İddialar, sıradan hizmet ilanlarının ötesine uzanıyor
Alibaba'nın ikinci el satış platformu Xianyu, satıcıların müşterileri yasa dışı cinsel işlemlere yönlendirmek için sıradan hizmet ilanlarını kullandığı, bu teklifler arasında 14 yaşındaki kız çocuklarını içerenlerin de bulunduğu iddialarıyla karşı karşıya. Soruşturma, şirketin denetim sicilini mercek altına aldı: Xianyu, kullanıcıları pornografik içeriklere yönlendirdiğinden şüphelenilen 98.358 hesabı dondurduğunu ve polisin 15 gruba yönelik operasyonlarına destek verdiğini söylüyor.
İçindekiler
- İddialar, sıradan hizmet ilanlarının ötesine uzanıyor
- Bir yüzme ilanı özel bir gruba nasıl yönlendirdi?
- Satıcıların reşit olmayanlar hakkında öne sürdüğü iddialar
- Xianyu, kanıtların nerede bulunduğuna itiraz ediyor
- On ilan, üç farklı denetim sonucu
- Yaklaşık 100 bin hesabın dondurulması suçların sayısını göstermez
- Tarihler kesinleşmiş bir kronoloji oluşturmuyor
- Otomasyon ve hesap yasaklarının sınırları
- Yasal yükümlülükler ve tekrarlanan denetim sorunu
- Öne Çıkanlar
İddialara göre süreç yüzme dersi, fotoğrafçılık, masaj veya kişisel antrenman ilanlarıyla başlıyor, ardından özel mesajlaşma hizmetlerine taşınıyordu. Belgelenen bir akışta 99 yuanlık depozito, cinsel hizmetlerin fiyat listesini açıyordu. Ayrı satıcıların, reşit olmayanları içeren randevular için 20.000 ila 30.000 yuan talep ettiği öne sürüldü.
Xianyu özür diledi, uzman bir ekip kurduğunu duyurdu ve otomatik tespit sistemlerini güçlendirme, manuel incelemeleri artırma sözü verdi. Şirket ayrıca soruşturmanın bazı bölümlerine itiraz ederek, suçlayıcı olduğu öne sürülen bazı materyallerin Xianyu'da değil Tencent'in iş mesajlaşma uygulaması WeCom'da yer aldığını ve bazı sıradan hizmetlerin yanlış tanımlandığını söyledi.
Temel ayrım; müşteri arayışına ilişkin kanıtlar, şirketin denetim faaliyetlerine dair açıklaması ve polis ya da düzenleyici kurumların kamuoyuyla paylaştığı bulgular arasında. İddialar ciddi; ancak bildirilen hesap dondurmaları, kaç suç işlendiğini, kaç çocuğun etkilendiğini veya işaretlenen her hesabın yasa dışı faaliyete karışıp karışmadığını ortaya koymuyor.
Bir yüzme ilanı özel bir gruba nasıl yönlendirdi?
Soruşturmada, satıcıların aslında tamamen meşru amaçlarla sunulabilecek hizmetlere ait ilanlar üzerinden kendilerini tanıttığı anlatılıyor. Kadın fotoğrafları ve imalı ifadelerin, potansiyel müşterileri pazar yerinin dışındaki konuşmalara yönlendirmeye yardımcı olduğu öne sürülüyor.
Yüzme dersi ilanı, araştırmacıları özel bir WeCom grubuna yönlendirdi. Burada 99 yuanlık, yaklaşık 15 dolar olarak da belirtilen bir depozito, fiyat listesine erişim sağlıyordu. Bu ödeme, daha sonra sunulan hizmetlerin toplam bedeli değil, giriş ücretiydi.
Bir araştırmacı sipariş vererek adres paylaştı. Daha sonra adrese gelen bir kadın flört, öpüşme ve banyo hizmetleri sunduğunu söyledi. Bir anlatıma göre araştırmacılar sipariş vermeden önce kamu güvenliği makamlarına haber verdi. Bu akış, görünüşte sıradan en az bir ilanın farklı bir işleme giriş noktası olarak kullanıldığı iddiasını destekliyor.
