Büyük rezervler, artan ithalat
Endonezya, dünyadaki nikel rezervlerinin yaklaşık yüzde 45’ine sahip olsa da işleme tesislerinin cevher ihtiyacını giderek daha fazla yurt dışından karşılıyor. Ülke, 2024’te yaklaşık 10,4 milyon ton nikel cevheri ithal etti; bunun neredeyse tamamı Filipinler’den geldi. Sektör tahminleri, ithalatın 2025’te 15 milyon tona kadar çıkabileceğine ve değerinin yaklaşık 600 milyon dolara ulaşabileceğine işaret ediyor.
İçindekiler
- Büyük rezervler, artan ithalat
- İşleme kapasitesinde yedi yıllık hızlı büyüme
- Kimyasal bileşim neden önemli?
- Küçük sevkiyat payları bile fırınları çalışır durumda tutabilir
- Maden izinleri ve teslimat takvimleri
- Cevherin ocaktan limana takibi
- Filipinler giderek büyüyen bir müşteri kazanıyor
- Cevher kıtlığı, rafine nikel fazlasıyla aynı döneme denk geliyor
- Paslanmaz çelik ve bataryalar farklı malzemeler gerektiriyor
- Sektörün önerileri madenlere odaklanıyor
- Bilinmesi gerekenler
Filipinler’in yaklaşık 4,8 milyon ton nikel rezervi bulunuyor; bu, Endonezya’nın rezervlerinin küçük bir bölümü. Buna rağmen Filipinler’deki madenler, Endonezya’daki izabe tesislerinin çalışmasını sağlayan cevheri sunuyor. Bu görünürdeki çelişkinin ardında üç pratik ihtiyaç var: yeterli miktarda cevher, zamanında teslimat ve her fırına uygun kimyasal bileşim.
Endonezya’nın rafinaj atılımı, madencilik sektörünün bazı bölümlerinin düzenli malzeme tedarik edebilme kapasitesini aştı. Madencilik izinlerindeki gecikmeler, şiddetli yağışlar, nakliye kısıtları ve yasa dışı cevher satışlarına yönelik denetimlerin sıkılaştırılması baskıyı artırdı. Bazı yerli yataklardan çıkarılan cevherin de izabe tesislerinde verimli biçimde kullanılabilmesi için başka kaynaklardan gelen cevherle harmanlanması gerekiyor.
İthalat tahmini, 2024’teki 10,4 milyon tona kıyasla yaklaşık 4,6 milyon tonluk, başka bir deyişle yüzde 44 civarında bir artış anlamına geliyor. 3 Aralık 2025 itibarıyla 15 milyon tonluk rakam, sektörün tahmini olmaya devam ediyor. Filipinli şirketlerin öngörüleri, 2025’te Endonezya’ya yapılacak sevkiyatlar için 5 ila 10 milyon ton arasında daha düşük bir aralığa işaret ediyor.
Cakarta açısından temel mesele, maden geliştirme ve teslimat sistemlerinin hâlihazırda kurulan işleme kapasitesine yetişip yetişemeyeceği. Yer altındaki büyük bir rezervin fırına girdi sağlaması için önce çıkarılması, sınıflandırılması, taşınması ve satışının onaylanması gerekiyor.
İşleme kapasitesinde yedi yıllık hızlı büyüme
Endonezya, son yedi yılda dünyanın en iddialı nikel işleme merkezini kurdu. Paslanmaz çelikte kullanılan başlıca ürünler olan nikel pik demir ve ferronikelin yer aldığı ikinci sınıf nikel kapasitesi, 2017’de yaklaşık 250 bin tondan 2024’te 1,8 milyon tonun üzerine çıktı. Bu, önceki seviyenin yedi katından fazla.
Daha yüksek saflıktaki ve batarya tedarik zinciriyle ilişkili malzemeleri kapsayan birinci sınıf üretim kapasitesi yaklaşık 395 bin tona ulaştı. Endonezya ayrıca çıkarılan cevher ile bataryalara yönelik ileri işleme aşamaları arasında bağlantı kuran nikel matı, karışık hidroksit çökeltisi ve nikel sülfat üretimini de genişletti.
