Hindistan'ın İsrail'le Ortaklığı Hukuki İnceleme Altında
18.500'den fazla Filistinlinin tutuklanması, yaklaşık 1.500 çocuğun gözaltına alınması ve kayıtlara geçen 4.000'den fazla zorla kaybetme vakası, Francesca Albanese'nin Hindistan'a yönelik uyarısının dayanakları arasında yer alıyor: Ülkenin İsrail'e verdiği askerî ve siyasi destek, uluslararası hukuk kapsamında sorumlulukla karşı karşıya kalmasına yol açabilir.
İçindekiler
- Hindistan'ın İsrail'le Ortaklığı Hukuki İnceleme Altında
- İşkence ve Soykırım Raporunda Neler Anlatılıyor?
- Modi'nin Ziyareti Bu Uyarı Açısından Neden Önemli?
- Albanese'nin Savının Dayandığı Mahkeme Kararları
- Hindistan'ın Askerî İhracatı ve Yüksek Mahkeme
- Şirketler ve Yetkililer İnceleme Altında
- Hindistan'ın Tarihi Eleştirilerine Yön Veriyor
- ABD Yaptırımları ve Albanese'nin Ödediği Bedel
- Hindistan ve İtalya'daki Yurttaşlara Çağrısı
- Bilinmesi Gerekenler
İşgal Altındaki Filistin Toprakları Özel Raportörü Albanese, 23 Mart'ta BM İnsan Hakları Konseyi'nin 61. oturumuna İşkence ve Soykırım başlıklı raporunu sunduktan sonra verdiği röportajda bu suçlamayı dile getirdi. 2022'den bu yana görevde olan İtalyan hukukçu ve akademisyen, Hindistan'ın İsrail'le genişleyen ilişkilerinin Gazze'deki çatışma sırasında hukuki sonuçlar doğurabileceğini savunuyor.
Yeni Delhi'nin sorumlulukları sorulan Albanese, Hindistan'ın "yükümlülüklerini ihlal ettiğini" ve attığı adımlar nedeniyle yakında "sorumlulukla karşı karşıya kalabileceğini" söyledi. Uyarısı, askerî malzeme tedariki ve stratejik işbirliği yoluyla olası soykırım, savaş suçları ve insanlığa karşı suçlarla bağlantılı sorumluluk ihtimaline işaret ediyor.
Başbakan Narendra Modi'nin şubat ayında İsrail'e yaptığı resmî ziyaret, Albanese'nin eleştirilerini keskinleştirdi. Modi, İsrail parlamentosu Knesset'te konuştu, iki ülkenin kültürel, siyasi ve askerî ilişkilerini kutladı ve Özel Stratejik Ortaklık yoluyla ilişkileri geliştirme konusunda uzlaştı. Ziyaret, İran'la mevcut bölgesel savaşın başlamasından yalnızca birkaç gün önce gerçekleşti.
Albanese'nin suçlaması, dünyanın en büyük demokrasisinin dış politikasına doğrudan meydan okuyor. Savı üç gelişmeyi bir araya getiriyor: Filistinlilere yönelik belgelenmiş ihlaller, İsrail'le ilgili uluslararası mahkeme süreçleri ve Hindistan'ın İsrail hükümetiyle ortaklığını derinleştirme kararı. Tartışmanın merkezinde sorumluluğa ilişkin pratik bir soru var: Silahları, ticareti ya da siyasi desteği başka bir ülkenin hukuka aykırı eylemlerini sürdürmesine yardımcı olabilecek bir ülkenin yükümlülükleri nelerdir?
Albanese, bu yükümlülüklerin ihlalleri gerçekleştirdiği öne sürülen ülkenin ötesine uzandığını savunuyor. Uyarısı, yardım sağlayan devletleri ve buna onay veren yetkililerin yanı sıra ekipman ya da hizmet tedarikinde yer alan şirketleri de kapsıyor.
İşkence ve Soykırım Raporunda Neler Anlatılıyor?
İşkence ve Soykırım, Ekim 2023'ten bu yana Filistin topraklarındaki koşulları inceliyor. Albanese, İsrailli yetkililerin Filistinlilerin direnişini, onurunu ve sumudunu kırmak için şiddet kullanarak Gazze'yi "uçsuz bucaksız bir işkence kampına" dönüştürdüğü sonucuna varıyor. Sumud, Arapçada metanet anlamına geliyor.
