Fiyatların tersine dönmesi büyük bir ihracat pazarını baskı altına alıyor
Malezya, Plantasyon ve Emtia Bakanı Datuk Seri Johari Abdul Ghani’nin 2025’in ocak-ekim döneminde Çin’e yapılan sevkiyatların bir önceki yılın aynı dönemine göre yaklaşık yüzde 39 gerilediğini açıklamasının ardından, Çin’e palm yağı satışlarını yeniden artırmaya çalışıyor. Genellikle soya yağından daha ucuz olan palm yağı, bir ara ton başına yaklaşık 120 ABD doları daha pahalıya satılarak Çinli alıcılara başka bir ürüne yönelmek için güçlü bir neden sundu.
İçindekiler
- Fiyatların tersine dönmesi büyük bir ihracat pazarını baskı altına alıyor
- Soya yağı neden avantaj kazandı?
- Navlun, döviz kurları ve ürün tercihleri nihai maliyeti değiştiriyor
- Doğrudan anlaşmalar ve 37 Çinli alıcının ziyareti
- Bir yıl süreli satın alma anlaşması ne sağlayabilir?
- Çin’in soya sektörü rekabeti şekillendiriyor
- İhracat vergileri ve öngörülebilir kurallar alıcılar için önemli
- 4.000 ringgitin üzerindeki fiyatlar toparlanmayı zorlaştırıyor
- Bilinmesi gerekenler
Johari, lojistik sorunların yanı sıra fiyat rekabetçiliğinin zayıflamasına da dikkat çekti. Resmî açıklamalarda ocak-ekim döneminde yaklaşık yüzde 29’luk bir düşüşten de söz edildi. Raporlama dönemlerinin bitiş tarihlerindeki ve hesaba katılan ürünlerdeki farklılıklar yayımlanan rakamları etkileyebilir; ancak bu iki rakam arasındaki farkın nedeni belirtilmedi.
Çin, on yılı aşkın süredir Malezya palm yağının başlıca alıcılarından biri ve sıklıkla Hindistan’ın ardından ikinci sırada yer alıyor. Bu nedenle düşüş, ihracatçıların yanı sıra plantasyonları, değirmenleri, rafinerileri ve palm yağını gıda bileşenlerine ve sanayi ürünlerine dönüştüren işletmeleri de etkiliyor.
Malezya’nın yanıtı, Çinli müşterilerle doğrudan görüşmeleri, bir yıl süreli satın alma taahhütleri önerisini ve ihracat politikalarının öngörülebilir kalacağı güvencesini bir araya getiriyor. Yetkililer, üreticilere daha istikrarlı bir sipariş akışı sağlarken alıcıların miktar, kalite ve teslimatlar konusunda daha fazla güvenceye sahip olmasını istiyor.
3 Aralık 2025 itibarıyla karşılaşılan zorluk, ticari ilişkilerin günlük fiyat hesaplamalarıyla rekabet etmek zorunda olması. Soya yağı ucuzladığında Çinli rafineriler ve gıda üreticileri alımlarını değiştirebiliyor. Malezya, fiyat baskısı sürerken işlerini geri kazanmak için tedarik düzenlemelerini yeterince cazip hâle getirmeye çalışıyor.
Soya yağı neden avantaj kazandı?
Palm yağı normalde soya yağından daha düşük fiyattan işlem görür. Bu fiyat farkı, üreticilerin bileşen maliyetlerini yakından izlediği pazarlarda palm yağının rekabet etmesine yardımcı olur. 2025’in bazı dönemlerinde bu ilişki tersine döndü ve Malezya ham palm yağı vadeli işlemleri sık sık ton başına 4.000 ringgitin üzerinde işlem gördü.
Soya yağına kıyasla ton başına yaklaşık 120 ABD dolarlık fiyat farkı, palm yağını birçok Çinli müşteri için daha pahalı bir seçenek hâline getirdi. Her iki yağ da atıştırmalık ürünlerde, hazır eriştelerde, fırıncılık yağlarında ve ev tipi yemeklik yağlarda kullanıldığı için rafineriler ve gıda üreticileri bu fiyat farkını yakından takip ediyor. Tariflerin ve üretim süreçlerinin elverdiği durumlarda alıcılar iki yağın kullanım oranını değiştirebiliyor.
