Bir radar ışını enerji kaynağına dönüşebilir
Çin’deki Xidian Üniversitesi’nde araştırmacılar, gelen radar enerjisini yakalayıp bir bölümünü kullanılabilir elektriğe dönüştürebilecek elektromanyetik bir yüzeyi inceliyor. Öneri, iki hedefi bir araya getiriyor: uçakların konumlarını açığa çıkaran sinyalleri yönetmesine yardımcı olmak ve iletişim, algılama ve enerji aktarımını birleştiren kablosuz ağlar geliştirmek.
İçindekiler
- Bir radar ışını enerji kaynağına dönüşebilir
- Programlanabilir yüzeyler hayalet teknolojisini nasıl değiştiriyor?
- Aynı sinyalle bilgi ve elektrik aktarımı
- Uçaklar tespit edilme riskini azaltmak için iş birliği yapabilir mi?
- Aynı çalışma 6G açısından neden önemli?
- Sinyallerin hangi yollardan gidebileceğini kontrol etmek
- Kullanılabilir güç sınırları belirliyor
- Uçaklarda kullanılmadan önce nelerin değişmesi gerekiyor?
- 6G rekabetinde ortak bir platform
- Özet
30 Aralık 2025 itibarıyla çalışma, kullanıma alınmış bir silah sisteminden ziyade kuramsal ve deneysel bir çerçeve sunuyor. Askerî açıdan en dikkat çekici olasılık, kendisini takip eden radar ışınından enerji çeken bir hayalet uçak. Yakın vadede öngörülen kullanım, az enerjiye ihtiyaç duyan ekipmanlara sınırlı miktarda elektrik sağlamak. Bir jet motorunu yalnızca radar enerjisiyle çalıştırmak şimdilik bilim kurgu olmaya devam ediyor.
Çalışmanın merkezindeki teknoloji, RIS olarak bilinen yeniden yapılandırılabilir akıllı yüzey. Bu, gelen elektromanyetik dalgaların nasıl yansıtılacağını veya soğurulacağını değiştiren yüzlerce ya da binlerce küçük elemandan oluşan programlanabilir bir yüzey. Mevcut prototipler, düşük yan loblarla birlikte artı veya eksi 45 dereceye kadar ışın yönlendirmeyi gösteriyor. Bu, enerjinin görece az bir bölümünün hedeflenen ışın yönünün dışına gönderildiği anlamına geliyor.
Dalgaları kontrol etme yeteneği, geleceğin 6G ağlarının bina veya arazi engelleri nedeniyle doğrudan sinyal alamayan yerlere ulaşmasına da yardımcı olabilir. Ayrıca yakındaki iletimlerden enerji toplayan, istenmeyen paraziti azaltan ve bazı kablosuz bağlantıların dinlenmesini zorlaştıran sensörleri destekleyebilir.
Araştırma, kablosuz bilgi aktarımını enerji hasadıyla birleştirerek kendi çalışmasını sürdürebilecek bir sistemde bu olasılıkları bir araya getiriyor. Sistemin pratik değeri, yüzeye ne kadar enerji ulaştığına, bu enerjinin ne kadar verimli dönüştürülebildiğine ve donanımın çalışacağı koşullara dayanıp dayanamayacağına bağlı olacak.
Programlanabilir yüzeyler hayalet teknolojisini nasıl değiştiriyor?
Askerî uçaklar, düşman alıcısına geri dönen radar sinyallerini azaltmak için uzun süredir şekillerinden ve özel malzemelerden yararlanıyor. Radar radyo dalgaları gönderir ve bunların yansımalarını arar. Geri dönen sinyalin zayıf olması, uçağın tespit edilmesini veya izlenmesini zorlaştırır.
Gelen dalgaları dağıtan uçak gövdesinin şekli ve dalgaları soğuran kaplamalar, geleneksel hayalet tasarımların bu soruna getirdiği çözümlerin bir bölümünü oluşturuyor. Bu malzemelerin özellikleri genellikle üretim aşamasında sabitleniyor. Xidian’ın önerisi ise çalışırken tepkisi değişebilen bir yüzey ekliyor.
