10 binden fazla Koreli kuruluşu haziran son tarihi bekliyor
Güney Kore Ulusal Vergi Servisi (NTS), ülkenin ilk küresel asgari kurumlar vergisi beyannamelerini 1 Mayıs 2026'da kabul etmeye başlayacak. Kurum, 2.547 çok uluslu şirket grubuna bağlı 10.188 yerel kuruluşa bilgilendirme göndererek 30 Haziran'daki son tarih öncesinde kapsamlı bir uyum sürecini başlattı.
İçindekiler
- 10 binden fazla Koreli kuruluşu haziran son tarihi bekliyor
- Hangi şirketler beyan vermeli?
- Yüzde 15'lik taban nasıl işliyor?
- Şirketlerin takip etmesi gereken tarihler
- 2025 değişiklikleri neleri kapsıyor?
- Bilgi beyanı neden zahmetli?
- ABD düzenlemesi farklı bir yol oluşturuyor
- Düşük vergili ülkelerde teşvikler değişiyor
- NTS desteğinin yanında cezalar da var
- Öne çıkanlar
Beyan dönemi, Güney Kore'nin Aralık 2022'de yürürlüğe koyduğu kurallara tabi ilk yıl olan 2024 mali yılını kapsıyor. Sisteme dahil şirketlerin bu süre içinde gerekli bilgileri sunması ve ödenmesi gereken ek vergileri yatırması gerekiyor. Amaç, kapsama giren çok uluslu şirket kârları üzerindeki efektif vergi oranını en az yüzde 15'e çıkarmak.
Gelir koşullarını karşılamaları halinde, büyük Koreli şirketler toplulukları ile Google ve Apple gibi yabancı gruplar düzenlemenin kapsamına giriyor. Bir grubun nihai ana şirketinin merkezi Seul'de, Silikon Vadisi'nde ya da başka bir ülkede olabilir: merkezinin bulunduğu yer, tek başına, Kore'deki kuruluşlarının beyan yükümlülüğünü ortadan kaldırmıyor.
Güney Kore, kuralları bütünüyle uygulamaya koyan ilk ülke olarak, kurumlar vergisi oranlarını çok düşük tutarak rekabeti sınırlamayı amaçlayan uluslararası çabanın ön saflarında yer alıyor. Şirketler için acil görev pratik: grubun kapsama girip girmediğini belirlemek, faaliyetlerinin tamamına ilişkin bilgileri derlemek ve hâlihazırda ödenen verginin asgari oranın altında kalıp kalmadığını hesaplamak.
Sistem, 143 ülkenin onayladığı Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü'nün (OECD) Matrah Aşındırma ve Kâr Aktarımı 2.0 İkinci Sütun çerçevesini izliyor. Çok uluslu bir şirketin efektif vergi oranının yüzde 15'in altında olduğu bir ülkede gelir elde etmesi halinde ek verginin nerede tahsil edilebileceğini değiştiriyor.
Bu nedenle haziran son tarihi şirketler için iki sorumluluğu bir araya getiriyor: hesaplamalarını vergi idaresine açıklamak ve ortaya çıkan yükümlülüğü ödemek. Hesaplamaları ek ödeme gerektirmese bile bir grubun bildirim yükümlülüğü olabilir.
Hangi şirketler beyan vermeli?
Gelir testi, çok uluslu şirket grubunun tamamına uygulanıyor. Grubun konsolide yıllık geliri, önceki dört mali yılın en az ikisinde 750 milyon avroya, yaklaşık 1,1 trilyon ila 1,3 trilyon Kore wonuna, ulaşmışsa grup kapsama giriyor. Konsolide gelir, tek bir Koreli bağlı ortaklığın satışlarını değil, grubun toplam gelirini ifade ediyor.
2024 mali yılı için dikkate alınacak önceki yıllar 2020-2023 dönemini kapsıyor. Dört yıllık dönemin incelenmesi, uygunluğun olağanüstü güçlü ya da zayıf tek bir yıla değil, grubun gelir geçmişine bağlı olduğu anlamına geliyor.
NTS, ilk beyan süreci kapsamında Kore'de 2.547 grup ve bu gruplara bağlı 10.188 kuruluş belirledi. Bağlı kuruluş, çok uluslu bir grup bünyesindeki münferit bir işletme ya da kapsama giren başka bir birimdir. Dolayısıyla kuruluş sayısı grup sayısından çok daha yüksek; çünkü tek bir grubun Kore'de birden fazla faaliyeti olabilir.