Birkaç etken palm yağı fiyatlarını destekledi. Güneydoğu Asya’da arz artışı, işçi bulunabilirliği ve yağ palmiyesi ağaçlarının yaşlanması nedeniyle kısıtlandı. Bölgesel biyodizel programları da üretimin bir kısmını yurt içindeki yakıt pazarlarında tuttu ve bu yağı başka kullanımlar için erişilemez hâle getirdi.
Soya fasulyesinin işlenmesi fiyatları ters yönde etkileyebilir. Soya fasulyesi kırıldığında hayvan yemi olarak kullanılan küspe ve soya yağı elde edilir. İşleyiciler büyük miktarlarda kırma yaptığında piyasada daha fazla soya yağı bulunur ve bu da fiyatı aşağı çekebilir.
Çinli satın alma ekipleri, palm yağındaki yüksek fiyat farkının kalıcı hâle gelmesi üzerine palm yağı alımlarını azaltıp daha fazla soya yağı almaya başladı. Dolayısıyla Malezya’nın sorunu hem fiyatlandırma hem de rekabet sorunu: İhracatçıların, yaygın olarak kullanılan başka bir yağ tasarruf sağlarken müşterileri geri dönmeye ikna etmesi gerekiyor.
Navlun, döviz kurları ve ürün tercihleri nihai maliyeti değiştiriyor
Lojistik, sevkiyat müşteriye ulaşmadan önce fiyat dezavantajını artırabilir. Malezyalı yetkililer konteyner bulunabilirliği, gemi sefer tarifeleri ve değişken navlun maliyetleriyle ilgili aksaklıklara dikkat çekti. Çinli alıcıların sigorta, depolama ve yağı kıyı bölgeleriyle iç pazarlara taşıma maliyetlerini de hesaba katması gerekiyor.
Teslimat takvimi sıkışık olan bir fabrika, sevkiyatın gecikmesi ihtimali varsa başka bir yağ veya tedarikçi seçebilir. Fabrika palm yağını zaten daha ucuz olan soya yağıyla karşılaştırırken küçük ek maliyetler bile önem taşıyabilir.
Dünyanın en büyük palm yağı ihracatçısı Endonezya da rekabet baskısını artırıyor. Malezyalı ve Endonezyalı tedarikçiler müşteriler için yarışırken ihracat vergilerindeki değişiklikler, her birinin sunabileceği fiyatları ve ihracatçıların maliyetler çıktıktan sonra elde ettiği geliri etkiliyor.
Döviz hareketleri de bu hesaplamaları etkiliyor. Ringgitin değer kaybetmesi, Malezyalı ihracatçılara fiyatlarını ayarlamak için daha fazla hareket alanı sağlayabilir. Rafineri kâr marjları ve satılan ürünün türü de önem taşıyor; bu nedenle ham palm yağı vadeli işlem fiyatı, alıcının ödeyeceği nihai maliyetin yalnızca bir bölümünü yansıtıyor.
Rafine ve fraksiyonlanmış ürünlerin kendilerine özgü maliyetleri ve pazarları var. Fraksiyonlama, palm yağını farklı özelliklere sahip bileşenlere ayırır. Kızartmada kullanılan rafine, ağartılmış ve kokusu giderilmiş bir ürün olan RBD palm olein buna örnektir. Ürün bileşimindeki farklılıklar hem teslimat maliyetlerini hem de tedarikçi ve alıcıların elde edebileceği marjları değiştirebilir.
Tianjin, Guangzhou veya Şanghay’daki rafineriler için karar; palm yağı fiyatını, soya yağı alternatifini, navlunu, döviz kurlarını, ürün özelliklerini ve Endonezya’nın sunduğu rakip teklifi birlikte değerlendirmeyi gerektiriyor. Malezya’nın satışları yeniden artırma çabası, bu hesabın tamamını ele almak zorunda.
Doğrudan anlaşmalar ve 37 Çinli alıcının ziyareti
Malezya Plantasyon ve Emtia Bakanlığı, Çinli alıcıları önde gelen Malezyalı üreticilerle doğrudan görüşmeye ve bir yıl süreli satın alma taahhütlerini değerlendirmeye teşvik ediyor. Yetkililer, üzerinde anlaşılmış miktarların ve teslimat takvimlerinin, spot piyasada her sevkiyat için ayrı ayrı yapılan alımlara kıyasla daha iyi fiyatlar sağlayabileceğini savunuyor.