Raporda, yaklaşık 1.500'ü çocuk olmak üzere 18.500'den fazla Filistinlinin tutuklandığı ve 4.000'den fazla zorla kaybetme vakası kaydedildiği belirtiliyor. Zorla kaybetme, kişilerin gözaltına alınırken akıbetlerinin veya nerede olduklarının gizlenmesi; ailelerinin onlara ulaşamaması ya da korunmaları için başvuruda bulunamaması anlamına geliyor.
Albanese; doktorları, gazetecileri, aktivistleri ve insan hakları savunucularını etkileyen dayak, cinsel saldırı, tıbbi ihmal ve psikolojik istismarı anlatıyor. BM'nin Filistinli mültecilere hizmet veren kuruluşu UNRWA'nın 50'den fazla çalışanının işkence gördüğü bildirildi. Birçoğuna özellikle insani yardım çalışmaları hakkında sorgulama yapıldı.
Gözetim de rapordaki anlatımın bir parçası. Yüz tanıma sistemli kontrol noktaları ve insansız hava araçları, hareketi ve alanı kontrol etme araçları olarak tanımlanıyor. Albanese, bunların etkilerinin gözaltı merkezlerinin ötesine uzandığını ve günlük sıradan faaliyetler sırasında korku yarattığını savunuyor.
Temel iddiası, işkencenin işgalle bağlantılı daha geniş bir şiddet sisteminin ayrılmaz parçası olduğu. İleri sürülen ihlalleri apartheid, yerleşimci sömürgeciliği ve Filistinlileri topraklarından hâkimiyet altına almak, mülksüzleştirmek ve silmek üzerine kurulu bir ekonomiyle ilişkilendiriyor.
Albanese, eylemlerin ölçeği ve niteliğinin soykırım için gereken hukuki eşiği karşıladığını savunuyor. Bu, özel raportör sıfatıyla yaptığı değerlendirme. Uluslararası Adalet Divanı'nda İsrail'e karşı açılan soykırım davası sürüyor; mahkeme, İsrail'e Gazze'de soykırım teşkil eden eylemleri önlemesi yönünde geçici tedbirler kararı verdi.
Modi'nin Ziyareti Bu Uyarı Açısından Neden Önemli?
Modi'nin şubat ayındaki ziyareti, Hindistan'ın İsrail'le stratejik yakınlığını kamuoyu önünde ortaya koydu. Knesset'teki konuşmasında kültür, siyaset ve savunma alanlarında işbirliğini kutlayan Modi, Özel Stratejik Ortaklık'la daha yakın ilişkilerin resmiyet kazanmasını sağladı.
Albanese, İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu'nun Uluslararası Ceza Mahkemesi'nde savaş suçları ve insanlığa karşı suçlarla suçlandığına dikkat çekerek ziyaretin zamanlamasını eleştirdi. Ayrıca Uluslararası Adalet Divanı'nın, İsrail'in Filistin topraklarındaki işgalinin hukuka aykırı olduğu ve sona ermesi gerektiği yönündeki kararına işaret etti.
İki mahkemenin görevleri farklı. Uluslararası Adalet Divanı devletleri ilgilendiren hukuki meseleleri ele alıyor. Uluslararası Ceza Mahkemesi ise kişilerin cezai sorumluluğunu inceliyor. Albanese'nin uyarısı her iki düzeyi de kapsıyor: Hindistan'ın devlet olarak olası sorumluluğu ve askerî desteğe onay veren kişilerin olası cezai sorumluluğu.
Bu kaygılar arasındaki bağlantıyı suç ortaklığı kavramı kuruyor. Basitçe ifade etmek gerekirse bu kavram, hukuka aykırı eylemi doğrudan gerçekleştirmekten ziyade, başkasının hukuka aykırı eylemine yardım etmeyi ifade ediyor. Albanese, uluslararası suçlarla itham edilen bir devlete destek sağladıklarında stratejik ortaklıkların ve askerî tedarik ilişkilerinin hukuki sorumluluk doğurabileceğini savunuyor.