Bir RIS, faz ve genlik gibi özellikleri ayarlayabilir. Basitçe ifade etmek gerekirse faz, bir dalganın tekrarlanan döngüsünün hangi noktasında olduğunu; genlik ise gücünü belirtir. Bu özellikleri çok sayıda küçük elemanda değiştirmek, yüzeyin ortaya çıkan sinyalin yönünü ve gücünü etkilemesini sağlar.
Araştırmacılar bu mimariyi düşük maliyetli ve yüksek derecede programlanabilir olarak tanımlıyor. Sinyal üretmek için önemli miktarda güç ve donanım gerektiren geleneksel bir antenin aksine, RIS esas olarak çevresinde zaten mevcut olan sinyalleri değiştiriyor.
Hayalet teknoloji uygulamalarında önerilen yenilik, soğurulan enerjinin bir bölümünü işe yarar hâle getirmek. Yüzey, bir radar dalgasını yalnızca dağıtmak ya da elektriği geri kazanmadan soğurmak yerine, enerjinin bir kısmını enerji hasadı devresine yönlendirecek. Bu kavram, bir uçağın düşman iletiminden aldığı enerjiyi kendi ekipmanında kullanırken geriye kalan dalganın davranışını da kontrol etmesine imkân verebilir.
Aynı sinyalle bilgi ve elektrik aktarımı
Ekip, yaklaşımını RIS destekli eşzamanlı bilgi ve enerji aktarımı olarak tanımlıyor. Bu ifade, tek bir elektromanyetik sinyalin iki amaca hizmet ettiği anlamına geliyor: bilgi taşımak ve enerji sağlamak.
Önerilen modelde yüzey, gelen sinyali yakalıyor ve enerjisinin bir bölümünü dâhilî bir enerji hasadı devresine gönderiyor. Geri kalan kısım ise iletişim veya sinyal kontrolünün diğer biçimleri için işleniyor. Böylece radar ışınları, uydu bağlantıları ve iletişim iletimleri, olası parazit veya tespit kaynakları olmanın yanı sıra birer kaynağa dönüşebilir.
Makale bu süreci pasif olarak tanımlıyor: yüzeyin kendisi tespit edilebilir sinyaller yaymıyor. Bu özellik, elektromanyetik iletimleri tespit edip izlemek için kullanılan elektronik destek sistemlerinden gizli kalmaya çalışan platformlar açısından önem taşıyor.
Radardan veya çevredeki diğer sinyallerden enerji toplamak, yüzeyin geleneksel pillere ihtiyaç duymadan çalışmasını sağlayabilir. Kullanılabilir güç miktarı yine de gelen iletime ve enerji sağlanacak ekipmana bağlı olacak. Kendi kontrol elektroniğinin çalışmasını sürdüren bir yüzeyin enerji ihtiyacı ile uçaktaki sistemlere güç sağlayan bir yüzeyin ihtiyacı aynı değil.
Uçaklar tespit edilme riskini azaltmak için iş birliği yapabilir mi?
Araştırmacılar, elektromanyetik iş birlikçi hayalet teknoloji adını verdikleri kavramla bu fikri tek bir uçağın ötesine taşıyor. Birbirine bağlı birden fazla platform, bilgi paylaşarak ve RIS kaplamalarını birlikte ayarlayarak toplam radar kesit alanlarını, yani bir nesnenin radarda ne kadar görünür olduğunu gösteren ölçüyü, azaltacak.
Bir İHA veya uçak formasyonu, gelen sinyallere vereceği tepkiyi kuramsal olarak koordine ederek kör noktalar oluşturabilir ya da takip sistemlerini, tek başına hareket eden platformlardan daha etkili biçimde şaşırtabilir. Amaç, radyo frekansı spektrumundaki görünürlüğü topluca kontrol etmek.