Sulawesi, Maluku ve Kalimantan’da onlarca tesis yoğunlaşmış durumda. Bazıları cevheri ısıyla işliyor; bu yöntem pirometalurji olarak biliniyor. Diğerleri ise hidrometalurji adı verilen kimyasal çözeltileri kullanıyor. Projelerin çoğunda Çinli ortaklar bulunuyor. Bu ortakların yatırımları, Endonezya’nın 2020’de ham nikel cevheri ihracatını yasaklamasının ardından hız kazandı.
Politika, işlemenin daha büyük bölümünü Endonezya’da tutmayı amaçlıyordu. Ancak fırınların inşası, hammaddeye yönelik büyük ve belli bölgelerde yoğunlaşmış bir talep yarattı. Madenlerin üretimi artırması, yatakların üzerini örten kaya ve toprağı kaldırması ve güvenilir teslimatlar düzenlemesi gerekiyordu. Bu çalışmalar her zaman yeni tesislerle aynı hızda ilerlemedi.
Baskının nasıl geliştiğini bazı tarihler gösteriyor:
- 2017: Endonezya’nın ikinci sınıf nikel kapasitesi yaklaşık 250 bin tondu.
- 2020: Ham nikel cevheri ihracatının yasaklanması, yurt içi işleme yatırımlarını hızlandırdı.
- Nisan ve Mayıs 2024: Filipinler’den aylık cevher ithalatı her iki ayda da yaklaşık yarım milyon tona ulaştı.
- 2024: İkinci sınıf nikel kapasitesi 1,8 milyon tonu aşarken yıllık cevher ithalatı yaklaşık 10,4 milyon tona ulaştı.
- 2025: Yetkililer birçok işletmeciye birden fazla yılı kapsayan daha büyük kotalar vermeye başladı; yasa dışı nikel cevheri satışlarını engellemek amacıyla SIMBARA takip programı da devreye alındı.
Kimyasal bileşim neden önemli?
Endonezya’nın nikeli çoğunlukla laterit yataklarından çıkar. Bu yataklarda genel olarak iki farklı cevher katmanı bulunur: saprolit ve limonit. Magnezyum bakımından daha zengin olan saprolit, nikel pik demirin başlıca hammaddesidir. Demir bakımından daha zengin ve çoğu zaman daha nemli olan limonit ise genellikle batarya tedarik zincirinde kullanılmak üzere karışık hidroksit çökeltisi üreten yüksek basınçlı asit liçi tesislerinde işlenir.
Yüksek basınçlı asit liçi, cevherden metalleri çıkarmak için basınç altında asit kullanır. Genellikle MHP kısaltmasıyla anılan karışık hidroksit çökeltisi, bitmiş batarya ürünlerinde kullanılmadan önce daha ileri işlemler gerektiren bir ara üründür.
İzabe tesisleri ayrıca silisyum ve magnezyumun doğru dengesine ihtiyaç duyar. İşletmeciler, fırının tasarımına uygun dar bir aralığı hedefler. Tasarıma kıyasla silisyumun veya magnezyumun fazla olması, işleme sırasında metalden ayrılan cürufu koyulaştırıp taşınmasını zorlaştırabilir.
Uygun olmayan bir karışım elektrik tüketimini artırır ve fırının içindeki koruyucu astarın daha hızlı aşınmasına yol açar. Nikel kazanımı düşebilir, üretim azalabilir ve ton başına üretim maliyeti yükselebilir. Cürufun akışkanlığını korumak, tesisin düzenli çalışmasına ve ekipmanının korunmasına yardımcı olur.
Belirli bir Endonezya madeninden veya bölgesinden çıkarılan cevher, tek başına kullanıldığında istenen kimyasal aralığın dışında kalabilir. İşletmeciler, karışımı fırının hedef değerlerine yaklaştırmak için bu cevheri Filipinler’den gelen kargolar da dâhil olmak üzere başka yerlerden alınan cevherle harmanlar.
Bu nedenle satın alma kararında yalnızca nikel içeriği belirleyici değildir. İzabe tesisleri, bileşimin tamamının işleme sırasında nasıl davranacağını da değerlendirir. Özellikle Endonezya’daki madenler üretimi ve cevher hazırlama kapasitesini artırırken, nikel tenörü daha düşük olsa bile ithal cevher yararlı bir rol oynayabilir.
Küçük sevkiyat payları bile fırınları çalışır durumda tutabilir
Filipinler’den yapılan sevkiyatlar 2024 baharında hızla arttı. Endonezya, nisan ayında ve yeniden mayıs ayında yaklaşık yarım milyon ton ithal etti; bu miktar mart ayındaki toplamın iki katından fazlaydı. Araştırmalar, mayısta yaklaşık 550 bin ton taşıyan 11 gemi tespit etti.
