pasaporta el konulması, sahte iş vaatleri ve rıza olmadan başka işlere gönderilmeyle ilgili bilgilere atıfta bulundular.
Uzmanlar ayrıca, işçilerin yalnızca resmi işe alım ücretlerini ödediklerini söyleyen asılsız beyanları imzalamaya veya kayda almaya zorlandığı yönündeki bildirimleri aktardı. Bu beyanlar işyeri güvenliğiyle değil ücretlerle ilgiliydi; ancak işleyiş Babbar'ın iddiasına benziyor: gönüllüymüş gibi sunulan bir açıklama, baskı yoluyla alınmış olabilir.
Uzmanlar bağımsız soruşturmalar, tazminat, borçların hafifletilmesi ve denetimlerin güçlendirilmesi çağrısı yaptı. İşçilerin istismarı bildirirken keyfi biçimde tutuklanma, gözaltına alınma veya sınır dışı edilme riskine maruz kalmaması için işçi hakları hizmetlerinin göçmenlik denetiminden ayrılmasını da önerdiler.
Ayrı bir haberde aktarılan vaka, bunun insan hayatı üzerindeki olası ağır sonuçlarını gösteriyor. Bangladeşli çiftçi Shofiqul Islam, Malezya'daki bir inşaat işi için 4.400 ABD doları borç aldı; ancak Malezya'ya vardıktan sonra Petrazehra Bhd tarafından terk edildiği öne sürülüyor. Şirketin iki yıl boyunca hiç geliri olmamasına rağmen 1.500 Bangladeşliyi işe almak için onay aldığı bildirildi. İşsiz kalan ve borç yükü altında ezilen Islam hastalandı ve 2024'ün başlarında hayatını kaybetti.
Yeni plan var, ancak acil çözümler hâlâ belirsiz
Uluslararası Çalışma Örgütünün zorla çalıştırma planına ilişkin güncellemesi, Malezya'nın 2026-2030 dönemi için Ulusal Zorla Çalıştırmayla Mücadele Eylem Planı'nı geliştirme sürecini anlatıyor. 2021-2025 dönemini kapsayan ilk planın ardından hazırlanan bu plan, zorla çalıştırmayı 2030'a kadar ortadan kaldırmayı hedefliyor.
İnsan Kaynakları Bakanlığının 20 ve 21 Kasım 2025'te düzenlediği çalıştayda; daha iyi işe alım yönetimi, denetim, mağdurların korunması ve çözüm yollarına erişimin yanı sıra Yarımada Malezya, Sabah ve Sarawak arasında eşgüdüm sağlanmasına yönelik öneriler gözden geçirildi.
Bakanlığın Politika Bölümü müsteşar yardımcısı Rafea'ah Binti Nahar, plan için hedeflenen standardı şöyle ortaya koydu:
2026-2030 için hazırlanacak eylem planı, zorla çalıştırmayı 2030'a kadar ortadan kaldırma hedefini benimseyen, önleyici ve etkili bir plan olmalı,
ILO, bu çabaları Malezya'nın 1930 tarihli Zorla Çalıştırma Sözleşmesi ve 2014 Protokolü kapsamındaki yükümlülükleriyle ilişkilendirdi. Güncellemenin yayımlandığı aşamada, gözden geçirilmiş taslağın Bakanlar Kuruluna sunulmadan önce bakanlıklar ve kurumlara gönderilmesi gerekiyordu. Güncellemede nihai onay için bir tarih belirtilmiyor.
Hintli işçiler için acil ihtiyaçlar daha somut: yetkililerle güvenli iletişim, tercümanlık, kimlik belgeleri, ücretlerin ödenmesi ve dönüş düzenlemeleri. Gorana ve Babbar'ın ailesi, Hindistan'ın MADAD konsolosluk destek portalı üzerinden yardım istedikten sonra verilen güvencelere rağmen dönüş bileti için desteğin reddedildiğini söylüyor.
Meerut ve Muzaffarnagar'da Isha ve Nadeem, Talib, Tayyab ve Dilshad adlı ortakları hakkında, İlk Bilgi Raporu da dahil olmak üzere polise şikâyetlerde bulunulduğu bildirildi. İlk Bilgi Raporu, işlendiği öne sürülen bir suç hakkındaki bilgileri resmen kayda geçirir; suçluluğun kanıtı değildir. Şikâyetlerde adı geçen erkeklerin hâlâ firari olduğu bildirildi.
Gorana, örgütünün Isha ve diğer işe alım görevlileri tarafından Malezya'da borç karşılığı çalıştırılmaya zorlandığı öne sürülen 20'den fazla Hintli işçiyle iletişim hâlinde olduğunu söylüyor. Kurtarma, tazminat veya şikâyetlerin sonuçlanması için kesinleşmiş bir takvim açıklanmış değil. Politika önerileri, işçilerin anlattığı risklerin çoğuna karşılık veriyor; ancak anlatımları bu korumaların kendilerine ulaştığını göstermiyor.
Öne Çıkanlar
- Üç Hintli işçi, Malezya'daki şirketler arasında rızaları dışında aktarıldıklarını, ücretlerinin ödenmediğini ve pasaportlarına el konulduğunu öne sürüyor.
- Babbar ve Danis, kendilerine sahte Nepal pasaportları verildiğini söylüyor. Şirketlerden biri usulsüzlük yaptığını reddetti.
- Bir IOM araştırmasına göre katılımcıların 40'ı da belgesiz duruma düşmeden önce yasal kanallardan ülkeye girdi; 24'ü sömürü veya hak ihlalleri nedeniyle işverenlerinden ayrıldı.
- ABD'nin 2025 değerlendirmesi Malezya'yı 2. Kademe'de tuttu ve zorla çalıştırma mağduru olduğu doğrulanan 126 kişiyi kayda geçirdi.
- Bağımsız BM uzmanları soruşturma, borçların hafifletilmesi ve işçilerin istismarı bildirirken göçmenlik cezalarına karşı korunması çağrısı yaptı.
- Malezya'nın önerdiği 2026-2030 zorla çalıştırmayla mücadele planı, işe alım denetimlerinin güçlendirilmesini ve mağdurlar için çözüm yolları oluşturulmasını hedefliyor; işçilerin dönüş düzenlemeleri ve hukuki süreçlerin sonuçları ise hâlâ belirsiz.