Bu durum, yüzme dersi veya diğer hizmet kategorilerinin doğası gereği şüpheli olduğunu kanıtlamıyor. Xianyu, soruşturmada gösterilen bazı fotoğrafçılık ve kişisel antrenman ilanlarının meşru olduğunu savunuyor. Dolayısıyla gerçek bir hizmeti gizlenmiş müşteri arayışından ayırt etmek, yalnızca kategori etiketine bakılarak çözülebilecek bir mesele değil; anlaşmazlığın da bir parçası.
Satıcıların reşit olmayanlar hakkında öne sürdüğü iddialar
En ciddi iddialar, reşit olmayanlara erişim ayarlayabileceklerini söyleyen satıcılarla ilgili. Satıcılardan birinin, randevuya uygun kızların çoğunun reşit olmadığını ve en küçüğünün 14 yaşında olduğunu söylediği, 20.000 ila 30.000 yuan arasında ücret talep ettiği öne sürüldü.
Bir başka satıcının 16 yaşında olduğu söylenen bir kişiye ait kimlik kartı fotoğrafları gönderdiği, görüntülü görüşme teklif ettiği ve müşterilerin uçak biletini karşılaması hâlinde kızların uçakla gelebileceğini söylediği bildirildi. Bir anlatımda, bir kızın 2011'de doğduğunu belirttiği bir doğrulama videosundan da söz ediliyor.
Bu ayrıntılar, satıcıların araştırmacılara ne söylediğine ilişkin kanıt niteliğinde. Ancak bunlar tek başına, görüntülerde yer alan herkesin kimliğini, yaşını veya içinde bulunduğu koşulları bağımsız biçimde doğrulamıyor. Kimlik belgeleri, videolar ve sağlık kontrolleriyle ilgili iddialar kanıt olarak kabul edilmek yerine soruşturulmalı.
Bu ayrım, öne sürülen davranışların ciddiyetini azaltmıyor. Satıcılar para almak için asılsız iddialarda bulunuyor olsa bile çocuklara cinsel amaçlarla erişim vaat edilmesi soruşturulmayı gerektiriyor. Haberde aktarılan hiçbir kamuya açık bulgu, kaç reşit olmayan kişinin tespit edildiğini, polisin bunlardan herhangi birine ulaşıp ulaşmadığını veya ne tür destek aldıklarını ortaya koymuyor.
Xianyu, kanıtların nerede bulunduğuna itiraz ediyor
Xianyu'nun yanıtı, pazar yerindeki ilk temas ile daha sonra başka platformlarda gerçekleşen yazışmalar arasında bir sınır çiziyor. Şirket, reşit olmayanlara erişim iddiasıyla ilişkilendirilen kodlu bir ifadenin Xianyu'daki herhangi bir sayfada, ürün açıklamasında ya da uygulama içi özel konuşmada değil, bir kişinin WeCom profilinde yer aldığını söyledi.
Platform, 10 Ağustos ile 10 Eylül arasındaki dönemi kapsayacak şekilde masaj kuponları, kadın giyimi, evde saç boyama ve hatıra paraları dâhil ilgili ilan ve yazışmaları incelediğini belirtti. Şirketin açıklamasına göre söz konusu ifade, incelenen pazar yeri bilgilerinde, konuşmalarda veya işlemlerde yer almıyordu.
Xianyu, alıcıların özel sohbetler yoluyla harici iletişim bilgilerini edindiğini ve ardından bu kişileri WeCom'a eklediğini söyledi. Ayrıca, animasyon tarzında görseller üreten bir görüntü özelleştirme hizmeti de dâhil olmak üzere bazı fotoğrafçılık ve fitness hizmetlerinin haksız yere yasa dışı gibi sunulduğunu savundu.
Kanıtların bulunduğu yer, her platformun doğrudan neleri gözlemleyebileceğini etkilediği için bu karşı çıkış önem taşıyor. Bununla birlikte Xianyu'da açık bir cinsel ifadenin bulunmaması, bir ilanın başka bir yerde yasa dışı faaliyet için müşteri bulmada kullanılıp kullanılmadığını tek başına açıklığa kavuşturmaz. Soruşturma, bu aşamalar arasındaki bağlantıyı ele alırken şirket de bunu anlatmak için kullanılan kanıtların bazı bölümlerine itiraz ediyor.
On ilan, üç farklı denetim sonucu
Xianyu, soruşturmada ekran görüntülerinden tespit edilen 10 ürünü nasıl incelediğine dair ayrıntılı bir açıklama yaptı. Şirketin dökümü, ilan yayımlanmadan önce ve yayımlandıktan sonra alınan önlemleri birbirinden ayırıyor:
- Altı ilan riskli olarak daha önce belirlenmiş ve soruşturma yayımlanmadan önce platformun rutin kontrolleri kapsamında kaldırılmıştı.