Mayıs ayındaki bu kargolar, o ay yurt içinde kullanılan nikel cevherinin yaklaşık yüzde 3’ünü oluşturuyordu. Bir tesisin üretimi sürdürmek için ek teslimata veya belirli bir harmanlama malzemesine ihtiyaç duyduğu dönemde küçük bir pay bile önem taşıyabilir.
İzabe tesisi işletmecileri aynı anda birçok baskıyla karşılaştı. İşleme kapasitesi, maden üretiminden ve cevher yatağının üzerini örten malzemenin kaldırılmasından daha hızlı büyüdü. Mevsimsel yağışlar ve liman kısıtları hem Endonezya’da hem de Filipinler’de teslimatları aksattı. Kotaların onaylanmasındaki gecikmeler de öngörülebilir tedarik sağlamayı zorlaştırdı.
Yurt içindeki cevher primlerinin yükselmesi de yurt dışından alımları teşvik etti. Prim, alıcının referans fiyatın üzerine ödediği ek tutardır. Bu ek maliyet yükseldiğinde, tenörü daha düşük olsa bile bazı ithal kargolar rekabetçi hâle gelir.
Vergi uyumu ve kaynak takibine yönelik denetimlerin sıkılaştırılması, resmî kanallar dışında dolaşan cevher miktarını azalttı. Böylece, izabe tesislerinin yedek teslimat aradığı dönemde zaman zaman piyasadaki malzeme havuzu daraldı. İthalat, hem acil arz açıklarının kapatılmasına hem de fırına uygun bir karışım ihtiyacına yardımcı oldu.
Maden izinleri ve teslimat takvimleri
Endonezya’nın RKAB olarak bilinen madencilik çalışma planları, onaylanan madencilik faaliyetlerini ve üretim miktarlarını belirliyor. Bu planların geçerlilik sürelerindeki değişiklikler, planlamayı zorlaştırdı. Üç yıllık planlardan bir yıllık planlara geçilmesi, şirketlerin maden geliştirme çalışmalarını daha uzun vadeli biçimde düzenlemesini güçleştirdi.
Madencilik şirketlerinin örtü kaldırma çalışmalarını, taşıma filolarını ve yüklenici finansmanını ayarlaması zaman alıyor. Şirketler, bu çalışmaları bir yıllık planlama dönemi içinde izabe tesislerinin artan üretimiyle eşleştirmekte zorlandıklarını tekrar tekrar dile getirdi.
Yetkililer 2025’te birçok işletmeciye birden fazla yılı kapsayan daha büyük kotalar vermeye başladı. Ancak onayların zamanlaması düzensiz kaldı ve zaman zaman yüzlerce başvuru hâlâ beklemedeydi. Ödenmemiş devlet paylarına ilişkin denetimler ve izin dağıtımıyla ilgili soruşturmalar da gecikmeleri artırdı.
2024’ün başındaki şiddetli yağışlar da birçok bölgede teslimatları geciktirdi. Maden onaylı olsa bile ocaklara erişim, yollar veya mavna trafiği aksadığında cevherin taşınması zorlaşabilir.
Ulusal toplamlar ile yerel tedarik koşulları farklı bir tablo ortaya koyabilir. Bazı izabe tesisi kümelerinde yeterli malzeme bulunurken, yakındaki madenler evrak beklediği veya örtü kaldırma çalışmaları yaptığı için diğerlerinde kıtlık yaşanıyor. Yıl için onaylanan bir kota, ihtiyaç duyulan gün cevherin fırının yanına ulaşmasını sağlamıyor.
Enerji ve Maden Kaynakları Bakanlığı, talebi karşılaması gereken toplam onay miktarlarına başlangıçta dikkat çekti; daha sonra bazı bölgelerde arz uyuşmazlıkları olduğunu kabul etti. Bakanlığın maden ve kömürden sorumlu vekil genel müdürü Muhammad Wafid, ithalat eğilimi hakkında şunları söyledi:
İzabe tesislerinde malzeme kıtlığı olduğu için Filipinler’den nikel ithal edildiğine dair haberler var.