Dolayısıyla eleştirisi, diplomatik ziyaretin simgesel anlamının ötesine uzanıyor. Siyasi desteği, ticari ilişkileri ve askerî işbirliğini İsrail'in eylemlerini mümkün kılan desteğin birbiriyle bağlantılı unsurları olarak değerlendiriyor.
Albanese'nin Savının Dayandığı Mahkeme Kararları
Uluslararası Adalet Divanı'nın 2024 tarihli danışma görüşünde, İsrail'in Filistin topraklarındaki işgalinin hukuka aykırı olduğu sonucuna varıldı. Albanese, bu karara dayanarak diğer devletlerin işgale destek vermeme ve sona erdirilmesine yardımcı olma sorumlulukları bulunduğunu savunuyor.
Hukuki sav, Dördüncü Cenevre Sözleşmesi'ni ve sivillerin işgal altındaki topraklara nakledilmesine getirilen kısıtlamaları da kapsıyor. İddialara ilişkin anlatımda, bu kısıtlamalar bağlamında III. Madde'ye atıfta bulunuluyor.
Albanese, mahkemenin bulgularının diğer hükümetlerden ne talep ettiğine ilişkin görüşünü şöyle ifade etti:
Hukuki sorumluluklar açık. Uluslararası Adalet Divanı, işgalin hukuka aykırı olduğunu ilan etti ve devletlere ticaret yapmama, silah transfer etmeme ve hukuka aykırı işgali sürdürmekle suçlanan bir devletten silah satın almama yükümlülüğü getirdi.
Bu açıklama, Albanese'nin işgal kararından doğan yükümlülüklere ilişkin yorumunu ortaya koyuyor. Tam kapsamlı silah ambargoları ve ticaret anlaşmalarının askıya alınması da dahil olmak üzere askerî ve ticari işbirliğinin geniş çaplı biçimde kesilmesi çağrısında bulunuyor.
Soykırım Sözleşmesi, savının bir başka dayanağını oluşturuyor. Devletlerin soykırımı önleme ve cezalandırma yükümlülüklerinin yanı sıra soykırım işlememe yükümlülüğü de var. Albanese, hükümetlerin başka bir devletin soykırım teşkil eden eylemlerini mümkün kılan ya da teşvik eden yardımlardan da kaçınması gerektiğini savunuyor.
Uluslararası Adalet Divanı'nın Gazze davasında aldığı geçici tedbir kararları, süreç devam ederken verilen emirler niteliğinde. Kararlar İsrail'e soykırım teşkil eden eylemleri önleme talimatı veriyor. Albanese, bu süreci ve işgal kararını, hükümetlerin İsrail'le ilişkilerini yeniden değerlendirmeleri için gerekçe olarak görüyor.
Uyarısında Hindistan'a karşı bir hukuki sürecin ya da Hindistan'ın sorumluluğuna ilişkin bir kararın tarihi belirtilmedi.
Hindistan'ın Askerî İhracatı ve Yüksek Mahkeme
Hindistanlı şirketlerin Gazze savaşı sırasında İsrail'e roket, patlayıcı, roket motoru ve diğer askerî teçhizat ihraç ettiği bildirildi. Haziran 2024'te yayımlanan araştırmalarda, çatışma sürerken bu sevkiyatların devam ettiği anlatıldı.
Bazı Batılı hükümetler silah sevkiyatlarını kısıtlamaları yönünde iç kamuoyu baskısıyla karşılaşırken Hindistan'ın önemli bir tedarikçi hâline geldiği belirtildi. Albanese'nin savı, bu tür ihracatları silah sağlamanın, silahların kullanımından sorumluluk doğurup doğurmadığına ilişkin daha geniş bir tartışmanın içine yerleştiriyor.
Hindistan Yüksek Mahkemesi, Gazze kuşatması sırasında İsrail'e askerî ihracatı durdurmayı talep eden bir başvuruyu reddetti. Mahkeme, dış politika meselesi olarak değerlendirdiği konuda müdahalede bulunmadı. Albanese, bir iç mahkemenin müdahaleye isteksiz olmasından bağımsız olarak uluslararası hukuktan doğan yükümlülüklerin geçerliliğini koruduğunu savunuyor.