- Üç ilan, kullanıcıları platform dışına yönlendirdiğinden şüphelenildiği için haber yayımlandıktan sonra işleme alındı.
- Xianyu'ya göre bir ilanda ihlal yoktu; ancak kullanılan ifadeler uygunsuz bulunduğu için ilan herkese açık görünümden kaldırıldı.
Şirket, sonradan işlem yaptığı üç ilanın Xianyu içinde pornografik bilgi göstermediğini söyledi. Buna rağmen harici yazışmalar işlem güvenliği açısından endişe yarattığı için ilanlara ve hesaplara müdahale etti.
Kalan ilan için Xianyu, hizmetin cinsel içerik değil, animasyon tarzında görsel özelleştirme olduğunu belirtti. Şirket, yasa dışı bir işlemin varlığını tespit ettiğini değil, açıklamanın yanlış anlaşılabileceği gerekçesiyle ilanın kamuya açık görünümünü engellediğini söyledi.
Bu rakamlar, tartışmalı tüm ilanların ya yasa dışı ya da zararsız olduğu yönündeki tek bir iddiadan daha açıklayıcı. Müdahalelerin farklı gerekçelerle ve farklı zamanlarda yapıldığını gösteriyorlar. Ancak bunlar, bağımsız olarak yayımlanmış bir düzenleyici kurum kararı değil, şirketin incelemesine ilişkin kendi açıklaması.
Yaklaşık 100 bin hesabın dondurulması suçların sayısını göstermez
Xianyu'nun açıkladığı 98.358 hesaplık kesin denetim rakamı, yaklaşık 100 bin hesabın dondurulduğu yönündeki ifadeyi açıklıyor. Birkaç anlatımda bu toplamın Ocak 2026'dan bu yana yapılan işlemleri kapsadığı belirtiliyor. Platform ayrıca çoğu sıradan ürünlerden oluşan 10 milyondan fazla ürünü incelediğini ve bulguları kamu güvenliği makamlarına ilettiğini söyledi.
Şirket, polisin 15 gruba yönelik operasyonlarına destek verdiğini bildirdi. Anlatımlardaki tanımlar farklılık gösteriyor: Bazıları bu grupları fuhuş grupları olarak nitelendirirken bazıları daha geniş anlamda pornografiyle bağlantılı gruplar ifadesini kullanıyor. Bu operasyonlara dair ayrıntılı bir döküm sunulmadığından, hepsi reşit olmayanları içeren doğrulanmış vakalar olarak değerlendirilmemeli.
Xianyu ayrıca yılın başından beri 32 özel denetim kampanyasının sonuçlarını yayımladığını söyledi. Bu kampanyalar dolandırıcılık, manipülasyon ve pazar yeri dışında müşteri arama dâhil çeşitli suistimal türlerini kapsıyordu. Bu sayı, yalnızca çocukların korunmasına odaklanan kampanyaların sayısı değil.
Bir hesabın dondurulması, platformun attığı adımı ölçer; mahkûmiyeti, tespit edilmiş bir mağduru veya ayrı bir suç örgütünü değil. Tekrarlanan hesap kayıtları, doğrulanmış ihlaller ve polis soruşturmalarının sonuçlarına dair rakamlar olmadan bu toplam, ne kadar yasa dışı faaliyetin önlendiğini ya da müdahalelere rağmen ne kadarının sürdüğünü gösteremez.
Tarihler kesinleşmiş bir kronoloji oluşturmuyor
Haberlerde soruşturmanın ne zaman yayımlandığı konusunda farklı tarihler veriliyor. Bir anlatım, yayımı Xianyu'nun denetim açıklamasıyla birlikte 18 Eylül'e yerleştiriyor. Bir başkası ise televizyon soruşturması için 15 Eylül, şirketin özrü ve ayrıntılı yanıtı için 21 Eylül tarihlerini veriyor.
