Chitose’de yeni bir çip sektörü şekilleniyor
Rapidus, Hokkaido’nun Chitose kentinde aşırı morötesi litografi sistemi kurdu, pilot üretim hattını açtı ve 2 nm sınıfında bir prototip cihazın çalıştığını doğruladı. 24 Kasım 2025 itibarıyla genç Japon çip üreticisi, ilk ticari üretime ulaşmak için yaklaşık 5 trilyon yen tutarında finansmana ihtiyaç duyacağı tahminiyle 2027’de seri üretimi hedefliyor.
İçindekiler
- Chitose’de yeni bir çip sektörü şekilleniyor
- Rapidus’un arkasında kimler var?
- Yeni bir şirketten çalışan prototipe
- 2 nm ne anlama geliyor?
- EUV makinesi neden önemli?
- Prototipten üretime geçişin zorluğu
- Kamu kaynaklarından ne kadar kullanılıyor?
- Hokkaido tedarikçilerin ilgisini neden çekiyor?
- Hız müşterileri kazandırabilir mi?
- Japonya’nın yeniden canlanma hamlesi tek bir fabrikanın ötesinde
- İş gücü, konut ve elektrik
- Ekonomik güvenlik uluslararası iş birliğine bağlı
- 2027’ye kadar aşılması gereken kilometre taşları
- Öne çıkan noktalar
Bu kilometre taşları, Japonya’nın yarı iletken üretiminde en ileri sıralara dönme çabasına somut bir takvim kazandırıyor. Başarı, Japonya’yı, eski hâkimiyetinin büyük bölümünü yitirmesinden onlarca yıl sonra, Tayvanlı TSMC ve Güney Koreli Samsung’un öncülük ettiği bir alana geri taşıyabilir.
Süt sığırları, lavanta tarlaları ve yoğun kar yağışıyla tanınan Hokkaido, bu hedef için alışılmadık bir yer. Yeni Chitose Havalimanı yakınlarındaki Chitose çevresinde vinçler ve temiz oda inşaat ekipleri, dünyanın en karmaşık ürünlerinden bazılarını üretmek için gereken tesisleri inşa ediyor.
Japonya bir zamanlar dünyadaki yarı iletkenlerin yarısından fazlasını üretiyordu. Bugün ülkenin payı küçük; küresel pazarın yıllık değeri ise yüz milyarlarca doları buluyor. Otomobillerden telefonlara, veri merkezlerinden yapay zekâ sistemlerine kadar pek çok alanda kullanılan çiplerin tedariki, şirketler ve hükümetler için önemli bir mesele hâline geliyor.
Otomobil üreticilerinin araçları elektrikliye dönüştürmesi, bulut hizmeti sağlayıcılarıyla girişimlerin de yapay zekâ alanını büyütmesi talebi artırıyor. Pandemi dönemindeki kıtlıklar, tedarik zincirindeki zayıflıkları ortaya çıkardı. Tokyo’nun yanıtı, sanayiyi canlandırma çabasını ekonomik güvenlik stratejisiyle birleştiriyor: Yakın yurt dışı ortaklıklarını sürdürürken kritik üretimi ülke içinde artırmak. Rapidus’un önündeki acil görev, çalışan bir prototipi güvenilir bir işe dönüştürmek.
Rapidus’un arkasında kimler var?
Rapidus, Toyota, Sony, NTT, SoftBank, Kioxia, Denso, NEC ve MUFG’nin desteğiyle 2022’de kuruldu. Japonya Ekonomi, Ticaret ve Sanayi Bakanlığı girişime stratejik destek sağlıyor. Chitose’deki yeni Rapidus fabrikasının adı IIM 1.
IBM, 2 nm mantık teknolojisinin temel unsurlarını Rapidus’a lisansladı; Belçika merkezli araştırma enstitüsü imec de bir başka teknoloji ortağı oldu. Bilgiyi işleyen ve komutları yerine getiren mantık çipleri, bilgi işlem ve yapay zekânın temel bileşenleri arasında yer alıyor.
Chitose; geniş sanayi arazileri, suya ve elektriğe erişimi ve uzmanlarla hassas ekipmanların seyahat süresini kısaltabilecek bir havalimanı sunuyordu. Yerel yönetimler, bölgenin Japonya’nın diğer kesimlerine kıyasla büyük depremlere daha az maruz kaldığını da belirtiyor.