Yüksek hacimli ve güvenilir siparişler, tedarikçilerin ölçek ve güvenilirliğe bağlı indirimler sunmasına imkân tanıyabilir. Bakanlık ayrıca fiyat beklentilerini, talep eğilimlerini ve gelecekteki tedarik ihtiyaçlarını görüşmek üzere Çinli rafinerilerle, gıda üreticileriyle ve ticaret şirketleriyle temasa geçti.
Kasım sonlarında Malezya, önde gelen gıda ve gıda dışı sektörlerden 37 Çinli delegeyi üç günlük bir ziyaret için ağırladı. Grup, Çin’in palm yağı ihtiyacının yaklaşık 2,5 milyon tonunu temsil ediyordu ve bu da onu Malezyalı tedarikçiler için önemli bir muhatap hâline getiriyordu.
Delegeler plantasyonları, değirmenleri ve rafinerileri gezdi; kalite kontrollerini inceledi ve hedefli iş eşleştirme oturumlarına katıldı. Malezya, program aracılığıyla tedarik zincirinin gücünü, sürdürülebilirlik uygulamalarını ve temel palm yağının ötesine uzanan üretim kapasitesini sergiledi.
Oleokimyasallar ve özel amaçlı yağlar da bu tanıtımın bir parçasıydı. Oleokimyasallar, yağlardan ve katı yağlardan elde edilen kimyasallardır; özel amaçlı yağlar ise belirli üretim kullanımlarına göre hazırlanır. Malezya, bu iş kollarının dökme yemeklik yağ alımlarının ötesine uzanan ilişkileri desteklemesini istiyor.
Bakanlık fiyat eğilimleri, pazar geliştirme ve tedarik planlaması konusundaki görüşmelerini sürdürüyor. Açıklanan hedef, bu görüşmeleri kalite, mevcut miktarlar ve teslimat güvenilirliği hakkında açık bilgilerle desteklenen somut ticari düzenlemelere dönüştürmek.
Bir yıl süreli satın alma anlaşması ne sağlayabilir?
Daha uzun süreli bir satın alma anlaşması, her iki tarafın da planlarını yapabileceği bir takvim sunar. Üreticiler değirmen faaliyetlerini ve sevkiyatları daha verimli planlayabilir; alıcılar da stoklarını düzenleyip her günkü piyasa hareketlerine tepki vermek yerine alımlarını birkaç aya yayabilir.
Fiyatlandırma formülleri, daha büyük siparişler veya üzerinde anlaşılmış sevkiyat dönemleri için indirimler öngörülerek kamuya açık piyasa göstergelerini izleyebilir. Düzenli fiyat değerlendirmeleri, palm yağı ile soya yağı arasındaki fark değiştiğinde anlaşmanın buna uyarlanmasını sağlayabilir.
Alıcılar ayrıca maliyet riskinden korunabilir; yani gelecekteki fiyat hareketlerinin riskini yönetmek için finansal sözleşmeler kullanabilir. Bu korumayı planlanmış teslimatlarla birleştirmek, harcamaları daha öngörülebilir kılabilir. Böylece Çinli rafineriler ambalajlama, harmanlama ve perakende kampanyalarını, gelecek tedarike ilişkin daha sağlam bir öngörüyle planlayabilir.
Tedarikçiler, acil navlun rezervasyonlarının azalmasından ve üretim gereksinimlerinin netleşmesinden yararlanabilir. Bu verimlilikler, uluslararası yağ fiyatları değişmeye devam ederken bile daha rekabetçi bir teklif sunulmasına yardımcı olabilir.
Ancak spot alımlar, müşterilere ani fiyat düşüşlerinden yararlanma veya siparişleri hızla ayarlama esnekliği verir. Bir yıl süren taahhüt, daha fazla planlama ve değişen piyasa koşullarında alım yapmayı sürdürme isteği gerektirir. Ticari değeri, üzerinde anlaşılan fiyata, teslimat koşullarına ve esnekliğe bağlıdır.
Malezya’nın önerisi bu ihtiyaçlar arasında denge kurmayı amaçlıyor: Çinli alıcılar daha net bir satın alma düzenine ve olası fiyat avantajlarına kavuşurken Malezyalı üreticiler daha güvenilir siparişler alacak. Palm yağı ile soya yağı arasındaki küresel fiyat farkı her iki taraf için de önemli bir etken olmaya devam edecek.