Araştırma ekibi, iletilen sinyalleri yönlendirme, robotların izleyeceği yolları seçme, yüzey elemanlarını ayarlama, hedefleri algılama ve veri toplama gibi çeşitli görevleri birleştiren örnek çalışmalar sunuyor. Makalede yaklaşım şöyle açıklanıyor:
Örnek olay çalışmalarında, verici-alıcı hüzme oluşturma, robot yörüngeleri ve RIS katsayıları gibi parametreler birlikte optimize edilerek; hüzme oluşturma tasarımı, rota planlama, hedef algılama ve veri birleştirme gibi sorunları çözmek için çok etmenli derin pekiştirmeli öğrenmeye ve çok amaçlı optimizasyona dayalı çözümler öneriliyor
Hüzme oluşturma, sinyali enerjisinin daha büyük bir bölümü seçilen yönde ilerleyecek biçimde şekillendirmek anlamına gelir. Bu bağlamda çok etmenli derin pekiştirmeli öğrenme, birden fazla yazılım etmeninin kararlarını nasıl koordine edeceğini öğrenmesini kapsar. Çok amaçlı optimizasyon ise iletişim bağlantısını korurken hareketi ve algılamayı ayarlamak gibi birden fazla hedef arasında uygulanabilir bir denge arar.
Uzun vadeli hedef, çevresine uyum sağlayan bütünleşik bir algılama sistemi. Birbirine bağlı platformlar, karşılaştıkları elektromanyetik tehditlere yanıt verecek ve koşullar değiştikçe davranışlarını da değiştirecek.
Aynı çalışma 6G açısından neden önemli?
Geleceğin sivil kablosuz ağları benzer bir sorunla karşı karşıya: sinyaller her zaman kullanıcıların ihtiyaç duyduğu yere ulaşmıyor. Binalar, dağlar ve diğer engeller doğrudan sinyal yolunu kapatarak kapsama boşlukları yaratabiliyor. Akıllı bir yüzey, mevcut bir sinyali engelin ötesindeki alıcıya yönlendirebilir.
Prototiplerin artı veya eksi 45 derecelik yönlendirme aralığı, bir ışının yönünü değiştirme yeteneğini ortaya koyuyor. Yan lobların düşük tutulması, yönlendirilen enerjinin istenmeyen yönlere daha fazla dağılması yerine gerekli yerde yoğunlaşmasına yardımcı oluyor.
RIS araştırmaları, 6G geliştirmede sinyallerin geçtiği ortamı değiştirmenin de cihazların içindeki çipleri iyileştirmek kadar önemli olduğu daha geniş bir yaklaşımı yansıtıyor. Programlanabilir bir yüzey, bu ortamın bir bölümünü ağ ihtiyaçlarına yanıt verir hâle getirebilir.
Araştırmacılar, uydular veya baz istasyonları için bütünleşik algılama ve güç kaynağı öngörüyor. Donanım tasarımları, veri iletimini radara benzer işlevlerle birleştirerek spektrum ve ekipmanın daha verimli kullanılmasını hedefliyor. Aynı platform bilgi taşıyabilir, nesneleri veya koşulları algılayabilir ve enerji toplayabilir.
Hem dağılan elektromanyetik dalgaları hem de etkin biçimde yayılan sinyalleri kontrol eden sistem, normalde birbirinden ayrı işlevler için gereken alanı ve donanımı azaltmayı amaçlıyor. Bunun olası sonuçlarından biri, kurulumu daha kolay ve mevcut baz istasyonlarından daha az enerji tüketen küçük baz istasyonları olabilir.
6G teknolojisinin destekçileri hologramlar, dijital ikizler ve geniş ölçekli Nesnelerin İnterneti ağları da öngörüyor. Dijital ikizler fiziksel nesne veya sistemlerin dijital temsilleridir; Nesnelerin İnterneti ise sensörler gibi cihazları birbirine bağlar. Akıllı yüzeyler, bu cihazların bazılarının çevredeki iletimlerden az ama işe yarar miktarda enerji toplamasına yardımcı olarak pil ömrünü uzatabilir ya da sensörlerin kendi enerjilerini üretmesini sağlayabilir.
Sinyallerin hangi yollardan gidebileceğini kontrol etmek
RIS teknolojisi, kasıtlı radyo ölü bölgeleri oluşturarak kablosuz erişimi de şekillendirebilir. Belirli bir alandaki sinyalleri azaltacak şekilde yapılandırılan bir yüzey, parazitin yönetilmesine ve elektronik dinleme fırsatlarının sınırlandırılmasına yardımcı olabilir.