IIM 1, gelişmiş üretim ekipmanlarını çevreye uyum sağlamayı amaçlayan tasarım tercihleriyle bir araya getiriyor. Tesisin Hokkaido manzarasıyla bütünleşmesi için çim kaplama kullanılıyor. Rapidus, binanın içinde tam otomatik taşıma sistemleri ve yeni nesil transistör teknolojisine yönelik üretim araçları kuruyor.
Yeni bir şirketten çalışan prototipe
Rapidus kısa sürede birçok kilometre taşını geride bıraktı. Pilot hattı 2025’in başlarında açıldı; ardından 2 nm sınıfındaki prototip cihazın başarıyla çalıştığı doğrulandı. Fabrikaya bir ASML TWINSCAN NXE:3800E litografi sistemi de teslim edildi.
Projenin temel tarihleri, geliştirme ve inşaat çalışmalarının ne kadar sıkışık bir takvimde yürütüldüğünü gösteriyor:
- 2022: Rapidus, sekiz Japon şirketinin desteğiyle kuruldu.
- 2024 sonları: Japonya, yapay zekâ ve yarı iletkenler için ek destek paketleri açıkladı.
- 2025 başları: Rapidus, Chitose’de pilot üretim hattını açtı.
- 2025 boyunca: Şirket, 2 nm prototipin çalıştığını doğruladı ve Hokkaido’da müşterilere yönelik etkinlikler düzenledi.
- 2025 mali yılı: Tokyo, 100 milyar yen tutarında ek yatırım planladı.
- 2027: Rapidus, verim ve kalite hedeflerini karşılaması koşuluyla seri üretime başlamayı amaçlıyor.
Rapidus’un CEO’su ve deneyimli bir çip mühendisi olan Atsuyoshi Koike, projenin başlangıcından bu yana liderliğini yürütüyor. Prototipteki başarıyı hem teknolojik ilerleme hem de hız açısından şöyle değerlendirdi:
Japonya’da ilk kez 2 nm prototipi üretmeyi başardık; hem Japonya’da hem de dünyada eşi görülmemiş bir hızla ilerledik.
2 nm ne anlama geliyor?
Çip üreticileri, üretim teknolojisinin nesillerini tanımlamak için 7 nm, 3 nm ve 2 nm gibi adlar kullanıyor. Bu adlar artık çip üzerindeki tek bir fiziksel ölçüye karşılık gelmiyor. Özelliklerdeki, transistör tasarımlarındaki ve bileşenleri birbirine bağlayan sık yerleştirilmiş kablolardaki gelişmeleri ifade ediyor.
Transistörler, elektrik sinyallerini kontrol eden küçük anahtarlar gibi çalışıyor. 2 nm sınıfında öncü dökümhaneler, kapının kanalı birden fazla yönden sardığı tüm çevresi kapılı tasarımlar kullanıyor. Bu düzenleme elektrik akımının daha iyi kontrol edilmesini ve sızıntının azalmasını sağlıyor.
Daha iyi kontrol, önceki nesillere kıyasla aynı saat hızında daha yüksek performans ve daha düşük güç tüketimi sağlayabiliyor. Saat hızı, işlemcinin işlerini ne kadar hızlı yaptığına işaret ediyor. Amaç, elektrik tüketimini aynı oranda artırmadan daha fazla hesaplama yapmak.
Rapidus, üretim sürecini bu tasarımlar etrafında kuruyor. Bu teknoloji sınıfına ulaşması, şirketi gelişmiş çip üretiminde ve zorlu talepleri olan müşterilere ürün sunmada geniş deneyim kazanmış şirketlerle doğrudan rekabete sokacak.
EUV makinesi neden önemli?
Aşırı morötesi litografi, genellikle EUV kısaltmasıyla anılıyor. Bu teknoloji, önceki üretim nesillerinde kullanılan derin morötesi sistemlere kıyasla çok daha kısa dalga boyunda ışık kullanıyor. Kısa dalga boyu, çiplerin üretildiği malzeme üzerinde daha hassas desenler oluşturulmasını sağlıyor.
EUV tarayıcıları üreten tek şirket ASML. Rapidus’un kurduğu TWINSCAN NXE:3800E, en gelişmiş mantık üretim düğümlerinde yüksek üretim hacmi sağlayacak şekilde tasarlandı ve öncü düğümlerde yüksek hacimli üretim yapabilen, yaygın olarak bulunabilen tek EUV modeli olarak tanımlanıyor.