Diğer üst düzey yetkililer ise RKAB kapsamında onaylanan toplam tonaja işaret ederek ithalatın gerçekten gerekli olup olmadığını sorguladı. İzabe tesisi yöneticileri, teslimatların zamanlamasına ve cevher kalitesine odaklandı. Yıllık onaylı miktarlar yeterli görünse bile karşılaştıkları acil sorun, fırının o hafta kullanabileceği malzemeyi temin etmekti.
Cevherin ocaktan limana takibi
Endonezya, yasa dışı nikel cevheri satışlarını engellemek amacıyla dijital takip programı SIMBARA’yı 2025’te başlattı. Sistem, her sevkiyatın maden ocağından limana kadar izlenmesini sağlayacak ve cevher hareketlerinin resmî yükümlülüklerle ilişkilendirilmesine yardımcı olacak şekilde tasarlandı.
Madenlerin ve izabe tesislerinin sisteme katılması ve prosedürlerini uyarlaması zaman alıyor. İşletmeciler yeni gerekliliklere uyum sağlarken yurt içindeki cevher mevcudiyeti geçiş sürecinde düştü. Daha geniş kapsamlı denetim hamlesi, daha önce resmî kanallar dışında dolaşan cevheri de sınırladı.
Daha fazla işletmenin katılması, cevherin nereden geldiği ve nasıl taşındığı konusunda şeffaflığı artırmalı. Alıcılar, daha iyi bilgi sayesinde mevcut malzemeyi tesislerinin ihtiyaç duyduğu kimyasal bileşimle eşleştirebilir. Yetkililer içinse takip sistemi, vergi uyumu ve yasal satışları teşvik etme çabalarını destekliyor.
İzabe tesislerinin daha iyi kayıtların yanı sıra fiziksel teslimata da ihtiyacı var. Dijital takip, maden izinleri, cevher hazırlama ve nakliye; kurallara uygun malzemenin kullanılabilir miktarlarda ulaşıp ulaşmayacağını etkiliyor. Bu nedenle sektörün önerileri, daha güçlü veri sistemlerini madencilik ve lojistikteki iyileştirmelerle birlikte ele alıyor.
Filipinler giderek büyüyen bir müşteri kazanıyor
Filipinler, dünyanın madenlerden çıkarılan nikel üretiminde ikinci sırada yer alıyor ve önemli bir ham cevher ihracatçısı. Kargolarının büyük bölümünü geleneksel olarak Çin alıyor ve Çin açık ara en büyük alıcı olmayı sürdürüyor. Endonezya’nın alımları ise çok düşük bir düzeyden anlamlı bir ticaret hacmine ulaştı.
Filipinli şirketlerin öngörülerine göre 2025’te Endonezya’ya sevkiyat 5 ila 10 milyon tona ulaşabilir; bazı üreticiler bu miktarın bir bölümünü sağlamayı planlıyor. Endonezyalı madencilik şirketleriyle birlikte Filipinli maden işletmecileri için de Çin’in yanında yeni bir müşteri pazarı doğuyor.
DMCI Holdings’in madencilik biriminin başkanı Tulsi Das Reyes, Endonezya yurt içindeki maden üretimini artırmaya çalışırken mevcut eğilimin kalıcı olmayabileceğini düşünüyor. Endonezya’nın arz seçeneklerine ilişkin görüşünü şöyle açıkladı:
Endonezya’nın yerinde olsaydım, elimdekileri en üst düzeyde değerlendirirdim.
Filipinler’deki politika yapıcılar, yurt içi işlemeyi teşvik etmek amacıyla Endonezya’nın 2020’deki yaklaşımını örnek alarak ham mineral ihracatını yasaklamayı dönem dönem gündeme getirdi. Önerilerden biri, madencilik şirketlerine tesis kurmaları için beş yıl tanınmasını öngörüyordu.
Sektör grupları, yüksek elektrik fiyatlarının, lojistik kısıtlarının ve yerel izinlere ilişkin zorlukların yatırımları caydırabileceği ve madenlerin kapanmasına yol açabileceği uyarısında bulundu. Henüz bir yasak yürürlüğe girmedi; son politika adımları ise öneriden geri adım atıldığına işaret ediyor. Tartışma sürüyor.