Çin’in soya sektörü rekabeti şekillendiriyor
Çin, çeşitli kaynaklardan soya fasulyesi ithal ediyor ve bunları yurt içinde işleyerek hayvan yemi küspesi ve soya yağı elde ediyor. Yüksek kırma hacimleri bol miktarda yağ arzı yaratabilir ve soya yağını gıda fabrikalarıyla haneler için ekonomik bir seçenek hâline getirebilir.
Palm yağı; hazır erişte, şekerleme yağları ve restoranlarda ticari kızartma dâhil çeşitli pazarlarda kullanılıyor. Oda sıcaklığında kısmen katı olma özelliği, onu bazı fırıncılık ve atıştırmalık ürünlerinde kullanışlı kılıyor. Evde yemek pişirmede ve şişelenmiş yemeklik yağ olarak satılan karışımlarda ise çoğunlukla soya yağı tercih ediliyor.
Üreticiler, fiyatlar değiştikçe bazı tarifleri ve karışımları ayarlayabiliyor. Palm yağındaki indirim, ikamenin uygulanabilir olduğu yerlerde kullanımını artırıyor. Palm yağının daha pahalı hâle gelmesi ise soya yağına yönelişi teşvik ediyor. Bu satın alma eğilimi, 2025’te Malezya ihracatı üzerindeki baskının temelinde yer alıyor.
Çin’in yemeklik yağ güvenliği üzerine yapılan akademik çalışmalar, palm yağı ile soya yağını daha geniş bir tedarik sisteminin birbirini tamamlayan unsurları olarak tanımlıyor. Birden fazla yağın bulunması arz riskini azaltabilir; tarım ve işleme alanlarındaki gelişmeler de verimi artırıp maliyetleri düşürebilir.
Malezya açısından ticari öncelikler, Çin’deki alımlarda palm yağının fiyat avantajını yeniden kazanmak ve daha özel ürünlere yönelik talebi geliştirmek. Belirli bir üretim süreci için tasarlanmış bir yağı alan müşterinin satın alma ihtiyaçları, başlıca fiyat üzerinden dökme yemeklik yağlar arasında seçim yapan müşterininkinden farklı olabilir.
İhracat vergileri ve öngörülebilir kurallar alıcılar için önemli
Malezya’nın ham palm yağı ihracat vergisi, piyasa değerlerine bağlı oran dilimleri üzerinden belirleniyor. Rekabet gücünü artırmak amacıyla oran hazirandan itibaren yüzde 9,5’e düşürüldü. Endonezya mayıs ortasında ana ihracat vergisi oranını artırarak iki tedarikçinin göreli konumunu değiştirdi.
Endonezya’daki yüksek vergiler, rafine ürünlerde Malezya’ya avantaj sağlayabilir. Endonezya’nın vergileri düştüğünde ülkenin yüksek üretim kapasitesi, fiyatın satın alma kararlarında belirleyici olduğu pazarlara daha fazla ürün sunulmasını sağlayabilir. Her iki ülkedeki yurt içi biyodizel zorunlulukları da üretimin önemli bir bölümünü tüketerek fiyatları destekleyebilir.
Yılın başlıca politika ve ticari gelişmeleri şöyle:
- Mayıs ortasında Endonezya ihracat vergilerini düzenleyerek ana oranı artırdı.
- Hazirandan itibaren Malezya ham palm yağı ihracat vergisi oranını yüzde 9,5’e düşürdü.
- Ocak-ekim döneminde Malezya’nın Çin’e palm yağı sevkiyatları, 2024’ün aynı dönemine kıyasla sert biçimde geriledi.
- Kasım sonlarında 37 Çinli delege üç gün boyunca Malezya’daki plantasyonları, değirmenleri ve rafinerileri ziyaret etti.
Malezyalı yetkililer, Çin ve diğer büyük ticaret ortaklarında ani aksaklıklara yol açmamak için değişikliklerin açıkça duyurulacağı, şeffaf ve öngörülebilir ihracat politikaları taahhüt etti. Daha uzun süreli bir anlaşmayı değerlendiren alıcı için kurallara duyulan güven de satın alma kararının bir parçası.
Sürdürülebilirlik standartları ve izlenebilirlik de küresel markalarla büyük Çinli üreticileri etkiliyor. Malezya, yasal ve sürdürülebilir uygulamaları göstermek için ulusal sertifikasyon sistemini öne çıkarıyor. Kasım ziyareti, plantasyondan rafineriye kadar uygulanan kontrolleri, veri sistemlerini ve tedarikçi denetimlerini sergiledi.