Böyle bir makinenin kurulumu büyük bir çalışma gerektiriyor. Uzmanlık, son derece temiz bir ortam ve onlarca tedarikçi arasında eşgüdüm gerekiyor. En küçük kirlenme bile üretilen son derece küçük yapılara zarar verebiliyor.
Bu nedenle tarayıcının Rapidus’a teslim edilip kurulması, IIM 1’in donatılmasında önemli bir aşama. Sıradaki zorluk, makinenin ve üretim hattının geri kalanının müşteri siparişleri için gereken kalite ve hızda, istikrarlı biçimde birlikte çalışmasını sağlamak.
Prototipten üretime geçişin zorluğu
Çalışan bir prototip, üretim sürecinin işlevsel bir cihaz üretebildiğini gösteriyor. Ticari üretimde ise aynı sürecin her ay binlerce gofret üzerinde tekrar tekrar çalışması gerekiyor. Gofretler, çok sayıda çipin birlikte üretildiği disklerdir.
Verim, bir gofret üzerindeki performans ve güvenilirlik koşullarını karşılayan çiplerin oranıdır. Her başarısız çip, satılabilir bir ürüne dönüşmeden malzeme, ekipman süresi ve para tükettiğinden fabrikanın yüksek verime ulaşması gerekiyor.
Verimi artırmak sermaye, tekrarlanan ayarlamalar ve müşterilerle yakın çalışma gerektiriyor. Rapidus’un süreç kontrolünü güçlendirmesi, kusurları azaltması ve ekipmanların güvenilir biçimde çalışmasını sağlaması gerekiyor. TSMC ve Samsung’un bu alandaki derin deneyimi, en ileri üretim teknolojilerindeki güçlerini açıklamaya yardımcı oluyor.
Rapidus ayrıca sürekli değişen bir rekabete giriyor. TSMC, 3 nm üretimini geliştirmeyi sürdürürken 2 nm teknolojisi üzerinde ilk çalışmalara başladı. Samsung da kendi 2 nm takvimini duyuruyor. Intel ise sektör tartışmalarında genellikle yaklaşık 1,8 nm sınıfında kabul edilen Intel 18A’yı geliştiriyor; ancak adlandırma kuralları farklılık gösteriyor.
Rakiplerin her biri süreçlerini yıldan yıla iyileştiriyor. Rapidus, potansiyel müşteriler performansını, güvenilirliğini ve teslimat takvimlerini yerleşik üreticilerinkiyle karşılaştırırken kendi hedeflerine ulaşmak zorunda.
Kamu kaynaklarından ne kadar kullanılıyor?
Sektör tahminlerine göre Rapidus’un ilk seri üretim aşamasına ulaşmak için yaklaşık 5 trilyon yen finansmana ihtiyacı var. Hükümet desteği şimdiden milyarlarca dolar düzeyinde; Japonya da 2024 sonlarında yapay zekâ ve yarı iletkenler için ek paketler açıkladı.
Tokyo ayrıca 2025 mali yılında 100 milyar yen daha yatırım yapmayı planladı. Bu adımın devleti çoğunluk hissedarı hâline getirmesi bekleniyor. Hibe, vergi teşviki ve garantilerin kesin bileşimi her bütçede değişirken, genel politika yönü gelişmiş yerli üretime daha fazla kamu desteği sağlamak.
Japonya’nın Ekonomik Güvenliği Teşvik çerçevesi, kritik tedarik zincirlerini güvence altına alma çabalarını destekliyor. Devlet, ROHM gibi şirketleri kritik ürün sağlayıcıları olarak belirledi; Micron’un Hiroshima’daki genişlemesini destekledi ve Öncü Yarı İletken Teknoloji Merkezi üzerinden araştırmalara katkıda bulundu.
Kamu desteği, geliştirmenin ilk dönemindeki finansal riski azaltıyor. Rapidus’un yine de kayda değer özel yatırıma ve sipariş vermeye, ardından siparişleri yinelemeye istekli müşterilere ihtiyacı var. Eleştirmenler süregelen sübvansiyon bağımlılığından kaygı duyarken, destekçiler kararlı harcamalar olmadan Japonya’nın daha da geride kalacağını savunuyor.