Nihai ana şirketleri küresel asgari vergiyi uygulamaya koymamış bir ülkede bulunsa bile Koreli bağlı ortaklıklar yerel beyan koşullarını karşılamak zorunda. Kamu kurumları, uluslararası kuruluşlar, kâr amacı gütmeyen kuruluşlar ve emeklilik fonları muaf tutuluyor.
Yüzde 15'lik taban nasıl işliyor?
Küresel asgari vergi, kısaca Küresel Matrah Aşındırmayı Önleme Kuralları olarak bilinen GloBE Kuralları'nı kullanıyor. Bu kurallar, efektif vergi oranını hesaplamak için çok uluslu şirketlerin bir ülkedeki faaliyetlerinin gelirini ve kapsama giren vergilerini karşılaştırıyor. Oran yüzde 15'in altındaysa tamamlayıcı vergi adı verilen ek bir ödeme doğabiliyor.
Efektif vergi oranı, ödenen verginin hesaplamada kullanılan gelire oranını ifade ediyor. Ülkenin vergi mevzuatında belirlenen kurumlar vergisi oranından farklıdır. Bu nedenle hesaplamalar, ilan edilen ulusal oranı kontrol etmekten fazlasını gerektiriyor.
Çerçeve, vergi açığının bağlı ortaklığın faaliyet gösterdiği ülkede ya da ana şirketin merkezinin bulunduğu ülkede tahsil edilmesine izin veriyor. Birbirine bağlı iki mekanizma, yükümlülüğün şirket grubu içinde nasıl ilerleyeceğini belirliyor: Gelirin Dahil Edilmesi Kuralı (IIR) ve Düşük Vergilendirilen Kârlar Kuralı (UTPR).
IIR, nihai ana şirketi Kore'de bulunan bir kuruluşun, efektif vergi oranının yüzde 15'in altında kaldığı ülkelerdeki bağlı ortaklıklarının kârları için tamamlayıcı vergi ödemesini gerektiriyor. Nihai ana şirketin merkezinin bulunduğu ülke IIR'yi uygulamıyorsa yükümlülük, şirketler zincirindeki bir ara ana şirkete ya da kısmen sahip olunan bir ana şirkete geçebiliyor.
UTPR, yedek mekanizma işlevi görüyor. Ana şirketin bulunduğu ülkenin IIR'yi uygulamaması halinde, çok uluslu şirketin faaliyet gösterdiği ülkelerin tamamlayıcı vergiyi tahsil etmesine imkân tanıyor. Kurallar birlikte, kârların çok az vergi alan ya da hiç vergi almayan bir ülkeye aktarılmasının avantajını azaltıyor.
Basitleştirilmiş bir örnek hesaplamayı gösteriyor. Koreli bir şirketler topluluğunun A Ülkesi'nde 10 milyar won kazanan ve vergi ödemeyen bir bağlı ortaklığı var. Ayrıca B Ülkesi'nde 20 milyar won gelir elde eden ve 1 milyar won vergi ödeyen bir şubesi bulunuyor; bu, yüzde 5 efektif vergi oranına karşılık geliyor.
A Ülkesi'ndeki gelir için, 10 milyar wonun yüzde 15'ine eşit olan 1,5 milyar won tamamlayıcı vergi gerekiyor. B Ülkesi için ise 2 milyar won daha ödenmesi gerekiyor. Bu tutar, yüzde 5 ile yüzde 15 arasındaki 10 puanlık farkın 20 milyar wonluk gelire uygulanmasıyla hesaplanıyor. Bu örnekte şirketler topluluğu, Kore NTS'ye toplam 3,5 milyar won ödüyor.
Şirketlerin takip etmesi gereken tarihler
Güney Kore'nin ilk beyan son tarihine, yıllar süren mevzuat çalışmaları ve hazırlıkların ardından ulaşılıyor. İlk kurallar Aralık 2022'de yürürlüğe girdi; sonraki değişiklikler hesaplamaların bazı yönlerini değiştirdi ve geçiş dönemi kolaylıkları getirdi.
Önemli tarihler şöyle:
- Aralık 2022: Güney Kore küresel asgari vergi kurallarını yürürlüğe koydu.
- 2024 mali yılı: İlk beyan döneminin kapsadığı yıl; uygunluk 2020-2023 gelirleri üzerinden değerlendiriliyor.
- 31 Aralık 2024: 20612 sayılı Kanun, 1 Ocak 2025'te veya sonrasında başlayan mali yıllar için geçerli değişiklikler getirdi.
- Mart ve Nisan 2026: NTS, beyan dönemi açılmadan önce destek çalışmaları yürüttü.
- 1 Mayıs 2026: İlk beyan dönemi açılıyor.