Raporda ayrıca Hiroşima'ya atılan miktarın altı katı olarak tanımlanan 85 bin ton bombanın Gazze'ye yağdırıldığı belirtiliyor. Uluslararası ortakların sağlayabileceği hedefleme teknolojileri ve mühimmat sistemleri de ele alınıyor; askerî tedarikçiler, devletlerin ve şirketlerin suç ortaklığına ilişkin daha geniş savın bir parçası olarak değerlendiriliyor.
Raporun değerlendirmesi yalnızca Hindistan'a odaklanmak yerine uluslararası tedarikçileri de kapsıyor. Yeni Delhi açısından uyarı, hem savaş sırasında yapıldığı öne sürülen sevkiyatlarla hem de İsrail'le askerî ilişkisinin güçlenmeye devam etmesiyle ilgili.
Öne çıkan gelişmeler birkaç tarihe yayılıyor:
- Ekim 2023'ten bu yana: Albanese'nin Filistinlilere yönelik işkence ve diğer ihlallere ilişkin bulgularının kapsadığı dönem.
- Haziran 2024: Araştırmalarda, Hindistan'ın İsrail'e askerî teçhizat ihracatının sürdüğü anlatıldı.
- 2024: Uluslararası Adalet Divanı, İsrail'in Filistin topraklarındaki işgalinin hukuka aykırı olduğu sonucuna vardı.
- Şubat 2026: Modi İsrail'i ziyaret etti, Knesset'te konuştu ve Özel Stratejik Ortaklık yoluyla ikili ilişkileri geliştirdi.
- 23 Mart 2026: Albanese, İşkence ve Soykırım raporunu İnsan Hakları Konseyi'nin 61. oturumuna sundu.
Şirketler ve Yetkililer İnceleme Altında
Albanese; silah üretimi, teknoloji, finans ve inşaat sektörlerinden 48 şirketin ihlalleri sona erdirmek için nüfuzlarını kullanmadığını belirtiyor. Savı, silah tedarikini raporda anlatılan daha geniş sistemi sürdüren hizmetler, yatırımlar ve altyapıyla ilişkilendiriyor.
Albanese, şirketlerin işgalle ilişkilerini sürdürürken dar kapsamlı teknik savlarla sorumluluklarından kaçınabileceği fikrini reddediyor. Şirketlerin sorumluluğuna ilişkin görüşünü şöyle açıklıyor:
Şirketler tarafsız olduklarını iddia edemez. Ya yerinden etme mekanizmasının bir parçasıdırlar ya da bu mekanizmayı dağıtmanın.
Albanese'ye göre hükümetlerin de süregelen suçları mümkün kılan ilişkilerden çekilme yönünde benzer yükümlülükleri var. Silah ambargoları ve ticaret anlaşmalarının askıya alınması çağrısı, bu ilişkilere yalnızca diplomatik tepki göstermek yerine onları kesmeyi amaçlıyor.
Albanese, İtalya'da soykırıma suç ortaklığıyla itham edilen hükümet yetkililerine karşı başlatılan hukuki sürece de dikkat çekti. Risklerin, yardıma onay veren kişileri de kapsayabileceğini belirterek "bu tür girişimlere yetki veren kişilerin cezai sorumluluğundan" söz etti.
Uyarısı iki hesap verebilirlik biçimini birbirinden ayırıyor. Bir devlet uluslararası hukuk kapsamındaki eylemlerinden sorumlu tutulabilirken bir kişi cezai suçlamalarla karşılaşabilir. Askerî desteğe onay veren bakanların ve diğer yetkililerin her iki olasılığı da göz önünde bulundurması gerektiğini savunuyor.
Hindistan'ın Tarihi Eleştirilerine Yön Veriyor
Hindistan'ın sömürge yönetimine karşı direniş tarihi, Albanese'nin ahlaki eleştirisinin merkezinde yer alıyor. Bu tarihi İsrail'in kuruluşu ve Filistinlilerin İngiliz yönetimi altındaki deneyimiyle ilişkilendirdi.
Albanese karşılaştırmasını şu sözlerle açıkladı:
Hindistan ile tarihî Filistin'in ortak bir noktası var: Topraklarının şekillenmesinde İngiliz sömürge yönetimi etkili oldu.