Ticari sınav, Rapidus’un bu desteği yüksek verimle güvenilir ürünlere dönüştürüp dönüştüremeyeceği. Dolayısıyla finansman sorunu, teknik performansına ve müşterilerin güvenini kazanma becerisine yakından bağlı.
Hokkaido tedarikçilerin ilgisini neden çekiyor?
Hokkaido, Japonya’nın kalabalık kent bölgelerine kıyasla bol su, serin iklim ve geliştirilmeye uygun geniş araziler sunuyor. Daha serin koşullar veri merkezleriyle tesislerin soğutulmasına yardımcı olabilir. Adanın rüzgâr, hidroelektrik ve güneş enerjisi potansiyeli de zaman içinde çip üretiminin yüksek elektrik ihtiyacını karşılamaya katkı sağlayabilir.
Hokkaido’nun Yarı İletken ve Dijital Sanayi Teşvik Vizyonu, yoğunlaşmış bir sanayi kümesi oluşturulmasını öngörüyor. Amaç, temel bir üretim tesisinin çevresinde yatırımları çekmek ve ilişkili işletmeler aracılığıyla bölge geneline yaygın fayda sağlamak.
ASML, Tokyo Electron, Applied Materials ve Lam Research, yeni fabrikaya hizmet vermek üzere bölgede varlık gösteren ekipman ve malzeme sektörlerinin önde gelen şirketleri arasında. Yakınlıkları, tesisi karmaşık üretim sistemlerinin kurulumu, bakımı ve desteği için gereken uzmanlara bağlamaya yardımcı olabilir.
Imec ve diğer araştırma ortakları da yetenek geliştirme ve ortak projeler için üniversitelerle ve eğitim merkezleriyle iş birliği yapıyor. Bu bağlantılar, fabrikanın acil ihtiyaçlarını daha geniş bir beceri ve araştırma altyapısıyla buluşturuyor.
Chitose’de havalimanı koridoru çevresinde nitelikli iş gücüne, konuta, hizmetlere ve lojistiğe talep şimdiden artıyor. Kent planlamacıları konaklama ve ulaşım bağlantıları üzerinde çalışırken inşaat şirketleri, restoranlar ve diğer işletmeler de gelecek mühendisler, teknisyenler ve ailelerine hazırlanıyor.
Hız müşterileri kazandırabilir mi?
Rapidus, özel ihtiyaçlara göre üretilmiş gelişmiş mantık çipleri arayan müşterilere hızlı teslimat ve yakın ilgi sunarak rekabet etmeyi planlıyor. Bu strateji, öncelikle üretim ölçeğiyle rekabet etmekten farklı.
Koike, şirketin hedeflerini uluslararası iş birliği ve daha hızlı üretimle ilişkilendirdi. Yurt dışı ortaklıkların rolünü ve şirketin rekabet avantajını açıklayan Rapidus CEO’su şöyle dedi:
Bu düzeyde teknoloji edinmek için küresel şirketlerle ortaklıklar kurmak şart. Bizim avantajımız hız; çipleri herkesten üç ila dört kat daha hızlı üretip teslim edebiliriz.
Japonya’nın otomobil üreticileri ve sanayi şirketleri, son dönemde yaşanan kıtlıkların ardından daha öngörülebilir bir yurt içi tedarikine ilgi duyabilir. Yapay zekâ çipi tasarlayan şirketler de yeni ürünleri test edip geliştirirken daha hızlı revizyonlardan fayda sağlayabilir.
TSMC ve Samsung’un telefon üreticileri, bulut şirketleri ve çip tasarımcılarıyla uzun süredir devam eden ilişkileri var. Bu ilişkiler tasarım kararlarını etkiliyor ve aynı yerde çalışan geliştirme ekiplerini de içerebiliyor. Bu durum, yeni bir şirketin iş kazanmasını zorlaştırıyor.
Rapidus, ilerlemesini göstermek ve potansiyel müşterilerle görüşmek için ABD’de bir ofis açtı ve 2025’te Hokkaido’da müşteri etkinlikleri düzenledi. Bu bağlantıları tekrarlanan siparişlere dönüştürmek, fabrikanın tamamlanması kadar önemli olacak.
Japonya’nın yeniden canlanma hamlesi tek bir fabrikanın ötesinde
TSMC’nin Kumamoto’daki faaliyetleri, Japonya’nın üretimi canlandırma çabasının bir başka merkezi. İlk fabrikası 12 ila 28 nm boyutlarında çipler üretiyor; planlanan başlangıç tarihi 2027 civarı olan ikinci fabrikanın inşaatı sürüyor. Tokyo her iki tesise de destek sağladı.