- 8 Mayıs 2026: Şirketler ve vergi temsilcileri için bilgilendirme toplantısı düzenlenecek.
- 30 Haziran 2026: İlk beyan dönemi sona eriyor; beyannameler ve varsa tamamlayıcı vergi ödemeleri bu tarihe kadar yapılmalı.
Şirketlerin bu tarihleri doğru mali yılla ilişkilendirmesi gerekiyor. Haziran 2026 son tarihi, 2024 yılına ilişkin ilk beyannameleri kapsıyor; mevzuat değişiklikleri ise genel olarak 1 Ocak 2025'te veya sonrasında başlayan mali yıllara uygulanıyor.
2025 değişiklikleri neleri kapsıyor?
31 Aralık 2024'te yürürlüğe giren 20612 sayılı Kanun; zararların ele alınışını, UTPR hesaplamalarını ve beyan sürelerini değiştiriyor. Değişiklikler, Aralık 2023'te yayımlanan güncellemeler de dahil olmak üzere, OECD'nin devam eden idari kılavuzlarını mevzuata dahil ediyor.
67(4). madde, zararlar için seçim hakkı getiriyor. Bağlı kuruluşlar, ertelenmiş vergi düzeltmelerinin toplamını hesaplamak yerine, ülke bazında GloBE zararlarının yüzde 15'ini ertelenmiş vergi varlığı olarak uygulayabiliyor. Ertelenmiş vergi varlığı, sonraki hesaplamalarda kullanılabilecek bir vergi avantajını kaydediyor.
Seçim ilk mali yılda yapılmalı ve sonraki yıllarda otomatik olarak devam ediyor. Bu seçeneği kullanan şirketlerin, başlangıçtaki kararlarının sonraki raporlama dönemlerini nasıl etkileyeceğini de değerlendirmesi gerekiyor.
80. madde, Geçiş Dönemi UTPR Güvenli Limanı'nı getiriyor. Bu hüküm uyarınca, nihai ana şirketin bulunduğu ülkedeki kurumlar vergisi oranı en az yüzde 20 ise UTPR kapsamında hesaplanan tamamlayıcı vergi sıfır kabul ediliyor. Güvenli liman, koşulları karşılayan şirketlere olağan hesaplama ya da ödeme yükümlülüklerinde belirli kolaylıklar sağlayan bir kuraldır.
Bu kolaylık, 31 Aralık 2025'te veya öncesinde başlayan ve 31 Aralık 2026'dan önce sona eren mali yıllar için geçerli. Süresi ve yüzde 20'lik eşik önem taşıyor; çünkü bu, belirli mali yıllara bağlı geçici bir düzenleme.
Değişiklikler, UTPR kapsamındaki tamamlayıcı verginin nasıl paylaştırılacağını da açıklığa kavuşturuyor. 83. madde, olağan beyan tarihinin 30 Haziran 2026'dan önceye denk gelmesi halinde GloBE Bilgi Beyanı için son tarihi 30 Haziran 2026'ya uzatıyor. Böylece bu önlemler, vergi hesaplamasındaki değişiklikleri ilk raporlama süreci için ek süreyle birleştiriyor.
Bilgi beyanı neden zahmetli?
GloBE Bilgi Beyanı, çok uluslu şirket grubunun ayrıntılı bir görünümünü gerektiriyor. Şirketlerin organizasyon yapısını, hisse bazlı ücretlendirmeyi, emeklilik giderlerini ve faaliyetlerin tamamındaki hesaplamaları etkileyebilecek çok sayıda seçimi bildirmesi gerekiyor.
Vergi birimleri, finansal muhasebe ile vergi muhasebesi kayıtlarını da uzlaştırmak zorunda. Finansal hesaplar GloBE gelirini, vergi muhasebesi ise kapsama giren vergileri belirliyor. Efektif vergi oranının tutarlı biçimde hesaplanabilmesi için bu sistemler arasındaki farkların tespit edilmesi gerekiyor.
ABD'li çok uluslu şirketler için süreç; yeni hesaplamaların yabancı vergi kredisi sistemleri, F Alt Bölümü geliri ve Küresel Maddi Olmayan Düşük Vergili Gelir (GILTI) rejimiyle eşgüdümünü de kapsıyor. Bunlar, ABD'nin yabancı gelirleri vergilendirme yaklaşımındaki mevcut uygulamalar; zaten zorlu olan sürece ek hesaplamalar getiriyor.
Şirketlerin, üç aylık vergi karşılıklarıyla da uyumlu olacak şekilde, sıkışık takvimler içinde tutarlı ve kapsamlı bilgiler sağlaması gerekiyor. Vergi karşılığı, çoğu zaman nihai beyanname verilmeden önce finansal hesaplara vergi gideri tahmini kaydetme sürecidir.