İhracat kısıtlamasının yeniden getirilmesi, harmanlama amacıyla Filipinler cevherini kullanan Endonezya tesislerinde arz riski yaratır. Hava koşulları da bu teslimatların öngörülebilirliğini azaltıyor: Filipinler’deki muson madenciliği ve gemilere yüklemeyi yavaşlatabilir; Sulawesi ve Endonezya’nın diğer bölgelerindeki yağışlar ise maden ocaklarına erişimi ve mavna hareketlerini aksatabilir.
Endonezya’daki kota gecikmeleri hava koşullarından kaynaklanan kesintilerle aynı döneme denk geldiğinde, alıcılar hemen satın alınabilecek kargolar için daha yüksek teklif verme eğiliminde oluyor. Bu rekabet bölge genelinde referans fiyatları yükseltebilir.
Cevher kıtlığı, rafine nikel fazlasıyla aynı döneme denk geliyor
Endonezya’da nikel pik demir üretimi, 2025’in ilk çeyreğinde önceki çeyreğe göre yaklaşık yüzde 5 düştü. Endonezya ve Çin’de nikel pik demir fiyatları altı ayın en yüksek seviyesine çıkarken nikel cevheri fiyatları 2025’in başlarında yükseldi. Bazı piyasa takip kuruluşları mayıs ayına kadar yaklaşık yüzde 25’lik artış kaydetti.
Buna karşın küresel istatistikler birincil nikel fazlasına işaret etti. Bu koşullar bir arada görülebilir; çünkü ham cevher ile işlenmiş nikel, tedarik zincirinin farklı aşamalarında yer alır. Bir maden veya izabe tesisi kümesinde uygun hammadde kıtlığı yerel maliyetleri yükseltebilirken daha geniş piyasada bitmiş ya da ara ürün hâlindeki nikel bol miktarda bulunabilir.
Yeni işleme tesisleri, madencilik ve teslimat ağının her bölümü hazır hâle gelmeden önce cevhere yönelik talebi artırıyor. Aynı zamanda nikel üretiminin genişlemesi, tedarik zincirinin ilerleyen aşamalarında arzı artırabilir. Dolayısıyla izabe tesisleri üzerindeki baskı hem girdi maliyetlerinden hem de çıktıları karşılığında aldıkları fiyatlardan etkileniyor.
Devlet payı ve fiyatlandırma reformları da kâr marjlarını değiştiriyor. Referans fiyatlara göre ayarlama yapan bir formül, piyasa fiyatları değiştikçe üreticilerin ödediği devlet paylarını etkiliyor. Yükselen cevher primleri, elektrik faturaları, nakliye kısıtları ve uyum maliyetleri kazançları daha da daraltabilir.
Silisyum-magnezyum oranı hedef aralığın dışındaki bir fırın karışımı; daha fazla enerji tüketimi, ekipman aşınması veya üretim kaybı yoluyla ek maliyet yaratır. Bu baskılar, işletmecilerin uygun cevhere öngörülebilir biçimde erişmek istemesini açıklıyor. Yeni madenler üretimi artırıp teslimat sistemleri iyileşene kadar geçici ithalat da bu ihtiyacı karşılamaya yardımcı oluyor.
Paslanmaz çelik ve bataryalar farklı malzemeler gerektiriyor
Nikel talebinin çoğunluğunu hâlâ paslanmaz çelik oluşturuyor ve ikinci sınıf üretimin büyük bölümü bu sektöre gidiyor. Bu nedenle Endonezya’nın nikel pik demir ve ferronikel üretimini artırması, ülke elektrikli araç batarya tedarik zincirini geliştirirken bile çelik üretimiyle yakından bağlantılı kalıyor.
Batarya talebi daha küçük bir tabandan büyüyor. Nikel, kobalt ve manganez kullanan NCM gibi nikel bakımından zengin kimyalar bu talebi destekliyor. Lityum demir fosfat bataryaların hızla yaygınlaşması ise kısa vadede nikel kullanımındaki büyümeyi sınırladı.
Yüksek saflıktaki birinci sınıf nikel, birçok elektrikli araç tedarik zinciri için önemini koruyor. Endonezya, nikel sülfat rafinajının yanı sıra karışık hidroksit çökeltisi ve nikel matı gibi ara batarya malzemelerinin üretimini de genişletiyor.
Farklı tesislerin farklı hammaddelere ve işleme yöntemlerine ihtiyacı var. Nikel pik demir zincirine büyük ölçüde saprolit sağlanırken, limonit genellikle yüksek basınçlı asit liçi tesislerinde kullanılıyor. Bu nedenle güvenilir tedarik, toplam tonajın yanı sıra cevher türü ve bileşiminin de dikkate alınmasını gerektiriyor.