Kumamoto, tedarikçileri bölgeye çekti; ücretlerde artış ve altyapı iyileştirmeleri görüldü. Bu değişimler, büyük bir fabrikanın daha geniş bir sanayi ağını bölgeye nasıl çekebileceğine dair somut bir örnek sunuyor. Hokkaido da Chitose çevresinde benzer bir sonuca ulaşmayı umuyor.
Kioxia, hükümet desteğiyle Yokkaichi ve Kitakami’deki tesislerini genişletti. Toshiba, Ishikawa’da yeni bir fabrika kurdu. Micron, milyarlarca dolarlık sübvansiyonlarla Hiroshima’daki kapasitesini artırırken Samsung da Yokohama’da bir araştırma ve geliştirme merkezi kuruyor.
Projeler; gelişmiş mantık çipleri, bellek ve araştırma dâhil olmak üzere yarı iletken sektörünün farklı alanlarını kapsıyor. Bir arada ele alındıklarında, Japonya’nın politika çabasının Rapidus’la sınırlı olmadığını; hem yerli şirketleri hem de yabancı üreticileri desteklediğini gösteriyorlar.
TSMC’nin Kumamoto’daki ikinci fabrikası ile Rapidus’un seri üretim hedefi 2027’ye işaret ediyor. Takvimlerin örtüşmesi, Japonya’nın büyüyen birden fazla üretim merkezini destekleme becerisini sınayacak; Kyushu ve Hokkaido ekonomilerinde değişikliklere yol açabilecek.
İş gücü, konut ve elektrik
Yeni bir yarı iletken fabrikası binlerce nitelikli çalışana ihtiyaç duyuyor. Süreç mühendisleri ve ekipman teknisyenleri bu iş gücünün yalnızca bir bölümünü oluşturuyor; üretimin sürmesi için tesis yönetimi, güvenlik ve lojistik ekipleri de gerekiyor.
Japonya’nın önümüzdeki birkaç yılda on binlerce yarı iletken mühendisi açığıyla karşılaşacağı tahmin ediliyor. Hokkaido’nun kuzeye taşınmaya istekli uzmanları çekmesi ve onlara bölgede kalmaları için nedenler sunması gerekiyor.
Rapidus, işe alım kanalları oluşturmak için Hokkaido Üniversitesi ve diğer eğitim kurumlarıyla çalışıyor. Ulusal plan, sanayiyle araştırma ve eğitimi eşgüdümleyen Öncü Yarı İletken Teknoloji Merkezi’ni de kapsıyor.
Litografi, aşındırma, biriktirme, metroloji, paketleme ve telekomünikasyon alanlarında uzmanların eğitim vereceği dersler planlanıyor. Bu alanlar desen oluşturma, malzeme çıkarma veya ekleme, çok küçük özellikleri ölçme ve çipleri kullanıma hazırlama gibi işleri kapsıyor. Eğitimler yeni mezunlara ve ilgili alanlardan geçiş yapan çalışanlara yönelik.
Şirket yöneticileri, takvimi tutturmak için yabancı uzmanlara ihtiyaç duyulacağını kabul ediyor. Gelen iş gücünde büyük artışa kamu desteğinin düşük olduğu bir ülkede göç, hassas bir konu olmayı sürdürüyor. Chitose yetkilileri çalışanlar ve aileleri için konutla toplumsal hizmetleri hazırlıyor; okul, ulaşım ve diğer olanaklar çalışanları bölgede tutmak açısından önem taşıyor.
Elektrik de pratik gerekliliklerden biri. Gelişmiş fabrikalar çok miktarda enerji tüketiyor ve istikrarlı kalitede kesintisiz elektriğe ihtiyaç duyuyor; zira üretimdeki aksamalar çalışmaları sekteye uğratabiliyor. Hokkaido’da hidroelektrik, rüzgâr ve güneş enerjisi üretimi artarken istikrarlı baz yük elektriğinin nasıl sağlanacağı tartışılıyor. Enerji planlamasının işe alım ve eğitimle birlikte ilerlemesi gerekiyor.