Bazı anlatımlar denetim rakamlarıyla eylül ayındaki yanıtı açıkça 2026 yılına bağlarken, diğerleri yılı belirtmeden tarih veya haftanın gününü veriyor. Bu farklılıklar, tüm tarihleri uzlaştırmayı olanaksız kılıyor. Tarihi belirtilen başlıca gelişmeler şöyle aktarılıyor:
- Ocak ayından itibaren: Xianyu, hesaplara yönelik işlemlerin bu dönemde biriktiğini ve polisle işbirliği yaptığını söylüyor; bazı anlatımlarda başlangıç tarihi Ocak 2026 olarak veriliyor.
- 10 Ağustos-10 Eylül: Xianyu'nun tartışmalı kodlu ifadeyi ve ilgili yazışmaları incelediğini söylediği dönem.
- 15 veya 18 Eylül: Soruşturmanın yayımlanması için bildirilen, birbiriyle çelişen tarihler.
- 18 Eylül: 98.358 hesaba yönelik işlem ve 15 grupla ilgili işbirliğinin duyurulduğu bildirilen tarih.
- 21 Eylül: Özür, ayrıntılı ilan incelemesi ve uzman ekip kurulduğunun duyurulması için verilen tarih; bazı anlatımlarda 2026 olarak belirtiliyor.
Çarşamba günü yapıldığı belirtilen daha sonraki bir aramada, evde modellik çekimi aramalarının artık sonuç vermediği; daha genel fotoğrafçılık, fitness ve yüzme ilanlarınınsa görünmeye devam ettiği görüldü. Bu sonuçlar, listede kalan hizmetlerin yasa dışı olup olmadığını veya kaldırılan ilanların farklı ifadelerle yeniden ortaya çıkıp çıkmadığını kanıtlamıyor.
Otomasyon ve hesap yasaklarının sınırları
Müşteri hizmetleri çalışanları, ilan incelemelerinde temel yöntemin otomatik sistemler olduğunu, insan incelemecilerin genellikle itiraz aşamasında sürece dâhil edildiğini anlattı. Xianyu daha sonra anahtar kelime filtrelerini geliştirme, görsel tespitini iyileştirme ve şüpheli ilanlarla hesapları daha fazla manuel incelemeye tabi tutma sözü verdi.
Şirket, ihlalde bulunanların tespit edilmemek için sürekli değişen kodlu ifadeler kullandığını söyledi. Bu, pratik bir güçlük yaratıyor: Filtrelerin şüpheli örüntüleri tanıması gerekirken sıradan fotoğrafları, hizmet açıklamalarını veya ürün adlarını her seferinde suistimal kanıtı saymaması gerekiyor. Görüntü özelleştirme ilanına ilişkin anlaşmazlık, yanlış sınıflandırma riskini ortaya koyuyor.
Shanghai Droit&Elite Hukuk Bürosu ortağı Chang Dongyue, yasa dışı ilanların tekrar ortaya çıkmasını düşük giriş engellerine, trafik ve işlem hacmine dayalı işleyişe ve denetim maliyetlerini düşük tutma baskısına bağladı. Bu değerlendirme, Xianyu'nun harcamalarına ilişkin açıklanmış bir denetimi değil, teşvikleri ve denetim tasarımını ele alıyor.
Platformlar arasında işbirliği çağrısına yanıt veren Chang, pazar yerindeki bir hesabı kaldırmanın daha geniş çaplı faaliyeti neden sona erdirmeyebileceğini açıkladı.
Tek tek platformlardaki hesapları yasaklamak, zincirin yalnızca bir halkasını ortadan kaldırır," dedi. "Gerçek bir platformlar arası işbirliği olmadan denetim daha az etkili olur.
Xianyu ayrıca bir satıcının görünür olmaya devam etmesinin mutlaka hiçbir denetim işlemi yapılmadığı anlamına gelmediğini söyledi; çünkü doğrulanmış ihlaller her zaman anında hesap yasağıyla sonuçlanmıyor. Bu açıklama, hesabın kamuya açık biçimde görünmesini alınan önlemlerin eksik bir göstergesi hâline getiriyor. Ayrıca hangi daha hafif yaptırımların uygulandığı ve bunların yeni müşteri arayışını durdurup durdurmadığı sorularını yanıtsız bırakıyor.
Yasal yükümlülükler ve tekrarlanan denetim sorunu
Çin'in Siber Güvenlik Yasası, platformların kullanıcılar tarafından yayımlanan içerikleri yönetmesini ve yasaklı içerikleri kaldırmasını gerektiriyor. Reşit Olmayanların Korunmasına İlişkin Yasa da platformlardan reşit olmayanları hedef alan yasa dışı içerikleri silmelerini, kanıtları korumalarını ve yetkililere bildirimde bulunmalarını istiyor. Bunlar ayrı yükümlülükler: Materyalin kaldırılması daha fazla kişinin maruz kalmasını sınırlarken kanıtların saklanması soruşturmaya destek oluyor.