Tutarlı kalite ve belgelenmiş sürdürülebilirlik, fiyatların birbirine yakın olduğu durumlarda tedarikçiler arasındaki seçimi etkileyebilir. Malezya, yalnızca fiyat pazarlıklarına bel bağlamak yerine bu nitelikleri önerdiği tedarik taahhütleriyle birlikte sunuyor.
4.000 ringgitin üzerindeki fiyatlar toparlanmayı zorlaştırıyor
Johari, ham palm yağı fiyatlarının ton başına 4.000 ringgitin üzerinde kalmasını beklediğini ve bu seviyeyi bir güvenlik eşiği olarak nitelendirdiğini söyledi. Piyasa oyuncuları da kasım sonlarında vadeli işlem fiyatlarının bazı dönemlerde ton başına 4.060 ringgite yaklaştığını bildirdi.
Bu fiyat ortamı, Çinli müşterilere soya yağını yakından izlemeyi sürdürmeleri için neden veriyor. Fiyatı soya yağına kıyasla düşer ve alışılmış indirim geri gelirse Malezya palm yağı daha cazip hâle gelebilir; özellikle alıcıların alımlarını ayarlayabildiği harmanlama ve kızartma alanlarında.
Bazı analistler, 2026’nın ikinci çeyreği sonuna kadar ton başına 3.733 ringgite doğru bir düşüş öngördü. Bu senaryo, rakip yağların arzının artacağı ve ekonomik koşulların zayıflayacağı varsayımına dayanıyor. Bakanın fiyatların 4.000 ringgitin üzerinde kalacağı yönündeki beklentisinden farklı bir fiyat seyri öngörüyor.
Güneydoğu Asya’daki hava koşulları, enerji piyasaları, navlun maliyetleri ve döviz hareketleri sonucu etkileyecek. Palm yağı fiyatındaki düşüş, ancak alıcının ulaşabildiği alternatiflere ve nihai teslimat maliyetine kıyasla ürünü daha cazip hâle getirirse avantaj sağlayacak.
Malezya, dökme yemeklik yağın ötesindeki talebi de geliştirmeye çalışıyor. Havacılık yakıtı üretim yolları dâhil olmak üzere oleokimyasallar, özel amaçlı yağlar ve yenilenebilir enerji kullanımları yeni pazarlar yaratabilir. Çinli şirketlerle ürün formülleri ve üretim süreçleri üzerine teknik iş birliği, kısa süreli yağ fiyatı değişimlerine daha az duyarlı bir talep oluşturabilir.
Kısa vadeli çabalar Çin’e odaklanmayı sürdürüyor: üreticilerle müşteriler arasında daha fazla doğrudan temas, daha net tedarik planlaması, güvenilir siparişlere yönelik olası indirimler ve istikrarlı ihracat kuralları. Bu önlemler, soya yağıyla rekabet sürerken Malezya’ya ticari konumunu güçlendirecek yollar sunuyor.
Bilinmesi gerekenler
- Johari Abdul Ghani, 2025’in ocak-ekim döneminde Malezya’nın Çin’e palm yağı sevkiyatlarının yaklaşık yüzde 39 gerilediğini söyledi; resmî açıklamalarda yaklaşık yüzde 29’luk düşüş de belirtildi.
- Palm yağı bir ara soya yağından ton başına yaklaşık 120 ABD doları daha pahalıya satıldı ve bu durum Çinli alıcıları başka ürüne yönelmeye teşvik etti.
- Malezya doğrudan görüşmeleri ve bir yıl süreli satın alma taahhütlerini teşvik ediyor; hacim ve güvenilirliğe bağlı indirimler sunulabilir.
- Palm yağı ihtiyacı yaklaşık 2,5 milyon ton olan 37 Çinli delege kasım sonlarında Malezya’yı ziyaret etti.
- Malezya, hazirandan itibaren ham palm yağı ihracat vergisi oranını yüzde 9,5’e düşürdü ve öngörülebilir ihracat politikaları taahhüt etti.
- Johari ton başına 4.000 ringgitin üzerindeki fiyatları beklerken bazı analistler 2026’nın ikinci çeyreği sonuna kadar yaklaşık 3.733 ringgit öngörüyor.
- Malezya, dökme palm yağı satışlarını yeniden artırma çabalarının yanı sıra özel amaçlı yağlara, oleokimyasallara ve yenilenebilir enerji kullanımlarına yöneliyor.