Güvenli bir tesis için önerilen uygulamalar arasında bilgi taşıyan sinyallerin dışarı sızmasını azaltmak ve dışarıdan gelen istenmeyen sinyalleri sınırlamak yer alıyor. Burada dalganın izlediği yolu kontrol etmek, kapsama alanını iyileştirmenin ötesinde bir güvenlik amacına hizmet ediyor.
Çalışmada atıfta bulunulan önceki araştırmalar da karıştırmaya karşı koyma, insansız hava araçlarıyla iletişimi sürdürme ve telsiz gözetimi için RIS kullanımını inceliyor. Bu görevler, eski optimizasyon araçlarının çoğu zaman yönetmekte zorlandığı değişken koşulları ve birbiriyle yarışan ihtiyaçları içeriyor.
Avrupa Uzay Ajansı, RIS’i uydular ile yer arasındaki iletişim için aday bir teknoloji olarak öne çıkardı. Denetlenebilir yansıtma ve yönlendirme, dağlar ve yüksek binalar da dâhil olmak üzere fiziksel engellerin çevresinden bağlantı kurulmasına yardımcı olabilir.
Fudan Üniversitesi, Sydney Üniversitesi ve Commonwealth Bilimsel ve Endüstriyel Araştırma Örgütü’nden araştırmacılar da hava platformları ile yer arasındaki Nesnelerin İnterneti bağlantılarının güvenliğini artırmak için RIS’in yapay zekâyla birleştirilme potansiyelini anlattı. Bu uygulamalar, elektromanyetik maruziyeti yönetmeye yönelik askerî ilgiyle geleceğin akıllı şehirlerindeki bağlantılı cihazların ihtiyaçlarını bir araya getiriyor.
Kullanılabilir güç sınırları belirliyor
Hasat edilen enerji şimdilik sınırlı. Askerî açıdan ilk tasarılar, yakalanan radar enerjisinin itki, sensörler veya iletişim sistemleri için kullanılmasını öngörüyor. Ancak yakın vadede pratik görülen olasılıklar; bazı aviyonik sistemler, sensörler veya iletişim ara bellekleri gibi az elektrik gerektiren ekipmanlarla sınırlı.
Enerji dönüştürme verimliliği, gelen sinyalin frekansına ve şiddetine büyük ölçüde bağlı. Yüzeyin hem yakalamaya uygun bir iletime hem de bu enerjinin yeterli bölümünü kullanılabilir elektrik gücüne çevirebilecek bir devreye ihtiyacı var.
6G için öngörülen daha yüksek frekanslı sinyaller, enerjiyi daha yoğun biçimde taşıyabilir. Mevcut radar sistemleri ise farklı frekans bantlarında çalışıyor. Bu bantlar, belirli bir enerji hasadı tasarımı için uygun olmayabilir. Dolayısıyla tek bir iletim türünden enerji toplamak üzere tasarlanan bir yüzey, başka bir iletime maruz kaldığında farklı gereksinimlerle karşılaşır.
Araştırmacılar, radar aydınlatmasının radar operatörü açısından ters tepebileceği fikrini yakın vadede gerçekleşecek operasyonel bir durumdan çok kavramsal bir değişim olarak ele alıyor. Bu kavrama göre, uçağın yerini belirlemek amacıyla yapılan bir iletim aynı zamanda uçağa bir miktar elektrik sağlayabilir.
Temel mühendislik görevi, yüzeyin diğer işlevlerini korurken bu katkıyı işe yarar hâle getirmek. Enerji toplama, iletişim ve yansıyan sinyallerin kontrolü, gelen dalganın nasıl işlendiğine bağlı.
Uçaklarda kullanılmadan önce nelerin değişmesi gerekiyor?
Hızlı uçaklar ve füzeler, sabit bir yere kurulan yüzeylerin karşılaştığından daha zorlu koşullar yaratıyor. Programlanabilir elemanları, enerji hasadı devrelerini ve kontrol elektroniğini bu araçların dış yüzeyine entegre etmek için güçlü aerodinamik kuvvetlere ve değişen sıcaklıklara dayanabilecek donanım gerekiyor.