Ekonomik güvenlik uluslararası iş birliğine bağlı
Tokyo’nun yarı iletken hamlesi, ekonomik hedefleri kritik tedarikin siyasi veya askerî gerilimler nedeniyle kesintiye uğrayabileceği kaygısıyla birleştiriyor. Tayvan Boğazı’nda yaşanabilecek bir krize ilişkin endişeler, üretimin daha fazla yere yayılmasına yönelik ilgiyi artırdı.
Japonya, en gelişmiş araçları kapsayan ihracat denetimleri konusunda ABD ve Avrupa’daki ortaklarıyla aynı çizgide hareket etti. Ayrıca teknolojiyi paylaşmak ve tedarik zincirlerini daha dayanıklı hâle getirmek için Amerikalı ve Avrupalı şirketler ile araştırma merkezleriyle çalışıyor.
Rapidus da bu uluslararası yaklaşımı yansıtıyor. Şirketin Japonya’daki fabrikası, ülkenin kendi sanayi kapasitesinin yanı sıra IBM ve imec ile teknoloji ortaklıklarına ve ASML ekipmanlarına dayanıyor.
Japonya, Tokyo Electron, Shin Etsu ve JSR gibi şirketler aracılığıyla yarı iletken malzemeleri, özel kimyasallar ve üretim ekipmanlarında güçlü konumunu koruyor. Politika yapıcılar, gelişmiş mantık çipi üretiminin bu güçlü alanları tamamlamasını ve müttefik pazarlarıyla bağlarını sürdürürken yerel tasarım ve üretimi destekleyen bir iç pazar oluşturmasını istiyor.
2027’ye kadar aşılması gereken kilometre taşları
Rapidus’un önündeki iki yıl, IIM 1’de üretim araçlarını tamamlayıp kullanıma hazır hâle getirmeye, istikrarlı pilot üretimi sürdürmeye ve prototip çipleri ücretli müşterilere teslim etmeye odaklanacak. Verimin yükselmesi ve önde gelen müşterilerin tekrarlanan siparişler vermeyi taahhüt etmesi, sürdürülebilir bir faaliyete doğru ilerlemenin göstergesi olacak.
Şirket, verim veya kesinleşmiş müşteri taahhütlerine ilişkin ayrıntılı kamuya açık rakamlar paylaşmadı. 2027’de seri üretim hedefi, kalite ve üretim hedeflerinin karşılanmasına bağlı olmayı sürdürüyor.
Ek hükümet desteği hazırlanırken, teknik kilometre taşları takvime uygun biçimde tamamlanırsa özel sermayenin daha büyük bir rol üstlenmesi bekleniyor. Chitose’de işe alımlar, üniversite ve eğitim programlarına katılım, güvenilir elektrik tedarikine yönelik planlar da hazırlığın diğer göstergeleri olacak.
Japonya’nın hedefi bir binayı tamamlamaktan ya da makine kurmaktan daha büyük. Asıl sınav, çalışan bir prototipin müşteriler, nitelikli çalışanlar ve finansmanla desteklenen; fabrikayı çalışır durumda tutmak için gereken günlük altyapıya sahip güvenilir bir ticari üretime dönüşüp dönüşemeyeceği.
Öne çıkan noktalar
- Rapidus, Chitose’de pilot hattı açtı, bir EUV tarayıcısı kurdu ve 2 nm prototip cihazın çalıştığını doğruladı.
- Verim ve kalite koşullarının karşılanması şartıyla 2027’de seri üretim hedefleniyor.
- İlk seri üretim için tahmini finansman ihtiyacı yaklaşık 5 trilyon yen.
- Tokyo, 2025 mali yılında 100 milyar yen tutarında ek yatırım planladı; bu yatırımın devleti çoğunluk hissedarı yapması bekleniyor.
- Hokkaido’nun arazisi, su kaynakları, iklimi ve yenilenebilir enerji potansiyeli ekipman tedarikçileriyle araştırma faaliyetlerini bölgeye çekiyor.
- Müşteri siparişleri, üretim güvenilirliği, nitelikli çalışanlar ve istikrarlı elektrik tedariki projenin başarısı açısından belirleyici.
- TSMC’nin Kumamoto fabrikaları ile Kioxia, Toshiba, Micron ve Samsung’un yatırımları Japonya’daki daha geniş yarı iletken canlanmasının parçası.
- Japonya, yurt içi üretim ve ABD ile Avrupa’yla ortaklıklar yoluyla tedarik güvenliğini artırmayı hedefliyor.