Vergi uzmanları, güvenilir ve tek bir veri kaynağına duyulan ihtiyacı vurguluyor. Uygulamada bu, farklı ekiplerin birbirinden kopuk sürümler üzerinden çalışması yerine, kurumsal kaynak planlama (ERP) sistemleri, elektronik tablolar ve e-posta kayıtlarındaki bilgilerin bir araya getirilmesi anlamına geliyor.
Otomatik iş akışları ve uzmanlaşmış hesaplama araçları bu iş yükünün yönetilmesine yardımcı olabilir. Bunlar olmadan, ileri düzey vergi birimleri bile beyan son tarihinden önce birden fazla ülkeden ve muhasebe sisteminden gelen büyük hacimli bilgileri kontrol etme zorluğuyla karşı karşıya kalıyor.
ABD düzenlemesi farklı bir yol oluşturuyor
Güney Kore'nin uygulaması, ABD'li çok uluslu şirketler için farklı bir düzenlemeyle birlikte işliyor. Haziran 2025'te Kanada'nın Banff kentinde düzenlenen G7 zirvesinde maliye bakanları, ABD merkezli çok uluslu şirketleri diğer ülkelerin İkinci Sütun uygulamalarından fiilen muaf tutan bir uzlaşmaya vardı.
ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, düzenlemenin müzakerelerine katkıda bulundu. Düzenleme, ABD'de faaliyet gösteren yabancı şirketleri cezalandırmayı öngören misilleme vergisi hükümlerinin ABD mevzuatından çıkarılması karşılığında yapılan anlaşmanın parçasıydı.
Bu istisna, ABD'li grupları tam uyum çerçevesiyle karşı karşıya olan Koreli ve Avrupalı çok uluslu şirketlerden farklı bir konuma getiriyor. ABD'li rakipler, faaliyet esaslı gelir istisnası ve diğer boşluklar sayesinde yüzde 15'lik asgari vergiden kaçınabilir. Bu istisna, işletmenin faaliyetlerine bağlı gelirin bir bölümünü tamamlayıcı vergi hesabının dışında bırakıyor.
Dolayısıyla, uluslararası kuralların nasıl uygulanacağını şirket merkezinin konumu etkiliyor; buna karşın Koreli bağlı ortaklıklar yerel beyan yükümlülüklerine tabi olmaya devam ediyor. Kore'de beyan verme idari yükümlülüğü ile grubun vergi borcunun uluslararası bir düzenleme kapsamında nasıl ele alındığı, aynı uyum sürecinin ayrı parçaları.
Vietnam da 236 sayılı Kararname'yi yürürlüğe koyarak uygulamayı 2024 mali yılına geriye dönük başlattı. Asya genelinde şirketlerin, her yerde aynı olan tek bir beyan sürecine güvenmek yerine, küçük farklılıklar gösteren ulusal asgari vergi düzenlemelerini incelemesi gerekiyor.
Düşük vergili ülkelerde teşvikler değişiyor
Yüzde 15'lik taban, efektif vergi oranlarının sıfıra yakın olduğu ve çok uluslu şirket faaliyetlerini çeken Cayman Adaları ile Bermuda gibi ülkelerin cazibesini değiştiriyor. Yerel vergi yükünün düşük olması başka bir yerde ek ödeme doğurduğunda, grubun sağladığı tasarruf azalıyor.
OECD verileri, yatırım merkezlerinde geçmiş efektif vergi oranlarının yüzde 1,6'ya kadar düştüğünü gösteriyor. Bu ülkeler, gayrisafi yurt içi hasılanın yüzde 150'sini aşan doğrudan yabancı yatırım çekmişti. Doğrudan yabancı yatırım sınır ötesi yatırımı, gayrisafi yurt içi hasıla ise bir ülkedeki ekonomik üretimin değerini ölçüyor.
Yüzde 1,6'lık efektif oran ile yeni yüzde 15'lik taban arasında 13,4 puan fark var. Bu karşılaştırma, geçmişte en düşük oranlardan yararlanan grupların karşı karşıya olduğu değişimin boyutunu gösteriyor; ancak her grubun yükümlülüğü kendi hesaplamalarına bağlı.
İrlanda kurumlar vergisi oranını yüzde 15'e yükseltti, Bermuda ise kurumlar vergisi uygulamaya başladı. Singapur ve diğer finans merkezleri de asgari vergi çerçevesine geçişi izliyor.