İsrail'in Filistin topraklarında kurulmasını İngiliz sömürgeciliği bağlamında değerlendiren Albanese, bunu Hindistan'ın uzun bağımsızlık mücadelesiyle karşılaştırdı. Her iki ülkenin de sömürgecilikten kurtulma süreciyle gelişen uluslararası sistemi koruma konusunda BM üyeleri olarak sorumlulukları bulunduğunu savundu.
Albanese, o dönemde uluslararası hukukun şekillenmesine ve sömürgeciliğin sona ermesini mümkün kılmaya Hindistan'ın önemli katkı sunduğunu söyledi. Bu geçmiş göz önüne alındığında Hindistan'ın bugün İsrail'le aynı safta yer almasını "kaygı verici" olarak nitelendirdi.
İlişkiyi bu mirastan bir kopuş olarak görmesinin nedenini şöyle açıkladı:
Bana kalırsa Hindistan'ın İsrail'le ilişkisi, geçmişine ihanet niteliğinde.
Hindistanlı liderlerin "karşı tarafa geçmiş gibi" göründüğünü söyledi. Eleştirisi, Hindistan'ın sömürgeci tahakküme karşı çıkma konusundaki tarihî rolüyle bugünkü stratejik tercihleri arasında gördüğü uçuruma yöneliyor.
Albanese ayrıca Donald Trump ile Netanyahu'yu "sistemin kolunu bükmekle, hukuksuzluğu bulaşıcı hâle gelecek kadar yaygınlaştırmakla" suçladı. Hindistan ve İsrail'i, önceki kuşakların mücadeleleriyle kurulan uluslararası düzenin bozulmasına katkıda bulunan ülkeler olarak gösterdi.
ABD Yaptırımları ve Albanese'nin Ödediği Bedel
ABD Hazine Bakanlığı, Albanese'yi "özel olarak belirlenmiş kişi" ilan ederek mal varlığını dondurdu ve ABD vatandaşlarıyla şirketlerinin onunla işlem yapmasını yasakladı. Vladimir Putin ve Beşar Esad gibi isimlere de uygulanan bu yaptırımlara maruz kalan ilk BM yetkilisi olduğu belirtildi.
Albanese bu deneyimi "sivil ölüm" olarak nitelendirdi. Kısıtlamaların, ABD dışında bile banka hesabı açma ve para transferi yapma olanağını etkilediğini söyledi. E-posta adresleri kapatıldı; Georgetown ve Columbia üniversiteleriyle akademik ilişkileri kesildi.
Ona mal veya hizmet sağlayan kişiler için 1 milyon dolara varan para cezaları ve aile üyeleri için 20 yıla kadar hapis cezası ihtimalinden söz etti. Anlattıkları, yaptırımların mesleki çalışmalarının çok ötesine uzanan kısıtlamalar getirdiğini ortaya koyuyor.
Albanese, ailesi üzerindeki etkiden ve görevini sürdürme nedeninden şöyle söz etti:
Ben büyük bir fedakârlık yapıyorum, ailem de öyle. İki küçük çocuğum var; onları çok az görebiliyorum. Bunu, Filistinli, İsrailli, Hintli, Kongolu ve Sudanlı çocukların da bir zamanlar sahip olduğum huzurlu ve güvenli yuvaya en az benim kadar layık olduğuna inandığım için seçiyorum.
Amerikan vatandaşı olan 13 yaşındaki kızı, yaptırımlara itiraz etmek üzere ABD Başkanı, Dışişleri Bakanı ve Adalet Bakanı aleyhine hukuki süreç başlattı. Albanese, hukuk mücadelesinin zorluğuna rağmen adalet sistemine güvenmeyi sürdürdüğünü söyledi.
Albanese, İsrail'in eylemlerini araştırma görevini yürüttüğü için ağır suçlamalarla da karşı karşıya kaldığını söyledi. İsrail'in antisemitizm ile siyonizm karşıtlığını birbirine karıştırmayı başardığını ve bunun sonucunda İsrail'e yönelik eleştirilerin antisemitik olarak nitelendirildiğini savundu. Antisemitizm, Yahudilere yönelik düşmanlık ya da önyargı; siyonizm karşıtlığı ise siyasi bir proje olarak siyonizme muhalefet anlamına geliyor.