Sektörün önerileri madenlere odaklanıyor
Cakarta’daki sektör liderleri, madencilik temelinin güçlendirilmesi gerektiğini savunurken Endonezya’nın nikel stratejisinin yolunda gittiğini söylüyor. Endonezya Nikel Sanayisi Forumu; arama faaliyetleri, planlama, cevher elleçleme, nakliye ve tedarik bilgilerini kapsayan önlemler önerdi.
Öneriler, maden geliştirme çalışmalarını yakındaki izabe tesislerinin ihtiyaçlarıyla daha yakından ilişkilendirmeyi ve izinler ya da hava koşulları teslimatları aksattığında kullanılabilecek cevher rezervleri oluşturmayı amaçlıyor:
- Yeni ocakların uzun yıllar boyunca düzenli cevher sağlayabilmesi için izabe tesisi kümeleri yakınındaki kaynak arama ve haritalama çalışmalarını hızlandırmak.
- RKAB kurallarını istikrara kavuşturmak, birden fazla yılı kapsayan çalışma planlarını desteklemek ve her çeyrekte zamanında onay vermek.
- Taşıma mesafelerini kısaltmak ve takvim çakışmalarını azaltmak için izabe tesisleriyle fiziksel olarak entegre madenlere kota onaylarında öncelik vermek.
- Stok sahalarını kimyasal bileşime göre ayırmak ve nemi kontrol etmek dâhil, tutarlılığı artıran teknik madencilik standartlarını uygulamak.
- Büyük sanayi bölgelerinde özel harmanlama sahaları ve stratejik stok alanları kurmak.
- Yağışlı mevsimdeki kesintileri azaltmak için nikel merkezlerinin çevresindeki yolları, mavna taşımacılığını ve limanları iyileştirmek.
- Alıcıların ihtiyaç duydukları kimyasal bileşime sahip, kurallara uygun cevheri bulabilmesi için dijital takibi ve veri şeffaflığını genişletmek.
- Uygun olduğu durumlarda, nakliye ve maliyet farklılıklarını gözeterek küçük miktardaki ithalatı daha fazla tedarikçi arasında çeşitlendirmek.
Cevher harmanlama, tesislerin işleyişinin bir parçası olmaya devam edecek. Amaç, Endonezya’daki madenler açıldıkça, stoklar büyüdükçe ve SIMBARA gibi sistemler olgunlaştıkça ithal malzemeye bağımlılığı azaltmak. Hem kalite hem de zamanlama açısından daha öngörülebilir yurt içi tedarik, izabe tesislerinin yüksek kapasite kullanım oranıyla çalışmasına ve paslanmaz çelik ile batarya malzemelerindeki kâr marjlarının korunmasına yardımcı olur.
Bilinmesi gerekenler
- Endonezya, küresel nikel rezervlerinin yaklaşık yüzde 45’ine sahip; ancak 2024’te yaklaşık 10,4 milyon ton cevher ithal etti ve bunun neredeyse tamamı Filipinler’den geldi.
- Sektör tahminlerine göre 2025 ithalatı 15 milyon tona, değeri ise yaklaşık 600 milyon dolara ulaşabilir.
- Filipinli şirketlerin öngörülerinde, 2025’te Endonezya’ya yapılacak sevkiyatlar 5 ila 10 milyon ton aralığında.
- İthalat, fırınların verimli çalışması için gereken silisyum-magnezyum dengesini sağlamaya yardımcı oluyor.
- İkinci sınıf nikel kapasitesi 2017’de yaklaşık 250 bin tondan 2024’te 1,8 milyon tonun üzerine çıktı; birinci sınıf kapasite ise yaklaşık 395 bin tona ulaştı.
- İzin gecikmeleri, hava koşulları, nakliye kısıtları ve yasa dışı cevher akışlarına yönelik sıkı denetimler arzı zaman zaman sınırladı.
- Filipinler ham mineral ihracatını yasaklamayı tartıştı ancak böyle bir yasak yürürlüğe girmedi.
- Sektörün önerileri, arama çalışmalarının hızlandırılmasını, öngörülebilir madencilik izinlerini, daha iyi lojistiği, harmanlama sahalarını, stok alanlarını ve daha güçlü tedarik takibini öngörüyor.