Bu değişiklikler, fikri mülkiyet gibi maddi olmayan varlıkların Karayipler'deki paravan şirketlere aktarılmasının avantajını azaltıyor. Bu tür düzenlemeler, çok uluslu şirketlerin daha önce milyarlarca dolarlık vergiden yasal olarak kaçınmasını sağlıyordu. İngiliz gazeteci Nicholas Shaxson, Hazine Adaları adlı kitabında bu ülkelerin şirketlere başka ülkelerin kurallarını aşma konusunda nasıl yardımcı olduğunu anlatmıştı.
Asgari vergi, vergi açığının başka bir ülkede tahsil edilmesine izin vererek bu hesabı değiştiriyor. Düşük vergili ülkeler reform baskısıyla karşı karşıya; çünkü kendi oranlarını sıfıra yakın tutmaları, ek gelirin şirketler grubunun başka bir ülkesine gitmesine yol açabiliyor.
NTS desteğinin yanında cezalar da var
Ulusal Vergi Servisi, 2024 Küresel Asgari Vergi Beyan Rehberi'nin de aralarında bulunduğu ayrıntılı bilgilendirmeleri Korece ve İngilizce olarak yayımladı. İlk beyan döneminde yabancı sermayeli şirketler özellikle yakından izleniyor; şirketlerin yeni kuralları ülke bazındaki hesaplamalara ve beyannamelere dönüştürmesi gerekiyor.
Kurumun 8 Mayıs'ta şirketler ve vergi temsilcileri için düzenleyeceği bilgilendirme toplantısında usule ilişkin temel konular ve şirketlerin dile getirdiği kaygılar ele alınacak. Kurum ayrıca, mart ve nisanda yürüttüğü destek çalışmalarını sürdürerek, farklı mükellef kategorilerine göre hazırlanmış ayrıntılı kontrol listeleri ve kaynaklar sunuyor.
Güney Kore'nin ulusal vergi idaresi NTS, resmî basın açıklamasında şirketlerin uyum sağlamasına yardımcı olma taahhüdünü şöyle açıkladı:
Yeni bir uluslararası vergi düzeninin başlangıcına işaret eden küresel asgari vergi sisteminin sorunsuz biçimde uygulanmasını destekleyecek ve şirketlerin kurallara uyum sağlamasına etkin biçimde yardımcı olacağız.
Gerçeğe aykırı beyanlar ya da GloBE Bilgi Beyanı'nın sunulmaması halinde cezalar 100 milyon Kore wonuna ulaşabiliyor. Ancak geçiş döneminde NTS, şirketlerin hesaplama yöntemlerini eksiksiz açıklaması halinde para cezalarının uygulanmayabileceğini belirtti.
Tamamlayıcı vergi ödemelerinin eksik kalması halinde gecikme cezaları uygulanıyor. İlk uygulama aşamasında bu cezalar yüzde 50 azaltılıyor. Dolayısıyla geçiş dönemi kolaylıkları, vergiyi doğru hesaplama, açıklama ve ödeme yükümlülüklerinin devam ettiği bir süreçte sağlanıyor.
30 Haziran son tarihi, NTS'nin belirlediği 2.547 grup için öncelikli gündem maddesi. İlk beyanlar, Güney Kore'nin yeni sistemi kapsamında gereken gelir testi, uluslararası vergi hesaplamaları ve ayrıntılı grup bilgilerini bir araya getirecek.
Öne çıkanlar
- Güney Kore'nin ilk küresel asgari vergi beyan dönemi 1 Mayıs-30 Haziran 2026 tarihleri arasında olacak ve 2024 mali yılını kapsayacak.
- NTS, 2.547 çok uluslu gruba bağlı 10.188 Koreli kuruluşa bilgilendirme gönderdi.
- Gelir eşiği, önceki dört mali yılın en az ikisinde 750 milyon avroya ulaşılması.
- Çerçeve, kapsama giren efektif vergi oranlarının yüzde 15'in altında kaldığı durumlarda ek vergi tahsil etmek için IIR ve UTPR'yi kullanıyor.
- 20612 sayılı Kanun, zararların ele alınışını değiştiriyor, geçici UTPR kolaylığı getiriyor ve belirli beyan sürelerini 30 Haziran 2026'ya uzatıyor.
- Haziran 2025'te varılan G7 düzenlemesi, ABD merkezli çok uluslu şirketlere İkinci Sütun uygulamalarında farklı muamele sağlıyor.
- NTS, 8 Mayıs'ta bilgilendirme toplantısı düzenleyecek; ilk uyum sürecinde geçiş dönemi ceza kolaylıkları da uygulanacak.