Hebei Sanhe Times Hukuk Bürosu ortağı Xu Nan, içerik güvenliği inceleme yükümlülüklerini yerine getirmemenin platformu uyarı, para cezası veya faaliyet kısıtlamasıyla karşı karşıya bırakabileceğini söyledi. Ağır durumlarda cezai sorumluluk da söz konusu olabilir. Bu, olası sorumluluğa ilişkin bir değerlendirme; Xianyu'nun bu yaptırımlara uğradığına dair bir tespit değil.
Tartışma, daha önceki incelemelerin ardından geldi. 2019'da satıcıların, genç kadınları cinsel hizmetlerle bağlantılı özel sohbetlere çekmek için bir yuan fiyatlı giyim ilanlarını kullandığı bildirilmişti. Ocak 2021'de Jiangsu tüketiciyi koruma makamları, yasa dışı işlemlere yönelik müşteri arayışı dâhil çeşitli sorunlar nedeniyle Xianyu ve 11 ikinci el satış platformunu sorgulamıştı.
2022'de gizlenmiş hizmetlere, 2024'te ise kodlu ürün ilanlarına ilişkin başka iddialar ortaya atıldı. Mevcut denetim dönemini 2026 olarak belirten anlatımlarda, reşit olmayanları gösterdiği öne sürülen çıplak görüntülerin satışıyla ilgili haziran ayında yaşanan bir tartışmadan da söz ediliyor. Bu olaylar, endişelerin tekrarlandığını gösteriyor; ancak her seferinde aynı satıcıların veya grupların işin içinde olduğunu kanıtlamıyor.
Haberde aktarılan bilgiler itibarıyla bu soruşturma için ayrı bir düzenleyici kurum cezası veya kamuya açık bir dava duyurusu tespit edilmemişti. Xianyu, incelemesinin sürdüğünü söyledi ancak tamamlanması için bir tarih, planlanmış duruşma veya polis tarafından kamuoyuna yapılacak açıklama tarihi vermedi.
Platformun büyüklüğü, sonuçlanmamış bu meseleleri önemli kılıyor. Xianyu'nun 600 milyondan fazla kayıtlı kullanıcısı var; bir anlatımda aylık aktif kullanıcı sayısı 200 milyona yakın olarak belirtiliyor. İlgili Weibo etiketinin en çok görüntüleneninin çarşamba gününe kadar 490 milyon görüntülemeye ulaştığı bildirildi; bu sayı farklı kişileri değil, görüntüleme sayısını ifade ediyor. Eksik olan, etkilenen çocukların doğrulanmış sayısı, soruşturmadan doğan ceza davaları ve vaat edilen değişikliklerin ilandan özel iletişime uzanan zincirin tamamını kesintiye uğratıp uğratmadığına ilişkin bir açıklama.
Öne Çıkanlar
- Satıcıların, 14 yaşındaki çocukları içeren teklifler de dâhil, yasa dışı cinsel işlemler için müşteri aramak amacıyla Xianyu'daki sıradan hizmet ilanlarını kullandığı öne sürülüyor.
- Xianyu, 98.358 hesabı dondurduğunu, 10 milyondan fazla ürünü denetlediğini ve polisin 15 gruba yönelik operasyonlarına destek verdiğini bildirdi.
- Şirket soruşturmanın bazı bölümlerine itiraz etti ve önemli bir kodlu ifadenin Xianyu'da değil WeCom'da yer aldığını söyledi.
- İncelenen 10 ilandan Xianyu, altısının haber yayımlanmadan önce kaldırıldığını, üçü için sonradan işlem yapıldığını ve ihlal tespit edilmeyen birinin gizlendiğini belirtti.
- Yayımlanma tarihleri konusunda haberler farklılık gösteriyor; bazıları denetim dönemini ve şirketin yanıtını açıkça 2026 yılına bağlıyor.
- Haberde etkilenenlerin doğrulanmış toplam sayısı, ayrı bir düzenleyici kurum cezası veya soruşturmanın tamamlanması için belirlenmiş bir tarih yer almıyor.