Hindistan ve İtalya'daki Yurttaşlara Çağrısı
Albanese, kamuoyu baskısının hükümet politikasını etkilediğine örnek olarak İtalya'yı gösterdi. Yurttaşların uzun süreli eylemlerinin hükümeti İsrail'le savunma anlaşmasını askıya alacağını duyurmaya yönelttiğini söyledi.
Bakanların, Filistin politikaları nedeniyle seçim yenilgisi ihtimalinin yanı sıra soykırıma suç ortaklığı iddialarını içeren hukuki süreçlerle de karşı karşıya olduğunu belirtti. Kamuoyu hareketliliğini, hukuki adımları ve seçimleri hükümetleri hesap vermeye zorlamanın birbiriyle bağlantılı yolları olarak sundu.
Albanese, Hindistan'daki insanları hükümetlerinin tutumunu sorgulamaya çağırdı. Hindistan sivil toplumunun Filistin ve Gazze için sesini yükseltmeyi sürdürdüğünü kabul ederek şöyle dedi:
Hindistan halkının da bu konuda güçlü biçimde sesini yükseltmesini ve hükümetini sorgulamasını istiyorum.
Çağrısı, ülke içindeki siyasi tercihleri Gazze'ye yönelik daha geniş uluslararası tepkiyle ilişkilendiriyor. Yurttaşların bu kararları tamamen yetkililere bırakmak yerine hükümetleri askerî ve ticari ilişkilerini değiştirmeye zorlayabileceğini savunuyor.
Albanese bu dönemi küresel bir hesaplaşma olarak nitelendirerek şöyle dedi:
Filistin, dünyanın ahlaki ve siyasi başarısızlıklarını gözler önüne tutan bir aynadır.
Şirketlerin apartheid yönetimindeki Güney Afrika ve Nazi Almanyası'na dâhil olmasına ilişkin geçmişteki hesaplaşmaları hatırlattı. Ona göre Filistin, piyasaların adaletsizliği teşvik etmeden ya da bundan kazanç sağlamadan işleyip işleyemeyeceğine dair yeni bir sınav oluşturuyor.
Albanese, soykırım olarak tanımladığı durumu sona erdirmek için öfkenin eyleme dönüşmesi gerektiği sonucuna vardı: Bu durumu sürdüren ilişkilerin kesilmesi, sorumlulukla yüzleşilmesi ve destekleyici yapıların dağıtılması için cesaret gösterilmesi. Yaptırımlara ve kişisel bedeline rağmen, şiddete karşı büyüyen küresel vicdanın adalete doğru ilerleyişi hızlandırabileceği yönündeki iyimserliğini dile getirdi.
Bilinmesi Gerekenler
- Francesca Albanese, Hindistan'ı İsrail'e askerî ve siyasi destek vererek uluslararası yükümlülüklerini ihlal etmekle suçluyor.
- İşkence ve Soykırım raporunda Ekim 2023'ten bu yana 18.500'den fazla Filistinlinin tutuklandığı, yaklaşık 1.500 çocuğun gözaltına alındığı ve 4.000'den fazla zorla kaybetme vakası kaydedildiği belirtiliyor.
- Modi'nin Şubat 2026'da İsrail'e yaptığı ziyaret, Özel Stratejik Ortaklık'la sonuçlandı ve Knesset'te yaptığı konuşmayı kapsadı.
- Albanese uyarısını, Uluslararası Adalet Divanı'nın İsrail işgalini hukuka aykırı bulan kararına, Gazze'yle ilgili geçici tedbirlerine ve Soykırım Sözleşmesi kapsamındaki yükümlülüklere dayandırıyor.
- Hindistanlı şirketlerin savaş sırasında askerî teçhizat sağladığı bildirildi; Hindistan Yüksek Mahkemesi ihracatı durdurmayı talep eden başvuruyu reddetti.
- Albanese silah ambargoları ve ticaret anlaşmalarının askıya alınması çağrısı yapıyor; devletler, şirketler ve yetkililerin olası sorumluluğu konusunda uyarıda bulunuyor.
- ABD yaptırımları Albanese'nin mali ve mesleki faaliyetlerini kısıtladı; kızı yaptırımlara karşı hukuki süreç başlattı.
- Albanese, İtalya'daki kamuoyu baskısı ve hukuki adımlara dikkat çekerek Hindistan halkını hükümetlerine baskı yapmaya çağırıyor.