Malzeme bilimi, dayanıklılık ve kontrol elektroniği hâlâ önemli çalışma alanları. Kullanışlı bir sistemin farklı frekans, güç ve yönlerdeki iletimleri içeren karmaşık bir elektromanyetik ortamda da çalışması gerekecek.
Eşgüdümlü çalışma, bir zorluk katmanı daha ekliyor. İş birlikçi hayalet teknoloji kavramı, platformların hareket hâlindeyken veri paylaşmasını ve yüzeylerini ayarlamasını gerektiriyor. Araştırmanın önerdiği öğrenme ve optimizasyon yöntemleri, birden fazla kararın birlikte alınması ihtiyacını karşılamayı amaçlıyor.
Bu çerçeve henüz operasyonel bir askerî sisteme dönüşmedi ve herhangi bir kullanıma alma tarihi verilmedi. Pratik beklentiler, enerji dönüştürme, dayanıklı malzemeler ve teknolojinin hareketli platformlara entegrasyonu alanlarında kaydedilecek ilerlemeye bağlı.
6G rekabetinde ortak bir platform
Çin’in çalışması, geleceğin kablosuz altyapısı ve 6G standartları konusunda ABD’yle rekabetin sürdüğü bir dönemde yürütülüyor. Her iki ülke de yapay zekâyı ve geleceğin bağlantı teknolojilerini destekleyebilecek gelişmiş iletişim sistemleri ile uzayda veri merkezleri geliştiriyor.
Çin’in RIS araştırmalarındaki konumu, özellikle doğrudan sinyal yollarının kapalı olduğu ve geleneksel 5G kapsamasının zorlaştığı yerlerde sinyallerin izlediği yolu ayarlayabilen ağları destekleyebilir. Teknolojiyi hayalet teknoloji, algılama ve iletişim açısından önemli kılan, elektromanyetik dalgalar üzerindeki aynı kontrol yeteneği.
Bu işlevleri tek bir donanım platformunda birleştirmek, parazit ve dinlemeyle mücadele ederken ekipman ihtiyacını azaltabilir. Teknolojinin çekici yanı, çevresindeki elektromanyetik sinyalleri kullanarak birden fazla işi yerine getiren bir yüzey sunması.
Dolayısıyla araştırma, iki ayrı hedefi ilişkilendiriyor: radar maruziyetini yönetirken işe yarar enerji toplamak ve sinyalleri yönlendirebilen, bağlantılı cihazları daha düşük güç ihtiyacıyla destekleyen kablosuz altyapı kurmak. Her iki hedefe yönelik ilerleme de önerilen çerçevenin dayanıklı ve verimli donanıma dönüştürülmesine bağlı.
Özet
- Xidian Üniversitesi’ndeki araştırmacılar, gelen radar veya diğer radyo sinyallerinin bir bölümünü elektriğe dönüştüren programlanabilir yüzeyleri inceliyor.
- Çalışma, iletişim, enerji hasadı ve elektromanyetik dalgaların kontrolünü kuramsal ve deneysel bir çerçevede birleştiriyor.
- Mevcut prototipler, düşük yan loblarla birlikte artı veya eksi 45 dereceye kadar ışın yönlendirmeyi gösteriyor.
- İş birlikçi hayalet teknoloji, bağlantılı uçak veya İHA’ların veri paylaşmasını ve yüzeylerini birlikte ayarlamasını gerektiriyor.
- Sivil kullanım olasılıkları arasında engellerin çevresinde daha iyi kapsama, bütünleşik algılama, daha küçük baz istasyonları ve çevredeki iletimlerden enerji toplayan sensörler bulunuyor.
- Güvenlik uygulamaları arasında paraziti yönetmek, karıştırmaya karşı koymak ve kasıtlı radyo ölü bölgeleri oluşturmak yer alıyor.
- Kullanılabilir güç sınırlı. Uçaklara entegrasyon için dönüştürme verimliliği, malzemeler, elektronik ve dayanıklılık alanlarında daha fazla çalışma gerekiyor; kullanıma alma tarihi verilmiş değil.






